BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
HOÀNG QUỐC LONG
ĐỔI MỚI CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
MÃ SỐ: 8380102
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS. NGUYỄN HUY HOÀNG
Hà Nội, Tháng 5/2024
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................................... 1
PHẦN NỘI DUNG ....................................................................................................................... 6
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH
CHÍNH.......................................................................................................................................... 6
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò, yêu cầu đổi mới của công tác giải quyết khiếu nại hành
chính ............................................................................................................................................. 6
1.1.1. Khái niệm giải quyết khiếu nại hành chính ...................................................................... 6
1.1.2. Đặc điểm, vai trò của công tác giải quyết khiếu nại hành chính ..................................... 8
1.1.3. Yêu cầu đổi mới công tác giải quyết khiếu nại hành chính .............................................. 9
1.2. Thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính ............... 11
1.2.1. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính ................................................................ 11
1.2.2. Nguyên tắc giải quyết khiếu nại hành chính ................................................................... 13
1.2.3. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính. ........................................................ 14
1.3. Các điều kiện đảm bảo đổi mới công tác giải quyết khiếu nại hành chính ................... 15
1.3.1. Sự hoàn thiện thể chế pháp luật về khiếu nại hành chính .................................... 16
1.3.2. Ý thức trách nhiệm của Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước các cấp trong
công tác giải quyết khiếu nại hành chính ................................................................................. 17
1.3.3. Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ công chức làm nhiệm vụ tham mưu giải
quyết khiếu nại hành chính ....................................................................................................... 18
1.3.4. Nhận thức của người dân trong việc chấp hành pháp luật và Pháp luật về khiếu nại
hành chính nói riêng. ................................................................................................................. 19
1.3.5. Mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc giải
quyết KNHC. ............................................................................................................................... 19
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ............................................................................................................ 21
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY .......................................................................................... 22
2.1. Kết quả, tình hình công tác giải quyết khiếu nại hành chính. ....................................... 22
2.2. Kết quả giải quyết khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước trong giai đoạn
vừa qua. ...................................................................................................................................... 23
2.2.1. Tiếp nhận, thụ lý các vụ việc khiếu nại hành chính. ..................................................... 23
2.2.2. Thẩm tra, xác minh, ban hành quyết định giải quyết các vụ việc khiếu nại hành chính.
..................................................................................................................................................... 25
2.2.3. Việc thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại hành chính đã có hiệu lực pháp luật.
..................................................................................................................................................... 28
2.3. Đánh giá .............................................................................................................................. 29
2.3.1. Những mặt được............................................................................................................... 29
2.3.2. Những mặt hạn chế .......................................................................................................... 30
2.3.3. Nguyên nhân .................................................................................................................... 36
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ............................................................................................................ 40
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ........................................ 41
3.1. Quan điểm chỉ đạo tiếp tục đổi mới công tác giải quyết khiếu nại hành chính ........... 41
3.1.1. Đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền
dân chủ trực tiếp của người dân thông qua công tác giải quyết khiếu nại hành chính ........ 41
3.1.2. Đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước theo hướng xây
dựng cơ chế giải quyết KNHC theo hướng chuyên nghiệp, đơn giản, hiện đại hóa về thủ tục
..................................................................................................................................................... 43
3.1.3. Việc giải quyết KNHC phải đúng pháp luật, bảo vệ được lợi ích của Nhà nước cũng
như quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức ................................................................ 46
3.2. Giải pháp đổi mới công tác giải quyết khiếu nại hành chính ........................................ 47
3.2.1. Tiếp tục hoàn thiện chính sách, quy định về giải quyết KNHC và các quy định có liên
quan ............................................................................................................................................. 47
Hoàn thiện chính sách, quy định về công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư KNHC: ....... 47
3.2.2. Tăng cường trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan nhà nước trong công tác giải quyết
khiếu nại hành chính ................................................................................................................. 50
3.2.3. Tăng cường tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho
đội ngũ công chức làm nhiệm vụ tham mưu việc giải quyết khiếu nại .................................... 50
3.2.4. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại cho nhân dân ................... 52
3.2.5. Ứng dụng công nghệ số phục vụ công tác giải quyết khiếu nại hành chính ................. 52
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ............................................................................................................ 56
KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................... 57
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn
Khiếu nại, tố cáo ở Việt Nam đã phát triển từ quyền công dân lên thành
quyền con người, được ghi nhận trong Chương II về quyền con người của Hiến
pháp năm 2013. Khoản 1 Điều 30 của Hiến pháp quy định: “Mọi người có quyền
khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm
trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. Hiến pháp năm 2013 cũng xác định
rằng giải quyết khiếu nại, tố cáo và khiếu nại hành chính là trách nhiệm, nghĩa vụ
của các cấp thẩm quyền để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ
chức (Khoản 2 Điều 30).
