BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
…………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN THANH HẬU
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH CHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH MÃ SỐ 8 38 01 02
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2024
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
…………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN THANH HẬU
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH CHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 8 38 01 02
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN HUY HOÀNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2024
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin được khẳng định rằng dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ
Nguyễn Huy Hoàng, luận văn Thạc sĩ “Thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí
Minh” do tôi thực hiện dựa trên những nội dung nghiên cứu cùng với những số
liệu tổng hợp được thống kê, hệ thống, đút kết từ kết quả nghiên cứu hoạt động
thực tiễn tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh và kế thừa, vận dụng
các kết quả nghiên cứu từ các tài liệu chính thống đã được công bố, nghiệm
thu, hoàn toàn đảm bảo được yêu cầu về tính khách quan, trung thực, chính xác.
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2024
Tác giả luận văn
Nguyễn Thanh Hậu
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các bảng, hình vẽ, đồ thị
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TẠI HUYỆN ................ 10
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính ..................................................................................... 10
1.1.1. Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính ...... 10
1.1.2. Đặc điểm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính ....... 12
1.1.3. Vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính ..... 16
1.2. Chủ thể, nội dung, phương thức thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính tại huyện .................................................................... 20
1.2.1. Trong công tác quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành
chính tại huyện ................................................................................................ 20
1.2.2. Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện ................... 21
1.2.3. Trong công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện .... 23
1.2.4. Trong công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu nại hành
chính có hiệu lực pháp luật tại huyện ............................................................. 24
1.2.5. Trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính tại huyện ................................................................................. 26
1.2.6. Trong công tác xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động giải quyết khiếu
nại hành chính tại huyện ................................................................................. 27
1.3. Những yếu tố tác động đến công tác thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính tại huyện .................................................................... 28
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 .................................................................................. 35
Chương 2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH CHÁNH,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .................................................................... 37
2.1. Khái quát về tình hình khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh,
Thành phố Hồ Chí Minh .............................................................................. 37
2.1.1. Đặc trưng về điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Bình Chánh, Thành
phố Hồ Chí Minh ............................................................................................ 37
2.1.2. Tình hình khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành
phố Hồ Chí Minh ............................................................................................ 39
2.2. Kết quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trên địa bàn huyện
Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh ......................................................... 45
2.2.1. Những kết quả đạt được ........................................................................ 45
2.2.2. Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh ................... 49
2.2.3. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và hạn chế .......................... 63
2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
......................................................................................................................... 66
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 .................................................................................. 71
Chương 3. QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO THỰC HIỆN PHÁP
LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ........................ 72
3.1. Quan điểm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh ........... 72
3.2. Giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh ........... 74
3.2.1. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
và nâng cao chất lượng công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh .......... 74
3.2.2. Tăng cường công tác giải quyết khiếu nại hành chính của Thủ trưởng các
cơ quan quản lý nhà nước trong giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn
huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. ................................................ 78
3.2.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức phục vụ Nhân dân của
huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. ................................................ 80
3.2.4. Tăng cường thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan quản
lý nhà nước trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
......................................................................................................................... 82
3.2.5. Thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong
giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
......................................................................................................................... 84
3.2.6. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại và giải quyết
khiếu nại hành chính cho nhân dân. ................................................................ 86
3.2.7. Thực hiện hiệu quả chuyển đổi số trong công tác thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính. ..................................................................... 88
3.2.8. Tăng cường kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính. ........................................................ 90
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ................................................................................ 94
KẾT LUẬN .................................................................................................. 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO. ......................................................................... 98
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ
Bảng 2.1. Tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh giai đoạn từ năm
2016 - 2023 ...................................................................................................... 39
Biểu đồ 2.2. Kết quả giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình
Chánh từ năm 2016 đến năm 2023 ................................................................. 47
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn
Kể từ khi quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức được Hiến
pháp ghi nhận và được quy định cụ thể tại Luật Khiếu nại năm 2011 cho đến
nay, quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức ngày càng được phát huy
và đóng góp đáng kể vào quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật và xây dựng
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thể hiện vai trò là chủ và làm chủ của
Nhân dân đối với đất nước. Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại từ đó
đã trở thành trách nhiệm, nghĩa vụ của các cơ quan nhà nước trong quá trình
thực thi nhiệm vụ của mình. Tuy có vai trò quan trọng, nhưng sau hơn mười
năm tổ chức thực hiện Luật Khiếu nại năm 2011 cho đến nay, có thể thấy số
lượng các văn bản, quy định pháp luật về khiếu nại vẫn còn hạn chế. Mặc dù
vào năm 2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19
tháng 10 năm 2020 quy định chi tiết một số Điều và biện pháp thi hành Luật
Khiếu nại, thay thế cho Nghị định số 75/2012/NĐ-CP, nhưng vẫn chưa đủ cơ
chế, hành lang pháp lý cần thiết để có thể đảm bảo tốt nhất, hiệu quả nhất công
tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại nói chung, thực hiện pháp luật
về giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng.
Thời gian qua, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về khiếu nại, giải
quyết khiếu nại, thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại đã hệ thống, đút kết
những vấn đề cơ bản, cốt lõi của khiếu nại và công tác giải quyết khiếu nại,
trong đó, nhiều công trình nghiên cứu thực tiễn tại một số địa phương cụ thể
như huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, …
cũng đã cho thấy những bất cập, vướng mắc trong quy định của pháp luật về
khiếu nại. Điểm mới nổi bật của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP có thể nói là
đã bổ sung quy định về thừa kế quyền khiếu nại. Những thay đổi còn lại của
Nghị định số 124/2020/NĐ-CP nhìn chung chỉ tập trung vào các quy định về
2
hình thức như hướng dẫn về các biểu mẫu (mẫu đơn khiếu nại, mẫu giấy ủy
quyền khiếu nại, đại diện khiếu nại), trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại mà
chưa thực sự có những quy định giải quyết các vướng mắc, bất cập của thực
tiễn trong thời gian qua mà các nhà nghiên cứu đã đánh giá và đề xuất hoàn
thiện pháp luật.
Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, Ủy ban nhân dân huyện
Bình Chánh và Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh đã tiếp nhận 2.369 đơn khiếu nại, trung bình mỗi năm nhận 296
đơn, nội dung khiếu nại tập trung phần lớn trong lĩnh vực đất đai, xây dựng,
công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; xử lý vi phạm hành chính, ... xuất
phát từ yêu cầu phát triển hạ tầng cơ sở theo hướng đô thị hóa và công tác chấn
chỉnh trật tự xây dựng tại huyện Bình Chánh. Đây là địa phương có thực tiễn
giải quyết khiếu nại phong phú, chưa được các tác giả nào nghiên cứu, là một
dữ liệu thực tế có giá trị tin cậy cao để nghiên cứu, đánh giá và tiếp tục đóng
góp những đề xuất góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật của nước ta.
Vì vậy, luận văn “Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh” sẽ đóng góp, làm rõ
thêm và có những đánh giá, phân tích đầy đủ hơn từ lý luận đến thực tiễn để đề
xuất các giải pháp nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
2. Tình hình nghiên cứu
Những vấn đề về thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong thời
gian vừa qua được nhiều tác giả, nhà nghiên cứu quan tâm, với nhiều nội dung,
phương diện đa dạng, được nghiên cứu ở nhiều địa phương, đơn vị; qua đó đã
đề xuất nhiều giải pháp dưới góc độ quản lý nhà nước trong lĩnh vực giải quyết
khiếu nại tại từng địa phương cụ thể. Có thể nhắc đến những công trình nghiên
cứu khoa học về lĩnh vực giải quyết khiếu nại hành chính nổi bật sau đây:
3
- Đề tài khoa học cấp Nhà nước của Thanh tra Chính phủ (2011) “Khiếu
nại, tố cáo hành chính - cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp”. Công trình
nghiên cứu này đã làm rõ cơ sở lý luận về khiếu nại, tố cáo hành chính và giải
quyết khiếu nại, tố cáo hành chính; đánh giá tình hình khiếu nại, tố cáo hành
chính và thực trạng giải quyết; làm rõ những nguyên nhân phát sinh khiếu nại,
tố cáo và những tồn tại, hạn chế trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo hành
chính giai đoạn hiện nay và đề xuất định hướng, nguyên tắc và hệ thống các
giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo và nâng cao hiệu quả
giải quyết khiếu nại, tố cáo.
- Vũ Duy Duẩn (2014), “Giải quyết khiếu nại, tố cáo - phương thức đảm
bảo pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện
nay”, Luận án Tiến sĩ Quản lý hành chính công. Đề tài đã tập trung phân tích
các quan điểm về khiếu nại, tố cáo, giải quyết khiếu nại, tố cáo; pháp luật về
giải quyết khiếu nại, tố cáo ở Việt Nam và chỉ ra việc giải quyết khiếu nại, tố
cáo là một trong những phương thức nhằm đảm bảo pháp chế và kỷ luật trong
quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay.
- Nguyễn Xuân Trường (2016), “Giải quyết khiếu nại về đất đai ở đô thị
từ thực tiễn Quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến
pháp và Luật Hành chính. Công trình nghiên cứu đã nêu ra những vấn đề chung
về khiếu nại, giải quyết khiếu nại về đất đai đô thị, đánh giá thực trạng khiếu
nại và giải quyết khiếu nại về đất đai đô thị trên địa bàn quận Thanh Xuân,
thành phố Hà Nội, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm giúp cho hệ
thống pháp luật về đất đai đô thị, pháp luật về khiếu nại đất đai đô thị và phương
pháp thẩm tra, xác minh được hoàn thiện hơn.
- Lê Phước Toàn (2017), “Pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong
lĩnh vực đất đai - Từ thực tiễn huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk”, Luận văn Thạc
sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Đề tài đã khái quát về cơ sở lý luận,
4
pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai, đánh giá thực
trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo từ thực tiễn từ đó đưa
ra các giải pháp để hoàn thiện và đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai.
- Ung Thị Minh Trang (2017), “Giải quyết khiếu nại hành chính của
Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn
Thạc sĩ Quản lý công. Đề tài đã phân tích, đánh giá tổng quan thực trạng giải
quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí
Minh; qua đó đề xuất phương hướng, giải pháp góp phần thực hiện hiệu quả
công tác giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận
Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Nguyễn Quyết Chiến (2020), “Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính - từ thực tiễn hoạt động của Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh”,
Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Đề tài đã nghiên cứu cơ
sở lý luận và cơ sở thực tiễn của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính,
đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính của Thanh tra Thành phố
Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra các đề xuất về hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; các giải pháp nâng cao
hiệu quả, chất lượng hoạt động của Thanh tra cấp tỉnh trong hoạt động thực
hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
- Thái Đức Hùng (2021), “Giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban
nhân dân thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn Thạc sĩ Quản lý công. Đề tài đã
nghiên cứu vấn đề lý luận về giải quyết khiếu nại, thực tiễn giải quyết khiếu nại
của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất một số giải
pháp hoàn thiện việc giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành
phố Hồ Chí Minh trong tình hình mới.
5
Bên cạnh đó, còn nhiều công trình nghiên cứu ở chuyên ngành Quản lý
công, Luật học về vấn đề giải quyết khiếu nại tại những địa phương khác nhau,
tuy nhiên hiện chưa có công trình nghiên cứu khoa học về vấn đề thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại các cơ quan hành chính nhà
nước trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
Đề tài “Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa
bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh” được thực hiện trên cơ sở
tiếp thu, kế thừa những kết quả nghiên cứu các vấn đề lý luận và pháp lý về giải
quyết khiếu nại và công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, tham
khảo những đề xuất về giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật. Ngoài ra, luận
văn bổ sung một số kết quả nghiên cứu của bản thân từ thực tiễn tại các cơ quan
hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- Tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh,
xác định nguyên nhân của thực trạng đó.
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và giải pháp mang
tính thực tiễn trong hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, xã, thị trấn
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nhằm đạt được mục đích đề ra, tác giả tập trung thực hiện các nhiệm vụ:
- Xác định và phân tích cụ thể, tường tận những vấn đề lý luận trong việc
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
- Nhận diện và phát hiện được những vấn đề khó khăn, những vướng
mắc, bất cập của đơn vị, địa phương trong thực tiễn công tác thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
6
- Đề xuất một số các giải pháp nhằm hoàn thiện những quy định của pháp
luật trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
- Khuyến nghị một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác giải
quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy
ban nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
- Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ
quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
- Những giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Thời gian nghiên cứu: từ năm 2016 đến năm 2023.
- Không gian nghiên cứu: Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban
nhân dân cấp xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Nội dung: Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên
địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Để định hướng, hệ thống, đánh giá, nhận định và kết luận vấn đề, tác giả
dựa vào hệ thống các nguyên lý, quan điểm của triết học Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và các văn bản, chủ trương của Đảng, pháp luật của nước ta hiện
hành để làm cơ sở hoạch định cho việc nghiên cứu và giải quyết vấn đề.
5.2. Các phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết hiệu quả những vấn đề mà luận văn đã đặt ra, tác giả sử
dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:
7
5.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp
Phương pháp này được dùng để phân tích các tài liệu nghiên cứu liên
quan đến hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
Tài liệu nghiên cứu chủ yếu:
- Các bài báo, bài viết khoa học.
- Các báo cáo của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân
Thành phố Hồ Chí Minh, Thanh tra Chính phủ.
Kết quả tổng hợp, phân tích những quan điểm, vấn đề từ các nguồn tài
liệu này sẽ cung cấp những số liệu, những đánh giá cụ thể, quan điểm chung
của xã hội, xu hướng phát triển để phục vụ cho việc nghiên cứu luận văn, cung
cấp những luận cứ, luận điểm cả về mặt lý luận và thực tiễn.
5.2.2. Các phương pháp khác
Ngoài việc phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp, luận văn còn sử dụng
một số phương pháp nghiên cứu khác cũng có ý nghĩa quan trọng như thống
kê, tổng hợp, so sánh, phân tích, kế thừa. Dựa trên kết quả chọn lọc thông tin
hữu ích từ các tài liệu thứ cấp và kết quả tổng hợp hoạt động thực tiễn, các
phương pháp này là công cụ hữu hiệu dùng để nhận diện vấn đề, chỉ rõ mối
tương quan, khác biệt giữa lý luận và thực tiễn, từ đó có cơ sở khách quan để
đánh giá vấn đề, đối chiếu lại với những công trình nghiên cứu trước đây để kế
thừa và phát triển những lý luận, giải pháp mới cho công tác thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Đề tài giúp hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý của hoạt động thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân cấp huyện,
Ủy ban nhân dân cấp xã.
8
6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
Thứ nhất, phát hiện và chỉ ra được những hạn chế, thiếu sót, bất cập, sự
lạc hậu của pháp luật trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính hiện nay làm cơ sở để tác giả đề xuất một số giải pháp hoàn thiện
các quy định pháp luật về hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính tại Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã.
Thứ hai, phát hiện những hạn chế, thiếu sót, bất cập trong thực tiễn hoạt
động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy
ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc huyện
Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó, tác giả gợi mở một số biện pháp
giúp cho các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh có thể nghiên cứu, thử nghiệm áp dụng tại địa phương để nhằm
cải thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại
hành chính, việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trong
cơ quan, đơn vị.
Thứ ba, mặc dù những khuyến nghị gợi mở cho các cơ quan trong phạm
vi của huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh xuất phát từ không gian
nghiên cứu có hạn, nhưng ở những đơn vị, địa phương có những đặc điểm tương
đồng về tình hình xã hội, dân số, xu hướng phát triển, … cũng có thể vận dụng
và có thể đạt được hiệu quả tích cực, giúp nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả
của hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa
phương, đơn vị mình.
Thứ tư, Luận văn là nguồn tài liệu cung cấp cho việc nghiên cứu về hoạt
động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Chủ tịch Ủy
ban nhân dân cấp huyện và cấp xã trong thời gian tới.
9
7. Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính tại huyện
Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
Chương 3: Quan điểm, giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí
Minh
Bên cạnh đó, các phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo,
phụ lục cũng được trình bày theo bố cục, trật tự sắp xếp đảm bảo theo quy định.
10
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TẠI HUYỆN
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính
1.1.1. Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính
Trong lịch sử hình thành nhà nước và pháp luật, mỗi quốc gia đều xây
dựng cho mình một hệ thống pháp luật riêng biệt để quản lý xã hội. Đây là công
cụ hữu hiệu nhất và có vai trò quan trọng bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình
thường của xã hội. Để pháp luật thực sự phát huy được giá trị của nó đòi hỏi
việc thực hiện pháp luật của các chủ thể. Theo Từ điển Luật học, “thực hiện
pháp luật là hành vi của chủ thể (hành động hoặc không hành động) được tiến
hành phù hợp với quy định, với yêu cầu của pháp luật, tức là không trái, không
vượt quá khuôn khổ mà pháp luật đã quy định. Thực hiện pháp luật có thể là
một xử sự có tính chủ động, được tiến hành bằng một thao tác nhất định nhưng
cũng có thể là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vượt xử sự bị
pháp luật cấm” [24]. Theo các nghiên cứu khoa học pháp lý, thực hiện pháp
luật là thuật ngữ dùng để khái quát bốn hình thức biểu hiện, gồm tuân thủ pháp
luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật mà tương ứng
với từng hình thức thực hiện pháp luật cụ thể sẽ có các chủ thể tham gia vào
quan hệ pháp luật khác nhau và với mục tiêu, nội hàm, đặc trưng rất khác nhau.
Quyền khiếu nại là quyền cơ bản của công dân, có tính chất chính trị và
pháp lý, là một hình thức biểu hiện của dân chủ, liên quan chặt chẽ và có vai
trò quan trọng trong hệ thống các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, luôn
được Nhà nước tôn trọng và đảm bảo thực hiện. Quyền khiếu nại chính thức
11
được hiến định kể từ Hiến pháp năm 1959. Các Hiến pháp năm 1980, Hiến
pháp năm 1992 (được sửa đổi bổ sung năm 2001) và Hiến pháp năm 2013 cũng
đều ghi nhận quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức và được cụ thể
hóa tại Pháp lệnh về khiếu nại, tố cáo năm 1991, Luật Khiếu nại, tố cáo năm
1998, đến nay là Luật Khiếu nại năm 2011. Cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể
sử dụng quyền này để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Mặt
khác, quyền khiếu nại cũng là một công cụ hữu hiệu để ngăn ngừa sự vi phạm
của các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức. Bên cạnh đó, khiếu nại còn
được coi là phương tiện rất quan trọng để Nhân dân giám sát các hoạt động của
bộ máy nhà nước, đảm bảo tính pháp chế trong hoạt động của các cơ quan, tổ
chức nhà nước và người có thẩm quyền.
Tại Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011 có quy định “Khiếu nại là việc công
dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ công chức theo thủ tục do Luật này quy
định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định
hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người
có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỉ luật cán
bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp
luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.” [12]. Như vậy khiếu nại
quy định trong Luật Khiếu nại năm 2011 được hiểu là khiếu nại hành chính, là
những khiếu nại trong lĩnh vực quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước.
Tại Khoản 11 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định giải quyết khiếu
nại là “việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại.”
[12]. Giải quyết khiếu nại hành chính là một công việc, nhiệm vụ phát sinh đối
với thủ trưởng cơ quan quản lý hành chính nhà nước phát sinh khi có khiếu nại
của công dân, cơ quan, tổ chức nhằm mục đích xem xét lại tính hợp pháp của
quyết định hành chính, hành vi hành chính do cơ quan hành chính nhà nước,
người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện.
12
Có quan điểm cho rằng, thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính là việc làm cho các quy phạm pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu
nại hành chính đi vào cuộc sống hằng ngày, trở thành những hành vi thực tế
hợp pháp của các chủ thể pháp luật nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong
thực hiện pháp luật, phòng ngừa và xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật
để đảm bảo quyền khiếu nại của công dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa,
góp phần đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, tiêu cực trong các cơ quan
nhà nước, ổn định tình hình chính trị - xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển [4].
Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cũng
dựa trên những lý luận pháp lý cơ bản về thực hiện pháp luật nói chung, đồng
thời dựa trên mục đích của việc khiếu nại. Có thể khái quát như sau: Thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình hoạt động có mục
đích để những quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính đi vào
cuộc sống, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức
dưới sự quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, phát huy dân chủ và kiểm
soát quyền lực nhà nước.
1.1.2. Đặc điểm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là hành vi, xử sự
của các chủ thể được thể hiện dưới dạng hành động
Khi có cơ sở cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái
pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người
khiếu nại gửi đơn khiếu nại đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ
quan của người có hành vi hành chính. Như vậy, hành vi khiếu nại thông qua
việc khiếu nại bằng đơn hoặc khiếu nại trực tiếp đến cơ quan nhà nước có thẩm
quyền làm phát sinh quan hệ pháp luật giữa người khiếu nại, người có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại và các cá nhân, tổ chức có liên quan. Cơ quan nhà
nước có thẩm quyền hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại không thể
13
tiến hành các hoạt động giải quyết khiếu nại nếu như không có hành vi khiếu
nại của chủ thể có quyền.
- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính chủ yếu được
biểu hiện dưới hình thức sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật
Như đã phân tích trên, thực hiện pháp luật nói chung bao gồm các hoạt
động tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng
pháp luật. Riêng trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính, các hình thức thực hiện pháp luật phổ biến là việc sử dụng pháp luật và
áp dụng pháp luật của các chủ thể trong quan hệ pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính.
Người khiếu nại sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
mình thông qua việc thực hiện quyền khiếu nại đến cá nhân, cơ quan nhà nước
có thẩm quyền; thực hiện các quyền của người khiếu nại như nhờ chuyên gia
về pháp luật hoặc những cơ quan tổ chức tư vấn pháp luật hỗ trợ họ về pháp
luật hay ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
mình, tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia
đối thoại; đọc, sao chụp, tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu
thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước; yêu
cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý thông tin, tài
liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình,
yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn
chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại;
đưa ra chứng cứ về việc khiếu nại và giải trình ý kiến của mình về chứng cứ
đó, rút khiếu nại;….
Áp dụng pháp luật là hoạt động mang yếu tố quyền lực nhà nước, do đó
được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, mà trong thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính thì việc áp dụng pháp luật là việc các cá nhân, cơ
14
quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính căn cứ vào các
quy định của pháp luật để giải quyết khiếu nại của cá nhân, cơ quan, tổ chức.
