Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THANH HẬU

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH CHÁNH,

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

MÃ SỐ 8 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2024

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng

Phản biện 1: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Diệu Oanh Phản biện 2: Tiến sĩ Lê Bí Bo

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ,

Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 501, Nhà E - Hội trường bảo vệ luận văn

thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số 10 Đường 3/2, Phường 12, Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian: vào hồi 13 giờ 30, ngày 13 tháng 7 năm 2024

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia

hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài luận văn

Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là

trách nhiệm, nghĩa vụ của các cơ quan quản lý hành chính nhà

nước trong quá trình thực thi nhiệm vụ của mình, thể hiện thái

độ của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước đối với Nhân

dân - là những người là chủ và làm chủ đất nước. Tuy có vai trò

quan trọng, nhưng sau hơn mười năm tổ chức thực hiện Luật

Khiếu nại năm 2011 cho đến nay, có thể thấy số lượng các văn

bản, quy định pháp luật về khiếu nại vẫn còn hạn chế.

Năm 2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 124/2020/

NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 quy định chi tiết một số

Điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại, thay thế cho Nghị

định số 75/2012/NĐ-CP. Điểm mới nổi bật của Nghị định này

có thể nói là đã bổ sung quy định về thừa kế quyền khiếu nại,

những thay đổi còn lại nhìn chung chỉ tập trung vào các quy

định về hình thức như hướng dẫn về các biểu mẫu, trình tự, thủ

tục giải quyết khiếu nại mà chưa thực sự giải quyết các vướng

mắc, bất cập của thực tiễn mà các nhà nghiên cứu đã tổng hợp,

đánh giá và đề xuất hoàn thiện pháp luật.

Từ năm 2016 đến năm 2023, các cơ quan hành chính nhà

nước tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp

nhận 2.369 đơn khiếu nại, trung bình mỗi năm nhận 296 đơn,

nội dung khiếu nại tập trung trong lĩnh vực đất đai, xây dựng,

công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; xử lý vi phạm hành

chính, … Đây là địa phương có thực tiễn giải quyết khiếu nại

phong phú, chưa được tác giả nào nghiên cứu, là một dữ liệu

thực tế có giá trị tin cậy cao để nghiên cứu, đánh giá và tiếp tục

2

đóng góp những đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Vì vậy, luận văn “Thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành

phố Hồ Chí Minh” sẽ tiếp tục đánh giá, phân tích đầy đủ hơn từ

lý luận đến thực tiễn để đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo

thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

2. Tình hình nghiên cứu

Những vấn đề liên quan đến pháp luật về khiếu nại trong

thời gian vừa qua được nhiều tác giả, nhà nghiên cứu quan tâm,

với nhiều nội dung, phương diện đa dạng, được nghiên cứu ở

nhiều địa phương, đơn vị; qua đó đã có đề xuất nhiều giải pháp

dưới góc độ quản lý nhà nước tại từng địa phương cụ thể. Đề tài

“Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa

bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh” được thực

hiện trên cơ sở tiếp thu, kế thừa những kết quả nghiên cứu các

vấn đề lý luận và pháp lý về giải quyết khiếu nại và công tác

thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại, tham khảo những đề

xuất về giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật. Ngoài ra, luận

văn bổ sung một số kết quả nghiên cứu của bản thân từ thực

tiễn tại các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn huyện

Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu: Tổng hợp, phân tích, đánh giá

thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành

chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, xác định

nguyên nhân của thực trạng đó. Từ đó, đề xuất các giải pháp

hoàn thiện hệ thống pháp luật và giải pháp mang tính thực tiễn

3

trong hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính tại huyện Bình Chánh.

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Xác định và phân tích những

vấn đề lý luận trong việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính; Phát hiện những vấn đề khó khăn, những vướng

mắc, bất cập của đơn vị, địa phương trong thực tiễn công tác

thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; Đề xuất

một số giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật trong thực hiện

pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính; Khuyến nghị một

số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh,

Thành phố Hồ Chí Minh.

