BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRẦN THÀNH CÔNG
THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ KHAI THÁC CÁT
LÒNG SÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẾN TRE
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRẦN THÀNH CÔNG
THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ KHAI THÁC CÁT
LÒNG SÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẾN TRE
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Chuyên ngành: Luật kinh tế
Mã chuyên ngành: 8380107
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS VIÊN THẾ GIANG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2018
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỰC THI PHÁP
LUẬT VỀ KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG ........................................................ 8
1.1. BẢN CHẤT, YÊU CẦU ĐỐI VỚI VIỆC ĐIỀU CHỈNH PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG ........................................................................................ 8
1.1.1. Cát lòng sông là khoáng sản không thể tái tạo, có nhu cầu khai thác lớn,
nhƣng có tác động trực tiếp đến môi trƣờng ............................................................... 8
1.1.2. Khai thác cát lòng sông là hoạt động thu gom khoáng sản có sự hỗ trợ của các
phƣơng tiện và phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trƣờng .......................................... 10
1.1.3. Điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động khai thác cát lòng sông ........... 12
1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ KHAI THÁC CÁT LÒNG
SÔNG ............................................................................................................................................... 14
1.2.1. Bản chất của thực thi pháp luật về khai thác cát lòng sông là hành vi hợp pháp
của chủ thể có liên quan đến hoạt động khai thác cát lòng sông .............................. 14
1.2.2. Cơ chế thực thi pháp luật khai thác cát lòng sông .......................................... 17
1.2.2.1. Thực hiện trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động
khai thác cát lòng sông .............................................................................................. 17
1.2.2.2. Thực thi pháp luật của tổ chức, cá nhân đƣợc quyền khai thác cát lòng sông
theo giấy phép thông qua đấu giá .............................................................................. 23
TỔNG KẾT CHƯƠNG 1 ....................................................................................... 25
CHƯƠNG 2. ĐÁNH GIÁ THỰC TIỄN THỰC THI PHÁP LUẬT KHAI
THÁC CÁT LÒNG SÔNG Ở TỈNH BẾN TRE ................................................... 27
2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TIỀM NĂNG, NHU CẦU KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG Ở
TỈNH BẾN TRE ............................................................................................................................... 27
2.1.1. Giới thiệu khái quát về tỉnh Bến Tre ............................................................... 27
2.1.2. Tiềm năng và nhu cầu khai thác cát lòng sông phục vụ nhu cầu phát triển tỉnh
Bến Tre theo hƣớng công nghiệp .............................................................................. 29
2.2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG
TẠI TỈNH BẾN TRE ....................................................................................................................... 31
2.2.1. Thực thi pháp luật về khai thác cát lòng sông của cơ quan quản lý nhà nƣớc
về môi trƣờng ............................................................................................................ 32
2.2.1.1. Hoạt động ban hành văn bản pháp luật cụ thể hóa Luật Khoáng sản và các
văn bản hƣớng dẫn thi hành để điều chỉnh việc khai thác cát lòng sông của các cơ
quan nhà nƣớc có thẩm quyền tỉnh Bến Tre ............................................................. 32
2.2.1.2. Thực thi pháp luật về cấp phép khai thác cát lòng sông .............................. 35
2.2.1.3. Xây dựng và thực hiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nƣớc trong
việc quản lý, kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật khai thác cát lòng sông ... 40
2.2.1.4. Việc áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính, tuyên truyền, kiểm tra,
giám sát việc thực thi pháp luật về khai thác cát lòng sông của các cơ quan nhà nƣớc
