Luận văn Thạc sĩ Luật học: Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng - Tình hình, nguyên nhân và điều kiện phòng ngừa

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HỒ QUỐC HẢI

TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG: TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN PHÒNG NGỪA LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HỒ QUỐC HẢI

TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA

GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG: TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN PHÒNG NGỪA Ngành: Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm Mã số: 8.38.01.05 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ THANH THÙY

HÀ NỘI, năm 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu của bản thân, được

thực hiện độc lập và dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Thanh Thùy.

Các kết quả trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình

nào khác. Các số liệu, bảng biểu và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính

chính xác, tin cậy và trung thực.

Tác giả luận văn

Hồ Quốc Hải

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1

CHƯƠNG 1. TÌNH HÌNH TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM

GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ,

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ............................................................................... 7

1.1. Những vấn đề lý luận có liên quan đến tình hình tội phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ ........................................................................... 7

1.2. Phần hiện của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng .............................. 15

1.3. Phần ẩn của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng .............................. 31

CHƯƠNG 2. NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH

TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG

BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG .............. 35

2.1. Những vấn đề lý luận có liên quan đến nguyên nhân và điều kiện của

tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa

bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng ........................................................... 35

2.2. Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng ..... 39

CHƯƠNG 3. DỰ BÁO VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH

TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG

BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ......... 50

3.1. Dự báo tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng ......................................... 50

3.2. Biện pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng ................... 52

KẾT LUẬN .................................................................................................... 73

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ATGT : An toàn giao thông

BLHS : Bộ luật hình sự

BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự

CAND : Công an nhân dân

ĐKPT : Điều kiển phương tiện

TAND : Toà án nhân dân

TGGTĐB : Tham gia giao thông đường bộ

TNGT : Tai nạn giao thông

TTATGT : Trật tự an toàn giao thông

TTATXH : Trật tự an toàn xã hội

TTKS : Tuần tra kiểm soát

VKSND : Viện kiểm sát nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu Tên bảng Trang bảng

Số vụ án xét xử tội vi phạm quy định về tham gia

1.1. giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ (từ 18

năm 2015 – 2019)

Diễn biến tình hình tội vi phạm quy định về tham gia 1.2. 19 giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Cơ cấu tình tội vi phạm quy định về tham gia giao

1.3. thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo 20

địa bàn

Cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

1.4. giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo 21

tuyến đường

Nguyên nhân, lỗi vi phạm trong tội vi phạm quy định 1.5. 23 về tham gia giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Cơ cấu bị can phạm tội vi phạm quy định về tham gia 1.6. 25 giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Cơ cấu phương tiện liên quan đến tình hình tội vi

1.7. phạm quy định về tham gia giao thông trên địa bàn 27

quận Cẩm Lệ

Số liệu về đăng ký phương tiện xe mô tô, xe gắn máy 3.1. 56 trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Tình hình vi phạm các quy định về pháp luật giao 3.2. 57 thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Số hiệu Tên biểu đồ Trang biểu đồ

Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham

1.1. gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét 21

theo địa bàn

Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham

1.2. gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ 22

theo tuyến đường

Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham

1.3. gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ 24

theo nguyên nhân

Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham

1.4. gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ 26

theo độ tuổi

Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham

1.5. gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét 26

theo giới tính

Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham

1.6. gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét 28

theo phương tiện gây ra tai nạn

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động giao thông vận tải là huyết mạch kinh tế của mỗi quốc gia,

đáp ứng những nhu cầu kinh tế, văn hoá, xã hội, đi lại, sinh hoạt của các tầng

lớp dân cư. Trong đó, giao thông đường bộ là loại hình giao thông rất quan

trọng, xét trên tất cả các phương diện kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh quốc

phòng. Bởi giao thông vận tải đường bộ chiếm tỷ trọng lưu thông hàng hoá,

phương tiện, đối tượng tham gia giao thông lớn nhất; chi phí cho giao thông

đường bộ cũng như nhu cầu phát triển giao thông đường bộ là rất to lớn, giao

thông đường bộ có ở trên mọi địa hình, khu vực … và liên quan đến mọi

người tham gia giao thông. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, của

hoạt động giao thông vận tải thì tình hình tội vi phạm về quy định tham gia

giao thông đường bộ cũng có những diễn biến phức tạp, ngày càng có nhiều

những vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng, làm chết nhiều người

cũng như thiệt hại về tài sản có thể lên đến hàng tỷ đồng.

Quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng là quận có diện tích 34 km², chiếm

2,63% diện tích toàn thành phố, dân số 143.632 người, chiếm 9,6% số dân

toàn thành phố, mật độ dân số đạt 4.224 người/km². Hiện nay, trên địa bàn

quận Cẩm Lệ đã và đang hình thành một số khu đô thị cao cấp. Là quận có

diện tích rộng nhất trong tất cả các quận của thành phố Đà Nẵng, hạ tầng giao

thông từng bước được thành phố nâng cấp, hoàn thiện phục vụ nhu cầu giao

thông vận tải ngày càng cao tuy nhiên đi kèm với đó là tình hình vi phạm quy

định quy định pháp luật giao thông và tai nạn giao thông trong những năm

qua vẫn có xu hướng diễn biến phức tạp. Số lượng vi phạm các quy định về

pháp luật giao thông năm 2014 là 2385 trường hợp đến năm 2019 tăng lên

5032 trường hợp, tăng hơn 210%, thực trạng đó kéo theo tai nạn giao thông

nói chung và tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông nói riêng

1

tăng lên, đặc biệt là trên hai tuyến Quốc lộ trọng yếu đi qua là Quốc lộ 1A và

14B, mật độ phương tiện lưu thông rất lớn mỗi ngày.

Trước thực trạng như vậy mặc dù các cơ quan chức năng như Ban An

toàn giao thông quận, Công an, Phòng Môi trường và đô thị, các tổ chức đoàn

thể đã tăng cường các biện pháp nhằm nâng cao tính phòng ngừa tình hình tội

vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ như: Mỗi năm 02 đợt,

Ban An toàn giao thông quận rà soát, kiểm tra, tổng hợp các vị trí là điểm

đen, điểm tiềm ẩn tai nạn giao thông trên địa bàn quận theo tiêu chí xác định

của Bộ Giao thông vận tải để báo cáo đề xuất Ban An toàn giao thông thành

phố sữa chửa, khắc phục các bất cập; Công an quận cũng như các đơn vị chức

năng tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý các vi phạm pháp luật,

tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật...tuy nhiên, tình hình tội

vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ tuy có giảm nhưng không

mang tính bền vững.

Bên cạnh đó, việc Luật Giao thông đường bộ năm 2008 bộc lộ những bất

cập, hạn chế, không theo kịp với tình hình thực tiễn đã làm tồn tại một số

hành vi tham gia giao thông nguy hiểm cho xã hội nhưng chưa được điều

chỉnh bởi Luật Giao thông đường bộ như hành vi không chú ý quan sát khi

tham gia giao thông, hiện nay chưa được quy định cụ thể trong Luật Giao

thông đường bộ năm 2008, mặc dù đây là hành vi cơ bản bắt buộc phải thực

hiện khi tham gia giao thông, cơ quan Công an phải vận dụng điều luật mở để

áp dụng các chế tài xử phạt đối với hành vi này.

Trước thực trạng như vậy, tuy nhiên hiện nay chưa có công trình khoa

học nào nghiên cứu một cách đầy đủ các vấn đề về lý luận và thực tiễn về

công tác phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, do đó tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu:

“Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn

quận Cẩm Lệ , thành phố Đà Nẵng: tình hình, nguyên nhân và điều kiện

2

phòng ngừa”, làm luận văn thạc sĩ nhằm đáp ứng nhu cấp cấp thiết về nghiên

cứu tổng quát các vấn đề lý luận và thực tiễn công tác phòng ngừa tai nạn

giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ hiện nay.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong thời gian qua có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả liên

quan đến công tác phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung trên địa bàn quận

Cẩm Lệ cũng như phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ của một số địa phương khác như:

- “Phòng ngừa tội phạm trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng”-

Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội, của tác giả

Phan Xuân Phúc năm 2018.

Công trình nghiên cứu khoa học trên đã làm rõ được nhiều nội dung liên

quan đến đặc điểm về kinh tế - xã hội, văn hóa giáo dục, vị trí địa lý…của

quận Cẩm Lệ có tác động đến tình hình tội phạm cũng như công tác phòng

ngừa tình hình tội phạm, tuy nhiên, công trình nghiên cứu khoa học trên chưa

đi sâu, làm rõ các nội dung về nguyên nhân, điều kiện của tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, vì số lượng

tội này so với các tội khác chiếm tỷ trọng không lớn, vì vậy không được tác

giả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phòng ngừa một cách chuyên sâu.

- “Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn

huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng: Tình hình, nguyên nhân và phòng

ngừa” – Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội, của

tác giả Đặng Phước Thủy năm 2018.

Đối với công trình nghiên cứu khoa học trên đã tập trung làm rõ được

nguyên nhân và điều kiện của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ, trong đó có nhiều nguyên nhân, điều kiện tương tự như trên địa bàn

quận Cẩm Lệ, tuy nhiên còn nhiều nguyên nhân, điều kiện khác về tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ

3

mà công trình nghiên cứu khoa học trên không tập trung làm rõ được lý do vì

điều kiện kinh tế - xã hội, vị trí địa lý của huyện Hòa Vang không tương đồng

như quận Cẩm Lệ.

Do đó, hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào liên quan đến các

vấn đề lý luận cũng như thực tiễn công tác phòng ngừa tội phạm trên lĩnh vực

trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ một cách

chuyên sâu và đầy đủ.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Đánh giá đúng thực trạng tình hình TNGT đường bộ hiện nay trên địa

bàn quận Cẩm Lệ, phân tích làm rõ nguyên nhân của tình trạng TNGT cũng

như những tồn tại, hạn chế, phòng ngừa giảm TNGT. Trên cơ sở đó, đưa ra

các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa làm giảm TNGT đường bộ trên

địa bàn quận Cẩm Lệ hiện nay.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài có nhiệm vụ giải quyết những vấn

đề sau:

- Làm rõ những lý luận cơ bản về TNGT đường bộ và phòng ngừa

TNGT đường bộ.