4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Việc thực hiện pháp luật về giải

quyết khiếu nại hành chính của các cơ quan hành chính nhà

nước tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh và những

giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Phạm vi nghiên cứu: Thời gian nghiên cứu từ năm 2016

đến năm 2023 về công tác thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính tại Ủy ban nhân dân các cấp trên địa bàn

huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: tư tưởng Hồ Chí Minh và các văn

bản, chủ trương của Đảng, pháp luật của nước ta hiện hành là

cơ sở hoạch định cho việc nghiên cứu và giải quyết vấn đề.

4

- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp phân tích tài

liệu thứ cấp, thống kê, tổng hợp, so sánh, phân tích, kế thừa…

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Ý nghĩa lý luận: Luận văn giúp hệ thống hóa cơ sở lý

luận và pháp lý của hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính trong phạm vi đơn vị hành chính huyện.

- Ý nghĩa về mặt thực tiễn:

Thứ nhất, đánh giá những thiếu sót, bất cập, lạc hậu của

pháp luật hiện nay trong thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính để làm cơ sở đề xuất hoàn thiện các quy định

pháp luật về hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính.

Thứ hai, phát hiện những hạn chế, thiếu sót, bất cập trong

thực tiễn hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ

đó, tác giả gợi mở một số biện pháp có thể nghiên cứu, thử

nghiệm áp dụng tại địa phương để cải thiện và nâng cao chất

lượng, hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh. Ở những địa

phương khác có những đặc điểm tương đồng cũng có thể vận

dụng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại địa phương, đơn vị.

Thứ tư, luận văn là nguồn tài liệu cung cấp cho việc nghiên

cứu về hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính trong thời gian tới.

2. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo,

nội dung chính của luận văn được thiết kế thành 3 chương:

5

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý thực hiện pháp luật về

giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành

phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Quan điểm, giải pháp đảm bảo thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình

Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

6

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TẠI HUYỆN

1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính

1.1.1. Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính

Thực hiện pháp luật là một trong những khái niệm cơ bản

trong khoa học pháp lý, tuy được nhiều nhà nghiên cứu giải

thích khác nhau nhưng tựu trung lại đều có bốn hình thức thực

hiện pháp luật gồm tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử

dụng pháp luật và áp dụng pháp luật.

Khiếu nại quy định trong Luật Khiếu nại năm 2011 được

hiểu là khiếu nại hành chính, giới hạn đối với những khiếu nại

phát sinh trong lĩnh vực quản lý của các cơ quan hành chính nhà

nước. Giải quyết khiếu nại theo quy định tại khoản 11 Điều 2

Luật Khiếu nại năm 2011 là “việc thụ lý, xác minh, kết luận và

ra quyết định giải quyết khiếu nại.”.

Có thể khái quát về thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính như sau: Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính là quá trình hoạt động có mục đích để những

quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính đi vào

cuộc sống, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân,

cơ quan, tổ chức dưới sự quản lý của cơ quan hành chính nhà

nước, phát huy dân chủ và kiểm soát quyền lực nhà nước.

7

1.1.2. Đặc điểm thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính

- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là

hành vi, xử sự của các chủ thể dưới dạng hành động.

- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

chủ yếu được biểu hiện dưới hình thức sử dụng pháp luật, áp

dụng pháp luật.

- Kết quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính được biểu hiện thông qua việc ban hành quyết

định giải quyết khiếu nại hành chính của cơ quan nhà nước có

thẩm quyền.

1.1.3. Vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính

- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

góp phần đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của

Nhà nước về khiếu nại và các quy định pháp luật khác vào đời

sống thực tiễn.

- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là

một công cụ kiểm soát quyền lực nhà nước, chống sự lạm

quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, tăng cường pháp

chế xã hội chủ nghĩa.

- Thông qua quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính, các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá

nhân, tổ chức được đảm bảo.

- Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

góp phần hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và các quy định

pháp luật khác có liên quan.