Khi áp dụng pháp luật vào hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, cơ quan
có thẩm quyền phải dựa trên những quy định của pháp luật về khiếu nại hành
chính để thực hiện và quyết định đối với tổ chức, cá nhân gửi đơn khiếu nại.
Đó là các hoạt động áp dụng pháp luật để xem xét thụ lý giải quyết đơn khiếu
nại, ra quyết định áp dụng các biện pháp cần thiết trong quá trình giải quyết
khiếu nại như quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định hành chính bị
khiếu nại, ban hành quyết định giải quyết khiếu nại,… Bên cạnh đó, các cá
nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính cũng
thông qua hoạt động sử dụng pháp luật để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của
mình như việc trưng cầu giám định, tham khảo ý kiến của Hội đồng tư vấn, yêu
cầu người khiếu nại, người bị khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan
cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ để làm cơ sở giải quyết khiếu nại,…
Các hình thức thực hiện pháp luật còn lại như tuân thủ pháp luật, chấp
hành pháp luật được sử dụng ít phổ biến hơn trong hoạt động giải quyết khiếu
nại hành chính, nhưng cũng đóng vai trò hết sức quan trọng. Tất cả các chủ thể
phải nghiêm túc tuân thủ quy định của Luật Khiếu nại về các hành vi bị nghiêm
cấm được quy định tại Điều 6 Luật Khiếu nại năm 2011. Người khiếu nại phải
thực hiện nghiêm nghĩa vụ của mình được quy định tại Điều 12 Luật Khiếu nại
năm 2011, người giải quyết khiếu nại thực hiện nghĩa vụ của mình theo quy
định tại Điều 14, Điều 15 Luật Khiếu nại năm 2011.
- Kết quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
được biểu hiện thông qua việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại hành
chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Hoạt động quản lý hành chính nhà nước sẽ tạo ra các sản phẩm mang tính
pháp lý như ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính
15
(giấy phép, giấy chứng nhận, quyết định xử lý vi phạm hành chính, chứng
thực,…) hoặc các sản phẩm ít mang tính pháp lý như các hoạt động tuyên
truyền, phổ biến pháp luật, tiếp công dân, ban hành các kế hoạch, quy hoạch
quản lý,… Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thực
chất là một trong những hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực khiếu nại
của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước, mà sản phẩm của hoạt động này
là việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, hoặc quyết định đình chỉ giải
quyết khiếu nại - quyết định hành chính cá biệt.
Tại khoản 3 Điều 6 Luật Khiếu nại năm 2011 có quy định nghiêm cấm
hành vi “Ra quyết định giải quyết khiếu nại không bằng hình thức quyết định”
[12], có nghĩa là pháp luật bắt buộc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại
chỉ được sử dụng một loại hình thức văn bản duy nhất là quyết định để thể hiện
ý chí của mình đối với những yêu cầu khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức.
Việc ra quyết định giải quyết khiếu nại không bằng hình thức quyết định được
coi là vi phạm điều cấm của Luật Khiếu nại năm 2011.
Kết quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
được biểu hiện thông qua việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại có ý
nghĩa quan trọng đối với không chỉ người khiếu nại, mà còn đối với cơ quan
ban hành quyết định hành chính bị khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại và các cá nhân, đơn vị có liên quan. Sau khi được giải quyết khiếu
nại lần đầu mà kết quả vẫn không được người khiếu nại đồng thuận thì họ cũng
có thể quyền khiếu nại lần hai đến thủ trưởng cơ quan cấp trên trực tiếp của
người giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án
có thẩm quyền. Cơ quan ban hành quyết định hành chính bị khiếu nại sẽ căn cứ
vào quyết định giải quyết khiếu nại để xem xét, thực hiện các công việc có liên
quan như tiếp tục thực hiện quyết định hành chính nếu kết quả giải quyết khiếu
nại kết luận nội dung khiếu nại sai; hoặc ban hành các quyết định hành chính
16
khác để hủy, sửa, thay thế quyết định hành chính bị khiếu nại; đây cũng là cơ
sở để các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan phối hợp thực hiện. Người có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại sẽ kết thúc trách nhiệm của mình sau khi ban
hành và gửi quyết định giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại và các cá nhân,
đơn vị có liên quan.
1.1.3. Vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính
- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính góp phần đưa
chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại và các
quy định pháp luật khác vào đời sống thực tiễn
Để cụ thể hóa, hiện thực hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng
cụ thể hơn là những nghị quyết của Đảng chúng ta cần có pháp luật mà đây mà
một phương tiện hữu hiệu nhất. Bằng những hoạt động thực hiện pháp luật thì
những quy định của pháp luật đi vào đời sống hằng ngày, trở thành những hành
vi cụ thể có chủ đích của các chủ thể. Bằng việc thực hiện pháp luật, ý chí của
nhà nước trở thành hiện thực và những chính sách chủ trương của nhà nước
mới được phát huy vai trò của mình một cách tối ưu nhất.
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cũng đóng vai
trò đưa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại vào đời sống
xã hội. Người khiếu nại khi thực hiện quyền khiếu nại của mình sẽ biết được
cách thức thực hiện quyền khiếu nại, quyền và nghĩa vụ của mình khi khiếu
nại, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại, … Đồng thời,
những quy định của pháp luật liên quan đến nội dung khiếu nại như pháp luật
về đất đai, xây dựng, kinh doanh, xử lý vi phạm hành chính, … cũng được phổ
biến đến người khiếu nại trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính của
cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính không chỉ đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
17
nước về khiếu nại vào thực tiễn, mà song song đó còn có các quy định pháp
luật khác phục vụ cho hoạt động giải quyết khiếu nại.
- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là một công cụ
kiểm soát quyền lực nhà nước, chống sự lạm quyền của các cơ quan hành chính
nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa
Hiện nay, kiểm soát quyền lực nhà nước ở nước ta được thực hiện thông
qua cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước bên trong bộ máy nhà nước và cơ chế
kiểm soát quyền lực nhà nước bên ngoài nhà nước. Việc thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính được nhìn nhận là một trong những biện pháp
từ bên ngoài để kiểm soát quyền lực nhà nước mà trước hết là kiểm soát quyền
hành chính, chống lại sự duy ý chí, quan liêu, cửa quyền của một bộ phận cán
bộ, công chức nhà nước.
Khiếu nại cung cấp những thông tin về những quyết định hành chính và
hành vi hành chính trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà quyết định
hành chính, hành vi hành chính đó có tác động tiêu cực đến mục đích hoạt động
của bộ máy nhà nước nói chung và các cơ quan hành chính nhà nước nói riêng.
Thông qua việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, các
quyết định, hành vi hành chính phải được ban hành đúng quy định của pháp
luật, người dân có thể kiểm tra hoạt động của cơ quan nhà nước, đấu tranh với
những biểu hiện quan liêu, lạm quyền, yếu kém, chống lại ý chí chủ quan của
các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính giúp cho hoạt
động quản lý, điều hành của các cơ quan hành chính có hiệu quả, các quyết
định, hành vi hành chính trái pháp luật được sửa đổi hoặc bãi bỏ kịp thời, phòng
ngừa các vi phạm pháp luật xảy ra từ phía những người thực thi công vụ, từ đó
đảm bảo tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đời sống xã hội trở nên ổn định,
trật tự an ninh được đảm bảo, tạo điều kiện cho đất nước phát triển bền vững.
18
- Thông qua quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính, các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức được đảm bảo
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của mỗi công
dân, cơ quan, tổ chức thể hiện quyền làm chủ của người dân, tính tích cực của
họ trong mối quan hệ tác động qua lại với cơ quan nhà nước. Đó là việc thực
hiện quyền của công dân, cơ quan, tổ chức nhằm yêu cầu các cá nhân, cơ quan
nhà nước có thẩm quyền khôi phục, đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của
mình đã bị xâm phạm bởi các quyết định hành chính, hành vi hành chính. Người
dân sử dụng quyền khiếu nại giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình
bị xâm hại, bởi vì mỗi khiếu nại không chỉ chứa đựng thông tin về sự vi phạm
quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức mà còn thể hiện sự phê phán
những người có chức vụ quyền hạn trong cơ quan nhà nước mà hành động của
họ theo quan điểm của người khiếu nại dẫn đến vi phạm các quyền và lợi ích
hợp pháp của người khiếu nại.
Do vậy, có thể nói quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính có ý nghĩa rất thiết thực để công dân, cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền,
lợi ích hợp pháp của mình trước những tác động bởi các quyết định hoặc hành
vi trái pháp luật cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan Nhà
nước. Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thể hiện sự
minh bạch, công khai, tạo tiền đề quan trọng để người có thẩm quyền ban hành
quyết định giải quyết đúng pháp luật, đảm bảo sự công bằng, bảo vệ, khôi phục
quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.
- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính góp phần hoàn
thiện pháp luật về khiếu nại và các quy định pháp luật khác có liên quan
Pháp luật là một phần tất yếu, không thể thiếu trong quá trình xây dựng và
phát triển nhà nước, ổn định kinh tế và phát triển xã hội. Tuy nhiên, pháp luật
ở một giai đoạn nhất định thường lỗi thời, lạc hậu do pháp luật ban hành để
19
điều chỉnh hành vi của con người, mà ý thức và hành vi của con người luôn vận
động, thay đổi liên tục, trong khi đó việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật
lại phải trải ra một quá trình tương đối dài hơn. Việc sửa đổi, bổ sung, hoàn
thiện các văn bản pháp luật là điều cần thiết, đây là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa
mang tính chiến lược lâu dài. Đại hội XIII của Đảng đã xác định nhiệm vụ chiến
lược xây dựng nhà nước pháp quyền: “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì
Nhân dân. Xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất,
khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính
đáng của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm thúc đẩy đổi mới sáng tạo,
bảo đảm yêu cầu phát triển nhanh, bền vững.” [9].
Thông qua hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính, Nhà nước với vai trò chủ thể quản lý xã hội kiểm chứng được tính đúng
đắn, phù hợp, khả thi của các chính sách, pháp luật do mình ban hành để có thể
có những quyết sách phù hợp. Những hạn chế của pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính, cũng như những văn bản pháp luật chuyên ngành điều chỉnh
các vấn đề có liên quan đến nội dung khiếu nại sẽ được bộc lộ thông qua quá
trình giải quyết khiếu nại. Như vậy, những hạn chế nêu trên dễ được phát hiện
và được xử lý, sửa đổi, bổ sung kịp thời để hệ thống pháp luật ngày càng chặt
chẽ hơn, hoàn thiện hơn.
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính phản ánh trung
thực, kịp thời những hạn chế của cơ chế quản lý, những tiêu cực, sai phạm trong
hoạt động quản lý, là tiêu chuẩn để những người làm công tác chỉ đạo, quản lý
hành chính nhà nước nhận biết được những yếu kém của mình trong các lĩnh
vực quản lý nhà nước để kịp thời cải cách, xử lý những hành vi vi phạm sao
cho phù hợp nhất, giúp cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền có biện pháp khắc
phục, ngăn chặn, hạn chế hậu quả gây ra đối với công dân và xã hội.
20
1.2. Chủ thể, nội dung, phương thức thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính tại huyện
1.2.1. Trong công tác quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu
nại hành chính tại huyện
Hoạt động quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính
bao gồm việc ban hành các văn bản để thực hiện công tác giải quyết khiếu nại;
tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra công
tác giải quyết khiếu nại; bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ giải quyết khiếu nại;
định kỳ theo quy định, tiến hành tổng hợp, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện
và tổng kết kinh nghiệm về công tác giải quyết khiếu nại tại địa phương.
Ở cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp huyện là chủ thể có thẩm quyền quản
lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính dưới sự tham mưu của
Thanh tra cấp huyện, được quy định tại khoản 3 Điều 63 Luật Khiếu nại. Thanh
tra huyện tham mưu Ủy ban nhân dân cùng cấp ban hành các văn bản triển khai,
thực hiện công tác giải quyết khiếu nại, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, bồi
dưỡng, tập huấn nghiệp vụ giải quyết khiếu nại trong phạm vi toàn huyện; chịu
trách nhiệm hướng dẫn về nghiệp vụ, chuyên môn cho các cá nhân, cơ quan,
đơn vị có liên quan thực hiện công tác giải quyết khiếu nại hành chính và các
hoạt động khác có liên quan. Định kỳ hằng năm, tham mưu Chủ tịch Ủy ban
nhân dân huyện ban hành và tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra việc
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan, đơn vị,
cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý và tham mưu thực hiện chế độ thông tin báo
cáo theo quy định của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Thành phố.
Ở cấp xã, Ủy ban nhân dân xã có trách nhiệm triển khai, thực hiện công
tác giải quyết khiếu nại trong phạm vi địa lý của xã, tuyên truyền, phổ biến
pháp luật và thực hiện chế độ thông tin báo cáo theo yêu cầu của Ủy ban nhân
dân huyện, Thanh tra huyện.
21
1.2.2. Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện
Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện, chủ thể thực
hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính gắn với chủ thể có quyền
khiếu nại, chủ thể bị khiếu nại, chủ thể có thẩm quyền giải quyết và các chủ thể
có quyền, nghĩa vụ liên quan. Trong quá trình tham gia vào hoạt động giải quyết
khiếu nại hành chính, mỗi chủ thể được pháp luật trao cho các quyền và nghĩa
vụ tương ứng được quy định từ Điều 12 đến Điều 16 Luật Khiếu nại năm 2011.
Chủ thể có quyền khiếu nại theo quy định tại Luật Khiếu nại được gọi là
người khiếu nại, bao gồm công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức
thực hiện quyền khiếu nại (khoản 2 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Cơ quan
có quyền khiếu nại gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị
- xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị
vũ trang nhân dân (khoản 4 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Khi thực hiện
quyền khiếu nại của mình, người khiếu nại có trách nhiệm thực hiện việc khiếu
nại theo đúng trình tự, hình thức, thời hiệu, gửi đơn khiếu nại đến đúng người
có thẩm quyền giải quyết và thực hiện đúng các quyền, nghĩa vụ theo quy định
tại Điều 12 Luật Khiếu nại năm 2011.
Chủ thể bị khiếu nại (người bị khiếu nại) là cơ quan hành chính nhà nước
hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước có quyết định
hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại; cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền có quyết định kỷ luật cán bộ, công chức bị khiếu nại (khoản 5 Điều 2
Luật Khiếu nại năm 2011). Trong phạm vi địa giới hành chính huyện, Ủy ban
nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân và Chủ
tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là chủ thể được trao quyền ban hành các quyết
định hành chính. Người có hành vi hành chính có thể là bất kỳ cán bộ, công
chức nào trong quá trình thực hiện các hoạt động để thực thi công vụ, nhiệm vụ
được giao. Khi bị khiếu nại, các chủ thể này có trách nhiệm kiểm tra, xem xét
22
lại quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật của mình; nếu
trái pháp luật phải kịp thời sửa chữa, khắc phục, tránh phát sinh khiếu nại
(khoản 3 Điều 5 Luật Khiếu nại năm 2011) và có các quyền và nghĩa vụ theo
quy định tại Điều 13 Luật Khiếu nại năm 2011.
Người giải quyết khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền
giải quyết khiếu nại (khoản 6 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011). Trong phạm
vi đơn vị hành chính huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và Chủ tịch Ủy
ban nhân dân cấp huyện là chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tương
ứng với từng trường hợp cụ thể, trước hết, khi phát sinh khiếu nại, họ phải thực
hiện trách nhiệm giải quyết khiếu nại theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Luật
Khiếu nại năm 2011 và có các quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 14,
Điều 15 Luật Khiếu nại năm 2011. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành
chính của mình, của người có trách nhiệm do mình quản lý trực tiếp (Điều 17
Luật Khiếu nại năm 2011); Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền
giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính
của mình; giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi
hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Thủ trưởng cơ quan thuộc
Ủy ban nhân dân cấp huyện đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc
khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết (Điều 18 Luật
Khiếu nại năm 2011).
Chủ thể có quyền, nghĩa vụ liên quan là cá nhân, cơ quan, tổ chức mà
không phải là người khiếu nại, người bị khiếu nại nhưng việc giải quyết khiếu
nại có liên quan đến quyền, nghĩa vụ của họ (khoản 7 Điều 2 Luật Khiếu nại
năm 2011).
Các chủ thể này cùng tham gia vào một phần hoặc toàn bộ quá trình giải
quyết khiếu nại hành chính theo trình tự, thủ tục nhất định. Trình tự, thủ tục
23
giải quyết khiếu nại hành chính là thứ tự lần lượt các hoạt động của cơ quan có
thẩm quyền và các hồ sơ, tài liệu cần thiết để giải quyết khiếu nại hành chính
của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Quy trình giải quyết khiếu nại lần đầu được quy
định từ Điều 26 đến Điều 35, quy trình giải quyết khiếu nại lần hai được quy
định từ Điều 36 đến Điều 41 Luật Khiếu nại năm 2011. Tựu trung lại, cả hai
quy trình này đều được thực hiện lần lượt qua 04 bước, gồm thụ lý giải quyết
khiếu nại, xác minh nội dung khiếu nại, tổ chức đối thoại và ra quyết định giải
quyết khiếu nại.
1.2.3. Trong công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính tại
huyện
Công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện theo quy định
của Luật Khiếu nại năm 2011 bao gồm phối hợp của các chủ thể trong việc giải
quyết khiếu nại và phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về
một nội dung ở cấp xã và cấp huyện. Tại khoản 2 Điều 5 Luật Khiếu nại năm
2011 quy định: “Cơ quan, tổ chức hữu quan có trách nhiệm phối hợp với cơ
quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại; cung cấp
thông tin, tài liệu có liên quan đến việc khiếu nại theo yêu cầu của cơ quan, tổ
chức, cá nhân đó.” [12]. Như vậy, các chủ thể cùng phối hợp giải quyết khiếu
nại bao gồm rất nhiều cá nhân, cơ quan, đơn vị tương ứng với từng mối quan
hệ khác nhau. Ở cấp xã có sự phối hợp giữa Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, công
chức tham mưu giải quyết khiếu, các bộ phận tham mưu ban hành, bộ phận tổ
chức thực hiện quyết định hành chính bị khiếu nại,… Ở cấp huyện có sự phối
hợp giữa Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện là người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại, cơ quan được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại (thông
thường là Thanh tra Huyện, một số trường hợp có thể do cơ quan chuyên môn
khác thực hiện theo lĩnh vực chuyên ngành như Phòng Tài nguyên và Môi
trường, Phòng Quản lý đô thị,…), các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan
24
như Ủy ban nhân dân xã, thị trấn, các phòng, ban chuyên môn, cơ quan giám
định,… để phối hợp xác minh, cung cấp thông tin.
Trong việc phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một
nội dung ở cấp xã (Điều 8 Nghị định 124/2020/NĐ-CP), Chủ tịch Ủy ban nhân
dân xã là người có trách nhiệm chính với vai trò chủ trì, lắng nghe ý kiến và
thụ lý giải quyết khiếu nại theo thẩm quyền. Các cơ quan, cá nhân cùng phối
hợp bao gồm cán bộ, công chức được phân công làm nhiệm vụ tiếp đại diện
của những người khiếu nại; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội
phối hợp với vai trò tuyên truyền, vận động, thuyết phục; Công an xã giữ gìn
trật tự công cộng và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
Trong việc phối hợp xử lý trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội
dung ở cấp huyện (Điều 8 Nghị định 124/2020/NĐ-CP), Chủ tịch Ủy ban nhân
dân huyện, Trưởng Ban tiếp công dân, cán bộ, công chức được phân công làm
nhiệm vụ tiếp đại diện của những người khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân
xã nơi xảy ra vụ việc khiếu nại, Trưởng Công an huyện, Thủ trưởng các cơ
quan có liên quan là các chủ thể có trách nhiệm tham vào quá trình cung cấp
thông tin, tài liệu về vụ việc khiếu nại; tham gia tiếp đại diện của những người
khiếu nại theo yêu cầu để giải quyết vụ việc.
1.2.4. Trong công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu
nại hành chính có hiệu lực pháp luật tại huyện
Theo Điều 45 Luật Khiếu nại năm 2011, chủ thể có trách nhiệm thực hiện
quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật bao gồm: Người giải quyết
khiếu nại, Người khiếu nại, Người bị khiếu nại, Người có quyền, nghĩa vụ liên
quan, Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trách nhiệm cụ thể của từng chủ
thể được quy định cụ thể tại Chương V Nghị định số 124/2020/NĐ-CP. Có thể
tóm tắt công việc chính của từng chủ thể như sau:
25
Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm áp dụng các biện pháp để thực
hiện hoặc có văn bản chỉ đạo cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tổ chức thi
hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật; áp dụng các biện
pháp theo thẩm quyền để xử lý kịp thời, nghiêm minh cơ quan, tổ chức, cá nhân
không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ, không kịp thời
quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật (Điều 31 Nghị định số
124/2020/NĐ-CP).
Người khiếu nại phải chấp hành các quyết định của cơ quan có thẩm quyền
để thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật. Trường hợp
qua giải quyết khiếu nại xác định quyết định hành chính, hành vi hành chính bị
khiếu nại là đúng pháp luật thì phải chấp hành quyết định hành chính, hành vi
hành chính đó. (Điều 31 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP).
Người bị khiếu nại khi có kết luận quyết định hành chính, hành vi hành
chính của mình là trái pháp luật thì phải chấm dứt hành vi hành chính đó hoặc
ban hành quyết định mới thay thế hoặc sửa đổi, bổ sung quyết định hành chính
bị khiếu nại theo yêu cầu tại quyết định giải quyết khiếu nại; đồng thời phải áp
dụng các biện pháp theo thẩm quyền nhằm khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp
của người khiếu nại và người có liên quan đã bị xâm phạm (Điều 33 Nghị định
số 124/2020/NĐ-CP).
Người có quyền, lợi ích hợp pháp liên quan phải chấp hành các quyết định
hành chính của cơ quan có thẩm quyền để thực hiện quyết định giải quyết khiếu
nại có hiệu lực pháp luật có nội dung liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của
mình; cộng tác với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc khôi
phục quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại; khôi phục quyền, lợi ích hợp
pháp của mình bị quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật xâm
phạm (Điều 34 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP).