- Khảo sát thực trạng phòng ngừa TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

- Làm rõ nguyên nhân, điều kiện và các yếu tố có liên quan đến tình

trạng TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

- Đưa ra các dự báo khoa học về hoạt động giao thông vận tải có liên

quan đến phòng ngừa TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

- Đưa ra các giải pháp cơ bản góp phần nâng cao hiệu quả phũng ngừa

TNGT đường bộ.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

4

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn của

tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ cũng như thực tiễn

công tác phòng ngừa TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

Phạm vi về thời gian: Từ năm 2015 đến năm 2019

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1. Cơ sở lý luận

Cơ sở của phương pháp luận của đề tài là phương pháp duy vật biện

chứng của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan

điểm của Đảng, Nhà nước, về quản lý TTATGT nói chung và phòng ngừa

TNGT đường bộ nói riêng.

5.2. Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở đó, quá trình nghiên cứu đề tài cũng sử dụng một số phương

pháp cụ thể sau:

- Thống kê, phân tích tổng hợp để làm rõ nội dung của mục 1.2. về

phần hiện của tình hình tội phạm trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong giai đoạn

2015 – 2019, trong đó có các nội dung về thực trạng, diễn biến, cơ cấu của

tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa

bàn quận Cẩm Lệ.

- Điều tra, nghiên cứu, khảo sát thực tiễn công tác phòng ngừa tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ để

làm rõ các nội dung tại mục 3.2.1. về thực tiễn công tác phòng ngừa tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, các ưu điểm và hạn chế còn

tồn tại của các giải pháp phòng ngừa đang áp dụng.

- Toạ đàm trao đổi với một số cán bộ trực tiếp làm công tác phòng ngừa

TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ được sử dụng trong tất cả các nội

5

dung của luận văn, qua đó chọn lọc các nội dung trao đổi thực tế giữa tác giả

và cán bộ làm công tác phòng ngừa để phân tích, so sánh, làm rõ các yêu cầu

đặt ra của luận văn.

- Phương pháp phân tích, so sánh giữa lý luận và thực tiễn.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1. Ý nghĩa lý luận

- Trên cơ sở những kết quả nghiên cứu đạt được, đề tài góp phần làm rõ

hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn về TNGT đường bộ và phòng ngừa

TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ hiện nay. Từ đó, đưa ra các giải

pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động này.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp các cơ quan chức năng của quận

Cẩm Lệ tham khảo, vận dụng vào việc cải tiến các mặt công tác, góp phần

từng bước hoàn thiện và nâng cao hiệu quả phòng ngừa TNGT đường bộ.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được

cấu trúc thành 3 chương gồm:

Chương 1: Tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng.

Chương 2: Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng.

Chương 3: Dự báo và biện pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố

6

Đà Nẵng.

CHƯƠNG 1

TÌNH HÌNH TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO

THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ,

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

1.1. Những vấn đề lý luận có liên quan đến tình hình tội phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ

1.1.1. Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

Để đưa ra những giải pháp phòng ngừa tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ phù hợp với tình hình thực tế, trước hết cần phải làm rõ

bản chất, hành vi khách quan của tội vi phạm quy định về TGGTĐB.

Theo điều 260 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy định như sau:

“1. Người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an

toàn giao thông đường bộ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt

tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ

đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:”

+ Về khách thể: Khách thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ là: quy định của Nhà nước về an toàn giao thông đường bộ,

đó là những quy định nhằm đảm bảo an toàn giao thông vận tải, đảm bảo cho

hoạt động vận tải đường bộ được thông suốt, được tiến hành bình thường, và

bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của công dân, bảo vệ tài sản của Nhà

nước, của các tổ chức và tài sản của công dân.

+ Về chủ thể: Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải

chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này, vì tội phạm này là tội phạm được

thực hiện do lỗi vô ý và không có trường hợp nào là tội đặc biệt nghiêm trọng

(theo quy định tại điều 12 Bộ luật Hình sự).

7

Chủ thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là

người từ đủ 16 tuổi trở lên, có khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành

vi.

Điểm đặc biệt đối với chủ thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ là người phạm tội có hành vi phạm tội khi đang tham gia giao

thông đường bộ. Theo quy định tại khoản 22 Điều 3 Luật Giao thông đường

bộ năm 2008 thì “Người tham gia giao thông gồm người điều khiển, người sử

dụng phương tiện tham gia giao thông đường bộ; người điều khiển, dẫn dắt

súc vật; người đi bộ trên đường bộ.”

Vậy đặc trưng cơ bản của tội vi phạm quy định về TGGTĐB đó là phải

có hành vi tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn

giao thông, và đây cũng chính là đặc trưng mà tất cả các vụ tai nạn giao thông

đường bộ đều phải có. Theo Điều 5 Thông tư số 58/TT-BCA qui định và

hướng dẫn, tổng hợp, xây dựng cơ sở dữ liệu, cung cấp thông tin TNGT

đường bộ, quy định: “TNGT đường bộ là sự việc xảy ra do người tham gia

giao thông đang hoạt động trên mạng lưới giao thông đường bộ vi phạm các

qui định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ hay gặp phải sự cố bất ngờ

gây ra những thiệt hại nhất định đến tính mạng, sức khỏe của con người hoặc

tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. [6]

Điểm phân biệt giữa tai nạn giao thông đường bộ nói chung và tội vi

phạm quy định về TGGTĐB nói riêng là hậu quả của các vụ việc. Các quan

hệ xã hội phát sinh trong vụ TNGT đường bộ không những được luật giao

thông bảo vệ mà trong trường hợp đặc biệt do người tham gia giao thông vi

phạm các quy định đảm bảo an toàn giao thông gây hậu quả nghiêm trọng

trở lên thì các quan hệ xã hội này còn được pháp luật hình sự bảo vệ, người

gây tai nạn phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong những trường hợp như vậy,

mặc dù dưới góc độ tội phạm học vụ việc đó đã cấu thành tội phạm cần được

điều tra xử lý theo quy định của pháp luật hình sự, song trước hết nó vẫn

8

được nhìn nhận, đánh giá là một vụ TNGT với đầy đủ đặc điểm, dấu hiệu để

nhận biết.

Như vậy, phòng ngừa tội vi phạm quy định về TGGTĐB cũng chính là

phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ theo một cách tổng quát, hạn chế

được tai nạn giao thông đường bộ xảy ra sẽ góp phần giảm thiểu tình hình tội

vi phạm quy định về TGGTĐB.

+ Về mặt khách quan: Mặt khách quan của tội phạm vi phạm quy định

về tham gia giao thông đường bộ:

Hành vi khách quan: Người phạm tội có hành vi vi phạm các quy định

về tham gia giao thông đường bộ, cụ thể: đi quá tốc độ, chở quá trọng tải

quy định, tránh, vượt trái phép; đi không đúng tuyến đường, phần đường; vi

phạm các quy định khác về an toàn giao thông đường bộ như chuyên chở

người, hàng không đúng số lượng, trọng tải quy định;.... Để xác định hành vi

vi phạm các quy định về tham gia giao thông đường bộ, phải căn cứ vào các

quy định tại Luật giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn của các cơ

quan có thẩm quyền.

Phương tiện giao thông đường bộ bao gồm các loại xe có động cơ (xe

hơi, máy kéo, tàu điện bánh hơi, xe gắn máy và các loại xe chuyên dùng khác)

và các loại xe thô xơ (xe thồ, xe đạp, xe được điều khiển bằng xúc vật: xe bò,

xe ngựa,...). Người điều khiển phương tiện vận tải giao thông đường bộ là

người trực tiếp thực hiện chức năng vận hành phương tiện để phượng tiện

chuyển động và tham gia giao thông.

Hậu quả: Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

(điều 260 bộ luật hình sự) là tội phạm có cấu thành vật chất. Vì vậy, hậu

quả là dấu hiệu bắt buộc đối với tội này. Nếu hành vi vi phạm các quy

định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà chưa gây ra thiệt

hại về tính mạng (làm chết người) hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về sức

khoẻ (gây thương tích), tài sản của người khác thì không cấu thành tội

9

phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 126 Bộ luật Hình sự.

Trên thực tế, hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

gây tai nạn giao thông dẫn đến chết người, thiệt hại về tài sản rất nhiều.

Hậu quả của tai nạn giao thông là một trong những căn cứ để xác định

trách nhiệm đối với người gây tai nạn.

Mối quan hệ nhân quả: Hành vi vi phạm các quy định về tham gia giao

thông đường bộ là nguyên nhân dẫn đến hậu quả (tai nạn giao thông) gây thiệt

hại về tài sản, sức khỏe, tính mạng của người khác. Nếu thiệt hại không phải

do hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ thì không cấu

thành tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Các dấu hiệu khách quan khác: Phương tiện giao thông đường bộ; địa

điểm (nơi vi phạm là công trình giao thông đường bộ)… Việc xác định các

dấu hiệu khách quan này là rất quan trọng, là dấu hiệu để phân biệt giữa tội

phạm này với các tội khác.Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Giao thông

đường bộ thì “Đường bộ gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà

đường bộ”. Phương tiện giao thông đường bộ được quy định tại khoản 17

Điều 3 Luật giao thông đường bộ gồm “phương tiện giao thông cơ giới đường

bộ, phương tiện giao thông thô sơ đường bộ”.

+ Về mặt chủ quan: Lỗi của người phạm tội vi phạm các quy định về

tham gia giao thông đường bộ là lỗi vô ý. Điều 11 Bộ luật Hình sự quy định

về vô ý phạm tội như sau: “Vô ý phạm tội là phạm tội trong những trường

hợp sau đây: 1. Người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra

hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc

có thể ngăn ngừa được; 2. Người phạm tội không thấy trước hành vi của mình

có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể

10

thấy trước hậu quả đó.”

1.1.2. Lý luận về tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ

1.1.2.1. Khái niệm tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ

Tình hình tội phạm là một khái niệm đặc thù của tội phạm học. Việc

nghiên cứu về tình hình tội phạm giúp ta hiểu được toàn cảnh về tội phạm, từ

đó vạch ra được những biện pháp nhằm kiểm soát tội phạm phù hợp nhất. Tuy

nhiên hiện nay xung quanh vấn đề này còn tồn tại những quan điểm khác

nhau khi trình bày về vấn đề tình hình tội phạm:

“Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội, pháp lý hình sự được thay

đổi về mặt lịch sử, mang tính chất giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất (hệ

thống) các tội phạm thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và trong

khoảng thời gian nhất định” [34].