8

1.2. Chủ thể, nội dung, phương thức thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

1.2.1. Trong công tác quản lý nhà nước về công tác giải

quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Ở cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền

quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính

dưới sự tham mưu của Thanh tra cấp huyện, bao gồm việc ban

hành các văn bản để thực hiện công tác giải quyết khiếu nại; tổ

chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; hướng dẫn, thanh tra,

kiểm tra, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ giải quyết khiếu nại;

định kỳ theo quy định, tiến hành tổng hợp, đánh giá tình hình,

kết quả thực hiện và tổng kết kinh nghiệm về công tác giải

quyết khiếu nại tại địa phương.

Ở cấp xã, Ủy ban nhân dân xã triển khai, thực hiện công tác

giải quyết khiếu nại trong phạm vi địa lý của xã, tuyên truyền,

phổ biến pháp luật và thực hiện chế độ thông tin báo cáo theo

yêu cầu của Ủy ban nhân dân huyện, Thanh tra huyện.

1.2.2. Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính

tại huyện

Trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện,

chủ thể thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

gắn với chủ thể có quyền khiếu nại, chủ thể bị khiếu nại, chủ

thể có thẩm quyền giải quyết và các chủ thể có quyền, nghĩa vụ

liên quan. Trong quá trình tham gia vào hoạt động giải quyết

khiếu nại hành chính, mỗi chủ thể được pháp luật trao cho các

quyền và nghĩa vụ được quy định tại Luật Khiếu nại năm 2011.

Họ tham gia vào một phần hoặc toàn bộ quá trình giải quyết

khiếu nại hành chính theo trình tự, thủ tục nhất định.

9

1.2.3. Trong công tác phối hợp giải quyết khiếu nại

hành chính tại huyện

Ở cấp xã có sự phối hợp giữa Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã,

công chức tham mưu giải quyết khiếu, các bộ phận tham mưu

ban hành, bộ phận tổ chức thực hiện quyết định hành chính bị

khiếu nại,… Ở cấp huyện có sự phối hợp giữa Chủ tịch Ủy ban

nhân dân huyện là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, cơ

quan được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại, các cơ

quan, đơn vị, cá nhân có liên quan như Ủy ban nhân dân xã, thị

trấn, các phòng, ban chuyên môn, cơ quan giám định,… để phối

hợp xác minh, cung cấp thông tin.

1.2.4. Trong công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải

quyết khiếu nại hành chính có hiệu lực pháp luật tại huyện

Theo Điều 45 Luật Khiếu nại năm 2011, chủ thể có trách

nhiệm thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực

pháp luật bao gồm: Người giải quyết khiếu nại, Người khiếu

nại, Người bị khiếu nại, Người có quyền, nghĩa vụ liên quan,

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trách nhiệm cụ thể của

từng chủ thể được quy định cụ thể tại Chương V Nghị định số

124/2020/NĐ-CP.

1.2.5. Trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật về

giải quyết khiếu nại hành chính

Công tác giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà

nước nói chung, giám sát đối với công tác thực hiện pháp luật

về giải quyết khiếu nại hành chính được thực hiện bởi nhiều chủ

thể khác nhau nhằm đảm bảo cho pháp luật được đảm bảo thực

thi nghiêm minh bởi các chủ thể. Việc thực hiện pháp luật về

giải quyết khiếu nại hành chính được giám sát bởi nhiều chủ thể

như Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ

10

chức thành viên của Mặt trận.

1.2.6. Trong công tác xử lý vi phạm pháp luật trong

hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Việc xác định chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm trước

hết dựa vào đối tượng có hành vi vi phạm. Đối với cán bộ, công

chức trong các cơ quan nhà nước cấp huyện, cấp xã có hành vi

vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện các quy định của

pháp luật về khiếu nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp Huyện là

người có thẩm quyền xử lý kỷ luật. Nếu người vi phạm là công

dân, cơ quan, tổ chức thì người có thẩm quyền xử lý căn cứ

theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi bổ sung

năm 2020 hoặc nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì bị

truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.

