ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
TRẦN THỊ THU HÀ
DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN TUÂN
TRONG CHƢƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THEO HƢỚNG TIẾP CẬN LIÊN VĂN BẢN
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN
HÀ NỘI – 2018
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
TRẦN THỊ THU HÀ
DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN TUÂN
TRONG CHƢƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THEO HƢỚNG TIẾP CẬN LIÊN VĂN BẢN
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN NGỮ VĂN)
MÃ SỐ: 8 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Khánh Thành
HÀ NỘI – 2018
- i -
LỜI CẢM ƠN
Với lòng biết ơn sâu sắc, tác giả xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình,
tâm huyết của các thầy cô giáo, cán bộ đang công tác và giảng dạy tại trường
Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất cho tác
giả được học tập, được nghiên cứu mở mang kiến thức, nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ.
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS.TS. Trần Khánh Thành, người
thầy đã thắp lên trong tác giả ngọn lửa say mê nghiên cứu khoa học, tận tình
hướng dẫn tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận văn.
Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các đồng nghiệp và các em học
sinh trường THPT Nguyễn Huệ - TP Nam Định đã tạo điều kiện, nhiệt tình
giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và thực nghiệm đề tài.
Qua đây, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn gia đình, người thân và các
bạn lớp cao học LL&PPDH Ngữ văn (2015-2017) đã dành cho tác giả sự
quan tâm khích lệ, động viên trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.
Mặc dù đã cố gắng, nhưng luận văn khó tránh khỏi thiếu sót. Tác giả
rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu từ phía thầy cô giáo và các bạn
đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 10 năm 2017
Tác giả
Trần Thị Thu Hà
- ii -
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
Viết tắt
Chữ viết đầy đủ
1.
BGH
Ban giám hiệu
2.
CNXH
Chủ nghĩa xã hội
3.
ĐC
Đối chứng
4.
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
5.
GV
Giáo viên
6.
HS
Học sinh
7.
KHXH&NV
Khoa học xã hội và nhân văn
8.
LL&PPDH
Lí luận và phương pháp dạy học
9.
LVB
Liên văn bản
10.
Nxb
Nhà xuất bản
11.
PGS
Phó giáo sư
12.
PPDH
Phương pháp dạy học
13.
THPT
Trung học phổ thông
14.
TN
Thực nghiệm
15.
TPVH
Tác phẩm văn học
16.
TP
Thành phố
17.
TS
Tiến sĩ
18.
XHCN
Xã hội chủ nghĩa
- iii -
MỤC LỤC
Lời cảm ơn ......................................................................................................... i
Danh mục các kí hiệu, các chữ viết tắt.............................................................. ii
Mục lục ............................................................................................................. iii
Danh mục các bảng ........................................................................................... v
Danh mục các biểu đồ ...................................................................................... vi
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ............................................................................................... 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................... 7
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 7
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 8
6. Cấu trúc của luận văn .................................................................................... 8
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ............. 9
1.1. Cơ sở lý luận .............................................................................................. 9
1.1.1. Khái niệm liên văn bản ........................................................................... 9
1.1.2. Liên văn bản từ quan niệm kinh điển đến hậu hiện đại ........................ 11
1.1.3. Quan hệ liên văn bản và nhiệm vụ liên văn bản ................................... 13
1.1.4. Dạy học văn theo hướng tiếp cận liên văn bản ..................................... 15
1.2. Cơ sở thực tiễn ......................................................................................... 18
1.2.1. Vài nét về phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân và các tác phẩm của
Nguyễn Tuân được dạy trong chương trình THPT ......................................... 18
1.2.2. Khảo sát thực trạng dạy học văn nói chung và dạy tác phẩm Chữ người
tử tù, Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân nói riêng ............................... 28
CHƢƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM CỦA
NGUYỄN TUÂN TRONG CHƢƠNG TRÌNH THPT THEO HƢỚNG
TIẾP CẬN LIÊN VĂN BẢN ........................................................................ 36
2.1. Định hướng dạy học các tác phẩm của Nguyễn Tuân trong chương trình
THPT theo hướng tiếp cận liên văn bản ......................................................... 36
2.1.1. Dạy học tác phẩm trong thế liên văn bản với thời đại, bối cảnh lịch sử,
hoàn cảnh sáng tác........................................................................................... 36
2.1.2. Dạy học tác phẩm trong thế liên văn bản với mã văn hóa trong tác phẩm
......................................................................................................................... 38
2.1.3. Dạy học tác phẩm trong sự liên văn bản với văn bản văn học, văn bản
thuộc các loại hình sáng tác khác .................................................................... 48
2.1.4. Sự pha trộn thể loại ở các sáng tác của Nguyễn Tuân trong chương trình
THPT ............................................................................................................... 63
2.2. Đề xuất các giải pháp dạy học các tác phẩm của Nguyễn Tuân theo
hướng tiếp cận liên văn bản ............................................................................ 71
2.2.1. Phương pháp hướng dẫn học sinh đọc hiểu sáng tạo ............................ 71
2.2.2. Phương pháp hướng dẫn học sinh so sánh, đối chiếu .................. ........73
2.2.3. Phương pháp nêu vấn đề ....................................................................... 75