Quốc hội thông qua Luật Khiếu nại năm 2011 đã tạo nên cơ sở pháp lý vững
chắc cho hoạt động thực hiện quyền khiếu nại của cá nhân, tổ chức. Các quy trình,
thủ tục liên quan đến công tác giải quyết khiếu nại và trách nhiệm, nghĩa vụ của
từng cấp thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại hành chính cũng được quy
định bổ sung, hoàn thiện hơn.
Trong giai đoạn vừa qua, công tác giải quyết khiếu nại hành chính rất được
chú trọng, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với việc bảo vệ quyền lợi
hợp pháp, chính đáng của công dân, đồng thời đảm bảo an ninh trật tự xã hội và
củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị. Đảng và Nhà nước đã ban
hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại hành
chính. Nhờ đó, công tác giải quyết khiếu nại hành chính đã đem lại những kết quả
khả quan hơn như: số lượng khiếu nại được giải quyết đúng hạn, đúng pháp luật
có xu hướng gia tăng; thời gian giải quyết khiếu nại dần rút ngắn; chất lượng giải
quyết khiếu nại được nâng lên; tỷ lệ người dân hài lòng với kết quả giải quyết
khiếu nại ngày càng tăng. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại dù các cơ quan nhà
nước đã rất cố gắng, ví dụ như số lượng vụ việc khiếu nại còn cao; còn khá nhiều
vụ việc khiếu nại phức tạp, khó giải quyết do liên quan đến nhiều ngành, nhiều
cấp; chất lượng giải quyết một số vụ việc chưa cao, chưa đồng đều giữa các địa
phương, cơ quan hành chính; thời gian giải quyết khiếu nại hành chính còn khá
2
dài; hiện tượng người dân tiếp tục khiếu nại vẫn xảy ra, nhất là gần đến các ngày
lễ lớn hoặc khi sắp diễn ra các sự kiện quan trọng của đất nước, của địa phương,
gây áp lực không nhỏ lên cơ quan hành chính các cấp.
Bên cạnh đó, quá trình phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế cũng
khiến cho hoạt động quản lý hành chính ngày càng đa dạng, phức tạp, làm nảy sinh
nhiều vấn đề mới liên quan đến quyền, lợi ích của công dân với các chuẩn mực
quốc tế, đồng thời đã xuất hiện các yêu cầu mới trong công tác giải quyết khiếu
nại hành chính. Do vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, đổi mới quy định pháp luật về
khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính cũng như việc triển khai thực hiện
nhằm gia tăng hơn nữa tính hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính
đáng của công dân, góp phần nhanh chóng nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ
quan hành chính, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang tập trung cải cách hành
chính nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân.
Là một người đang công tác tại đơn vị có liên quan đến giải quyết khiếu nại
hành chính, xuất phát từ thực tiễn, với mong muốn hoàn thiện chuyên môn của bản
thân, tiếp cận nghiên cứu về giải quyết khiếu nại, em xin chọn chủ đề Đổi mới
công tác giải quyết khiếu nại hành chính trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài
cho luận văn cao học, chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Từ trước đến nay, đã có nhiều đề tài khoa học ở nhiều cấp độ khác nhau,
Luận án Tiến sỹ, luận văn thạc sỹ hoặc các bài viết đăng trên các tạp chí chuyên
ngành có nội dung nghiên cứu về công tác giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, các Đề
tài, luận án, luận văn đó hoặc có nội dung nghiên cứu chưa có tính toàn diện đánh
giá về công tác giải quyết khiếu nại hành chính, hoặc có thời gian nghiên cứu đã
lâu, không còn tính thời sự trong khi tình hình thi hành pháp luật giải quyết khiếu
nại và hoạt động hành chính thay đổi theo sự phát triển của đất nước trong từng
thời kỳ. Do vậy cần có nghiên cứu cập nhật để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, nhằm
đề xuất các giải pháp đổi mới công tác giải quyết khiếu nại hành chính trong giai
đoạn hiện nay.