“ Tình hình tội phạm là hiện tượng xã hội tiêu cực mang thuộc tính xã

hội, thường xuyên thay đổi giai cấp, pháp luật hình sự và được phản ánh bằng

toàn bộ tình hình, cơ cấu, diễn biến của tổng thể các loại hoặc một loại tội

phạm đã xảy ra trong một khoảng thời gian nhất định và trong một phạm vi

nhất định” “Tình hình tội phạm là hiện tượng xã hội tiêu cực, trái pháp luật

hình sự, mang tính giai cấp và thay đổi theo quá trình lịch sử được thể hiện ở

tổng hợp các tội phạm cụ thể đã xảy ra trong xã hội và trong khoảng thời gian

nhất định [35].

Theo GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa: “THTP là trạng thái, xu thế vận động

của tội phạm. Khi nói THTP có thể hiểu là tình hình của tội phạm nói chung

hoặc của nhóm tội như nhóm tội xâm phạm sở hữu hoặc của tội cụ thể như tội

giết người. Đồng thời khi nói THTP bao giờ cũng phải gắn với không gian và

khoảng thời gian nhất định, vì tội phạm luôn xảy ra trong không gian và thời

gian xác định. [17]

11

Còn đối với GS.TS Võ Khánh Vinh cho rằng tình hình tội phạm được

hiểu là một hiện tượng xã hội tiêu cực, được thay đổi về mặt lịch sử mang

tính giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất (hệ thống) các tội phạm thực hiện

trương một xã hội (quốc gia) nhất định và khoảng thời gian nhất định trên một

địa bàn cụ thể nào đó [41].

Từ những quan điểm trên, theo tác giả có thể tổng quát khái niệm tình

hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là hiện tượng xã

hội tiêu cực, được thay đổi về mặt lịch sử mang tính giai cấp bao gồm tổng

thể thống nhất các tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trong một khoảng thời gian và trên địa bàn nhất định. Tình hình tội phạm thể

hiện qua phần hiện và phần ẩn, phần hiện của tình hình tội phạm là toàn bộ

những hành vi phạm tội và chủ thể của các hành vi đó đã bị xử lý theo quy

định của pháp luật hình sự ở từng đơn vị hành chính – lãnh thổ hay trên phạm

vi toàn quốc, trong những khoảng thời gian nhất định và được ghi nhận trong

thống kê hình sự, gồm các thông số thực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất;

phần ẩn của tình hình tội phạm là toàn bộ những hành vi phạm tội chưa được

phát hiện và xử lý, phần ẩn được thể hiện thông qua các thông số về độ ẩn, tỷ

lệ ẩn, nguyên nhân ẩn…

1.1.2.2. Khái niệm, mục đích phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông đường bộ

Phòng ngừa tình hình tội phạm là một trong những khái niệm quan trọng

trong công tác đấu tranh với các loại tội phạm, bên cạnh kết quả khám phá,

điều tra làm rõ các vụ án thì hiệu quả của công tác phòng ngừa là một trong

những tiêu chí quan trọng dùng để đánh giá hiệu quả của công tác đấu tranh

với các loại tội phạm. Do đó, phòng ngừa tình hình tội phạm chiếm một vị trí

đặc biệt của lý luận về tội phạm học. Nghiên cứu về phòng ngừa tình hình tội

phạm chính là nghiên cứu cơ sở, nền tảng và điểm xuất phát để tiếp tục

nghiên cứu những nội dung khác trong lý luận tội phạm học. Tuy nhiên hiện

12

nay, phòng ngừa tình hình tội phạm lại chưa có một khái niệm thống nhất.

Theo Từ điển Luật học: “Phòng ngừa tội phạm là ngăn ngừa tội phạm và

loại trừ các nguyên nhân phát sinh tội phạm bằng toàn bộ những biện pháp

liên quan với nhau do cơ quan Nhà nước và tổ chức xã hội tiến hành” [31].

Theo GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm thì: “Phòng ngừa tội phạm là tổng hợp

các biện pháp có quan hệ tác động lẫn nhau, được tiến hành bởi cơ quan nhà

nước và các tổ chức xã hội nhằm mục đích ngăn chặn tội phạm và hạn chế,

loại trừ những nguyên nhân sinh ra tội phạm” [47, tr.185-199].

Theo Giáo trình Tội phạm học của trường Đại học Luật Hà Nội,

“Phòng ngừa tình hình tội phạm là việc áp dụng một cách tổng thể các biện

pháp kinh tế, chính trị, tư tưởng, pháp luật… do các cơ quan, các tổ chức và

công dân tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm xóa bỏ hoặc vô hiệu

hóa các nguyên nhân, điều kiện phạm tội; không để cho tội phạm xảy ra; làm

giảm tội phạm và tiến tới loại trừ hoàn toàn tình hình tội phạm ra khỏi đời

sống xã hội” [37, tr.210]

GS.TS Võ Khánh Vinh thì cho rằng, “Phòng ngừa tình hình tội phạm là

hệ thống nhiều mức độ và biện pháp mang tính chất Nhà nước, xã hội và Nhà

nước – xã hội nhằm khắc phục các nguyên nhân và điều kiện của tội phạm

hoặc làm vô hiệu hóa (làm yếu; hạn chế) chúng và bằng cách đó làm giảm và

dần dần loại bỏ tình hình tội phạm” [46, tr.154]

Các quan điểm trên đều đưa ra khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm,

mỗi quan điểm đều dựa trên những cơ sở, lý luận riêng. Mặc dù có nhiều khái

niệm khác nhau nhưng về bản chất, các quan điểm trên đều có một điểm

chung là nhằm mục tiêu làm giảm, tiến tới loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống

xã hội.

Phòng ngừa tình hình tội phạm suy cho cùng là phải làm sáng tỏ nguyên

nhân và điều kiện dẫn đến sự phạm tội và các biện pháp, phương pháp phòng

ngừa hiệu quả. Để làm được điều đó, đòi hỏi phải thu hút sự tham gia rộng rãi

13

của các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội, các nhà hoạt động chính trị xã

hội và đông đảo quần chúng lao động.

Việc xây dựng chương trình phòng ngừa tình hình tội phạm cũng cần

phải thực hiện trên cơ sở các đặc điểm kinh tế, tâm lý, xã hội và các đặc điểm

truyền thống của từng địa phương; cần mang tính kế hoạch, thường xuyên có

sự chỉ đạo chặt chẽ của Nhà nước, Đảng và các tổ chức xã hội khác.

Tóm lại, trên cơ sở tổng hợp các quan điểm khoa học đã nêu, kết hợp với

thực tiễn đấu tranh phòng và chống tội phạm ở nước ta trong thời gian vừa

qua, dưới góc độ tội phạm học, theo tác giả phòng ngừa tội phạm có thể được

khái niệm như sau: Phòng ngừa tội phạm là hoạt động của tất cả các cơ quan

bảo vệ pháp luật và Tòa án, các cơ quan Nhà nước và tổ chức xã hội và của

mọi công dân trong xã hội áp dụng tổng hợp và đồng bộ các biện pháp khác

nhau hướng vào thủ tiêu những nguyên nhân và điều kiện phạm tội, cũng như

loại bỏ các yếu tố tiêu cực ảnh hưởng đến quá trình hình thành phẩm chất cá

nhân tiêu cực, đồng thời từng bước hạn chế, đẩy lùi và tiến tới loại bỏ tội

phạm ra khỏi đời sống xã hội. Nói một cách ngắn gọn khác, phòng ngừa tội

phạm là một bộ phận cấu thành của lý luận tội phạm học, đồng thời là hoạt

động của toàn xã hội trong việc tìm ra các nguyên nhân phát sinh ra tội phạm

từ đó khắc phục, ngăn chặn, đẩy lùi và tiến tới loại bỏ tội phạm ra khỏi đời

sống xã hội.

Với cách tiếp cận vấn đề như đã nêu, phòng ngừa tình hình tội vi phạm

các quy định tham gia giao thông đường bộ được hiểu như sau:

Phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định các tham gia giao thông

đường bộ là việc sử dụng tổng hợp các lực lượng, biện pháp, phương tiện của

các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và công dân để phát hiện, kiềm chế

sự tác động tiêu cực của các yếu tố xã hội. Đóng vai trò là những nguyên

nhân, điều kiện làm phát sinh, phát triển tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ nhằm đẩy lùi, tiến tới làm giảm đến mức thấp nhất tai

14

nạn giao thông đường bộ trong đời sống xã hội.

Như vậy, mục đích của phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ được thể hiện ở các nội dung cơ bản sau đây:

- Mục đích trước mắt là chủ động phát hiện, kịp thời kiềm chế, tiến tới

đẩy lùi tình trạng tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên

cả 3 tiêu chí (số vụ, số người chết và số người bị thương). Thông qua đó từng

bước khắc phục những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý TTATGT và

những nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh phát triển TNGT đường bộ.

- Mục đích chiến lược là loại trừ những nguyên nhân, điều kiện làm phát

sinh, phát triển tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ nhằm

đẩy lùi, tiến tới làm giảm đến mức thấp nhất TNGT trong đời sống xã hội.

- Mục đích mang tính kinh tế, xã hội của phòng ngừa tình hình tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là đảm bảo hoạt động giao

thông vận tải đường bộ luôn được trật tự, an toàn và thông suốt; phục vụ đắc

lực cho việc phát triển kinh tế xã hội và nhu cầu đi lại của công dân; đảm bảo

tiết kiệm, giảm chi phí không cần thiết cho việc khắc phục thiệt hại vật chất

do TNGT đường bộ đưa ra.

1.2. Phần hiện của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

1.2.1. Thực trạng

Như nội dung ở mục 1.1 đã có nêu, phần hiện của tình hình tội phạm

gồm các thông số thực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất. Thực trạng của tình

hình tội phạm được tạo ra bởi 2 bộ phận khác nhau: Số tội phạm và người

phạm tội đã qua xét xử, số liệu cơ bản phản ánh phần hiện cũng như thực

trạng của tình hình tội phạm nói chung; Số tội phạm và người phạm tội không

qua xét xử, sở dĩ có lọai số liệu này và mức độ của nó lớn hay nhỏ là phụ

thuộc vào chính sách hình sự cũng như khả năng năng lực thực tế của các cơ

15

quan bảo vệ pháp luật, đặc biệt là cơ quan điều tra.