26
Cơ quan được giao tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có
hiệu lực pháp luật có trách nhiệm áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền để tổ
chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật và báo cáo
với người có thẩm quyền xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh trong quá trình
thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật (Điều 36 Nghị
định số 124/2020/NĐ-CP).
1.2.5. Trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính tại huyện
Công tác giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước nói chung,
giám sát đối với công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau nhằm đảm bảo cho pháp luật được
đảm bảo thực thi nghiêm minh bởi các chủ thể. Việc thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính được giám sát bởi nhiều chủ thể như Hội đồng nhân
dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận.
Theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm
2015 (Điều 73), “Thường trực Hội đồng nhân dân giám sát việc thi hành pháp
luật về khiếu nại, tố cáo; tổ chức Đoàn giám sát hoặc giao cho các Ban của
Hội đồng nhân dân giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo tại địa phương.”
[14]. Như vậy, trong hoạt động việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính, Thường trực Hội đồng nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giám
sát đối với Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã; Thường trực Hội đồng nhân
dân cấp xã giám sát đối với Ủy ban nhân dân cấp xã.
Một trong những nội dung thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính là hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành
viên của Mặt trận đối với việc giải quyết khiếu nại hành chính mà có thể khẳng
định rằng rất ít các văn bản luật chuyên ngành nào quy định cụ thể trong ngành,
lĩnh vực mình. Bên cạnh hoạt động giám sát của các cơ quan khác như giám sát
27
của cơ quan đại diện, cơ quan quản lý chuyên ngành, giám sát của người dân
thì “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận có trách
nhiệm giám sát việc thi hành pháp luật về khiếu nại theo quy định của Luật
này; động viên nhân dân nghiêm chỉnh thi hành pháp luật về khiếu nại; tổ chức
việc tiếp công dân đến khiếu nại; khi nhận được khiếu nại thì nghiên cứu, hướng
dẫn người khiếu nại đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.”
[12] (Điều 66 Luật Khiếu nại năm 2011).
1.2.6. Trong công tác xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động giải
quyết khiếu nại hành chính tại huyện
Khi phát sinh các vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết khiếu nại,
người có hành vi vi phạm tùy vào tính chất, mức độ vi phạm và ý chí của họ
mà bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm
hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường hoặc bồi hoàn theo quy định của
pháp luật. Tại Điều 67, 68 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định về xử lý hành vi
vi phạm pháp luật của người giải quyết khiếu nại, người khiếu nại và những
người khác có liên quan, được hướng dẫn tại Chương VI Nghị định số
124/2020/NĐ-CP (từ Điều 39 đến Điều 42).
Việc xác định chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm trước hết dựa vào đối
tượng có hành vi vi phạm, nếu người vi phạm là cán bộ, công chức thì căn cứ
vào thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức theo quy định tại Luật Cán bộ, công
chức năm 2008 được sửa đổi, bổ sung năm 2019 để xác định người có thẩm
quyền xử lý. Đối với cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước cấp huyện,
cấp xã có hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện các quy định của
pháp luật về khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp Huyện là người có thẩm
quyền xử lý kỷ luật.
Nếu người vi phạm là công dân, cơ quan, tổ chức thì người có thẩm quyền
xử lý căn cứ theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi bổ sung
28
năm 2020 hoặc nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì bị truy cứu trách
nhiệm hình sự theo quy định.
1.3. Những yếu tố tác động đến công tác thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính tại huyện
Một là, hệ thống pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Hệ thống chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là yếu
tố xác định tính hợp pháp, hợp lý của hoạt động quản lý hành chính nhà nước
trong lĩnh vực khiếu nại. Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
muốn đạt được hiệu quả thì Nhà nước với tư cách là chủ thể quản lý phải xác
lập các căn cứ pháp lý, đảm bảo cho hoạt động của mình. Các quy định về thẩm
quyền giải quyết, đối tượng, nội dung, nguyên tắc, quy trình giải quyết khiếu
nại hành chính phải đảm bảo tính hợp lý, đồng bộ, toàn diện, khoa học.
Sau khi Luật Khiếu nại năm 2011 được ban hành, các văn bản hướng dẫn
thi hành đã được các cơ quan có thẩm quyền xây dựng và triển khai thực hiện
trên thực tế, từ Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2012 của
Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khiếu nại, nay được
thay thế bởi Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020, Thông
tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 30 tháng 9 năm 2013 của Thanh tra Chính phủ
quy định quy trình giải quyết khiếu nại được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số
02/2016/TT-TTCP ngày 20 tháng 10 năm 2016 (đã hết hiệu lực).
Hệ thống chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là điều
kiện tiền đề, làm nền móng cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính của các chủ thể pháp luật. Nếu không có một hệ thống pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính rõ ràng, cụ thể, hợp lý thì việc khiếu nại sẽ
không mang lại mục đích, ý nghĩa của nó, hoạt động giải quyết khiếu nại hành
chính sẽ trở nên hình thức, thiếu dân chủ và không thực hiện được chức năng
kiểm soát quyền lực nhà nước của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước.
29
Hai là, nguồn lực vật chất đảm bảo cho việc thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính muốn được
cụ thể hóa vào thực tiễn đòi hỏi phải sử dụng đến nguồn lực vật chất, đó là trụ
sở làm việc, trang thiết bị, nguồn lực về tài chính, đặc biệt là ứng dụng công
nghệ thông tin vào hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính.
Trụ sở làm việc là nơi thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức có thẩm
quyền, của cán bộ, công chức; đó cũng là nơi để công dân, cơ quan, tổ chức
đến thực hiện quyền khiếu nại. Trụ sở làm việc phải được xây dựng phù hợp
với mục đích sử dụng, định mức, tiêu chuẩn của cơ quan để đảm bảo khai thác
tối đa hiệu quả sử dụng.
Để thực hiện được nhiệm vụ, các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước
về giải quyết khiếu nại hành chính cần phải được trang bị cơ sở vật chất, trang
thiết bị khoa học kỹ thuật, đặc biệt trong bối cảnh phát triển công nghệ thông
tin như hiện nay thì các chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính
phải không ngừng hiện đại hóa trang thiết bị công nghệ để phục vụ cho hoạt
động của mình, đặc biệt là trong hoạt động thu thập thông tin, xác minh nội
dung khiếu nại.
Nguồn lực về tài chính là yếu tố quan trọng để tổ chức và duy trì hoạt động
của một cơ quan, tổ chức. Để triển khai tất cả những nội dung thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính, bao gồm cả việc xây dựng trụ sở làm
việc, bố trí trang thiết bị hoạt động và tổ chức thực hiện pháp luật đều cần phải
có nguồn tài chính. Nếu nguồn tài chính không đảm bảo sẽ ảnh hưởng không
nhỏ đến hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
Ba là, tổ chức bộ máy
Tổ chức bộ máy thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là
hệ thống các cơ quan, người có thẩm quyền và đội ngũ cán bộ, công chức làm
30
công tác tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính. Để cấu thành một tổ chức
bộ máy hợp lý, khoa học, pháp luật cần quy định một cách đầy đủ, chính xác,
cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, nghĩa vụ của từng người, bộ phận,
đơn vị, mối quan hệ giữa người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại với người
tham mưu, quan hệ giữa các bộ phận tham mưu với nhau và cơ chế phối hợp
giữa họ, mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới... Tổ chức bộ máy là một trong
những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính.
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cần được đảm
bảo thực hiện bởi các cơ quan nhà nước từ trung ương đến cơ sở. Đồng thời,
cần phải có cơ quan làm đầu mối chịu trách nhiệm trước các cơ quan quyền lực
nhà nước, thống nhất quản lý hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính.
Hiện nay, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác giải quyết
khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước trong phạm vi cả nước. Thanh
tra Chính phủ chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về
công tác giải quyết khiếu nại trong phạm vi cả nước; Các bộ, cơ quan ngang
bộ, Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác giải quyết
khiếu nại trong phạm vi quản lý của mình; Thanh tra bộ, cơ quan ngang bộ,
thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, thanh tra sở, thanh tra huyện,
quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giúp thủ
trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp quản lý công tác giải quyết khiếu
nại (Điều 63 Luật Khiếu nại năm 2011).
Bốn là, nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính
Nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức về quyền khiếu nại có ý nghĩa
quan trọng đối với việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
31
Bởi lẽ, các cá nhân, cơ quan, tổ chức khi bị tác động bởi một quyết định hành
chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, của người có thẩm quyền
trong cơ quan nhà nước, nếu bản thân họ không sử dụng quyền khiếu nại để
bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp
của mình bị xâm phạm bởi một quyết định hành chính, hành vi hành chính đó
thì không làm phát sinh trách nhiệm giải quyết khiếu nại của cơ quan nhà nước
có thẩm quyền, cũng như không làm thúc đẩy phát sinh việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan nhà nước. Bên cạnh đó,
nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức về quyền và nghĩa vụ, về thẩm quyền,
quy trình, thủ tục giải quyết khiếu nại cũng sẽ là cơ sở để việc khiếu nại và giải
quyết khiếu nại được thực hiện đúng nơi, đúng chỗ, tránh việc khiếu nại vượt
cấp và việc giải quyết khiếu nại có cơ sở được thực hiện đúng thời gian, quy
định của pháp luật.
Song song đó, nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền
cũng có tác động rất lớn đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính. Khi nhận thức được đầy đủ vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của
việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính thì các chủ thể có
thẩm quyền sẽ chủ động thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình
như: tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền khiếu nại, tiến hành
giải quyết khiếu nại theo đúng quy định của pháp luật, tránh đùn đẩy, thiếu
trách nhiệm. Nhận thức của cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thể hiện
trách nhiệm thực thi công vụ, chức trách, nhiệm vụ, nghĩa vụ của mình trong
việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
Năm là, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Yếu tố con người luôn giữ vai trò then chốt, quyết định đối với bất kỳ một
hoạt động nào của xã hội nói chung, của hoạt động quản lý nhà nước nói riêng,
32
đặc biệt là trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu
lực, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính. Đội ngũ cán bộ,
công chức là người trực tiếp sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật để tiến hành
hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, nên họ có vai trò hết sức quan trọng,
ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại hành
chính.
Trong bất kỳ hoạt động công vụ nào của thủ tưởng cơ quan hành chính
nhà nước không chỉ riêng hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại, đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là
cánh tay đắc lực giúp việc cho thủ trưởng giải quyết đúng đắn các khiếu nại của
người dân. Hiệu lực, hiệu quả của công tác giải quyết khiếu nại của tất cả các
cơ quan hành chính nhà nước nói riêng và của các cơ quan nhà nước nói chung
phụ thuộc rất lớn vào năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức và tinh thần trách
nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tham mưu. Do
vậy, cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính phải nắm vững và chấp hành nghiêm chủ trương, đường
lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, phải có trình độ chuyên môn
năng lực, kinh nghiệm công tác, bản lĩnh chính trị và ý thức trách nhiệm công
vụ. Nếu đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính yếu kém sẽ không thể thực hiện chức trách,
nhiệm vụ của mình trong việc tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính; từ đó hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính sẽ không đạt
được mục đích. Điều này vừa tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước, vừa ảnh
hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
33
Sáu là, sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến
việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Bất kể một công việc nào muốn hoàn thành hiệu quả đều cần có sự phối
hợp giữa các cá nhân, đơn vị, đặc biệt là trong công tác thực hiện pháp luật nói
chung và việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng,
bởi công tác giải quyết khiếu nại hành chính có liên quan đến nhiều cá nhân,
đơn vị, nhiều cấp, nhiều ngành. Chính vì thế mà công tác phối hợp trong việc
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là vô cùng quan trọng
và cần thiết. Chỉ khi có sự phối hợp hiệu quả thì mới có điều kiện bảo đảm các
chủ thể đạt được mục tiêu đã đề ra.
Trước tiên, công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
đòi hỏi sự phối hợp giữa bộ phận tiếp công dân với người khiếu nại ngay khi
việc khiếu nại được khởi điểm. Bộ phận tiếp công dân có trách nhiệm tạo điều
kiện và thực hiện nghiêm nghĩa vụ của mình khi công dân, cơ quan, tổ chức
đến khiếu nại. Ngược lại, người khiếu nại cũng có nghĩa vụ phối hợp với bộ
phận tiếp công dân để nộp đơn, trình bày nội dung khiếu nại.
Trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan có thẩm
quyền, công tác xác minh nội dung khiếu nại đặc biệt quan trọng, là cơ sở để
kết luận tính đúng sai của nội dung khiếu nại. Do vậy, cơ quan được giao nhiệm
vụ xác minh nội dung khiếu nại đòi hỏi phải phối hợp với các cá nhân, cơ quan,
đơn vị có liên quan để thu thập thông tin, lấy ý kiến chuyên môn, xác minh thực
tế để có cơ sở đánh giá, nhận định vấn đề. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong
bộ máy nhà nước, tùy theo chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm phối
hợp, tạo điều kiện, hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ, nguồn lực tài chính, chế độ
cung cấp thông tin, tài liệu… để cơ quan xác minh nội dung khiếu nại và người
có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đưa ra các kết luận phù hợp. Khi không có
sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc sự phối hợp không đạt được
34
hiệu quả như mong muốn thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành
chính khó có thể kết luận được tính đúng, sai của nội dung khiếu nại.
Ngoài ra, các yếu tố khác như tình hình kinh tế - xã hội, đặc biệt là sự phát
triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; công cuộc cải cách tổng
thể nền hành chính nhà nước, văn hóa công vụ; … cũng ảnh hưởng đến việc
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các chủ thể có liên
quan.
35
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình sử
dụng pháp luật, áp dụng pháp luật để giải quyết các yêu cầu khiếu nại của công
dân, cơ quan, tổ chức đối với một quyết định hành chính, hành vi hành chính
do các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Bên cạnh đó, các
chủ thể phải đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật, không vi phạm điều cấm
của Luật Khiếu nại và các văn bản pháp luật có liên quan; đồng thời chấp hành
nghiêm các nghĩa vụ của mình trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính.
Trong quá trình thực hiện quyền, nhiệm vụ, công vụ của mình, họ có thể
trở thành chủ thể thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Nội
dung của thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính bao gồm việc
quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính, việc giải quyết
khiếu nại hành chính, phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính, tổ chức thực
hiện Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính có hiệu lực pháp luật, giám sát
việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, xử lý vi phạm pháp
luật trong hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính.
Hiệu quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
chịu ảnh hưởng bởi hệ thống chính sách, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính; nguồn lực vật chất đảm bảo cho việc thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính; tổ chức bộ máy. Bên cạnh đó, các yếu tố chủ quan cũng
có tác động nhất định đến hiệu quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính, như nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính; chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
làm công tác tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; sự
phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Các yếu tố khác như tình hình
kinh tế - xã hội, đặc biệt là sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập
36
quốc tế; công cuộc cải cách tổng thể nền hành chính nhà nước, văn hóa công
vụ; … cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính của các chủ thể có liên quan.
Những vấn đề lý luận nêu trên đã được phân tích khái quát tại Chương 1,
làm cơ sở lý luận, pháp lý quan trọng để khảo sát, đánh giá tình hình, kết quả
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh,
Thành phố Hồ Chí Minh trong Chương 2 và đề xuất các giải pháp đảm bảo thực
hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình
Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong Chương 3.
37
Chương 2
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1. Khái quát về tình hình khiếu nại hành chính tại huyện Bình
Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
2.1.1. Đặc trưng về điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Bình Chánh,
Thành phố Hồ Chí Minh
Huyện Bình Chánh có diện tích tự nhiên là 25.255,29 héc ta, quy mô diện
tích được đánh giá đứng thứ ba sau các huyện Cần Giờ, Củ Chi, chiếm khoảng
12% diện tích toàn Thành Phố Hồ Chí Minh, vị trí địa lý thuộc phía Tây Nam
của Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối với các tỉnh trong khu vực đồng bằng
sông Cửu Long. Huyện Bình Chánh đã được công nhận là đơn vị hành chính
loại I theo quyết định của Bộ Nội vụ. Đơn vị hành chính được chia thành 15 xã
(Qui Đức, Đa Phước, Phong Phú, Hưng Long, An Phú Tây, Tân Quý Tây, Bình
Chánh, Bình Hưng, Bình Lợi, Tân Kiên, Tân Nhựt, Lê Minh Xuân, Phạm Văn
Hai, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B), và 01 thị trấn (Tân Túc), được chia tách thành
400 ấp, 13 khu phố. Huyện Bình Chánh cũng là địa phương có dân cư đông đúc
của Thành phố (dân số 800.498 người), bình quân mỗi năm dân số tăng khoảng
30.000 người.
Huyện Bình Chánh đang trong quá trình phát triển với tốc độ nhanh nhất
Thành phố Hồ Chí Minh, theo định hướng đô thị hóa từ những điều kiện thuận
lợi như vị trí địa lý cửa ngõ của Thành phố, tốc độ gia tăng nhanh dân số cơ
học, cơ cấu kinh tế được chuyển dịch dần sang cơ chế thị trường, từng bước
hội nhập với nền kinh tế thế giới. Vì vậy, huyện Bình Chánh thu hút nhiều lao
động từ các địa phương, tỉnh thành khác đến sinh sống, lao động, kinh doanh,
38
từ đó phát sinh các nhu cầu về nơi ở, học tập, lao động, … Chính vì thế mà các
quan hệ pháp luật, các vấn đề quản lý xã hội thường xuyên phát sinh, đòi hỏi
chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý hành chính nhà nước tại
huyện Bình Chánh.
Thời gian qua, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các
xã, thị trấn đã tập trung tổ chức xử lý nghiêm các công trình vi phạm đất đai,
trật tự xây dựng được cơ quan Thanh tra, Kiểm tra kết luận và các cơ quan báo
chí đưa tin phản ánh; công trình vi phạm xây dựng nhà ở, nhà xưởng có diện
tích vi phạm lớn, gây bức xúc dư luận như công trình xây dựng Quán Minh
Tâm, thị trấn Tân Túc; công trình chung cư Hoàng Quân, xã An Phú Tây; công
trình nhà xưởng không phép của ông Nguyễn Văn Hương, Tăng Cường, xã
Hưng Long; công trình nhà biệt thự không phép của bà Lưu Thủy Hà Giang,
xã Bình Chánh; công trình Gia Trang Quán-Tràm Chim Resort. Từng bước
khắc phục những hạn chế, tồn tại trong công tác quản lý nhà nước về đất đai,
trật tự xây dựng so với giai đoạn trước, đạt được một số kết quả tích cực. Hiện
nay, đã có 148 dự án phát triển nhà ở đã được cơ quan có thẩm quyền chấp
thuận chủ trương đầu tư thực hiện. Đến nay, đã có 50 dự án đã hoàn thành công
tác bồi thường với tổng diện tích quy hoạch 548,5698 ha và 43 dự án chậm triển
khai thực hiện (20 dự án bồi thường trên 80%, 05 dự án bồi thường từ 50%-
80% và 18 dự án bồi thường dưới 50%).
Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh, cùng với tốc độ gia tăng dân số cơ học
luôn ở mức cao (bình quân trên 30.000 người/năm) nên lĩnh vực quản lý đất
đai, xây dựng, trật tự đô thị, môi trường, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
trong thời gian tới sẽ là vấn đề khó khăn và còn diễn biến phức tạp; mô hình
chính quyền địa địa phương theo đơn vị hành chính huyện, xã không còn phù
hợp với sự phát triển kinh tế xã hội của huyện; đời sống nhân dân tuy được cải
thiện, thu nhập được nâng cao nhưng vẫn còn thấp so với thu nhập bình quân
39
chung của Thành phố. Cấp ủy, chính quyền huyện Bình Chánh đặt mục tiêu,
phương hướng phát triển trong thời gian tới với 09 nhiệm vụ, bên cạnh những
nhóm nhiệm vụ để thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quản lý quy hoạch
sử dụng đất, cải cách hành chính, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã
hội, hệ thống chính trị huyện Bình Chánh cũng xác định công tác tiếp công dân,
giải quyết khiếu nại, tố cáo là nhiệm vụ quan trọng, có tác động rất lớn đến
công tác quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước và việc thực hiện mục
tiêu phát triển địa phương theo xu hướng mới.
2.1.2. Tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh
Từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn đã tiếp nhận tổng cộng 2.369 đơn
khiếu nại, trung bình mỗi năm tiếp nhận 296 đơn. Lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; xử lý vi phạm hành chính
về đất đai, xây dựng là những lĩnh vực phát sinh nhiều vấn đề, nội dung thường
xuyên bị khiếu nại, chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng số đơn khiếu nại trong những
năm qua. Cụ thể, tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh trong các
Lĩnh vực
Năm
Số lượng đơn
Bồi thường, hỗ trợ,
Đất đai,
Lĩnh vực khác
tái định cư
xây dựng
13
1
Năm 2016
452
438
41
1
Năm 2017
187
145
43
13
Năm 2018
274
216
126
35
Năm 2019
458
297
năm qua như sau:
40
Lĩnh vực
Năm
Số lượng đơn
Bồi thường, hỗ trợ,
Đất đai,
Lĩnh vực khác
tái định cư
xây dựng
Năm 2020
260
74
173
13
Năm 2021
125
34
91
0
Năm 2022
235
167
23
45
Năm 2023
378
269
56
53
1.640
566
161
Tổng cộng
2.369
(Tỷ lệ 69%)
(Tỷ lệ 24%)
(Tỷ lệ 7%)
Bảng 2.1. Tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh
giai đoạn từ năm 2016 - 2023
Trong lĩnh vực bồi thường, tái định cư, nội dung khiếu nại chủ yếu về
đơn giá đất, về loại đất, vị trí đất, hạn mức sử dụng đất ở; chính sách tái định
cư; đơn giá vật kiến trúc. Trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, đối tượng bị khiếu
nại là quyết định thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quyết định xử
phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Có thể kể đến một số vụ việc khiếu nại nổi cộm trong thời gian vừa qua
như vụ việc khiếu nại của bà Trần Thị Minh Trang, yêu cầu hủy Quyết định
số 281/QĐ-XPVP ngày 13 tháng 9 năm 2018 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân
xã Tân Quý Tây về xử phạt vi phạm hành chính và Quyết định số 327/QĐ-
CCXP ngày 15 tháng 10 năm 2018 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Quý
Tây về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực
đất đai. Vụ việc này đã được giải quyết khiếu nại lần đầu theo thẩm quyền của
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Quý Tây, huyện Bình Chánh tại Quyết định
41
số 163/QĐ-UBND ngày 17 tháng 6 năm 2019 và Quyết định số 177/QĐ-
UBND ngày 20 tháng 6 năm 2019; sau đó được giải quyết khiếu nại lần hai
theo Quyết định số 11616/QĐ-UBND và Quyết định số 11617/QĐ-UBND
ngày 20 tháng 12 năm 2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh.