1.3. Những yếu tố tác động đến công tác thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện

Một là, hệ thống pháp luật về giải quyết khiếu nại hành

chính.

Hai là, nguồn lực vật chất đảm bảo cho việc thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Ba là, tổ chức bộ máy

Bốn là, nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Năm là, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác

tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Sáu là, sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có

liên quan đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính.

11

Các yếu tố khác như tình hình kinh tế - xã hộicông cuộc cải

cách tổng thể nền hành chính nhà nước, văn hóa công vụ;…

cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính của các chủ thể có liên quan.

Tiểu kết Chương 1

Thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính là

quá trình sử dụng pháp luật, áp dụng pháp luật để giải quyết các

yêu cầu khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức đối với một

quyết định hành chính, hành vi hành chính do các cá nhân, cơ

quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Có rất nhiều chủ thể

cùng tham gia vào hoạt động thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính tại huyện. Trong quá trình thực hiện

quyền, nhiệm vụ, công vụ của mình, họ có thể trở thành chủ thể

thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính. Hiệu

quả của việc thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành

chính chịu ảnh hưởng bởi hệ thống pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính; nguồn lực vật chất; tổ chức bộ máy; nhận

thức của các chủ thể; chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; sự

phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và các

yếu tố khác như tình hình kinh tế - xã hội,; công cuộc cải cách

tổng thể nền hành chính nhà nước, văn hóa công vụ;…

Những vấn đề lý luận, pháp lý nêu trên đã được phân tích

khái quát tại Chương 1, làm cơ sở quan trọng để khảo sát, đánh

giá tình hình, kết quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

trong Chương 2 và đề xuất các giải pháp đảm bảo thực hiện

pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện

Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh trong Chương 3.

12

Chương 2

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH CHÁNH,

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1. Khái quát về huyện Bình Chánh, tình hình khiếu

nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí

Minh

2.1.1. Đặc trưng về điều kiện kinh tế - xã hội của huyện

Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Huyện Bình Chánh có vị trí địa lý thuộc phía Tây Nam của

Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối với các tỉnh trong khu vực

đồng bằng sông Cửu Long, là địa phương có dân cư đông đúc

của Thành phố (dân số 800.498 người), bình quân mỗi năm dân

số tăng khoảng 30.000 người. Bên cạnh những nhóm nhiệm vụ

để thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quản lý quy hoạch

sử dụng đất, cải cách hành chính, đảm bảo an ninh chính trị, trật

tự an toàn xã hội, hệ thống chính trị huyện Bình Chánh cũng

xác định công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo là

nhiệm vụ quan trọng, có tác động lớn đến công tác quản lý, điều

hành của các cơ quan nhà nước và việc thực hiện mục tiêu phát

triển địa phương theo xu hướng mới.

2.1.2. Tình hình khiếu nại trên địa bàn huyện Bình

Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Từ năm 2016 đến năm 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân

huyện Bình Chánh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn

đã tiếp nhận tổng cộng 2.369 đơn khiếu nại, trung bình mỗi năm

tiếp nhận 296 đơn. Lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cấp

13

giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; xử lý vi phạm hành chính

về đất đai, xây dựng là những lĩnh vực phát sinh nhiều vấn đề,

nội dung thường xuyên bị khiếu nại, chiếm tỷ lệ khá cao trong

tổng số đơn khiếu nại trong những năm qua.

Nguyên nhân phát sinh khiếu nại

- Nguyên nhân khách quan

Thứ nhất, huyện Bình Chánh đang thực hiện phát triển đô

thị, gắn với việc triển khai công trình cũng như nâng cấp hạ

tầng giao thông công cộng có thực hiện công tác thu hồi đất, bồi

thường, hỗ trợ, tái định cư. Người bị thu hồi đất không đồng ý

với các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nên thực hiện

quyền khiếu nại

Thứ hai, Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh và Ủy ban

nhân dân các xã, thị trấn tập trung chấn chỉnh, xử lý các vi

phạm hành chính về đất đai, xây dựng tại địa phương, dẫn đến

một bộ phận người dân không đồng ý với các quyết định xử lý

vi phạm hành chính nên đi khiếu nại.