– Số tội phạm và người phạm tội đã qua xét xử:

+ Số liệu cơ bản nhất, ít sai số nhất phản ánh về tình hình tội phạm nói

chung và về phần hiện của nó nói riêng, phải là số liệu thống kê về số người

phạm tội và những hành vi phạm tội của họ đã qua xét xử hình sự. Trên thực

tế của hoạt động tố tụng hình sự ở Việt Nam, cho đến nay không tồn tại số

liệu thống kê cụ thể. Vì thế, số tội phạm và người phạm tội qua xét xử, chỉ có

thể được chắt lọc trên cơ sở của các số liệu thống kê hiện có.

+ Xét về tổng số, những con số tuyệt đối của thống kê xét xử sơ thẩm

hình sự của Toà án nhân dân tối cao, tuy còn hàm chứa những dung sai nhất

định nhưng trên thực tế không có số liệu thống kê nào khác sát với thực tế

hơn với số tội phạm và người phạm tội theo đúng nghĩa pháp lý đích thực của

nó.

+ Số liệu thống kê xét xử sơ thẩm hình sự có thể xếp vào loại số lớn và

đặc biệt có cấu trúc chi tiết và chính xác từ các nhóm, cũng như từ từng tội

phạm khác nhau. Vì thế nó rất phù hợp cho nhiều mục đích nghiên cứu tội

phạm học. Đối với phần hiện của tình hình tội phạm, số liệu thống kê này

hoàn toàn bảo đảm yêu cầu hội tụ các nguồn số liệu án hình sự đã qua xét xử

và sự hội tụ này diễn ra một cách tự nhiên, hợp lý đối với trình tự tố tụng hình

sự.

– Số tội phạm và người phạm tội không qua xét xử:

+ Chính sách hình sự của Nhà nước ta không đòi hỏi mọi hành vi phạm

tội đều phải đưa ra xét xử mà chỉ yêu cầu mọi hành vi phạm tội phải được

phát hiện kịp thời, xử lý nhanh chóng, công minh theo đúng pháp luật. Pháp

luật hình sự cũng đã quy định ngày càng hoàn thiện các giải pháp cho những

trường hợp phạm tội nhưng thực tế không đủ điều kiện hoặc không cần thiết

áp dụng thủ tục xét xử.

+ Những trường hợp khó xác định được dấu hiệu cơ bản của tội phạm

16

tức là hành vi nguy hiểm cho xã hội ở mức độ tội phạm thực tế đã được thực

hiện. Ví dụ như có người bị giết chết nhưng theo quy định của Bộ luật tố tụng

hình sự, cuộc điều tra phải bị đình chỉ vì một trong những lý do: Đã hết thời

hạn điều tra mà không chứng minh được bị can đã thực hiện tội phạm; Người

thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình

sự; Đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; Tội phạm đã được đại xá;

Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết.

+ Những trường hợp tạm đình chỉ điều tra hoặc tạm đình chỉ vụ án vì lý

do chưa xác định được bị can hoặc không biết rõ bị can đang ở đâu mà không

được phục hồi điều tra khi đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

+ Nếu như khoa học luật hình sự có đối tượng nghiên cứu chủ yếu là tội

phạm với tính cách là hành vi của cá nhân con người và nhiệm vụ cơ bản của

nó là xác định những cơ sở cho việc cá thể hoá trách nhiệm hình sự, thì tội

phạm học lại có đối tượng nghiên cứu chủ yếu là tình hình tội phạm với tính

cách là một hiện tượng xã hội và có nhiệm vụ chủ yếu là chỉ ra càng đầy đủ

càng tốt, càng chính xác càng tốt những biểu hiện của căn bệnh xã hội – tội

phạm và các nguyên nhân của nó vì mục đích phòng ngừa. Vì phải cá thể hoá

trách nhiệm hình sự nên Luật hình sự không cho phép xem xét các dấu hiệu

của tội phạm một cách tách rời nhau mà phải đồng bộ; Còn tội phạm học, vì

mục đích phòng ngừa tội phạm cho nên buộc phải xem xét đến từng dấu hiệu

của tội phạm, đặc biệt là dấu hiệu bản chất của nó, tức là nguy hiểm đối với

xã hội của hành vi. Vì thế, mọi hành vi nguy hiểm đối với xã hội ở mức độ tội

phạm đã xảy ra nhưng chưa hoặc không đủ điều kiện để đưa ra xét xử thì

không thể không tập hợp vào phạm trù tình hình tội phạm.

Như vậy, thực trạng của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ được phản ánh bằng tổng số các tội

phạm vi phạm quy định tham giao thông đường bộ và tổng số người phạm tội

gây ra trên địa bàn trong khoảng thời gian nghiên cứu là 2015 đến năm 2019

17

trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

Bảng 1.1. Số vụ án xét xử tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ (từ năm 2015 – 2019)

Số vụ Số bị cáo Năm

2015 7 7

2016 9 9

2017 18 18

2018 3 3

2019 3 3

Tổng 40 40

Nguồn: Tòa án nhân dân quận Cẩm Lệ

Như vậy, qua bảng 1.1 chúng ta có thể thấy, số vụ án về tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ trong 5 năm từ năm 2015 đến năm

2019 là 40 vụ, trung bình mỗi năm trên địa bàn quận Cẩm Lệ xảy ra 8 vụ, so

với tổng số các vụ phạm pháp hình sự trên địa bàn quận Cẩm Lệ hằng năm là

khoảng 90 vụ, thì tỷ lệ các vụ án về vi phạm các quy định tham giao thông

đường bộ trong tổng số các tội phạm là khoảng 8,8%.

1.2.2. Diễn biến

Diễn biến của tình hình tội phạm là sự thay đổi thực trạng của tội phạm

xét về mức độ và về tính chất theo thời gian, trong đơn vị thời gian xác định.

Diễn biến của tội phạm là một trong những nội dung của tình hình tội

phạm mà việc phân tích nội dung này cho phép dự đoán xu hướng vận động

của tội phạm trong thời gian tiếp theo.

Để đánh giá diễn biến của tội phạm người nghiên cứu phải dựa trên các

kết quả thu được về thực trạng của tội phạm theo từng năm trong đơn vị thời

gian nghiên cứu.

Kết quả phản ánh thực trạng của tội phạm ở năm thứ nhất của đơn vị thời

18

gian nghiên cứu được coi là kết quả gốc. Kết quả thu được về thực trạng của

tội phạm trong các năm tiếp theo được đối chiếu với kết quả gốc và với kết

quả của năm trước đó. Kết quả so sánh cho phép người nghiên cứu đưa ra các

nhận định về xu hướng vận động và mức độ vận động của tội phạm trong đơn

vị thời gian nghiên cứu

Xét về mức độ, đó có thể là: Tương đối ổn định, có xu hướng tăng, có xu

hướng giảm hoặc trong tình trạng dao động khi tăng khi giảm. Xét về tính

chất, có thể có các nhận xét về sự ổn định hay thay đổi của tính nghiêm trọng

nói chung hay của tính nghiêm trọng ở một khía cạnh cụ thể như khía cạnh tái

phạm, khía cạnh chủ thể là người chưa thành niên hay khía cạnh mức độ; tính

chất của hậu quả của tội phạm v.v…

Bảng 1.2. Diễn biến tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Số vụ Tăng, giảm (%) Năm

2015 7 -

2016 9 +2 (28,57%)

2017 18 +11 (157%)

2018 3 -4 (-57,14%)

2019 3 -4 (-57,14%)

Nguồn: Tòa án nhân dân quận Cẩm Lệ

Đối với diễn biến thực trạng tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong thời gian từ năm 2015 đến năm

2019 qua Bảng 1.1 chúng ta có thể nhận thấy diễn biến của tình hình tội phạm

diễn biến phức tạp, có giai đoạn tăng (2015 – 2016), có giai đoạn tăng mạnh

(2016 – 2017) nhưng cũng có giai đoạn giảm mạnh (2017 – 2019). Điều này

cho thấy, công tác phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ của các cơ quan chức năng

19

vẫn chưa có những giải pháp ổn định, hiệu quả lâu dài.

1.2.3. Cơ cấu

Cơ cấu của tình hình tội phạm là thành phần, tỉ trọng và sự tương quan

giữa các tội phạm, loại tội phạm trong chỉnh thể THTP. Biểu thị bằng chỉ số

tương đối phản ánh mối tương quan giữa các tội phạm, các loại tội phạm

trong THTP.

Nghiên cứu về cơ cấu tình hình tội phạm có vai trò quan trọng trong việc

đánh giá mức độ, tính chất nguy hiểm của THTP. Là cơ sở đánh giá hiệu quả

hoạt động phòng ngừa tội phạm, phát hiện các quy luật tồn tại, phát triển của

tội phạm, là cơ sở hoạch định kế hoạch phòng chống tội phạm.

*Cơ cấu của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo địa bàn

Bảng 1.3. Cơ cấu tình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo địa bàn

Địa bàn 2015 2016 2017 2018 2019 Tổng (%)

Hòa Thọ Đông 1 2 0 0 6 (15%) 3

Hòa Thọ Tây 0 2 1 0 5 (12,5%) 2

Hòa Xuân 3 3 2 1 14 (35%) 5

Hòa An 3 1 0 2 10 (25%) 4

Hòa Phát 0 1 0 0 3 (7,5%) 2

Khuê Trung 0 0 0 0 2 (5%) 2

Tổng 7 9 3 3 40 18

20

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

Biểu đồ 1.1. Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo địa bàn

Qua bảng 1.3. có thể thấy, tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xảy ra không đều giữa các địa bàn

của các phường. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó

chủ yếu xuất phát từ đặc điểm về hạ tầng giao thông, kinh tế xã hội của các

phường thuộc địa bàn quận Cẩm Lệ. Dựa trên số liệu tại bảng 1.2. chúng ta có

thể thấy, tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên

địa bàn quận Cẩm Lệ chủ yếu tập trung tại hai địa bàn là phường Hòa Xuân và

phường Hòa An.

*Cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo tuyến đường

Bảng 1.4. Cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo tuyến đường

Tổng Năm Đường Quốc lộ Đường tỉnh lộ Đường đô thị Đường hẻm, kiệt

2015 3 1 0 7 3

2016 5 2 0 9 2

2017 10 5 0 18 3

21

2018 1 0 0 3 2

Năm Tổng Đường Quốc lộ Đường tỉnh lộ Đường đô thị Đường hẻm, kiệt

2019 2 1 0 0 3

Tổng (%) 21 (52,5%) 11 (27,5%) 8 (20%) 0 (0%) 40

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

Biểu đồ 1.2. Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo tuyến đường

Mạng lưới đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ bao gồm các loại đường

là Quốc lộ (quốc lộ 1A, 14B), đường tỉnh lộ, đường đô thị và các đường hẻm,

kiệt nhỏ. Qua bảng 1.3. chúng ta có thể thấy, hầu hết các tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông đường bộ xảy ra trên hai tuyến quốc lộ trọng yếu đi

qua địa bàn quận là Quốc lộ 1A, và Quốc lộ 14B, đây là hai tuyến Quốc lộ

quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội đối với thành phố Đà Nẵng

nói riêng và cả khu vực miền Trung – Tây Nguyên nói chung. Quốc lộ 1A là

tuyến đường xuyên Việt, còn tuyến Quốc lộ 14B tuyến giao thông cấp quốc

gia nối cảng Tiên Sa và thành phố Đà Nẵng với Tây Quảng Nam và Tây

Nguyên, một phần của đường Xuyên Á AH17, vì những đặc điểm trọng yếu

như vậy nên mật độ phương tiện lưu thông trên hai tuyến đường này chiếm tỷ

trọng rất lớn so với các loại đường còn lại, điều này cũng lý giải vì sao số

lượng các tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ xảy ra trên

22

các tuyến Quốc lộ thuộc địa bàn quận Cẩm Lệ có tỷ lệ cao.

Đối với các đường tỉnh lộ và đường đô thị trên địa bàn quận Cẩm Lệ

không có sự chênh lệch quá lớn về số vụ phạm tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ, còn đối với các đường hẻm, kiệt trong thời gian gần

đây không xảy ra các vụ án về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ. Về diễn biến qua các năm có thể thấy, số vụ phạm tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ xảy ra không đều qua các năm trên

cùng một loại đường, không có loại đường nào tăng đột biến hay giảm đột

biến về tỷ trọng so với các loại đường còn lại về số vụ phạm tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ.

*Cơ cấu của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo nguyên nhân, lỗi vi phạm

Bảng 1.5. Nguyên nhân, lỗi vi phạm trong tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Năm 2015 2016 2017 2018 2019 Tổng (%)

Vi phạm tốc độ 0 0 0 1 1 (2,5%) 0

Không giữ khoảng cách 1 3 0 1 5(12,5%) 0 an toàn

Vi phạm phần đường 2 4 1 0 8 (20%) 1

Vi phạm về tránh, vượt 1 1 0 0 5(12,5%) 3

Vi phạm về nhường 3 7 2 1 17(42,5%) 4 đường

Thiếu chú ý quan sát 0 3 0 0 4 (10%) 1

An toàn kỹ thuật 0 0 0 0 0 (0%) 0 phương tiện

Do điều kiện về cơ sở 0 0 0 0 0 (0%) 0 hạ tầng

Tổng 7 18 3 3 40 9

23

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

Biểu đồ 1.3. Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo nguyên nhân

Đối với nguyên nhân gây nên tai nạn giao thông đường bộ có thể chia ra

thành 03 nhóm nguyên nhân chính là nguyên nhân do ý thức của người tham

gia giao thông (không chấp hành các quy tắc an toàn khi tham gia giao thông),

nguyên nhân do kỹ thuật an toàn của phương tiện (phương tiện gặp sự cố về

hệ thống phanh, hệ thống chuyển hướng, hệ thống điện…) và nguyên nhân do

điều kiện về cơ sở hạ tầng giao thông (tổ chức giao thông không phù hợp,

không có biển báo hiệu, bán kính đường cong của đường không phù hợp đối

với các phương tiện lưu thông…).

Trên địa bàn quận Cẩm Lệ, Qua bảng 1.4, biểu đồ 1.3 có thể thấy trong

cơ cấu về nguyên nhân và lỗi vi phạm tập trung ở nhóm nguyên nhân do ý

thức của người tham gia giao thông hay nói cách khác là các tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ là do người tham gia giao thông đã có

các hành vi vi phạm quy tắc tham gia giao thông đường bộ, còn đối với hai

nhóm nguyên nhân còn lại, trên địa bàn quận Cẩm Lệ chưa xảy ra các vụ án

về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Điều này cho thấy

ý thức của người tham gia giao thông đóng vai trò vô cùng quan trọng trong

24

việc đảm bảo quá trình tham gia giao thông an toàn, các điều kiện về an toàn

kỹ thuật của phương tiện hay điều kiện về cơ sở hạ tầng giao thông cho đến

nay đã có nhiều văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh và các cơ quan chức

năng trên địa bàn quận Cẩm Lệ đang thực hiện tốt việc quản lý, kiểm tra vì

vậy, việc xảy ra các tai nạn giao thông do nguyên nhân từ điều kiện kỹ thuật

của phương tiện hay điều kiện cơ sở hạ tầng là rất ít khi xảy ra.

Qua bảng 1.4. một vấn đề nữa chúng ta cũng có thể nhận ra đó là nguyên

nhân về vi phạm các quy tắc về nhường đường khi qua nơi giao nhau chiếm tỷ

trọng lớn so với các nguyên nhân còn lại, vấn đề này bắt nguồn từ đặc điểm

của cơ sở hạ tầng giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ, đặc biệt là trên địa

bàn phường Hòa Xuân, Hòa An hiện nay có hình dạng các tuyến đường là ô

bàn cờ vì vậy mật độ các giao lộ có trên địa bàn là rất lớn.

*Cơ cấu của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo độ tuổi và giới tính của người

phạm tội

Bảng 1.6. Cơ cấu bị can phạm tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Tiêu chí 2015 2016 2017 2018 2019 Tổng (%)

3 3 40 Theo độ tuổi 7 9 18

0 0 2 (5%) Dưới 18 tuổi 0 1 1

2 2 23(57,5%) Từ 18 tuổi đến 35 5 5 9

Từ 35 tuổi đến 55 1 1 12 (30%) 2 2 6 tuổi

0 0 3 (7,5%) Trên 55 tuổi 0 1 2

3 3 40 Theo giới tính 7 9 18

3 3 37(92,5%) Nam 6 9 16

0 0 3 (7,5%) Nữ 1 0 2

25

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

Biểu đồ 1.4. Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ theo độ tuổi

Biểu đồ 1.5. Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo giới tính

Qua bảng 1.6 và 02 biểu đồ trên có thể thấy, cơ cấu về độ tuổi, giới tính

của người thực hiện hành vi phạm tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ tập trung ở nam giới độ tuổi từ 18

đến 35 tuổi. Đây là một đặc điểm phổ biến không chỉ đối với người thực hiện

hành vi phạm tội trên địa bàn quận Cẩm Lệ mà còn ở các địa phương khác, nó

phản ánh đúng các đặc điểm về nhân thân, đặc điểm về tâm lý lứa tuổi. Đây là

26

một cơ cấu quan trọng, làm cơ sở cho các công tác phòng ngừa tình hình tội

vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ

cần tập trung vào đối tượng này. Mặt khác, trong công tác xử lý vi phạm hành

chính cần phải thực hiện xử phạt nghiêm, ren đe đủ mạnh để thành phần nam

giới trong độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi phải nâng cao ý thức tham gia giao thông

của mình. Về công tác xã hội cần nhận thấy, ở thành phần này chiếm một tỷ lệ

lớn những người thất nghiệp, công việc không ổn định, vì vậy, việc thường

xuyên tụ tập, sử dụng rượu bia, thực hiện các hành vi vi phạm quy định của

pháp luật giao thông đường bộ là thường xuyên, do đó trong quá trình quản lý

nhà nước cần tạo nhiều môi trường việc làm lành mạnh, thúc đẩy tình thần lao

động đối với công dân thuộc thành phần này.

*Cơ cấu về phương tiện liên quan đến tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Bảng 1.7. Cơ cấu phương tiện liên quan đến tình hình tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Tổng Năm 2015 2016 2017 2018 2019 (%)

12 Ô tô 3 2 2 1 4 (30%)

Mô tô, xe 28 4 7 1 2 14 gắn máy (70%)

Xe đạp, 0 0 0 (0%) 0 0 0 xe thô sơ

Tổng 7 9 40 3 3 18

27

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

Biểu đồ 1.6. Biểu đồ cơ cấu tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ xét theo phương tiện gây

ra tai nạn

Bảng 1.7. phản ánh cơ cấu loại phương tiện liên quan trong các vụ án về

tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm

Lệ, qua Bảng 1.7., biểu đồ 1.6. chúng ta có thể nhận thấy, tỷ lệ phương tiện xe

mô tô, xe gắn máy liên quan trong các vụ án về tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ chiếm tỷ lệ tương đối lớn 70% so với phương tiện xe

ô tô chiếm 35% và xe đạp, xe thô sơ chiếm 0%. Điều này phản ánh đúng thực

trạng về tình hình các loại phương tiện tham gia giao thông đường bộ hiện

nay trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Số lượng phương tiện mô tô, xe gắn máy lưu

thông hằng ngày chiếm tỷ trọng lớn so với các loại phương tiện còn lại. Đây

là cơ sở để công tác phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ cần tập trung vào nhóm đối tượng là người điều khiển

phương tiện xe mô tô, xe gắn máy. Một nội dung lâu nay chúng ta chưa thật

sự quan tâm đó là kỹ năng điều khiển xe mô tô, xe gắn máy như thế nào để

đảm bảo an toàn khi lưu thông trên đường, vấn đề này cũng là một yếu tố

khiến cho quá trình điều khiển phương tiện mô tô, xe gắn máy của người dân

28

tham gia giao thông hiện nay tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm có thể dẫn đến tai

nạn giao thông đường bộ, trong trường hợp không may mắn hơn có thể trở

thành chủ thể hoặc khách thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ.