Ngoài ra, còn có vụ việc khiếu nại phức tạp kéo dài từ năm 2017 đến nay
của các hộ dân bị ảnh hưởng trong dự án đầu tư xây dựng đường nối từ đường
Võ Văn Kiệt đến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương
(Nguyễn Thị Kim Loan, Thạch Thị Hồng Hoa, Võ Văn Lừa, Trần Văn Vân),
là các trường hợp chuyển nhượng bằng giấy tay có diện tích ảnh hưởng nhỏ
hơn diện tích tối thiểu được tách thửa. Hoặc một số trường hợp khiếu nại liên
quan đến việc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh áp dụng đơn giá đất nông
nghiệp vị trí 02 để đền bù cho 15 hộ dân bị ảnh hưởng trong Dự án đầu tư xây
dựng Trường Mẫu giáo Tân Nhựt 6 và Trường Tiểu học Tân Nhựt 6, xã Tân
Nhựt, huyện Bình Chánh, sử dụng đất nông nghiệp có vị trí không tiếp giáp
mặt tiền đường có tên trong bảng giá đất của Thành phố, nhưng nằm trong
phạm vi 200m, tính từ mép trong lề đường Trương Văn Đa; người khiếu nại
yêu cầu bồi thường đất nông nghiệp theo vị trí 01. Việc giải quyết các vụ việc
khiếu nại này kéo dài từ năm 2018 đến năm 2022 mới có quyết định giải quyết
khiếu nại lần đầu từ phía Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện.
Nguyên nhân phát sinh khiếu nại
- Nguyên nhân khách quan
Thứ nhất, huyện Bình Chánh đang thực hiện các dự án, công trình nâng
cấp hạ tầng giao thông công cộng để chỉnh trang, phát triển đô thị. Trong giai
đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, trên địa bàn huyện Bình Chánh triển khai
thực hiện 349 công trình, gồm các công trình giao thông công cộng, trụ sở các
cơ quan nhà nước, trường học, y tế, văn hóa, nhà ở, … Tính đến năm 2023,
huyện còn đang triển khai 110 dự án, trong đó có 43 dự án bị đánh giá còn chậm
42
triển khai thực hiện. Khi thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
để thực hiện các dự án, nhiều trường hợp người dân bị thu hồi đất không đủ
điều kiện được bồi thường nhà ở, đất ở, tái định cư; hoặc một số trường hợp sử
dụng đất lâu dài nhưng không thực hiện kê khai đăng ký sử dụng đất theo quy
định, nên không được đảm bảo quyền lợi như người chấp hành tốt các quy định
pháp luật về quản lý sử dụng đất, dẫn đến việc so bì, khiếu nại.
Thứ hai, tốc độ gia tăng dân số trên địa bàn huyện Bình Chánh trong thời
gian vừa qua diễn ra rất nhanh, đặt ra nhu cầu về nhà ở của người dân, dẫn đến
các trường hợp xây dựng sai phép, không phép. Trong thời gian qua, Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn tập trung chấn
chỉnh, xử lý các vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng tại địa phương, dẫn
đến một bộ phận người dân không đồng ý với các quyết định xử lý vi phạm
hành chính nên đi khiếu nại.
Số trường hợp vi phạm đất đai, xây dựng vẫn còn diễn ra, chưa chấm dứt
và số lượng công trình vi phạm còn ở mức cao. Tổng số vụ vi phạm về xây
dựng từ năm 2016 đến 6 tháng đầu năm 2020 là 3.080 trường hợp, đã xử lý
2.695 trường hợp, đạt 87,5%. Từ năm 2021 đến năm 2022, các cơ quan hành
chính nhà nước tại huyện Bình Chánh đã thực hiện cưỡng chế 274 công trình
vi phạm, tỷ lệ số vụ việc vi phạm có giảm đáng kể nhưng chưa thực sự có
chuyển biến mạnh mẽ (năm 2021, số vụ việc vi phạm về xây dựng giảm 65,4%,
về đất đai giảm 47,5%; năm 2022, giảm 71,43% số vụ việc vi phạm về xây
dựng và giảm 43,4% số vụ việc vi phạm về đất đai). Thực trạng phân lô bán
nền, sử dụng đất nông nghiệp sai mục đích để xây dựng nhà ở vẫn đang còn
đang xảy ra và diễn biến rất phức tạp, được các cơ quan có thẩm quyền đánh
giá là khó xử lý ngay. Số công trình vi phạm tồn chưa xử lý qua các năm còn
nhiều; các cơ quan chức năng chưa có giải pháp hiệu quả, nhanh chóng để xử
lý dứt điểm các đối tượng đầu nậu, cò đất, nhà thầu vi phạm pháp luật.
43
- Nguyên nhân chủ quan
Một là, các công trình vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng vẫn còn tồn
tại qua nhiều năm, khó xử lý ngay do công tác quản lý nhà nước về đất đai, xây
dựng của các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh trong giai
đoạn trước đây còn nhiều bất cập, hạn chế, thiếu sót. Khi các cơ quan theo thẩm
quyền quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tháo dỡ công
trình vi phạm đã gặp phải sự phản đối gay gắt của người dân.
Nhiều trường hợp vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng tại một số xã diễn
ra công khai, tồn tại trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện, xử lý do
yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng. Số vụ vi
phạm về xây dựng phát sinh trung bình 0,167 vụ/ngày (theo thống kê giai đoạn
2019 - 2020), tổng số trường hợp vi phạm về đất đai phải xử lý giai đoạn từ
năm 2016 đến năm 2020 là 1.196 trường hợp. Khi tiến hành xử lý hành chính
các trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng như ra quyết định xử
phạt vi phạm hành chính, cưỡng chế buộc tháo dỡ công trình vi phạm thì người
bị xử lý hành chính không đồng ý, khiếu nại các quyết định xử lý vi phạm hành
chính, đặc biệt là nhiều trường hợp Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ra
quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc tháo dỡ công trình xây
dựng vi phạm tồn tại qua nhiều năm, nhiều giai đoạn pháp luật của Luật Đất
đai (Luật Đất đai năm 2003, Luật Đất đai năm 2013).
Bên cạnh đó, một số cán bộ công chức địa chính, xây dựng, lực lượng trật
tự đô thị thiếu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao, không quản lý
chặt chẽ địa bàn, không kiên quyết lập hồ sơ xử lý ngay từ đầu các hành vi vi
phạm tự chuyển mục đích sử dụng đất. Riêng đối với lĩnh vực quản lý đất đai,
xây dựng, từ năm 2016 đến năm 2020, có tổng số 109 trường hợp cán bộ, công
chức bị xử lý kỷ luật; trong đó có 04 cá nhân bị buộc thôi việc. Tuy nhiên, tình
trạng vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng tại huyện Bình Chánh vẫn còn
44
đang là vấn đề phức tạp, vẫn là lĩnh vực tiếp tục phát sinh các khiếu nại trong
thời gian tới do thực hiện các biện pháp chấn chỉnh, khắc phục những hạn chế
về quản lý nhà nước.
Hai là, một số dự án chậm triển khai ảnh hưởng đến công tác cấp Giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân, chuyển nhượng quyền sử dụng
đất cũng gây nên tâm lý bức xúc, phát sinh các đơn khiếu nại trong lĩnh vực
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tiến độ thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng, thi công xây dựng các
dự án đầu tư các dự án trên địa bàn huyện Bình Chánh còn chậm; một số công
trình giao thông chậm hoàn thành đưa vào sử dụng; một số dự án đầu tư theo
quy hoạch được duyệt chậm triển khai thực hiện làm ảnh hưởng đến đời sống
nhân dân trên địa bàn. Một số hộ dân đề nghị được cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất đối với phần đất nằm ngoài ranh thu hồi đất qua nhiều năm chưa
được giải quyết. Có thể kể đến trường hợp đề nghị cấp giấy chứng nhận của
ông Lý Xinh, bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân và hộ bà Nguyễn Chung Ánh tại xã
Tân Kiên, huyện Bình Chánh có đất bị ảnh hưởng trong Dự án đầu tư xây dựng
đường nối từ đường Võ Văn Kiệt đến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh
- Trung Lương tại xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh. Dự án này từ năm 2017 đã
được triển khai thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng nhưng đến
nay vẫn chưa hoàn thành. Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh có Công văn số
154/UBND ngày 20 tháng 01 năm 2022 gửi Sở Tài nguyên và Môi trường để
xin ý kiến về việc lập hồ sơ bồi thường và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất của ông Lý Xinh, bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân và hộ bà Nguyễn Chung Ánh
tại xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh, trong đó Ủy ban nhân dân huyện Bình
Chánh nhận định các trường hợp này đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất và xin ý kiến của Sở Tài nguyên và Môi trường. Ngày 15 tháng 03
năm 2022, Sở Tài nguyên và Môi trường có Công văn số 1863/STNMT-
45
BTTĐC theo đó, Sở Tài nguyên và Môi trường thống nhất với đề xuất của Ủy
ban nhân dân huyện Bình Chánh, trường hợp Ông Lý Xinh, bà Nguyễn Thị
Ngọc Xuân và hộ bà Nguyễn Chung Ánh sử dụng đất tại xã Tân Kiên đủ điều
kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, việc xin ý kiến cấp
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
đối với những trường hợp này vô hình trung đã làm chậm trễ tiến độ, vi phạm
thời hạn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người dân.
2.2. Kết quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trên địa bàn
huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
2.2.1. Những kết quả đạt được
- Công tác quản lý nhà nước về giải quyết khiếu nại hành chính
Công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của các
cơ quan hành chính nhà nước trong hệ thống chính trị của huyện Bình Chánh
đã được tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc như đã bố trí địa điểm tiếp công
dân theo quy định của pháp luật để tiếp đón, ghi nhận nội dung khiếu nại của
công dân, cơ quan, tổ chức.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị
trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh quan tâm thực hiện, nhằm nâng cao kiến
thức pháp luật của người dân, của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong
các cơ quan nhà nước. Cụ thể, cấp phát các tờ rơi, cẩm nang tuyên truyền phổ
biến các quy định của pháp luật về công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết
khiếu nại, tố cáo. Chương trình thời sự phát thanh hằng ngày trên hệ thống Đài
phát thanh và chương trình chuyên đề “Trả lời thư - Công dân pháp luật” đã
tuyên truyền các tin, bài về các thông tin, giải đáp thắc mắc liên quan đến chế
độ, chính sách, pháp luật trong nhiều lĩnh vực như khiếu nại, tố cáo, hình sự,
dân sự, phòng, chống tham nhũng… góp phần giúp người dân hiểu và nắm rõ
46
chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để nghiêm chỉnh
chấp hành, đồng thời vận động mọi người xung quanh cùng thực hiện. Người
dân đã có hiểu biết nhiều hơn về pháp luật, có ý thức cao hơn về quyền khiếu
nại của mình và mạnh dạn khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
mình, đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành
chính, hành vi hành chính.
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh là cơ quan có thẩm quyền quản lý
nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình
Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh giao cho
Thanh tra huyện Bình Chánh tham mưu thực hiện công tác quản lý nhà nước
về công tác giải quyết khiếu nại hành chính theo Quyết định số 05/2010/QĐ-
UBND ngày 14 tháng 5 năm 2010 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về
ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Thanh tra huyện thuộc Ủy ban nhân
dân huyện Bình Chánh. Đồng thời, đây cũng là cơ quan chịu trách nhiệm tổng
hợp, thông tin, báo cáo kết quả công tác giải quyết khiếu nại theo quy định của
Ủy ban nhân dân huyện và Thanh tra thành phố, kiến nghị các biện pháp tăng
cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc phạm vi quản lý của Chủ tịch
Ủy ban nhân dân huyện. Trong phạm vi chức năng, quyền hạn của mình, Thanh
tra huyện Bình Chánh hướng dẫn Ủy ban nhân dân xã, thị trấn và các cơ quan,
tổ chức, đơn vị thuộc quyền quản lý của Ủy ban nhân dân huyện thực hiện việc
giải quyết khiếu nại theo quy định.
Hằng năm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh xây dựng và tổ
chức thực hiện các Đoàn thanh tra trách nhiệm việc thực hiện pháp luật về tiếp
công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc
Ủy ban nhân dân Huyện. Các đoàn thanh tra được tiến hành theo đúng quy định
về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra và bám sát nội dung thanh tra
theo hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành. Qua đó, những thiếu sót, hạn chế,
47
sơ hở, vi phạm trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại hành chính
tại các xã, thị trấn được chấn chỉnh, khắc phục kịp thời. Hiện nay, đa số các vụ
việc khiếu nại ở xã, thị trấn được Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn giải
quyết đảm bảo thời hạn, quy trình theo quy định của pháp luật.
- Công tác giải quyết khiếu nại hành chính
Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn đã thụ lý giải
quyết 509 đơn đủ điều kiện thụ lý/2.369 đơn khiếu nại tiếp nhận, tỷ lệ đơn đủ
điều kiện thụ lý là 21,5%. Kết quả giải quyết khiếu nại hành chính như sau:
Tuy qua từng năm đều phát sinh số lượng tương đối lớn các đơn khiếu nại
trong tổng số các loại đơn phải giải quyết theo thẩm quyền (tố cáo, phản ánh,
kiến nghị), nhưng các cơ quan hành chính nhà nước huyện Bình Chánh đã nỗ
lực giải quyết được số lượng lớn đơn khiếu nại đúng thẩm quyền, trình tự, thủ
tục theo quy định của pháp luật, từng bước nâng cao chất lượng giải quyết.
48
Nhiều vụ việc khiếu nại vấp phải sự bức xúc, phản ứng gay gắt từ phía người
khiếu nại, vụ việc tồn đọng kéo dài do tính chất phức tạp cũng đã được giải
quyết dứt điểm, góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp
pháp của công dân, cơ quan, tổ chức, ổn định trật tự xã hội.
- Công tác phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính
Trong việc phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh cũng đã và đang tiếp tục phối hợp với Hội Nông dân Việt
Nam huyện Bình Chánh để thực hiện theo Quyết định số 81/2014/QĐ-TTg
ngày 31 tháng 12 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc phối hợp giữa
các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các cấp với các cấp Hội Nông dân Việt Nam
trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của nông dân. Bên cạnh
đó còn có sự phối hợp, hỗ trợ giữa các cơ quan chuyên môn, tham mưu thuộc
Ủy ban nhân dân huyện và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trong quá trình tiếp
công dân, xác minh và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Trong công tác phối hợp nội bộ để giải quyết khiếu nại hành chính, để
đảm bảo thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp
luật, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ban hành quy trình giải quyết khiếu
nại lần đầu, quy trình giải quyết khiếu nại lần hai để phân định các khâu, các
giai đoạn thực hiện và giao nhiệm vụ, trách nhiệm, thời hạn thực hiện cho từng
cơ quan, đơn vị chuyên môn tham mưu giải quyết. Bên cạnh đó, xuất phát từ
tình hình và yêu cầu của thực tiễn trong công tác thu hồi đất để thực hiện các
dự án đầu tư công tại địa phương, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng
ban hành quy trình phối hợp thực hiện công tác giải quyết khiếu nại hành chính
đối với quyết định thu hồi đất, Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo
Quyết định số 10180/QĐ-UBND ngày 31 tháng 10 năm 2018 về quy trình
phối hợp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất để triển khai các dự án trên địa bàn huyện Bình Chánh.
49
- Công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính
có hiệu lực pháp luật
Qua công tác giải quyết khiếu nại, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã
ban hành các quyết định bồi thường bổ sung cho người dân bị ảnh hưởng trong
các dự án thu hồi đất số tiền 109.849.806.317 đồng và bố trí 07 nền tái định cư.
Những sơ hở trong khâu tham mưu tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ quan,
đơn vị chuyên môn cũng được bộc lộ, phát hiện thông qua công tác giải quyết
khiếu nại hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước tại huyện Bình Chánh.
Trên cơ sở kết quả giải quyết các khiếu nại, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
đã thu hồi nộp ngân sách nhà nước 2.146.355592 đồng do bồi thường cho người
bị thu hồi đất sai quy định của pháp luật.
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng giao cho Thanh tra huyện Bình
Chánh chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các quyết
định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật do Chủ tịch Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh ban hành. Định kỳ hằng tháng, năm, Thanh tra Huyện báo
cáo kết quả đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân Huyện.
Trong thời gian qua, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân
dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh đã có nhiều chuyển biến rõ
nét, đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính tại địa phương.
2.2.2. Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
Bên cạnh những kết quả đạt được như đã phân tích, công tác thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Ủy ban nhân dân huyện, xã,
thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh cũng gặp phải những trường hợp khó
khăn về quy định pháp luật hiện hành trong quá trình tổ chức thực hiện; bên
cạnh đó, cũng có những hạn chế, thiếu sót mang tính chủ quan như việc áp dụng
50
pháp luật vào giải quyết nội dung khiếu nại hành chính, việc chấp hành các quy
định của pháp luật liên quan đến trách nhiệm tổ chức đối thoại, việc xử lý những
vi phạm của các cơ quan, đơn vị tham mưu, phối hợp trong quá trình thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
Thứ nhất, trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính
- Về xử lý khi người khiếu nại rút khiếu nại
Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, cơ quan, tổ chức
để tự bảo vệ lợi ích của mình trước sự tác động của các quyết định quản lý của
cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà họ có cơ sở để cho rằng quyền và lợi ích
hợp pháp của chính họ đã bị xâm phạm bởi những quyết định quản lý trái pháp
luật thông qua việc chủ động đề nghị xem xét lại quyết định hoặc hành vi hành
chính của các cơ quan nhà nước. Do đây là quyền đề nghị của công dân, nên
họ cũng có quyền được rút lại đề nghị đó thông qua việc rút khiếu nại vì nguyên
nhân nào đó, ví dụ như có sự thay đổi, chuyển biến về nhận thức sau khi được
giải thích, đối thoại, tuyên truyền pháp luật… và bản thân người khiếu nại
không còn muốn tiếp tục khiếu nại nữa.
Tại Điều 10 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định: “Người khiếu nại có thể
rút khiếu nại tại bất cứ thời điểm nào trong quá trình khiếu nại và giải quyết
khiếu nại; việc rút khiếu nại phải được thực hiện bằng đơn có chữ ký hoặc điểm
chỉ của người khiếu nại; đơn xin rút khiếu nại phải gửi đến người có thẩm
quyền giải quyết khiếu nại. Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại khi nhận
được đơn xin rút khiếu nại thì đình chỉ việc giải quyết và thông báo bằng văn
bản cho người khiếu nại về việc đình chỉ giải quyết khiếu nại.” [12]. Theo quy
định này thì trong bất kỳ thời điểm nào của quá trình khiếu nại, quá trình giải
quyết khiếu nại, người khiếu nại cũng có quyền đương nhiên được rút khiếu
nại của mình. Lúc này, trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại là phải đình
chỉ việc giải quyết khiếu nại và có văn bản thông báo cho người khiếu nại biết
51
việc đình chỉ này. Vấn đề cần xem xét lại trong quy định này là nếu người có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại vẫn còn đang xem xét, chưa thụ lý giải quyết
vụ việc mà có đơn rút khiếu nại thì việc đình chỉ giải quyết có đảm bảo tính
hợp lý về thủ tục hay không.
Ông Nguyễn Văn Cu, cư trú tại xã Hưng Long, huyện Bình Chánh là người
có đất bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bến Lức -
Long Thành và được bồi thường, hỗ trợ theo Quyết định số 5683/QĐ-UBND
ngày 01 tháng 7 năm 2016 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Ông
Nguyễn Văn Cu đã khiếu nại Quyết định này đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh. Vụ việc đang trong giai đoạn xem xét để thụ lý giải quyết
thì vào tháng 7 năm 2017, ông Nguyễn Văn Cu có đơn xin rút khiếu nại. Vụ
việc được đình chỉ giải quyết theo Thông báo số 828/TB-UBND ngày 21 tháng
7 năm 2017 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh.
Bà Nguyễn Thị Hoa, cư trú tại xã Đa Phước, huyện Bình Chánh cũng có
đất bị thu hồi như trường hợp của ông Nguyễn Văn Cu và cũng đã gửi đơn
khiếu nại việc bồi thường, hỗ trợ đối với Quyết định số 1864/QĐ-UBND ngày
28 tháng 3 năm 2016 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh. Vụ việc đang
trong giai đoạn xem xét để thụ lý giải quyết thì vào tháng 4 năm 2017, bà
Nguyễn Thị Hoa có đơn xin rút khiếu nại. Tuy nhiên, trường hợp này Chủ tịch
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh không ban hành Thông báo đình chỉ giải
quyết khiếu nại như trường hợp của ông Nguyễn Văn Cu, mà ban hành Quyết
định số 9770/QĐ-UBND ngày 26 tháng 7 năm 2017 về đình chỉ giải quyết
khiếu nại.
Tương tự như trường hợp của bà Nguyễn Thị Hoa, Chủ tịch Ủy ban nhân
dân huyện Bình Chánh cũng ban hành Quyết định số 4242/QĐ-UBND ngày 23
tháng 6 năm 2020 về đình chỉ giải quyết khiếu nại của bà Thái Thị Kích, cư trú
tại xã Vĩnh Lộc B, huyện Bình Chánh do có đơn xin rút khiếu nại khi chưa có
52
quyết định hoặc thông báo thụ lý giải quyết khiếu nại.
Như vậy, cả ba trường hợp nêu trên người khiếu nại đều gửi đơn xin rút
khiếu nại trước khi có quyết định hoặc thông báo thụ lý giải quyết khiếu nại,
Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã xử lý theo hướng đình chỉ giải
quyết khiếu nại nhưng chưa thống nhất được loại văn bản phải ban hành (Thông
báo hoặc Quyết định).