có thẩm quyền tỉnh Bến Tre ...................................................................................... 43
2.2.2. Thực thi pháp luật về khai thác cát lòng sông của tổ chức, cá nhân đƣợc cấp
phép ........................................................................................................................... 44
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ........................................................................................ 52
CHƯƠNG 3. KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NHẰM BẢO ĐẢM PHÁT TRIỂN
BỀN VỮNG TRONG KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG Ở TỈNH BẾN TRE . 53
3.1. BẢO ĐẢM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KẾT HỢP VỚI PHÒNG NGỪA CÁC HÀNH VI
LẠM DỤNG TRONG THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG ............. 53
3.2. THỐNG NHẤT THẨM QUYỀN, ĐẦU MỐI TRONG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHAI
THÁC VÀ THẨM QUYỀN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ KHOÁNG SẢN .................................. 57
3.3. MỞ RỘNG HÌNH THỨC THAM GIA VÀO PHẢN BIỆN CÁC DỰ ÁN KHAI THÁC CÁT
LÒNG SÔNG CỦA CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ, CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI VÀ CỘNG ĐỒNG
DÂN CƢ TỈNH BẾN TRE MỘT CÁCH THỰC CHẤT VÀ ĐƢỢC BẢO ĐẢM BẰNG PHÁP
LUẬT ............................................................................................................................................... 59
3.4. TĂNG CƢỜNG PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN TRONG PHÁT HIỆN, XỬ LÝ VI
PHẠM PHÁP LUẬT TRONG KHAI THÁC CÁT LÒNG SÔNG Ở TỈNH BẾN TRE ................. 62
KẾT LUẬN CHUNG .............................................................................................. 64
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu
Khoáng sản nói chung và cát lòng sông nói riêng là một trong những tài
nguyên thiên nhiên quan trọng của Việt Nam. Cát lòng sông đƣợc xếp vào loại tài
nguyên không tái tạo, việc sử dụng không hợp lý tài nguyên này sẽ làm suy giảm
nguồn cung, dẫn tới khai thác quá mức, gây sụt lún bề mặt địa hình, sạt lở bờ sông.
Trong bối cảnh, Việt Nam đang ở trong giai đoạn phát triển, rất cần đầu tƣ xây dựng
cơ sở hạ tầng kỹ thuật thì việc quản lý sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên
khoáng sản này càng bức xúc và cấp bách.1 Tuy nhiên, tình trạng khai thác cát sỏi
lòng sông nằm ngoài tầm kiểm soát với diễn biến ngày càng phức tạp bất chấp quy
định pháp luật cũng nhƣ nỗ lực của các lực lƣợng chức năng. Trƣớc thực trạng này,
năm 2015, Thủ tƣớng Chính phủ ban hành Chỉ thị thị số 03/CT-TTg ngày
30/3/2015 để tăng cƣờng hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về khoáng sản. Mặt
khác là vấn nạn tội phạm trong hoạt động khai thác cát trái phép. Theo Bộ Công an
từ năm 2017 đến nay đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 3.282 vụ, làm rõ và xử lý 925 đối
tƣợng vi phạm; xử phạt vi phạm hành chính trị giá 17,2 tỷ đồng; tịch thu 32 tàu,
thuyền hút cát và 22.902 m3 cát, xử phạt hành chính trên 13 tỷ đồng.2
Tỉnh Bến Tre thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, điển hình cho một trong
những điểm nóng về khai thác cát lòng sông trong thời gian qua. Công tác quản lý
nhà nƣớc về khoáng sản vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, tình hình khai thác khoáng
sản cát lòng sông trái phép còn diễn biến phức tạp và có chiều hƣớng gia tăng,
nhiều loại phƣơng tiện có công suất lớn khai thác trái phép, gần bờ vào ban đêm gây
bức xúc trong nhân dân và thời gian gần đây, các xã ven biển thuộc các huyện Bình
Đại và Thạnh Phú phát sinh việc khai thác, vận chuyển sa khoáng trái phép làm ảnh
hƣởng đến tình hình an ninh - trật tự tại địa phƣơng.3 Từ năm 2013 đến nay, Đoàn
1 Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng, năm 2017. Báo cáo đánh giá tác động chính sách, đề nghị xây dựng Nghị
định quy định quản lý cát, sỏi lòng sông.
2 Lê Sơn, Hội nghị trực tuyến toàn quốc về tăng cƣờng quản lý, khai thác cát sỏi, Nguồn <
http://baochinhphu.vn/Tin-noi-bat/Hoi-nghi-truc-tuyen-toan-quoc-ve-tang-cuong-quan-ly-khai-thac-cat-
soi/310531.vgp>. Ngày truy cập [06/07/2017].
3 Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre, 2013. Chỉ thị số 02/2013/CT-UBND về tăng cƣờng công tác quản lý nhà
nƣớc đối với hoạt động khai thác khoáng sản.