1.2.4. Tính chất

GS.TS Võ Khánh Vinh khẳng định: “Tính chất của tình hình tội phạm

thể hiện ở số lượng của các tội phạm nguy hiểm nhất cho xã hội trong cơ cấu

của tình hình tội phạm cũng như các đặc điểm nhân thân của những người

thực hiện tội phạm. Tính chất của tình hình tội phạm được làm sáng tỏ thông

qua cơ cấu của nó. Tình hình tội phạm bộc lộ bản chất của nó qua những

thông số phản ánh về số lượng và tính chất của nó, hay còn gọi là những chỉ

số định lượng và định tính của tình hình tội phạm, trong đó, các thông số phản

ánh về số lượng được biểu thị bằng các khái niệm tình trạng (hay mức độ) và

động thái của tình hình tội phạm, còn thông số phản ánh về mặt định tính của

hiện tượng được biểu thị bằng khái niệm cơ cấu và tính chất của tình hình tội

phạm” [41, tr.22, 24]. Nói cách khác thì tội phạm học xem tính chất của tình

hình tội phạm cũng là một đặc điểm định tính của tình hình tội phạm. Nó

phản ánh mức độ nguy hiểm, mức độ nghiêm trọng khác nhau của tình hình

tội phạm ở từng thời gian và không gian khác nhau thông qua tương quan và

tỷ lệ giữa các thành phần tạo nên cơ cấu của tình hình tội phạm.

Như vậy, qua nghiên cứu định lượng về tình hình tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ ở mục 1.2.3.,

chúng ta có thể đánh giá về tính chất của tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia gia thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ như sau:

Một là, tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trên địa bàn quận Cẩm Lệ đang có xu hướng giảm, tuy nhiên, theo đánh giá

của tác giả, việc số lượng các vụ án về tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ có xu hướng giảm trong hai năm 2018, 2019 là do có sự thay

29

đổi về mặt định lượng trong Bộ luật hình sự. Nếu như trước đây, điều 202, Bộ

luật hình sự năm 1999 quy định hậu quả gây ra được xem là tội phạm là gây

thương tích cho 01 người từ 31%, hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 50 triệu

đồng đến 100 triệu đồng, thì trong Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi năm 2017 đã

tăng mức định lượng về hậu quả đối với tội này, cụ thể: Hậu quả gây ra được

xem là tội phạm khi gây thương tích cho 01 người từ 61% trở lên, hoặc gây

thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng. Vì vậy, về mặt tổng

quát theo đánh giá của tác giả, tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ thời gian qua tuy có xu hướng giảm

nhưng chưa bền vững.

Hai là, tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trên địa bàn quận Cẩm Lệ hầu hết nguyên nhân là do ý thức tham gia giao

thông của người dân, nội dung này phản ảnh đúng thực trạng về ý thức tham

gia giao thông của người dân hiện nay, không chỉ là trên địa bàn quận Cẩm Lệ

mà còn trên địa bàn toàn thành phố Đà Nẵng, mặt khác, điều này đặt ra yêu

cầu trong công tác phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ cần tác động đến nhiều nội dung như công tác đào tạo,

sát hạch, cấp giấy phép lái xe, công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức, pháp

luật cho người tham gia giao thông, công tác quản lý nhà nước về trật tự, an

toàn giao thông đường bộ…

Ba là, về vị trí, đặc điểm đoạn đường thường xảy ra các vụ vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ đó là các đoạn đường nằm trên các

tuyến Quốc lộ; thuộc các địa bàn phường Hòa Xuân, Hòa An, đây là các khu

vực, vị trí có mật độ tham gia giao thông đông đúc, nhiều loại phương tiện có

tốc độ cao tham gia lưu thông.

Bốn là, về đặc điểm nhân thân của người thực hiện hành vi phạm tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ,

theo số liệu ở mục 1.2.3 có thể thấy, người phạm tội tập trung ở nam giới điều

30

khiển phương tiện mô tô, xe gắn máy, có độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi

1.3. Phần ẩn của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

1.3.1. Đánh giá về loại tội phạm ẩn

Hiện nay, khái niệm về tội phạm ẩn đang được hiểu theo nhiều góc độ

khác nhau. Theo Timothy Mason, “tội phạm ẩn là tội phạm có thực nhưng

không được tường thuật với cảnh sát” [2]; Frank Schmalleger cho rằng, “tội

phạm ẩn là thuật ngữ được đưa ra bởi các nhà tội phạm học và xã hội học mô

tả số lượng tội phạm không được tường thuật hoặc không bị phát hiện và nó

trả lời cho câu hỏi về độ tin cậy của thống kê tội phạm chính thức” [12]. Theo

PGS.TS. Phạm Văn Tỉnh, “phần ẩn của tình hình tội phạm là tổng thể các

hành vi phạm tội (cùng các chủ thể của hành vi đó) đã xảy ra trên thực tế,

song không được phát hiện, không bị xử lý theo quy định của pháp luật hình

sự hoặc không có trong thống kê hình sự ”. Còn GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm

cho rằng, “tội phạm ẩn là khái niệm chỉ một phần trong tổng thể các tội phạm

đã xảy ra trong một khoảng thời gian và trên một địa bàn nhất định mà chưa

được các cơ quan bảo vệ pháp luật (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án

và các cơ quan khác của Công an có chức năng tiếp nhận tin tố giác và phát

hiện tội phạm) phát hiện về sự kiện nói chung hoặc chưa nhận biết được sự

kiện, hành vi đã phát hiện là tội phạm” [47, tr.93].

Tổng hợp các quan điểm nêu trên, kết hợp với thực tiễn nghiên cứu, tác

giả đưa ra khái niệm về tội phạm ẩn như sau: Tội phạm ẩn là số lượng hành vi

phạm tội đã xảy ra nhưng không được phát hiện, không được tường thuật,

không bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự hoặc không có trong thống

kê hình sự.

1.3.2. Đánh giá về một số thông số ẩn

- Về độ ẩn: “Độ ẩn được hiểu là khả năng ẩn khuất khác nhau của từng

loại tội phạm hoặc của từng nhóm tội” [49, tr.36]. Độ ẩn được xét theo từng

31

tội phạm cụ thể hoặc từng nhóm tội phạm, phụ thuộc vào khả năng che dấu

của người phạm tội, đối tượng bị tác động, nạn nhân, khả năng phát hiện, xử

lí tội phạm của các cơ quan có thẩm quyền. Theo nghiên cứu của Viện Nhà

nước và pháp luật ở nước ta thì mức độ ẩn của tình hình tội phạm có 04 cấp

độ, (từ độ ẩn cấp I đến độ ẩn cấp IV).

Theo đánh giá của tác giả thì tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ là loại tội phạm có độ ẩn cao, điều này xuất phát từ vấn đề

giải quyết hậu quả của vụ tai nạn giao thông, hai bên sau khi xảy ra tai nạn vì

nhiều nguyên nhân khác nhau như sợ phiền phức, sợ bị tạm giữ phương

tiện… nên đã thỏa thuận đền bù dân sự cho nhau mà không trình báo cho cơ

quan công an. Mặt khác, ngay cả khi đã báo công an, các bên trong quá trình

giải quyết vẫn tiếp tục thương lượng để đền bù dân sự, từ đó dẫn đến việc sau

khi đạt được thỏa thuận các bên đã làm đơn từ chối các yêu cầu về giám định

thương tật cũng như tài sản, đây là vấn đề thường xuyên xảy ra trong quá

trình giải quyết các vụ tai nạn giao thông, cũng là vấn đề còn bất cập, hạn chế,

bỏ lọt tội phạm đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ, việc các bên từ chối giám định đã làm cho cơ quan công an không có cơ

sở để khởi tố vụ án, khởi tố bị can, làm rõ bản chất của vụ việc.

- Về tỷ lệ ẩn: Tỉ lệ ẩn được hiểu là tỉ lệ tương quan giữa tội phạm bị phát

hiện và tội phạm chưa bị phát hiện. Để có cơ sở tính toán một cách tương đối

chính xác tỉ lệ tội phạm ẩn phải dựa vào nhiều nguồn số liệu khác nhau (nạn

nhân, cơ quan tư pháp hình sự...). Đối với tỷ lệ ẩn của tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, qua nghiên cứu hơn

1.000 hồ sơ giải quyết tai nạn giao thông tại Đội Cảnh sát giao thông, trật tự -

Công an quận Cẩm Lệ trong thời gian qua, cho thấy số lượng các vụ việc từ

chối giám định tỷ lệ thương tật cũng như tài sản chiếm hơn 400 trường hợp,

còn các trường hợp còn lại chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Như vậy, so

với con số 40 vụ án về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

32

trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong thời gian qua cho thấy tỷ lệ ẩn của loại tội

phạm này trên địa bàn quận Cẩm Lệ là rất lớn.

- Về nguyên nhân ẩn:

+ Nguyên nhân chủ quan: Một trong những nguyên nhân chủ quan dẫn

đến ẩn của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trên địa bàn quận Cẩm Lệ là sự phối kết hợp giữa Cơ quan điều tra, Viện

kiểm sát, Tòa án trong việc giải quyết các vụ án vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ đôi khi còn chưa tốt, chưa tạo ra sự đồng thuận trong

quá trình giải quyết vụ án. Điều đó làm tỷ lệ ẩn của tình hình tội phạm này

còn rất cao.

+ Nguyên nhân khách quan: Tội phạm ẩn khách quan có lý do xuất phát

từ phía bị hại. Khi vụ tai nạn xảy ra, do nhận thức là lỗi vô ý nên bị hại và

người gây tai nạn thường có thể thông cảm cho nhau và bị hại nhiều trường

hợp khi nhận bồi thường thoả đáng thì không tố giác tội phạm và chấp nhận

giải quyết theo con đường dân sự, không nhờ sự can thiệp của cơ quan chức

năng và mong muốn giữ kín sự kiện phạm tội. Nhận thức chưa đầy đủ về mức

độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và bị chi phối bởi yếu tố kinh tế đã dẫn

đến việc bị hại, gia đình bị hại từ chối phối hợp với cơ quan hữu quan làm rõ

tội phạm và lại chính là nguyên nhân gây ẩn rất lớn đối với loại tội phạm này.

+ Tội phạm ẩn thống kê:

Đôi khi những vụ tai nạn giao thông lại chính là phần hiện của một loại

tội phạm khác vẫn còn ẩn ở phía sau, do đó khi các cơ quan tiến hành tố tục

điều tra, xét xử cần phải xem xét sâu sắc trên cơ sở đánh giá kết quả khám

nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi để có thể tìm ra sự thực đang được

ẩn giấu của vụ án tai nạn giao thông, tìm ra hung thủ và mục đích thực sự của

chúng. Rõ ràng có một số lượng đáng kể các tội phạm vi phạm quy định về

điều khiển phương tiện giao thông đường bộ rơi vào trạng thái ẩn thống kê.