Căn cứ theo quy định tại Điều 10 Luật Khiếu nại năm 2011, khi nhận được
đơn xin rút khiếu nại thì người có thẩm quyền có trách nhiệm phải đình chỉ việc
giải quyết và có văn bản thông báo cho người khiếu nại, nhưng pháp luật về
khiếu nại hiện nay vẫn còn chưa quy định một cách rõ ràng, cụ thể việc đình
chỉ giải quyết khiếu nại được thực hiện trước hay sau khi thụ lý giải quyết khiếu
nại. Đồng thời, loại văn bản đình chỉ giải quyết khiếu nại là Quyết định hay
Thông báo cũng chưa được quy định bởi pháp luật.
- Về đình chỉ giải quyết khiếu nại
Cho đến nay, dù sau hơn 10 năm thi hành Luật Khiếu nại năm 2011 cũng
chỉ có duy nhất một trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại là khi người khiếu
nại có đơn xin rút khiếu nại. Trên thực tế, có tình huống phát sinh có ảnh hưởng
trực tiếp tới việc giải quyết khiếu nại mà chưa được pháp luật quy định phát
luật để giải quyết như Quyết định hành chính bị khiếu nại đã bị thu hồi, hủy bỏ
mà Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã đình chỉ giải quyết khiếu
nại. Cụ thể:
Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành Thông báo số
975/TB-UBND ngày 08 tháng 8 năm 2017 về đình chỉ giải quyết khiếu nại của
ông Trần Văn Trung, cư trú tại xã Bình Lợi, huyện Bình Chánh do đối tượng
khiếu nại là Quyết định số 576/QĐ-UBND ngày 30 tháng 01 năm 2015 của Ủy
ban nhân dân huyện Bình Chánh đã bị thu hồi, hủy bỏ.
53
Trường hợp khiếu nại của bà Phạm Thị Xuân Đa, cư trú tại xã Qui Đức,
huyện Bình Chánh bị đình chỉ giải quyết theo Quyết định số 9904/QĐ-UBND
ngày 11 tháng 5 năm 2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
do Quyết định số 14452/QĐ-UBND ngày 20 tháng 12 năm 2017 của Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh là đối tượng bị khiếu nại đã bị thu hồi, hủy bỏ.
Pháp luật hiện nay chỉ quy định một trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu
nại đó là khi người khiếu nại rút đơn khiếu nại, việc Chủ tịch Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh đình chỉ giải quyết khiếu nại khi quyết định hành chính bị
khiếu nại đã bị thu hồi, hủy bỏ (đối tượng khiếu nại không còn) là chưa có căn
cứ pháp lý. Tuy nhiên, Luật Khiếu nại năm 2011 cũng có quy định “Cơ quan,
tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, xem xét lại quyết định hành chính,
hành vi hành chính, quyết định kỷ luật của mình; nếu trái pháp luật phải kịp
thời sửa chữa, khắc phục, tránh phát sinh khiếu nại.” [12] (khoản 3 Điều 5).
Việc đình chỉ giải quyết khiếu nại trong trường hợp này là phù hợp với tinh
thần tại khoản 3 Điều 5 Luật Khiếu nại năm 2011.
- Việc áp dụng pháp luật vào quá trình giải quyết khiếu nại hành chính
Tổng diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Bình Chánh là 8.312,7
héc ta, chiếm khoảng 32,9% tổng diện tích đất. Xuất phát từ đặc trưng canh tác
và thói quen sản xuất nhiều năm qua, đất nông nghiệp thường được giao cho
hộ gia đình, thể hiện qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ
gia đình. Do yêu cầu phải thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế
xã hội, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành nhiều Quyết định thu
hồi đất và Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người có đất bị thu
hồi. Như vậy, vấn đề đặt ra là đối với đất nông nghiệp của hộ gia đình bị Nhà
nước thu hồi thì chủ thể nào có quyền khiếu nại.
Theo quy định tại khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013: “Hộ gia đình sử
dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo
54
quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền
sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công
nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất.” [13]. Như vậy, khi
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh ban hành các quyết định thu hồi đất, Quyết
định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất cấp cho hộ gia đình thì hộ
gia đình (bao gồm toàn bộ các thành viên hộ gia đình) đều có quyền khiếu nại
đối với phần quyền sử dụng đất của mình trong tổng diện tích đất nông nghiệp
cấp cho hộ gia đình.
Theo quy định tại khoản 5 Điều 6 Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày
29 tháng 9 năm 2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết nghị
định số 01/2017/NĐ-CP và sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư
hướng dẫn thi hành luật Đất đai có quy định: “Hộ gia đình sử dụng đất thì ghi
“Hộ gia đình, gồm ông” (hoặc “Hộ gia đình, gồm bà”), sau đó ghi họ tên, năm
sinh, tên và số giấy tờ nhân thân của chủ hộ gia đình như quy định tại Điểm a
Khoản này; địa chỉ thường trú của hộ gia đình. Trường hợp chủ hộ gia đình
không có quyền sử dụng đất chung của hộ gia đình thì ghi người đại diện là
thành viên khác của hộ gia đình có chung quyền sử dụng đất của hộ gia đình.
Dòng tiếp theo ghi “Cùng sử dụng đất, cùng sở hữu tài sản gắn liền với đất
(hoặc Cùng sử dụng đất hoặc Cùng sở hữu tài sản) với … (ghi lần lượt họ tên,
năm sinh, tên và số giấy tờ nhân thân của những thành viên còn lại trong hộ
gia đình có chung quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất)”
[3]. Như vậy, trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ ghi nhận thông tin cơ
bản của thành viên hộ gia đình, không chỉ ghi nhận thông tin về chủ hộ gia đình
như quy định trước đây.
Thực tế, đối với các trường hợp đất nông nghiệp được giao cho hộ gia đình
được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất trước ngày Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2017
55
của Bộ Tài nguyên và Môi trường có hiệu lực thi hành, trên giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất chỉ ghi tên chủ hộ gia đình, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện
Bình Chánh đã thụ lý giải quyết đơn khiếu nại của chủ hộ gia đình sử dụng đất
mà không có văn bản ủy quyền, văn bản đồng thuận của các thành viên còn lại
trong hộ gia đình sử dụng đất.
Ngày 24 tháng 5 năm 2017, bà Phạm Thị Đàm, cư trú tại xã Qui Đức,
huyện Bình Chánh gửi đơn khiếu nại đối với Quyết định số 5757/QĐ-UBND
ngày 05 tháng 5 năm 2017 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi
thường, hỗ trợ thiệt hại về đất, vật kiến trúc và cây trồng đối với hộ bà Phạm
Thị Đàm thuộc Dự án nâng cấp Quốc lộ 50 trên địa bàn huyện Bình Chánh.
Phần đất bị thu hồi để thực hiện dự án đã được Ủy ban nhân dân huyện Bình
Chánh cấp cho hộ bà Phạm Thị Đàm ngày ngày 30 tháng 7 năm 2001. Chủ tịch
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã ban hành Thông báo số 767/TB-UBND
ngày 07 tháng 7 năm 2017 về thụ lý giải quyết khiếu nại và Quyết định số
9155/QĐ-UBND ngày 10 tháng 12 năm 2021 về giải quyết khiếu nại lần đầu.
Một trường hợp khác, ngày 18 tháng 9 năm 2018, bà Phạm Thị Hoa, cư
trú tại xã Qui Đức, huyện Bình Chánh gửi đơn khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh, khiếu nại Quyết định số 6703/QĐ-UBND ngày
20 tháng 7 năm 2018 của Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi thường,
hỗ trợ thiệt hại về đất, vật kiến trúc và hỗ trợ di chuyển đối với hộ bà Phạm Thị
Hoa, bị ảnh hưởng trong Dự án nâng cấp Quốc lộ 50 trên địa bàn huyện Bình
Chánh. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã thụ lý đơn khiếu nại
và ban hành Quyết định số 2565/QĐ-UBND ngày 18 tháng 3 năm 2019 về việc
giải quyết khiếu nại lần đầu.
Quá trình xem xét thụ lý giải quyết đơn khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân
dân huyện Bình Chánh chưa xác minh thành viên hộ gia đình sử dụng đất cũng
có quyền sử dụng đất như bà Phạm Thị Đàm, Phạm Thị Hoa đối với phần đất
56
bị thu hồi để xác định những người có quyền khiếu nại đối với Quyết định của
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh về bồi thường, hỗ trợ đối với hộ gia đình.
Trường hợp này cần thiết phải xem xét đến phần quyền của bà Phạm Thị Đàm,
Phạm Thị Hoa trong phạm vi quyền sử dụng đất bị thu hồi, ý kiến của các thành
viên còn lại trong hộ gia đình đối với Quyết định của Ủy ban nhân dân huyện
Bình Chánh về bồi thường, hỗ trợ đối với hộ gia đình để thực hiện việc đại diện
khiếu nại.
- Trách nhiệm tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại
Đối thoại là một giai đoạn của quá trình giải quyết khiếu nại, đóng vai trò
quan trọng đối với việc giải quyết khiếu nại, thể hiện tính công khai, dân chủ,
minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Quá trình đối thoại cũng
nhằm để người khiếu nại, người bị khiếu nại, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có
liên quan đưa ra các chứng cứ, tài liệu để chứng minh những ý kiến, quyết định
của mình là có căn cứ và hợp pháp. Đối thoại cũng có vai trò giúo người giải
quyết khiếu nại có thể giải quyết vụ việc một cách chính xác, công khai, minh
bạch và đúng quy định của pháp luật. Việc coi trọng và thực hiện nghiêm trách
nhiệm tổ chức đối thoại trong giải quyết khiếu nại là một trong những yêu cầu
cơ bản, cấp thiết, góp phần củng cố và tăng cường sự đoàn kết xã hội, đặc biệt
là trong những trường hợp nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung hay các
vụ việc khiếu nại phức tạp, kéo dài.
Luật Khiếu nại năm 2011 quy định về việc tham gia đối thoại của các chủ
thể như sau:
- “Người bị khiếu nại có nghĩa vụ tham gia đối thoại hoặc uỷ quyền cho
người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại” [12] (điểm a khoản 2 Điều 13).
- “Người giải quyết khiếu nại lần đầu tổ chức đối thoại với người khiếu
nại, người bị khiếu nại và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan nếu yêu cầu
của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn khác nhau”
57
[12] (điểm c khoản 2 Điều 14, khoản 1 Điều 30).
- “Người giải quyết khiếu nại lần hai có nghĩa vụ tổ chức đối thoại với
người khiếu nại, người bị khiếu nại và cơ quan, tổ chức có liên quan” [12]
(điểm c khoản 2 Điều 15).
Căn cứ quy định nêu trên, có thể khái quát nguyên tắc người có trách
nhiệm chủ trì tổ chức buổi đối thoại giải quyết khiếu nại là người có thẩm quyền
giải quyết khiếu nại. Trong phạm vi đơn vị hành chính huyện thì người chủ trì
tổ chức buổi đối thoại giải quyết khiếu nại là Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện,
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Trên thực tế thì toàn bộ quá trình khiếu nại và
giải quyết khiếu nại, bao gồm cả việc đối thoại và việc ký ban hành quyết định
giải quyết khiếu nại được giao cho cấp phó hoặc việc đối thoại được giao cho
thủ trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại thực hiện.
Từ năm 2016 đến năm 2021, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
đã ký 281 Quyết định ủy quyền tổ chức đối thoại cho thủ trưởng các phòng
chuyên môn được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại (Chánh Thanh
tra Huyện, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường) để tổ chức buổi đối thoại
giải quyết khiếu nại. Người chủ trì buổi đối thoại và kết luận về hướng giải
quyết là Chánh Thanh tra Huyện, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường
theo sự phân công ủy quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh.
Từ năm 2022 đến nay, việc tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại lần đầu được
chủ trì bởi Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh theo lĩnh vực
được phân công phụ trách. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh chủ
trì buổi đối thoại giải quyết khiếu nại đối với các vụ việc giải quyết khiếu nại
lần hai. Ở các xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân
cũng giao cho các Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân chủ trì đối thoại và ký ban
hành các Quyết định giải quyết khiếu nại.
58
Như vậy, trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa
bàn huyện Bình Chánh chưa thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về thẩm
quyền tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại. Có thể lý giải nguyên nhân do số
lượng đơn khiếu nại trên địa bàn huyện Bình Chánh là tương đối lớn, việc Chủ
tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị
trấn phải sắp xếp thời gian để tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại đối với
từng trường hợp khiếu nại là khó khả thi.
- Việc chấp hành thời hạn giải quyết khiếu nại
Thời hạn giải quyết khiếu nại là giới hạn cụ thể về khoản thời gian mà vụ
việc khiếu nại phải được giải quyết xong bởi người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại. Theo quy định tại Điều 28 Luật Khiếu nại năm 2011: “Thời hạn giải
quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc
phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày,
kể từ ngày thụ lý” [12]. Theo quy định tại Điều 37 thì “Thời hạn giải quyết
khiếu nại lần hai không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức
tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn nhưng không quá 60
ngày, kể từ ngày thụ lý” [12]. Tuy nhiên, quá trình giải quyết khiếu nại trên
thực tế khó đảm bảo thời hạn theo Luật định, nhất là các việc phức tạp, đông
người, nhiều nội dung, dẫn đến việc giải quyết khiếu nại quá thời hạn quy định.
Trong thực tiễn giải quyết khiếu nại, nhiều vụ việc khiếu nại có nhiều quan
điểm khác nhau giữa các cơ quan có thẩm quyền; vụ việc chờ ý kiến chỉ đạo từ
cơ quan cấp trên, chờ kết quả giám định của cơ quan chức năng, ... Các trường
hợp này thông thường sẽ bị dừng giải quyết. Tuy nhiên, hiện nay thời gian tạm
dừng, tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại chưa được loại trừ ra khỏi thời hạn giải
quyết. Luật Khiếu nại năm 2011 hiện nay chưa quy định trường hợp nào không
được tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại. Do đó, quy định về thời hạn giải
59
quyết khiếu nại thường hay bị vi phạm bởi người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại.
Theo số liệu thống kê từ năm 2016 đến năm 2023 tại huyện Bình Chánh,
có đến 36% vụ việc giải quyết khiếu nại hành chính giải quyết trễ hạn, tỷ lệ giải
quyết đúng hạn chỉ chiếm 46%, tỷ lệ tồn đọng quá hạn là 16% và tỷ lệ đơn còn
trong hạn giải quyết là 3%. Nguyên nhân trễ hạn là do có một số vụ việc phải
xin ý kiến của các cơ quan chuyên môn cấp trên có thẩm quyền; vụ việc có từ
hai nội dung khiếu nại trở lên, đặc biệt là đối với các Quyết định bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư; vụ việc còn ý kiến khác nhau giữa các cơ quan chuyên môn
cấp huyện,… Ngoài ra, tồn tại nguyên nhân chủ quan do các cơ quan được giao
nhiệm vụ xác minh còn chưa đẩy nhanh tiến độ xác minh nội dung khiếu nại,
thời gian phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị còn kéo dài, chậm trễ.
Việc vi phạm thời hạn giải quyết khiếu nại cũng có nguyên nhân từ phía
người khiếu nại, có thể do người người khiếu nại không tham gia vào quá trình
đối thoại theo giấy mời. Kể cả khi người khiếu nại không thể tham gia đối thoại
vì lý do khách quan, có ý kiến bằng văn bản và yêu cầu thay đổi thời gian tổ
chức đối thoại thì thời gian tạm hoãn đối thoại cũng không được loại trừ khỏi
thời hạn giải quyết khiếu nại. Số liệu thống kê từ năm 2016 đến năm 2023, tại
huyện Bình Chánh có 69 vụ việc khiếu nại mà người khiếu nại không tham gia
đối thoại và tham gia đối thoại khi Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
có giấy mời lần thứ hai.
Ngoài ra, người khiếu nại chết trong khi chưa có kết quả giải quyết khiếu
nại thì quyền khiếu nại được thừa kế theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị
định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ “Người
khiếu nại đang thực hiện việc khiếu nại bị chết mà quyền, nghĩa vụ của người
đó được thừa kế theo quy định của pháp luật thì người thừa kế có quyền khiếu
nại; người thừa kế khi khiếu nại phải xuất trình với cơ quan có thẩm quyền giải
60
quyết khiếu nại giấy tờ để chứng minh quyền thừa kế của mình. Người thừa kế
có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc
người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại. Trường
hợp có nhiều người thừa kế thì những người đó có quyền ủy quyền cho một
trong những người thừa kế hoặc luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác
có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại.” [5].
Việc thực hiện thủ tục thừa kế quyền khiếu nại đòi hỏi một khoảng thời
gian nhất định để thực hiện, bao gồm quá trình xác định những người có quyền
thừa kế, thực hiện việc ủy quyền khiếu nại của các đồng thừa kế trong trường
hợp có nhiều người thừa kế, … Khoảng thời gian này cũng chưa được loại trừ
ra khỏi thời hạn giải quyết khiếu nại theo quy định của Luật Khiếu nại. Tại
huyện Bình Chánh đã có trường hợp người khiếu nại chết khi đang giải quyết
khiếu nại. Những người thừa kế của người khiếu nại tiến hành các thủ tục xác
định quan hệ thừa kế, cử người đại diện của các đồng thừa kế để tiếp tục thực
hiện việc khiếu nại. Quá trình này kéo dài gần 03 tháng để thực hiện xong.
Bên cạnh đó, cách tính thời hạn giải quyết khiếu nại được pháp luật quy
định là “ngày”, không phải là “ngày làm việc” như quy định về thời hạn giải
quyết của các thủ tục hành chính khác, vậy thì các ngày lễ, Tết, ngày nghỉ theo
quy định của pháp luật vẫn phải được tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại.
Như vậy, việc chấp hành thời hạn giải quyết khiếu nại là khó thực hiện.
Thứ hai, trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính
Hầu hết các cơ quan được giao chức năng, nhiệm vụ giám sát tại huyện
Bình Chánh như Hội đồng nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và
các tổ chức chính trị - xã hội chưa có nhiều sự quan tâm, chú trọng thực hiện
giám sát hằng năm, định kỳ đối với việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính của Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn.
61
Năm 2021, Thường trực Hội đồng nhân dân Huyện - Ủy ban nhân dân
Huyện - Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Bình
Chánh đã phối hợp ban hành Quy chế số 69/QCPH-HĐND-UBND-MTTQ
ngày 02 tháng 11 năm 2021 về phối hợp công tác giữa Thường trực Hội đồng
nhân dân - Ủy ban nhân dân - Ban thường trực Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt
Nam huyện Bình Chánh, trong đó có nội dung về phối hợp trong công tác theo
dõi đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và phối hợp
nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát. Qua báo cáo tổng kết 03 năm
thực hiện Quy chế này, hoạt động phối hợp trong công tác theo dõi đôn đốc
việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh giữa các cơ quan này chủ
yếu là tiếp nhận, chuyển đơn và có văn bản kiến nghị Ủy ban nhân dân Huyện
chỉ đạo các cơ quan chuyên môn giải quyết. Trong việc thực hiện giám sát,
Đoàn giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Bình Chánh có
tiến hành kiểm tra thực tế để nắm bắt tình hình, xác định và đề nghị Ủy ban
nhân dân Huyện chỉ đạo các cơ quan thuộc quyền quản lý tiến hành khắc phục.
Tại Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện bình chánh lần thứ
XIII, nhiệm kỳ 2024 - 2029 đã nhìn nhận một hạn chế về công tác giám sát của
Mặt trận Tổ quốc là chưa giải quyết kịp thời ở lĩnh vực đất đai, xây dựng, bồi
thường giải phóng mặt bằng, ô nhiễm môi trường, giải quyết đơn thư khiếu
nại…; hoạt động phản biện xã hội có sự chuyển biến tích cực nhưng kết quả
còn khiêm tốn, chưa phát huy đồng đều ở cơ sở. Nguyên nhân một phần do
năng lực cán bộ tham gia giám sát còn hạn chế, chưa thường xuyên theo dõi
việc khắc phục sau giám sát [22].
Bên cạnh đó, Hội đồng nhân dân huyện Bình Chánh trong năm 2023 cũng
có giám sát chuyên đề “Thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng và công
tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bình Chánh
giai đoạn 2021 - 2023”. Tuy nhiên, qua đánh giá hiệu quả mang lại từ hoạt động
62
giám sát, không chỉ riêng tại huyện Bình Chánh, đa phần các cơ quan giám sát
cũng chỉ có những lưu ý, nhắc nhở và đề nghị các cơ quan có thẩm quyền đôn
đốc, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trực thuộc thực hiện nhiệm vụ, chưa có nhiều
tác động làm thay đổi, chuyển biến hiệu quả của đối tượng giám sát cũng như
đề xuất xử lý những cá nhân, cơ quan, đơn vị yếu kém, thiếu trách nhiệm, cố
tình tránh né, đùn đẩy công việc, nhiệm vụ. Bên cạnh đó, cơ quan giám sát cũng
chưa mạnh dạn ghi nhận những khó khăn, vướng mắc của các cơ quan hành
chính nhà nước để có ý kiến, đề xuất các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tháo
gỡ, hoàn thiện các quy định pháp luật lỗi thời.
Thứ ba, trong việc thực hiện trách nhiệm xử lý vi phạm trong thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Chúng ta có thể thấy rằng, không phải lúc nào các chủ thể tham gia vào
quá trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại cũng đều nghiêm túc, trung thực,
trách nhiệm và tự giác chấp hành, thực hiện theo đúng quy định của pháp luật,
mà thực tế đã phát sinh những vụ việc lợi dụng việc khiếu nại để gây rối hoạt
động của các cơ quan nhà nước, mất an ninh, trật tự xã hội. Để hạn chế, ngăn
chặn việc lợi dụng quyền khiếu nại hoặc quyền công dân để làm mất ổn định
trật tự xã hội, Luật Khiếu nại đã có những quy định cấm đối với một số hành
vi cụ thể trong quá trình khiếu nại, giải quyết khiếu nại. Tại Điều 68 Luật Khiếu
nại năm 2011 quy định “người khiếu nại và những người khác có liên quan có
hành vi vi phạm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành
chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi
thường hoặc bồi hoàn theo quy định của pháp luật” [12].