- Nguyên nhân chủ quan

Một là, việc xử lý các công trình vi phạm đất đai, xây dựng

của các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh còn

chậm, các công trình vi phạm tồn tại qua nhiều năm khi bị xử lý

thì vấp phải sự phản đối của người dân.

Hai là, một số dự án chậm triển khai ảnh hưởng đến công

tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuyển nhượng

quyền sử dụng đất gây nên bức xúc, phát sinh các đơn khiếu nại

trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

14

2.2. Kết quả thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.1. Những kết quả đạt được

- Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về giải quyết

khiếu nại hành chính như bố trí địa điểm tiếp công dân theo quy

định của pháp luật, quan tâm thực hiện tuyên truyền, phổ biến

pháp luật, định kỳ hằng năm tổ chức thanh tra trách nhiệm việc

thực hiện pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố

cáo của thủ trưởng các cơ quan, đơn vị.

- Các cơ quan hành chính nhà nước huyện Bình Chánh đã

nỗ lực giải quyết được số lượng lớn đơn khiếu nại đúng thẩm

quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, từng bước

nâng cao chất lượng giải quyết.

- Phối hợp với nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức trong quá

trình giải quyết khiếu nại hành chính.

- Công tác tổ chức thực hiện Quyết định giải quyết khiếu

nại hành chính có hiệu lực pháp luật được đảm bảo thực hiện.

2.2.2. Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về giải

quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh,

Thành phố Hồ Chí Minh

Thứ nhất, trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính,

nhiều trường hợp rút khiếu nại trước khi thụ lý giải quyết khiếu

nại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đình chỉ giải

quyết khiếu nại nhưng chưa thống nhất được loại văn bản phải

ban hành (Thông báo hoặc Quyết định). Ngoài ra, Pháp luật

hiện nay chỉ quy định một trường hợp đình chỉ giải quyết khiếu

nại đó là khi người khiếu nại rút đơn khiếu nại. Tuy nhiên, Chủ

tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đình chỉ giải quyết

khiếu nại khi quyết định hành chính bị khiếu nại đã bị thu hồi,

15

hủy bỏ (đối tượng khiếu nại không còn) là chưa có căn cứ pháp

lý. Bên cạnh đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh,

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện

Bình Chánh chưa thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về

thẩm quyền tổ chức đối thoại giải quyết khiếu nại, chưa đảm

bảo chấp hành thời hạn giải quyết khiếu nại.

Thứ hai, trong hoạt động giám sát việc thực hiện pháp luật

về giải quyết khiếu nại hành chính, các cơ quan được giao chức

năng, nhiệm vụ giám sát chưa có nhiều sự quan tâm, chú trọng

thực hiện giám sát hằng năm, định kỳ đối với việc thực hiện

pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính của Ủy ban nhân

dân huyện, xã, thị trấn.

Thứ ba, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, Chủ

tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình

Chánh chưa nghiêm túc chấp hành quy định của pháp luật về

trách nhiệm xử lý vi phạm trong thực hiện pháp luật về giải

quyết khiếu nại.

2.2.3. Nguyên nhân của hạn chế

Thứ nhất, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về

khiếu nại tuy có quan tâm thực hiện nhưng chưa có nhiều đổi

mới về nội dung và phương pháp, chưa có sự liên kết giữa quy

định và thực tiễn, chưa phù hợp với các đối tượng người dân

khác nhau.