Tuy nhiên, trạng thái ẩn thống kê này có khả năng gây ra những sai lệch

33

không nhỏ.

Tiểu kết Chương 1

Tại Chương 1, tác giả đã làm rõ các vấn đề lý luận về tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ nhằm xác định được bản chất của tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là tai nạn giao thông đường

bộ. Xác định được các nội dung lý luận về tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ ảnh hưởng đến công

tác phòng ngừa. Việc xác định được các đặc điểm này góp phần đề ra các giải

pháp phòng ngừa hiệu quả, nâng cao tính thực tiễn trong quá trình đề xuất giải

pháp.

Trong Chương 1 cũng đã phân tích, làm rõ khái niệm về tình hình tội

phạm nói chung, tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ nói riêng và hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ hiện nay. Đây là nền

tảng, thước đo để kiểm chứng về các biện pháp phòng ngừa tình hình tội

phạm trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Các biện pháp, giải pháp đề ra không được

xa rời so với những lý luận về công tác phòng ngừa, nếu không sẽ trở thành

các giải pháp không hiệu quả, hoặc bất khả thi trong thực tiễn công tác phòng

ngừa. Chương 1 cũng đã làm rõ về cơ cấu của tình hình tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ, làm rõ được nguyên nhân

của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ còn ẩn

trên địa bàn quận Cẩm Lệ hiện nay, đây là một trong những cơ sở, tiền đề để

34

nâng cao hiệu quả các giải pháp phòng ngừa trong thời gian tới.

CHƯƠNG 2

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI VI

PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG

BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1. Những vấn đề lý luận có liên quan đến nguyên nhân và điều kiện

của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên

địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

2.1.1. Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ

Nguyên nhân là phạm trù chỉ sự tác động qua lại giữa các mặt trong một

sự vật, hiện tượng hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây ra sự biến đổi

nhất định gọi là kết quả. Xét về bản chất, nguyên nhân không thể nào là hiện

tượng hay sự vật nào đó mà đó chính là sự tác động qua lại, không có sự tác

động này thì không có nguyên nhân. Nguyên nhân là cái có trước, chứa đựng

khả năng sinh ra kết quả. Do đó, để nguyên nhân có thể sinh ra kết quả nhất

định nào đó chẳng hạn như THTP chẳng hạn, thì trong quá trình tương tác

phải diễn ra trong những điều kiện phù hợp.

Điều kiện, đó là những sự kiện, hiện tượng, hoàn cảnh, tình huống thuận

lợi, tuy không trực tiếp sinh ra kết quả nhưng nó là chất xúc tác cần thiết thúc

đẩy nhanh chóng quá trình làm xuất hiện kết quả.

GS.TS. Võ Khánh Vinh cho rằng "Nguyên nhân và điều kiện của tình

hình tội phạm được hiểu là hệ thống các hiện tượng xã hội tiêu cực trong hình

thái kinh tế - xã hội tương ứng quyết định sự ra đời của tình hình tội phạm

như là hậu quả của mình" và "Các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội

phạm tạo thành một hệ thống gồm nhiều bộ phận cấu thành nó" [41]. Nghiên

35

cứu về tội phạm học Mác xít, có quan điểm cho rằng “...tìm ra mối liên hệ

nhân - quả giữa tình hình tội phạm và các hiện tượng, các quá trình kinh tế -

xã hội khác vì mục đích phòng ngừa tội phạm, tức là ngăn ngừa tội phạm và

loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống xã hội” [41].

Nguyên nhân và điều kiện tình hình tội phạm là tổng hợp những hiện

tượng, quá trình xã hội xác định tình hình tội phạm là hậu quả của chúng, đó

là toàn bộ những hiện tượng, quá trình xã hội có khả năng làm phát sinh, tồn

tại tình hình tội phạm, mang tính tiêu cực phổ biến và tồn tại ổn định tương

đối.

Với những phân tích trên, ta có thể đưa ra khái niệm nguyên nhân và

điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trên địa bàn quận Cẩm Lệ như sau: “Nguyên nhân và điều kiện của tình hình

tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm

Lệ đó là sự tác động qua lại giữa các yếu tố tiêu cực thuộc môi trường sống và

các yếu tố tâm - sinh lý - xã hội tiêu cực của chủ thể hành vi trong những tình

huống, hoàn cảnh nhất định đã thực hiện những hành vi nguy hiểm cho xã hội

mà được Bộ luật hình sự quy định là tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ”.

2.1.2. Phân loại nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ

Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ phát sinh không

phải do một nguyên nhân và điều kiện gây ra mà là kết quả tác động của

nhiều nguyên nhân và điều kiện khác nhau. Do đó để nhận thức chúng về mặt

khoa học và về mặt thực tiễn cần phải phân loại chúng.

Trong tội phạm học, có các cách phân loại sau:

- Căn cứ vào mức độ tác động của nguyên nhân và điều kiện trong việc

làm phát sinh tình hình các tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ, có thể phân thành:

36

+ Nguyên nhân và điều kiện chủ yếu làm phát sinh tình hình tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là những nhân tố đóng

vai trò chủ chốt trong việc làm phát sinh tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ và những nhân tố này chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng

số các nhân tố làm phát sinh tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ.

+ Nguyên nhân và điều kiện thứ yếu làm phát sinh tình hình tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ là những nhân tố chỉ đóng vai trò

hạn chế và chiếm tỷ lệ không đáng kể trong tổng số các nhân tố làm phát sinh

tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

- Căn cứ vào nguồn gốc xuất hiện, có thể chia làm nguyên nhân và điều

kiện của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

thành nguyên nhân và điều kiện bắt nguồn từ môi trường sống với nguyên

nhân và điều kiện xuất phát từ phía người phạm tội. Cụ thể:

+ Nguyên nhân và điều kiện bắt nguồn từ môi trường sống là tổng hợp

các hiện tượng và quá trình xã hội tiêu cực hình thành tồn tại trong môi

trường sống của cá nhân có thể tác động, ảnh hưởng đến cá nhân ở mức độ

nhất định từ đó làm phát sinh tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ. Ví dụ như các hành vi lệch chuẩn trong: môi trường gia đình có

cấu trúc không hoàn hảo, nhiều tệ nạn xã hội trong các tiểu môi trường xã hội

v.v…

+ Nguyên nhân và điều kiện xuất phát từ phía người phạm tội là tổng

hợp những đặc điểm, dấu hiệu tiêu cực thuộc về nhân thân người phạm tội có

thể tác động, ảnh hưởng đến việc phát sinh tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ của người phạm tội. Đó có thể là dấu hiệu thuộc về sinh

học, tâm lý, xã hội – nghề nghiệp của người phạm tội.

- Căn cứ vào lĩnh vực hình thành nguyên nhân và điều kiện của tình hình

tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, có thể phân thành:

37

+ Nguyên nhân và điều kiện về kinh tế - xã hội. Đây là những hiện

tượng, quá trình tiêu cực thuộc về lĩnh vực kinh tế - xã hội có thể tác động

làm phát sinh tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ như

trình độ phát triển kinh tế kém, chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, không

có nghề nghiệp ổn định, hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, nhu cầu cuộc

sống ngày càng cao…

+ Nguyên nhân và điều kiện về văn hóa, giáo dục. Đây là hiện tượng,

quá trình xã hội tiêu cực trong quá trình quản lý, triển khai thực hiện các

chính sách, chương trình về văn hóa, giáo dục có thể tác động ảnh hưởng làm

phát sinh tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Ví dụ như

nhân tố trình độ học vấn hạn chế tác động đến nhận thức pháp luật và ý thức

tôn trọng tài sản từ đó làm tác động phát sinh những nhận thức lệch chuẩn,

hành vi lệch chuẩn và làm phát sinh tình hình tội phạm.

+ Nguyên nhân và điều kiện về tổ chức, quản lý. Đây là những hiện

tượng, quá trình tiêu cực như thiếu sót, bất cập trong hoạt động của các cơ

quan chức năng có thẩm quyền quản lý trong lĩnh vực nhất định. Thuộc về

các nguyên nhân này có thể là các hiện tượng như: hiệu quả công tác quản lý,

đùng đẩy trách nhiệm cho nhau, ý thức tinh thần trách nhiệm trong việc hợp

tác giải quyết vụ việc…

+ Nguyên nhân và điều kiện thuộc về chính sách, pháp luật. Đây là một

số thiếu sót, bất cập của chính sách, pháp luật có thể tác động, ảnh hưởng làm

phát sinh tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Để đưa ra giải pháp phòng ngừa phù hợp, có thể lựa chọn một hoặc

tất cả các yếu tố phân loại nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm

để nghiên cứu. Trong phạm vi luận văn, tác giả lựa chọn yếu tố căn cứ

vào lĩnh vực hình thành nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ để xem xét, đề xuất

38

những biện pháp phòng ngừa.

2.2. Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà

Nẵng

2.2.1. Nguyên nhân và điều kiện về kinh tế - xã hội

Một trong những vấn đề ảnh hưởng lớn đến tình hình tội phạm của một

địa bàn đó chính là những tác động từ các yếu tố kinh tế - xã hội. Tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ cũng không nằm ngoài quy luật

đó.

Đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, một đặc

điểm có sự tác động rất lớn là do thói quen, hành vi khi tham gia giao thông

của người dân. Qua nghiên cứu bảng 1.4. chúng ta cũng đã dễ dàng nhận

định, nguyên nhân ở hầu hết các vụ án về tội vi phạm quy định khi tham gia

giao thông đường bộ đều do ý thức tham gia giao thông của người dân. Đối

với quận Cẩm Lệ, đây là một đặc điểm mang tính đặc thù bởi quận Cẩm Lệ

được thành lập vào ngày 5 tháng 8 năm 2005 theo Nghị định của Chính phủ

số 102/2005/NĐ-CP trên cơ sở các xã Hòa Thọ Đông, Hòa Thọ Tây, Hòa

Phát, Hòa Xuân, Hòa An thuộc huyện Hòa Vang và phường Khuê Trung

thuộc quận Hải Châu, từ một vùng ven đô thị, nông nghiệp chủ yếu, thì nay

Cẩm Lệ đã là một đô thị hiện đại. Như vậy, xuất phát điểm của quận Cẩm Lệ

trước đây là dân cư phần lớn thuộc các xã của một huyện vùng ven, thói quen

tham gia giao thông một cách tùy tiện vẫn còn trong suy nghĩ của một đại bộ

phận người dân, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi Ủy ban nhân dân

thành phố Đà Nẵng tập trung nguồn lực để đẩy nhanh quá trình đô thị hóa tại

phường Hòa Xuân. Đây vừa là một nguồn động lực to lớn để phát triển mạnh

mẽ kinh tế - xã hội đối với phường Hòa Xuân nói riêng và quận Cẩm Lệ nói

chung, tuy nhiên cũng là một thách thức đặt ra đối với công tác đấu tranh,

phòng chống các loại tội phạm trong đó có tội vi phạm quy định về tham gia

39

giao thông đường bộ. Bởi lẽ, tốc độ đô thị hóa diễn ra quá nhanh không đồng

bộ với sự thay đổi về nếp sống, sinh hoạt của người dân tại một khu vực mà

trước đây là địa hình trũng thấp, nằm giữa 2 con sông lớn là Cẩm Lệ và sông

Cái, hằng năm phải oằn mình chống lũ lụt khi mùa mưa đến. Đây từng được

xem là rốn lũ của thành phố. Người dân ít nhiều vẫn giữ nếp sinh hoạt làng,

xã.