Như đã phân tích trên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ
tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn trong thời gian vừa qua đã có vi phạm về thời
hạn giải quyết khiếu nại; các cơ quan, đơn vị tham mưu trong một số trường
hợp còn chậm trễ trong việc thực hiện trách nhiệm xác minh, phối hợp xác minh
63
nội dung khiếu nại nhưng chưa được xem xét xử lý để chấn chỉnh việc chấp
hành pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Ngoài ra, qua công tác giải
quyết khiếu nại tại huyện Bình Chánh đã thu hồi nộp ngân sách nhà nước
2.146.355592, bồi thường bổ sung cho người dân 109.849.806.317 đồng và bố
trí 07 nền tái định cư nhưng chưa được Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình
Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh xem
xét trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan, đơn vị để chấn chỉnh, xử lý.
Như vậy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban
nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh chưa nghiêm túc chấp
hành quy định của pháp luật về trách nhiệm xử lý vi phạm trong thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, những quy định về xử lý vi phạm tại
Luật Khiếu nại năm 2011 còn chưa cụ thể, chưa có văn bản hướng dẫn thi hành
để cơ quan có thẩm quyền, người có thẩm quyền có thể áp dụng thống nhất,
hiệu quả đối với từng trường hợp vi phạm pháp luật về giải quyết khiếu nại
cũng như để xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về khiếu nại của
người khiếu nại, tạo sức sức răn đe, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của
người dân.
2.2.3. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và hạn chế
Thứ nhất, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã,
thị trấn trên địa bàn huyện Bình Chánh đã thực hiện tốt công tác tuyên truyền,
phổ biến pháp luật về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo thông qua việc tổ chức
hội nghị tập huấn công tác tiếp dân, xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị,
phản ánh cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu. Ngoài ra, Ủy
ban nhân dân Huyện, xã, thị trấn cũng đã phối hợp Hội Nông dân Việt Nam từ
huyện đến cơ sở để tuyên truyền pháp luật về đất đai, khiếu nại, tố cáo, Hợp tác
xã cho hội viên Hội Nông dân. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền chưa có nhiều
đổi mới về nội dung và phương pháp, chủ yếu là tuyên truyền, phổ biến các quy
64
định pháp luật, chưa có sự liên kết giữa quy định và thực tiễn, chưa phù hợp
với các đối tượng người dân khác nhau.
Thứ hai, đội ngũ cán bộ, công chức tại các cơ quan hành chính nhà nước
huyện Bình Chánh có nhận thức tốt về pháp luật và trách nhiệm giải quyết khiếu
nại hành chính. Có sự quyết liệt từ phía các cấp lãnh đạo trong việc lãnh đạo,
chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại. Tuy
nhiên, sự phối hợp giữa các cơ quan đơn vị tham mưu còn bị động, thiếu chặt
chẽ, còn đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong giải quyết khiếu nại, có trường
hợp cung cấp thông tin chậm trễ, không đầy đủ, không rõ ràng, không đúng nội
dung theo yêu cầu. Trong một số vụ việc, các cơ quan chuyên môn khi xem
xét, đưa ra ý kiến còn chung chung, đại khái, mơ hồ, không nhất quán, không
cung cấp chính xác, đầy đủ thông tin cần thiết theo yêu cầu làm công tác xác
minh khiếu nại bị kéo dài. Tình trạng lưu trữ, bảo quản hồ sơ quản lý đất đai
(sổ địa chính, bản đồ địa chính…) không đầy đủ hoặc không thống nhất xảy ra
tại một số xã của huyện, nên khi phát sinh khiếu nại thì không đủ tài liệu để
xem xét, kết luận.
Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ, công chức tham gia các Đoàn giám sát, cơ
quan giám sát cũng chưa thực sự có đủ chuyên môn, kinh nghiệm, am hiểu về
công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính nên khó có thể
tạo nên các cuộc giám sát có chất lượng cao, thực sự phát huy được vai trò của
cơ quan giám sát để có thể có những đánh giá đúng tình hình và đủ kiến thức
chuyên môn để mạnh dạn kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền cấp trên tháo
gỡ cho địa phương.
Thứ ba, vẫn còn tồn tại một số quy định của pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính còn bất cập, khó thực hiện, đặc biệt là quy định về thời hạn giải
quyết khiếu nại, trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại làm cho Chủ tịch Ủy
ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn
65
lúng túng, khó tránh khỏi việc vi phạm pháp luật. Song song đó, một số quy
định của pháp luật chuyên ngành dùng để làm căn cứ kết luận tính đúng sai của
nội dung khiếu nại cũng còn những bất cập, thiếu rõ ràng, cụ thể hoặc có sự
chồng chéo, mâu thuẫn, nên khi giải quyết khiếu nại không có đủ cơ sở pháp lý
hoặc lúng túng trong áp dụng pháp luật (chủ yếu là quy định trong lĩnh vực đất
đai, xây dựng), phải xin hướng dẫn từ các cơ quan cấp trên có thẩm quyền.
Thứ tư, công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình
Chánh chưa đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý,
cũng như kiểm tra, giám sát hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính. Hiện
nay, hầu hết các thủ tục hành chính trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đều
triển khai áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng tiêu chuẩn ISO TCVN
9001:2015 nhằm kiểm soát hiệu quả tiến trình xử lý vụ việc và đảm bảo đúng
thời hạn quy định. Quy trình giải quyết khiếu nại cũng được Chủ tịch Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh ban hành Quyết định số 14035/QĐ-UBND ngày
11 tháng 12 năm 2017 để quản lý theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, sau đó thay
thế bằng Quyết định số 1757/QĐ-UBND ngày 30 tháng 3 năm 2022 nhưng trên
thực tế thì chưa áp dụng để kiểm soát quá trình giải quyết khiếu nại hành chính,
nên việc ban hành quy trình giải quyết khiếu nại theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015
của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh vẫn còn đang là quy trình
kiểm soát mang tính hình thức, lý thuyết. Từ đó, việc xác định trách nhiệm của
cá nhân, đơn vị làm trễ thời hạn giải quyết khiếu nại trở nên khó khăn, tốn thời
gian, là sơ hở để các cơ quan, đơn vị tham mưu đùn đẩy trách nhiệm, dẫn đến
việc xử lý vi phạm trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành
chính không được thực hiện trên thực tế.
66
2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí
Minh
Một là, điều kiện đặc trưng về địa lý, kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện
Bình Chánh
Huyện Bình Chánh với vị trí địa lý cửa ngõ phía Tây Nam của Thành phố
Hồ Chí Minh, đang phát triển theo hướng đô thị hóa, cơ cấu kinh tế chuyển
dịch sang cơ chế thị trường nên thu hút nhiều lao động từ địa phương khác đến
sinh sống, làm cho dân số tăng cơ học luôn ở mức cao, vấn đề giải quyết nhu
cầu nhà ở, học tập cho bộ phận dân cư này luôn là vấn đề cấp bách và là thách
thức lớn cho các cơ quan quản lý nhà nước của huyện trong công tác quản lý
đất đai, trật tự xây dựng, phát triển nhà ở và giải quyết an sinh xã hội. Bên cạnh
đó còn tồn tại một thực trạng phân lô, bán nền đã, đang và vẫn còn là vấn đề
nhức nhối, nan giải đối với công tác quản lý nhà nước tại huyện Bình Chánh.
Cho nên, nhóm đối tượng là người dân nhập cư sẽ có khả năng khiếu nại tập
trung trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng.
Bên cạnh đó, xuất phát từ đặc điểm vùng ngoại thành, với quỹ đất nông
nghiệp rộng lớn, những hộ gia đình, cá nhân sinh sống lâu đời, nhiều năm tại
huyện Bình Chánh, với tập quán, thói quen cho tặng đất đai, nhà cửa bằng giấy
tay, lời nói (hợp đồng miệng), xây nhà riêng cho con trên cùng thửa đất, mảnh
đất gia đình là nhóm đối tượng có khả năng khiếu nại tập trung trong lĩnh vực
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Hai là, hệ thống chính sách, pháp luật và hệ thống các văn bản chỉ đạo
điều hành về giải quyết khiếu nại hành chính
Bên cạnh các văn bản pháp luật do Quốc hội, Chính phủ, Thanh tra Chính
phủ ban hành để tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
trong thời gian vừa qua, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng ban
67
hành Quyết định số 07/2014/QĐ-UBND ngày 11 tháng 02 năm 2014 về ban
hành quy trình giải quyết khiếu nại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trên
cơ sở căn cứ Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2012 của
Chính phủ và Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31 tháng 10 năm 2013 của
Thanh tra Chính phủ. Tại huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện
cũng ban hành Quyết định số 14035/QĐ-UBND ngày 11 tháng 12 năm 2017
về ban hành áp dụng tài liệu Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc
gia theo TCVN ISO 9001:2015, trong đó có các quy trình về giải quyết khiếu
nại lần đầu (QT-02/KNTC,) giải quyết khiếu nại lần hai (QT-03/KNTC). Sau
khi Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ
được ban hành, thay thế Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm
2012, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cũng đã rà soát, ban hành Quyết
định số 1757/QĐ-UBND ngày 30 tháng 3 năm 2022 để thay thế cho phù hợp
với quy định mới của pháp luật.
Như vậy, có thể đánh giá hệ thống các văn bản chỉ đạo, điều hành việc
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh
thời gian qua cũng đã bám sát một cách cơ bản, đầy đủ, tương đối kịp thời các
quy định của pháp luật để đảm bảo thực hiện công tác thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương.
Ba là, nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính
Tại huyện Bình Chánh, có thể khẳng định rằng quyền khiếu nại và công
tác đảm bảo thực hiện quyền khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức được
thực hiện một cách thường xuyên, mạnh mẽ bởi nhiều chủ thể. Cá nhân, cơ
quan, tổ chức nhận thức rất tốt về quyền khiếu nại của mình và đã sử dụng
quyền đó như là một công cụ pháp lý để bảo vệ quyền, lợi ích của mình trước
các tác động, ảnh hưởng bởi các quyết định, hành vi quản lý của cơ quan nhà
68
nước tại huyện Bình Chánh. Ở góc độ cơ quan nhà nước, Ủy ban nhân dân
huyện Bình Chánh và các xã, thị trấn cũng có nhận thức rất cao về trách nhiệm,
nghĩa vụ của mình trước khiếu nại của người dân, quan trọng hơn nữa là ý thức
của họ trong việc đảm bảo sự ổn định về xã hội và sự đồng thuận của người
dân đối với chính quyền địa phương.
Bốn là, tổ chức bộ máy và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình
Chánh được quản lý bởi Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn theo thẩm quyền
được pháp luật quy định và cơ quan Thanh tra huyện Bình Chánh là cơ quan
làm đầu mối chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân huyện về tham mưu công
tác quản lý nhà nước về giải quyết khiếu nại hành chính trong phạm vi toàn
huyện. Công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được
phân công, phân nhiệm rõ ràng, thời gian qua mặc dù cũng gặp phải một vài
trường hợp còn có ý kiến khác nhau trong trách nhiệm tham mưu giải quyết các
vụ việc khiếu nại cụ thể tại cấp huyện nhưng hầu hết đều được giải quyết một
cách nhanh chóng, quyết liệt bởi Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện.
Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu, tổ chức thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh là đội ngũ Thanh
tra viên, công chức cơ quan Thanh tra, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân
dân huyện, công chức cấp xã. Họ trực tiếp sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật
để tiến hành các hoạt động để đưa những quy định của pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính được thực hiện trên thực tế. Vì vậy, vai trò của họ đặc biệt
quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến hiệu lực, hiệu quả của công tác thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Với tình hình khiếu nại tại huyện
Bình Chánh trong thời gian qua thực sự là áp lực rất lớn đối với cán bộ, công
chức tại huyện Bình Chánh, họ vừa gặp áp lực về thời gian tham mưu giải
quyết, vừa phải đảm bảo tham mưu đúng quy định pháp luật, hợp tình hợp lý
69
và không gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự xã hội tại huyện Bình
Chánh. Họ phải thực sự phải nắm vững và chấp hành nghiêm chủ trương, đường
lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, phải có trình độ chuyên môn
năng lực, kinh nghiệm công tác, bản lĩnh chính trị và ý thức trách nhiệm công
vụ cao để có thể thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ của mình.
Năm là, công tác phối hợp thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính
Như đã phân tích về những hạn chế và nguyên nhân của nó trong thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh,
công tác phối hợp trong nội bộ các cơ quan nhà nước tại huyện Bình Chánh
thực sự đang là vấn đề có ảnh hưởng nhiều đến hiệu lực của công tác thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương này. Công tác phối
hợp vừa ảnh hưởng đến thời hạn giải quyết khiếu nại hành chính, vừa tác động
và có khả năng quyết định đến kết quả giải quyết khiếu nại hành chính đòi hỏi
tất cả các chủ thể khi tham gia vào bất kì một khâu, một giai đoạn nào cũng
phải có trách nhiệm, bổn phận thực hiện cho đúng, cho đầy đủ, kịp thời, chính
xác những nhiệm vụ, quyền hạn của mình.
Sáu là, nguồn lực vật chất, kỹ thuật đảm bảo cho việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Về cơ bản, các trang thiết bị, máy móc, trụ sở làm việc, nguồn kinh phí để
tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình
Chánh được đảm bảo kịp thời, đầy đủ, đúng quy định pháp luật đã giúp cho
việc tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa
phương này trong thời gian qua đã đạt được những kết quả khả quan. Tuy nhiên,
trong bối cảnh phát triển công nghệ thông tin, chuyển đổi số như hiện nay thì
việc không ngừng hiện đại hóa trang thiết bị công nghệ, cải tiến quy trình thực
hiện, đổi mới phương tiện để phục vụ cho hoạt động thu thập thông tin, xác
70
minh nội dung khiếu nại là rất cần thiết và sẽ có tác dụng tiết kiệm thời gian,
nguồn nhân lực cho Ủy ban nhân dân huyện, xã, thị trấn của huyện Bình Chánh.
71
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
Dựa trên cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý đã được khái quát tại Chương 1,
Chương 2 đã khảo sát, đánh giá việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, trọng tâm là những
kết quả đạt được và những hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính. Bên cạnh đó cũng đánh giá những nguyên nhân của
những kết quả, hạn chế đó. Có thể nhận thấy một vài thiếu sót, vi phạm của các
cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh trong việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại có liên quan đến những bất cập, thiếu sót của pháp
luật về giải quyết khiếu nại hiện nay. Bên cạnh đó cũng tồn tại những nguyên
nhân từ trong nội tại Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các
xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh như trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công
chức làm công tác tham mưu; trách nhiệm phối hợp của các cá nhân, cơ quan,
đơn vị có liên quan; trách nhiệm cá nhân người có thẩm quyền giải quyết khiếu
nại hành chính.
Những nội dung tại Chương 1 và Chương 2 sẽ là cơ sở quan trọng để
khuyến nghị một số giải pháp nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
tại Chương 3.
72
Chương 3
QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Quan điểm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
Thực hiện pháp luật về khiếu nại, trong đó đặc biệt là việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính là một trong những nhiệm vụ quan trọng,
thể hiện tính dân chủ, bản chất của Nhà nước ta được Đảng, Nhà nước quan
tâm lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành các văn bản để tổ chức thực hiện như Chỉ thị
số 35-CT/TW ngày 26 tháng 5 năm 2014 của Bộ Chính trị về tăng cường lãnh
đạo công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, Chỉ thị số 21-CT/TU
ngày 28 tháng 5 năm 2014 của Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí
Minh về tăng cường lãnh đạo công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố
cáo.
Cấp ủy, chính quyền địa phương huyện Bình Chánh trong thời gian qua
cũng đã dành nhiều sự quan tâm, chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo công tác giải quyết
khiếu nại hành chính tại địa phương. Cụ thể, trên cơ sở Chỉ thị số 21-CT/TU
ngày 28 tháng 5 năm 2014 của Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh về tăng cường
lãnh đạo công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, Ban Thường vụ
Huyện ủy Bình Chánh đã ban hành Chỉ thị số 19-CT/HU ngày 07 tháng 7 năm
2014 về tăng cường lãnh đạo công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố
cáo trên địa bàn huyện Bình Chánh, được Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh
ban hành Quyết định số 13110/QĐ-UBND ngày 02 tháng10 năm 2014 về ban
hành Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 35-CT-TW ngày 26 tháng 5 năm 2014 của
Bộ Chính trị.
73
Qua đó, có thể khái quát những quan điểm đảm bảo thực hiện pháp luật
về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh cụ thể như sau:
Một là, công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là
một nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị
huyện; đẩy mạnh tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo điều hành của
chính quyền các cấp trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, bảo
đảm quyền lợi của công dân, góp phần ổn định chính trị và trật tự xã hội, thực
hiện mục tiêu phát triển kinh tế.
Hai là, các cấp uỷ, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống
chính trị của huyện phải đặc biệt quan tâm đến việc tiếp dân, giải quyết đúng
đắn, kịp thời khiếu nại; ngăn ngừa, hạn chế và khắc phục tình trạng khiếu nại
vượt cấp, không đúng nơi quy định.
Ba là, phát huy trách nhiệm của người đứng đầu. Người đứng đầu cấp ủy,
Chủ tịch Ủy ban nhân dân Huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn
phải là người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, trực tiếp thực hiện việc tiếp công dân
định kỳ, đột xuất và chịu trách nhiệm chính về công tác tiếp công dân, giải
quyết khiếu nại trong phạm vi địa phương, đơn vị do mình phụ trách. Chú trọng
thực hiện công tác tiếp công dân từ cơ sở; lắng nghe ý kiến, nguyện vọng, chủ
động đối thoại, vận động, thuyết phục người dân để giải quyết nhanh chóng,
triệt để các khiếu nại, bức xúc trong Nhân dân. Khi phát sinh khiếu nại, phải
trực tiếp chỉ đạo làm rõ nội dung, nguyên nhân, xem xét, đánh giá toàn diện về
pháp lý và thực tiễn; tổ chức đối thoại công khai; quyết định giải quyết khiếu
nại phải được ban hành bảo đảm tính chính xác, khách quan, kịp thời, đúng
pháp luật và được tổ chức thi hành nghiêm.
Bốn là, xử lý kịp thời, nhanh chóng, nghiêm minh các hành vi vi phạm
pháp luật trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại của các cá nhân,
74
đơn vị, tổ chức; đặc biệt là hành vi lợi dụng quyền khiếu nại để gây rối trật tự
xã hội, giảm uy tín của cơ quan nhà nước.
Năm là, kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm
công tác tiếp công dân và tham mưu giải quyết khiếu nại có đạo đức tốt, có
năng lực chuyên môn, tinh thông nghiệp vụ, có kỹ năng và tận tâm hướng dẫn,
giải thích, thuyết phục để công dân nắm rõ, hiểu và tự giác chấp hành đúng quy
định của pháp luật. Bố trí trụ sở, trang bị phương tiện và đẩy mạnh ứng dụng
khoa học công nghệ phục vụ công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại.
3.2. Giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
3.2.1. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính và nâng cao chất lượng công tác thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh
Từ khi Luật Khiếu nại năm 2011 được ban hành cho đến nay, nhiều văn
bản hướng dẫn thi hành đã được ban hành, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với
yêu cầu của thực tiễn, trước đây là Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng
12 năm 2012 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Khiếu nại;
Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31 tháng 10 năm 2013 của Thanh tra
Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính; Thông tư số
02/2016/TT-TTCP ngày 20 tháng 10 năm 2016 của Thanh tra Chính phủ sửa
đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 07/2013/TT-TTCP ngày 31 tháng 10
năm 2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại
hành chính; hiện nay các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại năm 2011
đang có hiệu lực thi hành gồm Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng
10 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số Điều và biện pháp thi hành
Luật Khiếu nại; Thông tư số 05/2021/TT-TTCP ngày 01 tháng 10 năm 2021 về
75
quy định quy trình xử lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh.
Mặc dù Chính phủ đã ban hành Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19
tháng 10 năm 2020 và Thanh tra Chính phủ đã ban hành Thông tư số
05/2021/TT-TTCP ngày 01 tháng 10 năm 2021 để hướng dẫn thực hiện pháp
luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại, nhưng vẫn còn một số vấn đề chưa
được quy định mới, điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương.
Từ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính từ thực tiễn tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí
Minh, cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định pháp luật. Cụ thể:
Đối với quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Thứ nhất, về thời hạn giải quyết khiếu nại, thời hạn giải quyết khiếu nại
cần được quy định cụ thể là “ngày làm việc” để tránh cách hiểu và áp dụng
không thống nhất giữa các cơ quan, đơn vị và kể cả người khiếu nại; đồng thời
loại bỏ các ngày lễ, Tết, ngày nghỉ theo quy định của pháp luật ra khỏi thời hạn
giải quyết cho thống nhất với thời hạn giải quyết các thủ tục hành chính khác.
Ngoài ra, cần bổ sung quy định những trường hợp không tính vào thời hạn giải
quyết khiếu nại như khoảng thời gian chờ kết quả giám định, thời gian thực
hiện thủ tục thừa kế quyền khiếu nại trong trường hợp người khiếu nại chết,
thời gian tạm dừng, tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại, trường hợp dịch bệnh,
thiên tai dẫn tới không thể xác minh nội dung khiếu nại, …
Gợi ý sửa đổi Điều 28 Luật Khiếu nại năm 2011 về thời hạn giải quyết
khiếu nại lần đầu quy định như sau: “Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu
không quá 30 ngày làm việc liên tiếp, kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức
tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày làm
việc liên tiếp, kể từ ngày thụ lý.”. Kiến nghị sửa đổi tương tự đối với Điều 37
Luật Khiếu nại năm 2011 về thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai.
76
Thứ hai, về việc đình chỉ giải quyết khiếu nại, pháp luật cần quy định bổ
sung các trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại để giải quyết được những
yêu cầu từ thực tiễn như (1) Quyết định hành chính bị khiếu nại đã bị thu hồi,
hủy bỏ, thay thế, (2) trong quá trình giải quyết, cơ quan có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại đã mời người khiếu nại nhiều lần nhưng không đến làm việc
mà không có lý do chính đáng, (3) người thừa kế quyền khiếu nại không muốn
tiếp tục thực hiện việc khiếu nại.