Thứ hai, sự phối hợp giữa các cơ quan đơn vị tham mưu

còn bị động, thiếu chặt chẽ, còn đùn đẩy, né tránh trách nhiệm

trong giải quyết khiếu nại. Đội ngũ cán bộ, công chức tham gia

các Đoàn giám sát, cơ quan giám sát cũng chưa thực sự có đủ

chuyên môn, kinh nghiệm, am hiểu về công tác thực hiện pháp

16

luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Thứ ba, một số quy định của pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính còn bất cập, khó thực hiện, đặc biệt là quy định

về thời hạn giải quyết khiếu nại, trường hợp đình chỉ giải quyết

khiếu nại làm cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình

Chánh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn lúng túng, khó

tránh khỏi việc vi phạm pháp luật.

Thứ tư, chưa đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin,

chuyển đổi số vào hoạt động quản lý, cũng như kiểm tra, giám

sát hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính.

2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật

về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình

Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Một là, điều kiện đặc trưng về địa lý, kinh tế, văn hóa, xã

hội của huyện Bình Chánh.

Hai là, hệ thống chính sách, pháp luật và hệ thống các văn

bản chỉ đạo điều hành về giải quyết khiếu nại hành chính.

Ba là, nhận thức của các chủ thể trong việc thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Bốn là, tổ chức bộ máy và chất lượng cán bộ, công chức.

Năm là, công tác phối hợp thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính.

Sáu là, nguồn lực vật chất, kỹ thuật đảm bảo cho việc thực

hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

17

Tiểu kết Chương 2

Nội dung Chương 2 đã khảo sát, đánh giá những kết quả

đạt được và những hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về

giải quyết khiếu nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành

phố Hồ Chí Minh. Có thể nhận thấy một vài thiếu sót, vi phạm

của các cơ quan, đơn vị có liên quan đến những bất cập, thiếu

sót của pháp luật hiện nay. Bên cạnh đó cũng tồn tại những

nguyên nhân từ trong nội tại các cơ quan hành chính nhà nước

tại huyện Bình Chánh như trách nhiệm của đội ngũ cán bộ,

công chức làm công tác tham mưu; trách nhiệm phối hợp của

các cá nhân, cơ quan, đơn vị có liên quan; trách nhiệm cá nhân

người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính.

Những nội dung tại Chương 1 và Chương 2 sẽ là cơ sở

quan trọng để khuyến nghị một số giải pháp nhằm đảm bảo thực

hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn

huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh tại Chương 3.

18

Chương 3

QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

3.1. Quan điểm đảm bảo thực hiện pháp luật về giải

quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh,

Thành phố Hồ Chí Minh

Một là, công tác giải quyết khiếu nại là một nhiệm vụ chính

trị quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị.

Hai là, các cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể các cấp phải đặc

biệt quan tâm đến việc tiếp dân, giải quyết đúng đắn, kịp thời

khiếu nại.

Ba là, phát huy trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, tổ

chức đảng, cơ quan nhà nước, người đứng đầu tổ chức đảng,

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân

các xã, thị trấn.

Bốn là, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật của các

cá nhân, đơn vị, tổ chức trong công tác tiếp công dân, giải quyết

khiếu nại, tố cáo và tổ chức, cá nhân lợi dụng dân chủ, quyền

khiếu nại để cố ý vi phạm pháp luật.

Năm là, kiện toàn đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác

tiếp công dân và tham mưu giải quyết khiếu nại.

3.2. Giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải

quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh,

Thành phố Hồ Chí Minh

19

3.2.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính và nâng cao chất lượng công tác thực hiện

pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn

huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Đối với quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại

Thứ nhất, về thời hạn giải quyết khiếu nại cần được quy

định cụ thể là “ngày làm việc”; cần bổ sung quy định những

trường hợp không tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại như

thời gian chờ kết quả giám định, thời gian thực hiện thủ tục

thừa kế quyền khiếu nại, thời gian tạm dừng, tạm đình chỉ giải

quyết khiếu nại, trường hợp dịch bệnh, thiên tai dẫn tới không

thể xác minh nội dung khiếu nại, …

Thứ hai, về việc đình chỉ giải quyết khiếu nại cần bổ sung

các trường hợp như (1) đối tượng khiếu nại không còn, (2)

trong quá trình giải quyết, cơ quan có thẩm quyền giải quyết

khiếu nại đã mời người khiếu nại nhiều lần nhưng không đến

làm việc mà không có lý do chính đáng, (3) người thừa kế

quyền khiếu nại không tiếp tục vụ việc khiếu nại.