Gợi ý quy định về các trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu nại như sau:
“1. Người khiếu nại rút toàn bộ nội dung khiếu nại.
2. Trong quá trình giải quyết khiếu nại, quyết định hành chính bị khiếu
nại đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ, thay thế.
3. Người khiếu nại không phối hợp với các cơ quan, cá nhân có thẩm
quyền mà không có lý do chính đáng.
4. Người thừa kế quyền khiếu nại không muốn tiếp tục thực hiện việc khiếu
nại hoặc không có người thừa kế quyền khiếu nại.”.
Thứ ba, về xử lý khi người khiếu nại rút khiếu nại, pháp luật cần quy định
rõ theo hướng (1) khi người khiếu nại rút khiếu nại khi khiếu nại chưa được thụ
lý giải quyết thì cơ quan có thẩm quyền sẽ trả lại đơn cho người khiếu nại và
thông báo bằng văn bản về việc chấm dứt xem xét đơn khiếu nại. (2) Trường
hợp rút khiếu nại khi đã có quyết định thụ lý giải quyết thì người có thẩm quyền
giải quyết khiếu nại ra quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại và thông báo
bằng văn bản cho người khiếu nại được biết. Ngoài ra, cần quy định nhiều hình
thức thể hiện ý chí rút khiếu nại của người khiếu nại, không nên dừng lại ở việc
có đơn rút khiếu nại như quy định của pháp luật hiện hành sẽ gây khó khăn,
lúng túng cho người giải quyết. Theo đó, khiếu nại có thể được xác định là đã
được rút bởi người khiếu nại thông qua đơn hoặc trực tiếp qua buổi làm việc và
được lập biên bản, vì thực tế có trường hợp người khiếu nại rút đơn, ghi nhận
77
vào biên bản làm việc nhưng không đồng ý làm đơn rút khiếu nại, mà bản chất
thì người khiếu nại đã không còn muốn tiếp tục vụ việc khiếu nại nữa.
Thứ tư, về xử lý hành vi vi phạm trong việc thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại, hiện nay cần đánh giá một cách chính xác rằng các quy định
về xử lý những vi phạm trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại
vẫn còn đang rất chung chung, đại khái và chưa đầy đủ nên thực tế hầu như
chưa có vi phạm nào về thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại đã và đang
bị xử lý trên thực tế. Pháp luật chỉ mới dừng lại ở việc quy định những hành vi
nào là hành vi vi phạm, còn cách thức xử lý, thẩm quyền xử lý, thời hạn xử lý
vẫn đang bỏ ngõ. Vì vậy, việc xây dựng và ban hành quy định cụ thể về xử lý
vi phạm hành chính trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại là một yêu cầu mang
tính cấp thiết, sẽ có tác động mạnh mẽ đến ý thức, thái độ và trách nhiệm của
người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, cũng như những khâu, những bộ
phận, cá nhân tham gia vào quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính. Theo đó, cần có những quy định chế tài tương ứng với từng
hành vi vi phạm, chủ thể khác nhau để làm cơ sở xử lý trách nhiệm, thực hiện
trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho Nhà nước, cá nhân, cơ quan, tổ chức do
hành vi vi phạm pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại gây ra.
Đối với công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính
tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
Thứ nhất, hoàn thiện quy trình giải quyết khiếu nại hành chính. Thủ
trưởng các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh cần xây dựng,
hoàn thiện quy trình giải quyết khiếu nại hành chính phù hợp với quy định của
pháp luật, thực tiễn của địa phương và tổ chức thực hiện nghiêm quy trình đó
để làm cơ chế kiểm tra, giám sát việc tham mưu và xử lý vi phạm trong việc
thực hiện công tác tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính của các cá nhân,
đơn vị. Đặc biệt, cần quy định rõ việc xác định chủ thể thực hiện quyền khiếu
78
nại và giới hạn quyền của người khiếu nại trong trường hợp có thành viên hộ
gia đình sử dụng đất thực hiện việc khiếu nại đối với các quyết định hành chính,
hành vi hành chính có tác động đến quyền sử dụng đất của hộ gia đình.
Thứ hai, xây dựng cơ chế phối hợp trong công tác giải quyết khiếu nại.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các
xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh cần xây dựng và hoàn thiện cơ chế phối
hợp cụ thể trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại hành chính. Trong đó
quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của các cá nhân, cơ quan, đơn vị và các biện
pháp xử lý trách nhiệm thích hợp khi chậm trễ, thiếu trách nhiệm trong công
tác phối hợp, hoặc cung cấp thông tin không chính xác, đầy đủ, kịp thời cho
người giải quyết khiếu nại.
Thứ ba, nâng cao chất lượng công tác giám sát thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính. Cần lựa chọn, bố trí cán bộ, công chức có kinh
nghiệm công tác, chuyên môn phù hợp để tham gia vào các chương trình, kế
hoạch giám sát về thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính để có
thể hoạch định được một cách rõ ràng, chính xác nhất những nội dung cần giám
sát theo từng giai đoạn và theo yêu cầu cụ thể của thực tế. Ngoài ra, bố trí đúng
người, đúng năng lực, có tinh thần quyết liệt, tâm huyết, trách nhiệm sẽ giúp
cho hoạt động giám sát thực sự phát huy đúng vai trò không chỉ với cá nhân,
đơn vị được giám sát mà còn là một kênh thông tin hiệu quả để các cơ quan có
thẩm quyền có thể lắng nghe, đánh giá và hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện
nay trong công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
3.2.2. Tăng cường công tác giải quyết khiếu nại hành chính của Thủ
trưởng các cơ quan quản lý nhà nước trong giải quyết khiếu nại hành
chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
Ngày nay, người dân ngày càng ý thức được quyền công dân và trách
nhiệm của họ trong việc tự bảo vệ, ngăn chặn và khôi phục các quyền, lợi ích
79
hợp pháp của mình trước sự tác động của các quyết định hành chính, hành vi
hành chính của cơ quan nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan nhà
nước. Chính vì thế mà yêu cầu nâng cao trách nhiệm giải quyết khiếu nại hành
chính của Thủ trưởng các cơ quan quản lý nhà nước phải được chú trọng và đề
cao nhiều hơn nữa.
Với tốc độ phát triển đô thị ngày càng nhanh của huyện Bình Chánh,
Thành phố Hồ Chí Minh, gắn với việc đổi mới quy hoạch sử dụng đất, thu hồi
đất để giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án phát triển kinh tế xã hội, cùng
với yêu cầu chấn chỉnh công tác quản lý đất đai, xây dựng mà đặc biệt là xử lý
các trường hợp xây dựng không phép, sai phép, chuyển mục đích sử dụng đất
trái quy định của pháp luật thì các quyết định quản lý của thủ trưởng các cơ
quan quản lý hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh có khả năng tác động
trực tiếp đến quyền, lợi ích của công dân, cơ quan, tổ chức có liên quan. Do
vậy, trong thời gian tới, xu hướng phát sinh tăng các khiếu nại hành chính đến
Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã,
thị trấn là vấn đề có thể dự báo được.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân
xã, thị trấn cần có sự thay đổi trong nhận thức một cách rõ ràng và chính xác
hơn về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác tiếp công dân, phải đánh giá
được sự tác động của các khiếu nại đến tình hình an ninh chính trị, trật tự xã
hội tại địa phương để giải quyết nhanh chóng các khiếu nại của công dân, cơ
quan, tổ chức và chủ động chỉ đạo, thực hiện các biện pháp nâng cao hiệu quả,
chất lượng công tác giải quyết khiếu nại hành chính. Đặc biệt, phải thận trọng,
khách quan, công tâm, chính xác, minh bạch trong quá trình thẩm tra, xác minh,
giải quyết khiếu nại đúng quy định của pháp luật và thấu tình đạt lý; chủ động
chỉ đạo, tổ chức phối hợp và kịp thời chấn chỉnh, nhắc nhở các cơ quan, đơn vị
có liên quan. Cần khẩn trương, tập trung kiểm tra rà soát, phối hợp giải quyết
80
nhanh chóng, dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp, tồn
đọng. Đồng thời nhanh chóng giải quyết triệt để các vụ việc mới phát sinh, hạn
chế tình trạng trễ hạn giải quyết, khiếu nại vượt cấp.
Cần đặc biệt coi trọng, đề cao vai trò, ý nghĩa của việc đối thoại giải quyết
khiếu nại và thực hiện nghiêm trách nhiệm đối thoại của mình. Việc tổ chức
đối thoại có đạt được đúng mục đích hay không phụ thuộc rất lớn vào nhận thức
và hành động của người có thẩm quyền. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình
Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn phải nghiêm túc thực hiện trách
nhiệm trực tiếp chủ trì buổi đối thoại giải quyết khiếu nại để gặp gỡ, trao đổi
với người khiếu nại, đặc biệt là đối với các vụ việc đông người, phức tạp, gay
gắt. Chỉ khi người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối thoại trực tiếp với
người khiếu nại thì sự xung đột lợi ích giữa các cơ quan hành chính nhà nước
và người dân mới có thể được giải quyết một cách nhanh chóng, thỏa đáng và
đạt được sự đồng thuận từ phía người dân. Công tác đối thoại sẽ giúp cho Chủ
tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn
đưa ra những quyết định, kết luận giải quyết khiếu nại được khách quan, chính
xác, thấu tình, đạt lý; cũng đồng thời thể hiện trách nhiệm của mình đối với
người dân.
3.2.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức phục vụ Nhân
dân của huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
Yếu tố con người cho dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, trong thời gian nào luôn
giữ vai trò quyết định đối với mọi vấn đề trong xã hội, đặc biệt là việc thực hiện
pháp luật. Chỉ khi có nhận thức đúng đắn, có đủ năng lực, trình độ và thái độ
tận tâm, trách nhiệm giải quyết công việc thì mới có thể thực hiện tốt nhất công
việc được giao.
Các quyết định giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan nhà nước có
thẩm quyền khi ban hành sẽ không đạt chất lượng, hiệu quả, đúng pháp luật
81
nếu không có đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu có đủ năng
lực, trình độ, trách nhiệm, khách quan, cũng như phẩm chất đạo đức, lòng nhiệt
thành, tận tụy, tận tâm trong công việc.
Đối với các cơ quan quản lý hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh,
đội ngũ cán bộ công chức thanh tra thuộc Ủy ban nhân dân huyện, công chức
tư pháp - hộ tịch thuộc Ủy ban nhân dân xã, thị trấn là những người trực tiếp
tham mưu thực hiện công tác giải quyết khiếu nại hành chính. Để nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực làm công tác tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính,
Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân xã, thị trấn cần nghiên
cứu, thực hiện một số biện pháp sau:
Một là, phân công hợp lý nhiệm vụ tham mưu công tác tham mưu giải
quyết khiếu nại hành chính cho người có đủ trình độ chuyên môn, có kỹ năng
xử lý tốt công việc, am hiểu pháp luật, có đạo đức công vụ.
Hai là, tiếp tục chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, tăng cường các hoạt động
nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ công chức thanh
tra, công chức tư pháp - hộ tịch các xã, thị trấn, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp,
kỹ năng thu thập thông tin, kỹ năng đánh giá nhận định vấn đề, … Thực hiện
mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức giỏi chuyên môn, tinh thông
nghiệp vụ, đạo đức trong sáng, tận tụy với công việc.
Ba là, công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn về tiếp công dân, giải quyết
khiếu nại hành chính cần được thường xuyên đổi mới về phương thức, nội dung.
Sau quá trình đào tạo, bồi dưỡng phải có phương pháp thích hợp để nhận xét,
đánh giá sự thay đổi về nhận thức, kiến thức và kỹ năng, để công tác đào tạo,
bồi dưỡng thực sự phát huy được hiệu quả của nó, tránh lãng phí thời gian, ngân
sách nhà nước mà không đem lại kết quả như mong đợi.
Bốn là, làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị có hành vi vi phạm
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính để xác định hậu quả pháp lý mà
82
từng cá nhân, đơn vị phải gánh chịu; trên cơ sở đó phải quyết liệt xử lý nghiêm
minh các vi phạm pháp luật. Công khai các vi phạm pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính của các cá nhân, đơn vị để răn đe, giáo dục ý thức và tăng
cường trách nhiệm của mỗi cán bộ, công chức làm công tác tham mưu giải
quyết khiếu nại.
3.2.4. Tăng cường thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của Thủ trưởng cơ
quan quản lý nhà nước trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính
Việc xem xét, đánh giá việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn
của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước phải được
thực hiện thường xuyên, liên tục thông qua nhiều kênh, nhiều hình thức khác
nhau để có cơ chế kiểm soát hiệu quả. Công tác thanh tra, kiểm tra là một trong
những biện pháp được sử dụng thường xuyên, nhằm kịp thời phát hiện để chấn
chỉnh, khắc phục ngay những hạn chế, thiếu sót của cá nhân, cơ quan, đơn vị
có thẩm quyền, nhằm mục đích làm cho hoạt động quản lý nhà nước đạt được
hiệu lực, hiệu quả.
Thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước
trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là việc cơ
quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá để kết luận về việc thực hiện nghĩa vụ,
trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong việc tổ chức thực
hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Kết quả thanh tra, kiểm tra
sẽ là cơ sở để khắc phục những mặt còn hạn chế, kiến nghị xử lý các vi phạm,
nhân rộng các mặt tích cực trong việc thực hiện trách nhiệm giải quyết khiếu
nại hành chính của người có thẩm quyền và là cơ sở đề xuất sửa đổi, bổ sung,
hoàn thiện các quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.
Trong thời gian qua, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh thường
xuyên triển khai định kỳ hằng năm các đoàn thanh tra trách nhiệm của Chủ tịch
83
Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trong việc thực hiện pháp luật về tiếp công
dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tuy nhiên, công tác thanh tra, kiểm tra này
mới chỉ dừng lại ở việc thanh tra, kiểm tra về việc tổ chức thực hiện công tác
tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo mà chưa làm rõ được trách nhiệm
giải quyết các yêu cầu khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức; việc thực hiện
nghĩa vụ đối thoại với người khiếu nại, việc thi hành các quyết định giải quyết
khiếu nại có hiệu lực pháp luật của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn.
Để đảm bảo thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của Thủ
trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại hành chính
thời gian tới thì cần phải nghiên cứu thực hiện một số các biện pháp sau:
Thứ nhất, hoạt động thanh tra của các đoàn thanh tra phải được thực hiện
đúng thẩm quyền, nội dung, trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra theo
quy định tại Luật Thanh tra năm 2010, Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22
tháng 9 năm 2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một
số Điều của Luật Thanh tra, Thông tư số 06/2021/TT-TTCP ngày 01 tháng 10
năm 2021 của Thanh tra Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của Đoàn
thanh tra và trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra. Đồng thời, căn cứ
vào yêu cầu của công tác quản lý nhà nước, tình hình thực tiễn tại địa phương
để xây dựng nội dung, kế hoạch, thời gian thanh tra phù hợp.
Thứ hai, các cuộc thanh tra trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan quản lý
nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại hành chính phải được tiến hành đúng
trọng tâm, trọng điểm, có chất lượng, có phương pháp thanh tra phù hợp, tập
trung vào những vấn đề quan trọng như trách nhiệm xem xét, thụ lý đơn khiếu
nại, trách nhiệm xác minh nội dung khiếu nại, đối thoại, phối hợp xác minh
khiếu nại, trách nhiệm ký ban hành quyết định giải quyết khiếu nại để đánh giá
một cách đầy đủ nhất, toàn diện nhất về mức độ thực hiện trách nhiệm của Thủ
trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại hành chính.
84
Thứ ba, kết luận thanh tra về việc thực hiện trách nhiệm của Thủ trưởng
cơ quan quản lý nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại hành chính phải chỉ
ra được chính xác những mặt làm được, những cải tiến, giải pháp, sáng kiến
trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính của đối tượng thanh tra; bên
cạnh đó phải phát hiện cụ thể, chính xác, đầy đủ những sai phạm gắn liền với
trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan, đơn vị để kiến nghị các biện pháp xử
lý phù hợp, khả thi, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật. Từ đó, giúp cho
Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước khắc phục được những sai phạm, thiếu
sót và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính.
Thứ tư, các kết luận thanh tra, kiểm tra việc thực hiện trách nhiệm của Thủ
trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại hành chính
phải được tổ chức thực hiện một cách kịp thời, nhanh chóng, chính xác, đầy đủ.
Trước hết, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh phải thực sự quan tâm
để chỉ đạo sâu sát, cụ thể, thường xuyên việc xây dựng kế hoạch tổ chức thực
hiện kết luận thanh tra, xác định rõ nội dung, bộ phận, thời gian thực hiện; lãnh
đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghiêm các kiến nghị, kết luận xử lý sau thanh
tra; đẩy mạnh công tác kiểm tra việc thực hiện các kết luận còn tồn đọng để có
biện pháp xử lý nhằm hoàn thành dứt điểm việc thực hiện các kết luận thanh
tra. Tiếp đến, nâng cao trách nhiệm, tính tự giác, chủ động chấp hành các kết
luận, kiến nghị sau thanh tra của đối tượng thanh tra.
3.2.5. Thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, cá nhân
trong giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh
Công tác giải quyết khiếu nại hành chính thường phát sinh ở nhiều lĩnh
vực khác nhau như đất đai, xây dựng, môi trường, kinh doanh,... mà thông
thường cán bộ, công chức thanh tra là người trực tiếp tham mưu giải quyết. Vì
vậy, công tác giải quyết khiếu nại rất cần sự phối hợp giữa cơ quan tham mưu
85
và cơ quan phụ trách lĩnh vực có phát sinh khiếu nại để trao đổi, cung cấp thông
tin, tài liệu phục vụ cho quá trình xác minh. Ngoài ra, cơ quan được giao nhiệm
vụ xác minh còn phối hợp với người khiếu nại trong việc tiếp nhận tài liệu,
thông tin do người khiếu nại cung cấp; phối hợp với các cơ quan hữu quan để
tiến hành quá trình xác minh, thu thập chứng cứ, tài liệu để làm cơ sở đánh giá,
tham mưu giải quyết khiếu nại; phối hợp với bộ phận tiếp công dân để phục vụ
cho công tác chuẩn bị đối thoại giải quyết khiếu nại. Bên cạnh đó, người giải
quyết khiếu nại còn phải phối hợp với rất nhiều cá nhân, cơ quan, đơn vị trong
quá trình giải quyết vụ việc như người khiếu nại, người bị khiếu nại, cơ quan
giám định, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, người giải quyết khiếu nại
lần hai...
Có thể nói, thực hiện hiệu quả cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị,
cá nhân trong giải quyết khiếu nại hành chính góp phần rất quan trọng vào hiệu
quả của việc giải quyết khiếu nại. Cơ quan, đơn vị nào thực hiện cơ chế phối
hợp một cách kịp thời, đầy đủ, chính xác thì việc giải quyết khiếu nại hành
chính sẽ diễn ra nhanh chóng, kết quả giải quyết khiếu nại được chính xác,
khách quan. Ngược lại, sự chậm trễ, thiếu trách nhiệm của bất kỳ cơ quan, đơn
vị, cá nhân nào trong việc phối hợp giải quyết khiếu nại hành chính ở bất kỳ
thời điểm nào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thời hạn giải quyết khiếu nại và chất
lượng của quyết định giải quyết khiếu nại.
Thực trạng giải quyết trễ hạn các khiếu nại hành chính tại huyện Bình
Chánh phần nhiều xuất phát từ nguyên nhân chưa có một cơ chế phối hợp giữa
các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong giải quyết khiếu nại hành chính. Các khiếu
nại tại huyện Bình Chánh trong thời gian qua tập trung trong lĩnh vực bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư, đất đai, xây dựng nên rất cần sự phối hợp chặt chẽ,
hiệu quả của các phòng ban, đơn vị chuyên môn như Phòng Quản lý đô thị,
Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tư pháp, Ban Bồi thường, giải phóng
86
mặt bằng, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn. Tuy nhiên, công tác phối hợp giữa
các cơ quan, đơn vị còn rất chậm trễ, thông tin cung cấp thường không đầy đủ,
chưa cụ thể, rõ ràng dẫn đến nhiều trường hợp cơ quan xác minh phải đề nghị
cung cấp thông tin lại nhiều lần, hoặc mời làm việc nhiều lần để trao đổi, ghi
nhận các ý kiến chuyên môn.
Thời gian qua, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh nhiều lần ban
hành các văn bản chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm trách nhiệm
phối hợp trong công tác giải quyết khiếu nại, tuy nhiên chưa xây dựng một văn
bản quy định cụ thể về cơ chế phối hợp trong công tác này. Do vậy, Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn cần xây dựng và
chỉ đạo thực hiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong giải
quyết khiếu nại hành chính, kịp thời xử lý trách nhiệm các cơ quan, đơn vị, cá
nhân không thực hiện tốt cơ chế phối hợp để nâng cao trách nhiệm trong công
tác giải quyết khiếu nại hành chính.
3.2.6. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại và
giải quyết khiếu nại hành chính cho Nhân dân
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật là giai đoạn khởi đầu của quá
trình thực hiện pháp luật, là biện pháp cơ bản, thiết yếu để đưa các đường lối,
chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân,
góp phần nâng cao hiểu biết và kiến thức pháp luật và đóng góp một phần quan
trọng trong việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Chỉ
khi có hiểu biết về pháp luật thì người dân mới có ý thức tự giác tuân thủ pháp
luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật.
Để thực hiện mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
của Nhân dân, do Nhân dân thì mỗi người dân trước hết phải có nhận thức đúng
đắn, chính xác, đầy đủ về quyền lực nhà nước, quyền dân chủ, cũng như quyền
87
lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của mình. Có như vậy thì vai trò của Nhân dân đối
với nhà nước mới thực sự được phát huy một cách hiệu quả. Vì vậy, công tác
tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho Nhân dân là nhiệm vụ và là giải pháp cơ
bản, thiết yếu, quan trọng mà mỗi cơ quan nhà nước luôn phải hết sức chú trọng,
đầu tư đẩy mạnh thực hiện.