Thứ ba, về xử lý khi người khiếu nại rút khiếu nại: người

khiếu nại có đơn xin rút khiếu nại khi chưa thụ lý thì cơ quan có

thẩm quyền sẽ trả lại đơn cho người khiếu nại và thông báo

bằng văn bản về việc chấm dứt xem xét đơn khiếu nại. Trường

hợp khiếu nại đã được thụ lý đơn khiếu nại thì ra quyết định

đình chỉ giải quyết và thông báo bằng văn bản cho người khiếu

nại được biết.

Thứ tư, về xử lý hành vi vi phạm trong việc thực hiện pháp

luật về giải quyết khiếu nại: cần có quy định pháp luật cụ thể về

xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại,

quy định cụ thể các quy định chế tài áp dụng tương ứng, trách

20

nhiệm bồi thường thiệt hại cho Nhà nước, cá nhân, cơ quan, tổ

chức do hành vi vi phạm pháp luật về khiếu nại và giải quyết

khiếu nại gây ra.

Đối với công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí

Minh: Hoàn thiện quy trình giải quyết khiếu nại hành chính,

xây dựng cơ chế phối hợp trong công tác giải quyết khiếu nại,

nâng cao chất lượng công tác giám sát thực hiện pháp luật về

giải quyết khiếu nại hành chính.

3.2.2. Tăng cường công tác giải quyết khiếu nại hành

chính của Thủ trưởng các cơ quan quản lý nhà nước trong

giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình

Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, xã, thị trấn

phải thận trọng, khách quan, chính xác trong quá trình thẩm tra,

xác minh; chủ động chỉ đạo, tổ chức phối hợp giữa cơ quan cấp

trên với cơ quan cấp dưới, giữa các cơ quan, đơn vị có liên

quan. Đồng thời nhanh chóng giải quyết dứt điểm các vụ việc

mới phát sinh, hạn chế tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp.

Cần coi trọng và đề cao vai trò, ý nghĩa của việc đối thoại giải

quyết khiếu nại.

3.2.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

phục vụ Nhân dân của huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ

Chí Minh

Một là, phân công nhiệm vụ tham mưu công tác tham mưu

giải quyết khiếu nại hành chính cho cán bộ, công chức có trình

độ, năng lực, đạo đức một cách hợp lý. Hai là, tiếp tục chú trọng

đào tạo, bồi dưỡng. Ba là, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng,

21

tập huấn về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại hành chính về

phương thức, nội dung. Sau quá trình đào tạo, bồi dưỡng phải

có phương pháp thích hợp để nhận xét, đánh giá sự thay đổi về

nhận thức, kiến thức và kỹ năng. Bốn là, quyết liệt và kịp thời

xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính.

3.2.4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trách

nhiệm của Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong việc

giải quyết khiếu nại hành chính

Hoạt động thanh tra phải được tiến hành đúng thẩm quyền,

nội dung, trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra theo quy

định của pháp luật. Các cuộc thanh tra phải được tiến hành đúng

trọng tâm, trọng điểm, có chất lượng, có phương pháp thanh tra

phù hợp, tập trung vào những nội dung, vấn đề nổi cộm, quan

trọng. Kết luận thanh tra phải chỉ ra được những mặt làm được,

những cải tiến, hiệu quả trong công tác giải quyết khiếu nại

hành chính của người có thẩm quyền; những sai phạm gắn liền

với việc xác định trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan, đơn vị

để kiến nghị các biện pháp xử lý phù hợp, khả thi, hiệu quả,

đúng quy định của pháp luật và phải được tổ chức thực hiện

một cách đầy đủ, nhanh chóng, chính xác, kịp thời.

3.2.5. Thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa các cơ quan,

đơn vị, cá nhân trong giải quyết khiếu nại hành chính ở

huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Cần xây dựng và chỉ đạo thực hiện cơ chế phối hợp giữa

các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong giải quyết khiếu nại hành

chính, kịp thời xử lý trách nhiệm các cơ quan, đơn vị, cá nhân

không thực hiện tốt cơ chế phối hợp để nâng cao trách nhiệm

22

trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính.

3.2.6. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về

khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính cho Nhân dân

Cần tập trung tuyên truyền, phổ biến những quy định cụ thể

về khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính cho Nhân dân.

Ngoài ra, cần đặc biệt xây dựng, lựa chọn đội ngũ cán bộ, công

chức làm công tác tuyên tuyền có đủ thực lực, am tường pháp

luật về khiếu nại, về giải quyết khiếu nại, có kỹ năng tốt và đa

dạng phương pháp tuyên truyền.

3.2.7. Thực hiện hiệu quả chuyển đổi số trong công tác

thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính

Các cơ quan hành chính nhà nước tại huyện Bình Chánh

cần triển khai thực hiện ngay việc ứng dụng công nghệ thông

tin vào thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính.

Bước đầu phải xây dựng được một cơ sở dữ liệu về kết quả giải

quyết khiếu nại hành chính trong thời gian vừa qua để khi thực

hiện công tác tiếp công dân, xử lý đơn khiếu nại có thể sàng lọc

những vụ việc đã được giải quyết để xử lý ngay. Xây dựng hệ

thống phần mềm quản lý thông tin thống nhất về khiếu nại. Lưu

trữ hồ hơ dưới dạng điện tử để bảo toàn dữ liệu khi hồ sơ giấy

bị thấc lạc, hư hỏng.

3.2.8. Tăng cường kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết

phục vụ cho thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại

hành chính ở huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh cần tiếp tục quan tâm

tăng cường kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho thực

hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính, trong đó cần

chú trọng việc bổ sung kinh phí cho công tác khen thưởng cho

23

cán bộ, công chức có thành tích xuất sắc trong công tác tham

mưu; thực hiện các chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ, công

chức làm công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư. Phân bổ kinh

phí cho công tác xây dựng, hoàn thiện phần mềm quản lý đơn

thư khiếu nại, tố cáo theo hướng có thể hiện quy trình giải quyết

cụ thể, thời gian xử lý ở từng bộ phận, thực hiện công khai,

minh bạch để người dân cùng theo dõi, giám sát; kinh phí phục

vụ cho công tác xác minh nội dung khiếu nại,…

Tiểu kết Chương 3

Nội dung Chương 3 đã trình bày khái quát quan điểm đảm

bảo thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính và

đề xuất các giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về giải quyết

khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Bình Chánh, Thành

phố Hồ Chí Minh.

24

KẾT LUẬN

Với tiềm năng, tốc độ phát triển đô thị mạnh mẽ tại huyện

Bình Chánh hiện nay, cùng với sự chuyển biến, thay đổi tích

cực về trình độ dân trí, quyền khiếu nại của người dân, tổ chức

được sử dụng ngày càng phổ biến đặt ra yêu cầu về chất lượng,

hiệu quả của công tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính tại huyện Bình Chánh để thực hiện tốt chức năng

quản lý hành chính nhà nước.

Dựa trên các mục đích nghiên cứu, luận văn đã tiến hành

và giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đã đề ra. Luận văn đã hệ

thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý về thực hiện pháp luật về

giải quyết khiếu nại hành chính, đặc biệt đã chỉ rõ các chủ thể,

nội dung, phương thức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu

nại hành chính tại huyện, làm cơ sở cho việc tiếp cận thực trạng

trong chương 2. Luận văn cũng đã tiến hành phân tích thực

trạng thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại

huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như chỉ ra

những kết quả, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế

trong công tác này. Trên cơ sở lý luận và pháp lý, cơ sở thực

tiễn, luận văn đã đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công

tác thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính tại

huyện Bình Chánh.