Quyền khiếu nại là một phương tiện hữu hiệu để biểu lộ rõ nét nhất thái
độ, ý chí của người dân trước những quyết định quản lý của các cơ quan nhà
nước, là quyền dân chủ của công dân. Nếu như không giải quyết hài hòa, phù
hợp, kịp thời các khiếu nại của người dân sẽ dẫn đến nguy cơ làm nảy sinh mâu
thuẫn lợi ích giữa người dân với việc quản lý, điều hành xã hội của cơ quan nhà
nước. Bên cạnh trách nhiệm giải quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan
nhà nước thì bản thân người khiếu nại cũng có nghĩa vụ phải biết và thực hiện
đúng quy định của pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại.
Hiệu quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính được
quyết định bởi năng lực của chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành
chính, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu và mức
độ nhận thức, sự hiểu biết của xã hội về pháp luật nói chung và pháp luật về
khiếu nại, giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng. Thực tế cho thấy nhận thức
pháp luật về khiếu nại của người dân còn chưa cao, có nhiều trường hợp người
khiếu nại đã không thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình, làm cho tình
hình khiếu nại phức tạp hoặc không đủ hiểu biết để bảo vệ quyền, lợi ích hợp
pháp của mình trước cách giải quyết thiếu đúng đắn, hợp lý của cơ quan, cá
nhân có thẩm quyền.
Trong những năm qua, số lượng đơn khiếu nại tại huyện Bình Chánh là
rất lớn và có xu hướng tăng do việc triển khai thực hiện nhiều dự án đầu tư phát
triển hạ tầng, giao thông, kinh tế có thực hiện công tác thu hồi đất, việc đẩy
mạnh xử lý vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng, môi trường, … nên khó
88
tránh khỏi ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của các cá nhân, cơ quan, tổ chức đang
sinh sống, làm việc, kinh doanh tại huyện Bình Chánh. Chính vì vậy mà công
tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành
chính cho Nhân dân cần phải được chú trọng, quan tâm thực hiện hơn nữa.
Để thực hiện mục tiêu tiếp tục nâng cao hiểu biết pháp luật cho Nhân dân,
các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh cần tiếp tục tăng cường,
thường xuyên thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đổi mới hình
thức tuyên truyền, nội dung phù hợp với từng nhóm đối tượng, điều kiện cụ
thể, xác định thời gian tuyên truyền hợp lý. Cơ quan truyền thông của huyện
phải thường xuyên phối hợp với các cơ quan nhà nước để tuyên truyền pháp
luật, tăng thời lượng và đổi mới các chuyên đề phát sóng; biểu dương kịp thời
những cá nhân là gương điển hình tốt và mạnh dạn phê phán những hành vi vi
phạm pháp luật, đặc biệt là việc lợi dụng khiếu nại để xuyên tạc, kích động, lôi
kéo người khác để khiếu nại đông người, vượt cấp, gây ảnh hưởng đến tình
hình chính trị, trật tự xã hội tại địa phương.
Cần tập trung tuyên truyền, phổ biến những quy định cụ thể về khiếu nại
và giải quyết khiếu nại hành chính cho Nhân dân như: khiếu nại là gì; thời hiệu
khiếu nại; thẩm quyền giải quyết khiếu nại; thời hạn giải quyết khiếu nại; quyền
và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại, người giải quyết khiếu nại;
trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại;… Ngoài ra, cần đặc biệt xây dựng, lựa
chọn đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tuyên truyền có đủ thực lực, am
tường pháp luật về khiếu nại, về giải quyết khiếu nại, có kỹ năng tốt, luôn đổi
mới, có cách làm hay, sáng kiến trong phương pháp tuyên truyền.
3.2.7. Thực hiện hiệu quả chuyển đổi số trong công tác thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính
Cải cách hành chính là một nhiệm vụ quan trọng trong thời gian qua được
Đảng, Nhà nước quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện để hướng đến
89
việc xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, tinh gọn, hiệu
lực, hiệu quả. Một trong những nội dung của Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15
tháng 7 năm 2021 của Chính phủ về ban hành Chương trình tổng thể cải cách
hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030 là “xây dựng, phát triển Chính phủ
điện tử, Chính phủ số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi
số và ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ thúc đẩy hoàn thành xây dựng
và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số, góp phần đổi mới phương thức
làm việc, nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà
nước các cấp có đủ năng lực vận hành nền kinh tế số, xã hội số đáp ứng yêu
cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế; nâng
cao chất lượng cung cấp dịch vụ công cho người dân, tổ chức” [17] . Mục tiêu
đến năm 2030, có 90% hồ sơ công việc hành chính tại cấp huyện và 70% hồ sơ
công việc hành chính tại cấp xã được xử lý trên môi trường điện tử. Như vậy,
nhiệm vụ cải cách hành chính, bao gồm thực hiện yêu cầu tăng cường ứng dụng
công nghệ thông tin vào giải quyết công việc là trách nhiệm, nghĩa vụ của từng
cơ quan hành chính nhà nước các cấp.
Giải quyết khiếu nại hành chính là một nhiệm vụ cần thiết phải được
nghiên cứu để thường xuyên cải cách, đổi mới nhằm thực hiện yêu cầu của
Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính là một trong những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu
quả của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực khiếu nại, đặc biệt là trong
việc rút ngắn thời gian xử lý công việc, thời gian tiếp nhận thông tin, từ đó kéo
giảm và hướng đến việc không còn tình trạng giải quyết khiếu nại hành chính
trễ hạn. Bên cạnh đó, việc thực hiện chuyển đổi số trong công tác thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cũng là một nội dung quan trọng
góp phần thực hiện Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03 tháng 6 năm 2020 của
90
Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt “Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến
năm 2025, định hướng đến năm 2030”.
Công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh trong thời
gian vừa qua vấp phải một hạn chế rất lớn về việc chấp hành thời hạn giải quyết.
Hằng năm, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đều nhìn nhận đây là một hạn
chế, yếu kém cần phải được khắc phục, nhưng nhìn chung chưa có giải pháp
phù hợp, do chưa quan tâm đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin vào
quá trình giải quyết khiếu nại hành chính.
Các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh cần triển khai
thực hiện ngay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính. Bước đầu phải xây dựng được một cơ sở dữ
liệu về kết quả giải quyết khiếu nại hành chính trong thời gian vừa qua để khi
thực hiện công tác tiếp công dân, xử lý đơn khiếu nại có thể sàng lọc những vụ
việc đã được giải quyết để xử lý ngay. Việc trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu
cần được thực hiện trên môi trường điện tử. Xây dựng hệ thống phần mềm quản
lý thông tin thống nhất về khiếu nại, có thể hiện đầy đủ quy trình giải quyết,
thời gian thực hiện của từng bộ phận tham mưu để người có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại và cả người dân có thể theo dõi, giám sát tiến độ tham mưu của
các cơ quan, đơn vị. Ngoài ra, bên cạnh việc lưu trữ hồ sơ giải quyết khiếu nại
theo quy định của pháp luật, cần thiết phải lưu trữ hồ sơ dưới dạng điện tử để
bảo toàn dữ liệu khi hồ sơ giấy bị thất lạc, hư hỏng, …
3.2.8. Tăng cường kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho thực
hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính ở huyện Bình Chánh,
Thành phố Hồ Chí Minh
Triển khai thực hiện các hoạt động quản lý hành chính nhà nước nói
chung, hoạt động thực hiện pháp luật nói riêng bên cạnh những yếu tố cần thiết
như hệ thống pháp luật, nguồn nhân lực thực hiện thì nguồn lực về vật chất và
91
kinh phí thực hiện là cầu nối để đưa hoạt động thực hiện pháp luật vào trong
đời sống thực tiễn.
Công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính cần được
quan tâm, tăng cường phân bổ kinh phí và được trang bị các thiết bị, cơ sở vật
chất cần thiết. Bởi lẽ, công tác giải quyết khiếu nại hành chính thể hiện thái độ
của Nhà nước đối với quyền dân chủ của công dân, được phản ánh thông qua
việc thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ giải quyết khiếu nại hành chính của thủ
trưởng cơ quan hành chính nhà nước.
Nguồn kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính bao gồm:
- Địa điểm tiếp công dân hợp lý để người dân có thể dễ dàng, thuận tiện
liên hệ khi muốn thực hiện quyền khiếu nại;
- Kinh phí đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng cho cán
bộ, công chức làm công tác tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính;
- Kinh phí để khen thưởng, thực hiện các chế độ đãi ngộ, chính sách để
động viên và khuyến khích cán bộ, công chức;
- Kinh phí thực hiện hoạt động xác minh nội dung khiếu nại như trưng cầu
giám định, công tác phí, ...
- Kinh phí tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại và giải quyết
khiếu nại hành chính như kinh phí tổ chức các buổi hội nghị, hội thảo, in ấn tài
liệu tuyên truyền, bồi dưỡng cho đội ngũ báo cáo viên, …
- Kinh phí cho việc xây dựng và vận hành các phần mềm điện tử trong
công tác giải quyết khiếu nại hành chính;
- Cơ sở vật chất, máy móc thiết bị cần thiết như các thiết bị văn phòng,
đặc biệt trong bối cảnh phát triển công nghệ thông tin như hiện nay thì cần thiết
phải có những trang thiết bị công nghệ để phục vụ cho hoạt động thu thập thông
tin, xác minh nội dung khiếu nại.
92
Ngoài những nguồn kinh phí, cơ sở vật chất nêu trên, tùy vào điều kiện cụ
thể của từng cơ quan, đơn vị mà các cơ quan hành chính nhà nước quyết định
kinh phí và cơ sở vật chất khác phục vụ cho công tác thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính tại cơ quan, đơn vị, địa phương.
Trong thời gian vừa qua, các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình
Chánh đã chú trọng thực hiện việc bố trí địa điểm tiếp công dân ngay trong trụ
sở làm việc của cơ quan để công dân, cơ quan, tổ chức để đảm bảo tính thuận
tiện cho người khiếu nại; đầu tư trang bị các phương tiện làm việc phục vụ cho
hoạt động tiếp công dân như hệ thống thiết bị văn phòng, thiết bị chiếu sáng,
ghi âm, ghi hình, … và niêm yết nội quy tiếp công dân, các văn bản pháp luật,
các quy trình giải quyết khiếu nại hành chính,… Hằng năm đã có nhiều quan
tâm trong việc chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
tiếp công dân, cán bộ, công chức làm công tác tham mưu giải quyết khiếu nại
và công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu
nại hành chính tại địa phương như thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi
dưỡng, xử lý tình huống, hỗ trợ kinh phí bồi dưỡng, tuyên truyền, phổ biến
pháp luật từ nguồn ngân sách địa phương, ... Tuy nhiên, việc tăng cường kinh
phí cho công tác khen thưởng, đãi ngộ, ứng dụng công nghệ thông tin vào công
tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính còn hạn chế. Ủy ban
nhân dân huyện Bình Chánh có sử dụng phần mềm quản lý đơn thư khiếu nại,
tố cáo nhưng phần mềm mới chỉ dừng lại ở việc cập nhật nội dung khiếu nại và
kết quả giải quyết, chưa thể hiện được quy trình giải quyết, bộ phận tham mưu,
thời gian xử lý ở từng khâu, từng đơn vị, chưa có chức năng khai thác dữ liệu
và chưa thực hiện công khai, minh bạch để người dân cùng theo dõi, giám sát.
Tại Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn thuộc huyện Bình Chánh còn chưa
quan tâm thực hiện bồi dưỡng cho người làm công tác tiếp công dân, xử lý đơn
khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo Thông tư số 320/2016/TT-BTC ngày
93
14 tháng 12 năm 2016 của Bộ Tài chính. Chưa quan tâm phân bổ kinh phí để
ứng dụng công nghệ thông tin vào việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính tại địa phương mình.
Vì vậy, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cần tiếp tục quan tâm tăng
cường kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho thực hiện pháp luật về giải
quyết khiếu nại hành chính ở huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh,
trong đó cần chú trọng việc bổ sung kinh phí cho công tác khen thưởng cho cán
bộ, công chức có thành tích xuất sắc trong công tác tham mưu; cũng như thực
hiện các chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tiếp công
dân, xử lý đơn thư. Quan tâm phân bổ kinh phí cho công tác xây dựng, hoàn
thiện phần mềm quản lý đơn thư khiếu nại, tố cáo theo hướng có thể hiện quy
trình giải quyết cụ thể, thời gian xử lý ở từng bộ phận, thực hiện công khai,
minh bạch để người dân cùng theo dõi, giám sát; kinh phí phục vụ cho công tác
xác minh nội dung khiếu nại, ...
94
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là một hoạt động
thường xuyên, có ý nghĩa quan trọng của mỗi cơ quan hành chính nhà nước,
đặc biệt là ở các cơ quan cấp huyện, xã là nơi trực tiếp và thường xuyên giải
quyết những vụ việc, gắn bó mật thiết với công dân, cơ quan, tổ chức, là nơi
cuối cùng trong hệ thống bộ máy các cơ quan hành chính nhà nước đưa pháp
luật vào cuộc sống. Trong quá trình thực hiện khó tránh khỏi những hạn chế,
thiếu sót từ nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan của các cơ quan hành
chính nhà nước cần phải được thường xuyên, liên tục tổng kết, đánh giá để đút
kết bài học kinh nghiệm, cũng như đề ra những phương hướng, quan điểm, giải
pháp cụ thể để khắc phục, nhằm đảm bảo thực hiện tốt pháp luật về khiếu nại
và giải quyết khiếu nại tại địa phương.
Dựa trên cơ sở lý luận và pháp lý, cơ sở thực tiễn về công tác thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố
Hồ Chí Minh đã được phân tích tại Chương 1 và Chương 2, nội dung Chương
3 đã trình bày khái quát quan điểm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính và đề xuất các giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về
giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ
Chí Minh.
Các giải pháp được đề xuất tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính; tăng cường các nguồn lực phục
vụ cho công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính như
nguồn nhân lực có chất lượng, nguồn kinh phí, cơ sở vật chất, ứng dụng chuyển
đổi số; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong thực hiện
cơ chế phối hợp và trách nhiệm giải quyết khiếu nại hành chính của Thủ trưởng
các cơ quan quản lý nhà nước trong giải quyết khiếu nại hành chính trên địa
bàn huyện Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh; tăng cường công tác thanh tra,
95
kiểm tra trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong việc giải
quyết khiếu nại hành chính và công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính cho Nhân dân
96
KẾT LUẬN
Khiếu nại ngày nay không đơn thuần chỉ dừng lại ở ý nghĩa là cơ chế tự
bảo vệ của xã hội trước sự tác động của các chủ thể quản lý nhà nước, mà nó
ngày càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và ngày càng được đề cao hơn nữa
vai trò của nó trong mục tiêu tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đó chính
là sự tác động của các khiếu nại đến việc sửa đổi hoặc bãi bỏ quyết định hành
chính trái pháp luật, xử lý ngay các văn bản trái pháp luật và cũng đồng thời
nhắc nhở, chấn chỉnh các cá nhân, cơ quan quản lý nhà nước cần thận trọng,
quan tâm nhiều hơn và đảm bảo tính chính xác, hợp pháp đối với các quyết
định quản lý của mình, góp phần phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các vi phạm
pháp luật từ phía những người thực thi công vụ. Do vậy, việc thực hiện pháp
luật về giải quyết khiếu nại hành chính cần phải được các cơ quan, đơn vị, cá
nhân chú trọng, tổ chức thực hiện một cách thường xuyên, liên tục để phát huy
tối đa hiệu quả của nó.
Với tiềm năng, tốc độ phát triển đô thị mạnh mẽ tại huyện Bình Chánh
hiện nay, cùng với sự chuyển biến, thay đổi tích cực về trình độ dân trí, quyền
khiếu nại của người dân, tổ chức được sử dụng ngày càng phổ biến đặt ra yêu
cầu về chất lượng, hiệu quả của công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại
huyện Bình Chánh để thực hiện tốt chức năng quản lý hành chính nhà nước.
Trong thời gian qua, mặc dù phát sinh với số lượng lớn đơn khiếu nại tại huyện
Bình Chánh, tập trung trong lĩnh vực đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng,
gây áp lực lớn trong công tác công tác giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng
và cũng ảnh hưởng đến các hoạt động quản lý nhà nước khác, Chủ tịch Ủy ban
nhân dân huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã của huyện Bình Chánh đã
nỗ lực giải quyết đơn khiếu nại của người dân, doanh nghiệp. Hoạt động thực
hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính ngày càng được hoàn thiện,
nâng cao về chất lượng, hiệu quả, tuy nhiên cũng gặp nhiều hạn chế đòi hỏi
97
phải thường xuyên hoàn thiện, củng cố, khắc phục để nâng cao hiệu lực, hiệu
quả của hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại
địa phương.
Dựa trên các mục tiêu nghiên cứu cụ thể đã xác định, luận văn đã làm rõ
vấn đề và giải quyết được cơ bản nhiệm vụ nghiên cứu đã đề ra. Luận văn đã
đút kết một cách cô đọng nhất, khái quát nhất về những cơ sở lý luận và pháp
lý về thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, đặc biệt đã hệ
thống hóa các nội dung, trình tự, các công việc cụ thể trong công tác thực hiện
pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính đối với phạm vi đơn vị cấp huyện,
xã làm tiền đề, cơ sở cho việc tiếp cận, thu thập thông tin, tài liệu và nghiên
cứu thực trạng trong chương 2. Luận văn cũng đã tiến hành phân tích, đánh giá
và chỉ rõ các nguyên nhân của thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như
đã tổng kết được những kết quả, đồng thời cũng phát hiện được hạn chế và tổng
quát các nguyên nhân của những hạn chế trong công tác này. Trên cơ sở lý luận
và pháp lý, kết hợp so sánh và đánh giá tương quan giữa lý luận, pháp lý với
yêu cầu từ thực tiễn, luận văn đã đề xuất, khuyến nghị các giải pháp nhằm hoàn
thiện công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện
Bình Chánh.
Trong phạm vi nghiên cứu, với những thông tin dữ liệu và kết quả thu
thập, tổng hợp, phân tích, đánh giá thực tiễn trong phạm vi giới hạn, luận văn
bước đầu đã giải quyết những vấn đề căn bản, cốt lõi trong thực tiễn công tác
thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân cấp
huyện, cấp xã. Luận văn sẽ là cơ sở để các đề tài nghiên cứu khoa học khác tiếp
tục tiếp cận, hoàn chỉnh, bổ sung thực tiễn để kiến nghị hoàn thiện pháp luật về
khiếu nại ở nước ta.
98
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nxb Chính trị quốc gia sự thật (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ XIII, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2014), Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 26 tháng 5 năm 2014
của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp dân
và giải quyết khiếu nại, tố cáo, Hà Nội.
3. Quốc hội (1959), Hiến pháp năm 1959, Hà Nội.
4. Quốc hội (2013), Hiến pháp năm 2013, Hà Nội.
5. Quốc hội (2011), Luật Khiếu nại số 02/2011/QH13 ngày 11 tháng 11
năm 2011, Hà Nội.
6. Quốc hội (2013), Luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29 tháng 11
năm 2013, Hà Nội.
7. Quốc hội (2013), Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng
nhân dân năm 2015, Hà Nội.
8. Chính phủ (2020), Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10
năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số Điều và biện pháp thi hành
Luật Khiếu nại, Hà Nội.
9. Thủ tướng Chính phủ (2021), Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03
tháng 6 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt “Chương trình
chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, Hà Nội.
10. Thủ tướng Chính phủ (2021), Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15
tháng 7 năm 2021 của Chỉnh phủ về ban hành Chương trình tổng thể cải cách
hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030, Hà Nội.
11. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (2017), Thông tư số
33/2017/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2017 của Bộ Tài nguyên và Môi
trường quy định chi tiết Nghị định số 01/2017/NĐ-CP và sửa đổi, bổ sung một
số điều của các Thông tư hướng dẫn thi hành luật Đất đai, Hà Nội.
99
12. Tổng Thanh tra Chính phủ (2021), Thông tư số 05/2021/TT-TTCP
ngày 01 tháng 10 năm 2021 của Thanh tra Chính phủ về quy định quy trình xử
lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh, Hà Nội.
13. Nguyễn Quyết Chiến (2020), Thực hiện pháp luật về giải quyết
khiếu nại hành chính - từ thực tiễn hoạt động của Thanh tra Thành phố Hồ Chí
Minh, Luật văn Thạc sĩ Luật học, Học viện Hành chính Quốc gia.
14. Vũ Duy Duẩn (2014), Giải quyết khiếu nại, tố cáo - phương thức
đảm bảo pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam
hiện nay, Luận án Tiến sĩ Quản lý hành chính công.
15. Thái Đức Hùng (2021), Giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban
nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sĩ Quản lý công.
16. Lê Phước Toàn (2017), Pháp luật về giải quyết khiếu nại tố cáo
trong lĩnh vực đất đai - Từ thực tiễn huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk, Luận văn
Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính.
17. Ung Thị Minh Trang (2017), Giải quyết khiếu nại hành chính của
Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn
Thạc sĩ Luật học, Học viện Hành chính Quốc gia.
18. Nguyễn Xuân Trường (2016), Giải quyết khiếu nại về đất đai ở đô
thị từ thực tiễn Quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Luật
Hiến pháp và Luật Hành chính.
19. Nguyễn Cửu Việt (2009), Bài giảng chuyên đề cao học Lý luận quản
lý nhà nước [7, tr32].
20. Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam
(2002), “Từ điển Bách khoa Việt Nam”, Nxb Từ điển bách khoa [2, 3; tr16].
21. Viện Khoa học pháp lý (2006), “Từ điển Luật học”, Nxb Từ điển
Bách Khoa - Nxb Tư pháp [1, tr12; 4, tr17; 6, tr29].
100
22. Phạm Tuấn Anh (2022), “Bàn về các trường hợp cần quy định tạm
đình chỉ việc giải quyết khiếu nại hành chính”, https://truongcanbothanhtra.
gov.vn/ban-ve-cac-truong-hop-can-quy-dinh-tam-dinh-chi-viec-giai-quyet-
khieu-nai-hanh-chinh/.
23. Thanh tra Chính phủ (2011), Khiếu nại, tố cáo hành chính - cơ sở
lý luận, thực trạng và giải pháp, Đề tài khoa học cấp Nhà nước.
24. Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, (2016, 2017, 2018, 2019,
2020, 2021, 2022, 2023), Báo cáo công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết
khiếu nại, tố cáo năm 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, huyện
Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