Mặt khác với sự đầu tư, mở rộng không gian đô thị về phía Nam làm cho

nhiều công trình kinh tế - xã hội, văn hóa quan trọng quy mô lớn, chất lượng

cao được đầu tư xây dựng tại địa bàn quận Cẩm Lệ như tuyến đường Võ Chí

Công, cầu Nguyễn Tri Phương, cầu Khuê Đông, cầu Hòa Xuân, cầu Trung

Lương, khu xử lý nước thải, sân vận động Hòa Xuân, các thiết chế văn

hóa…làm cho hoạt động giao thông đường bộ tại khu vực diễn biến phức tạp.

Đặc biệt là tại các khu vực có dự án dân cư đang xây dựng. Hơn nữa trong

công tác quy hoạch, xây dựng các dự án khu dân cư hiện nay tại khu vực Hòa

Xuân cũng xảy ra nhiều bất cập khi mà địa hình được chia nhỏ thành các ô

bàn cờ, khoảng cách giữa các giao lộ với nhau trên cùng một tuyến đường là

rất gần nhau. Qua bảng 1.4. chúng ta cũng có thể nhận thấy, tỷ lệ các vụ án về

tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm

Lệ hầu hết xảy ra tại khu vực giao nhau, và đặc điểm về công tác tổ chức giao

thông theo hình dạng bàn cờ có nhiều bất cập như hiện nay là một trong các

điều kiện làm gia tăng số tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ trên địa bàn. Điều này xuất từ một số đặc điểm như diện tích địa bàn rộng

của phường Hòa Xuân, hay là mật độ dân số cao do hoạt động của Bến xe

trung tâm thành phố Đà Nẵng tại phường Hòa An, đây là một trong những đặc

điểm mà trong công tác phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ phải chú trọng.

Một vấn đề nữa về kinh tế - xã hội tác động lớn đến tình hình tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ đó là

40

hoạt động của Bến xe Trung tâm thành phố Đà Nẵng tại khu vực phường Hòa

An. Với số lượng phương tiện hằng ngày tập trung về bến xe lớn, hoạt động

của bến xe vừa là điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực nhưng

đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ xảy ra các loại tội phạm, trong đó có tội

vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Nghiên cứu bảng 1.2. tại

chương 1 về cơ cấu tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

theo địa bàn chúng ta cũng có thể dễ thấy được khu vực phường Hòa An,

chiếm số lượng các vụ án về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ cũng chiếm một tỷ trọng lớn.

2.2.2. Nguyên nhân và điều kiện về tâm lý, xã hội

Nghiên cứu về cơ chế tâm lý - xã hội của hành vi phạm tội cụ thể,

GS.TS. Võ Khánh Vinh nhận định: “Cơ chế của hành vi phạm tội là một hiện

tượng động, là sự tác động lẫn nhau nhất định trong các yếu tố cấu thành nó.

Các yếu tố cá nhân bên trong của cơ chế hành vi phạm tội là những quá trình

và trạng thái tâm lý được xem xét trong trạng thái động, không tách rời mà là

ở trong sự tác động lẫn nhau với các nhân tố của môi trường bên ngoài quyết

định hành vi đó.” Cơ chế của hành vi phạm tội bao gồm ba khâu cơ bản: Quá

trình hình thành tính động cơ của tội phạm; việc kế hoạch hóa các hoạt động

phạm tội; việc trực tiếp thực hiện tội phạm. Theo đó:

Khâu thứ nhất bao gồm các nhu cầu cá nhân, các ý định, dự định, kế

hoạch và lợi ích trong đời sống hàng ngày của họ. Các nhu cầu, ý định, dự

định, kế hoạch và lợi ích trong sự tác động lẫn nhau với hệ thống các định

hướng giá trị của cá nhân sinh ra các động cơ của hành vi phạm tội.

Khâu thứ hai của cơ chế hành vi phạm tội là sự cụ thể hóa tính động cơ

vào kế hoạch thực hiện hành vi phạm tội. Ở đây, chủ thể xác định các mục

đích của mình, cũng như các biện pháp, địa điểm, thời gian thực hiện tội

phạm và có các quyết định thích ứng.

Khâu thứ ba là việc trực tiếp thực hiện tội phạm. Nó bao gồm cả hành

41

động (không hành động) phạm tội của chủ thể lẫn việc gây ra các hậu quả có

hại cho xã hội.

Tuy nhiên đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

có một đặc điểm đặc thù đó là người phạm tội không có quá trình hình thành

động cơ phạm tội cũng như không xác định được cụ thể thời gian, địa điểm sẽ

phạm tội. Bởi ở chương 1 chúng ta đã khẳng định, tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ là một phần của tai nạn giao thông đường bộ,

trong đó đặc điểm quan trọng để xác định một vụ việc là tai nạn chính là lỗi

vô ý về hậu quả mà người thực hiện hành vi đã gây ra.

Như vậy, ở đây chúng ta phải nhìn nhận cơ chế tâm lý – xã hội của

người thực hiện hành vi phạm tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ là do sự quá tự tin hoặc cẩu thả trong khi tham gia giao thông

đường bộ. Đây là một yếu tố rất đặc trưng đối với tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ, bởi vì khi tham gia giao thông hiện nay chúng

ta không khó để phát hiện các hành vi vi phạm khi tham gia giao thông của

người dân, tâm lý thường xuyên vi phạm các quy định về pháp luật khi tham

gia giao thông đã trở thành một tâm lý chung, tạo nên một tâm lý chủ quan

khi tham gia giao thông của người dân, điều này được lặp đi lặp lại cho đến

khi vô ý gây ra các vụ tai nạn có hậu quả nghiêm trọng trở lên được quy định

trong Bộ luật Hình sự thì người tham gia giao thông lại trở thành người thực

hiện hành vi phạm tội.

Ví dụ: Trong nhiều vụ án về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trong đó hành vi đi ngược chiều là nguyên nhân gây ra hậu quả cho

xã hội, trong quá trình lấy lời khai của người phạm tội hầu hết đều cho rằng

hành vi đi ngược chiều đã diễn ra thường xuyên trong quá trình tham gia giao

thông của họ đến khi gây ra hành vi phạm tội.

Quận Cẩm Lệ nói riêng cũng như các quận, huyện khác trên địa bàn

thành phố Đà Nẵng, số người vi phạm các quy định của pháp luật giao thông

42

vẫn còn rất nhiều, theo thống kê của Đội Cảnh sát giao thông trật tự, Công an

quận Cẩm Lệ hằng năm đã tiến hành lập biên bản, xử phạt hàng ngàn trường

hợp vi phạm, nộp kho bạc nhà nước quận Cẩm Lệ hằng năm lên đến hàng tỷ

đồng. Tâm lý chủ quan, thường xuyên vi phạm các quy định của pháp luật

giao thông là một trong những điều kiện góp phần gia tăng về số tội phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ tại quận Cẩm Lệ.

2.2.3. Nguyên nhân và điều kiện về văn hóa, giáo dục

Công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về giao

thông đường bộ cũng như nâng cao các nếp văn hóa khi tham gia giao thông

vẫn còn rất nhiều hạn chế trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Không chỉ riêng quận

Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng mà tại các địa bàn quận, huyện khác, công tác

này vẫn được xem là trách nhiệm của riêng lực lượng Công an nhân dân, các

ban, ngành, đoàn thể khác mặc dù có tham gia nhưng việc thể hiện trách

nhiệm, vai trò của các cơ quan trên trong vấn đề chỉ mang tính tương đối. Có

một thực tế hiện nay là hầu hết các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể trên địa bàn

quận Cẩm Lệ khi có các yêu cầu về tuyên truyền, phổ biến pháp luật đều liên

hệ lực lượng Công an quận để tiến hành tuyên truyền. Điều này bên cạnh việc

dồn áp lực lên một lực lượng còn khiến cho công tác giáo dục, tuyên truyền

trên địa bàn quận không được đồng bộ, không huy động được vai trò, chức

năng của nhiều ban, ngành, đoàn thể khác trên địa bàn quận.

Ví dụ: Theo bản án số 15/HSST ngày 10/02/2015 đối tượng Nguyễn Thế

Long phạm tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ đã khai

nhận bản thân trong quá trình tham gia giao thông đã thừa nhận mặc dù biết đi

ngược chiều là vi phạm pháp luật nhưng vì tiện lợi và bản thân đối tượng

cũng không hiểu biết được đầy đủ các quy định về pháp luật hình sự mà chỉ

suy nghĩ đơn thuần là hành chính nên đã có hành vi phạm tội.

Một vấn đề nữa cũng tác động rất lớn đến tình hình tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, đó chính là

43

chương trình giáo dục các quy định về pháp luật giao thông đường bộ tại các

trường học phổ thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Vấn đề này không chỉ tồn tại

trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng mà còn ở hầu hết các quận, huyện khác

trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Theo thống kê của Đội Cảnh sát giao thông,

trật tự Công an quận Cẩm Lệ, hằng năm, khi bắt đầu năm học mới, các trường

học trên địa bàn quận đều gửi thư mời đến Đội Cảnh sát giao thông, trật tự

Công an quận Cẩm Lệ để mời báo cáo viên, điều này chỉ được thực hiện mỗi

năm một lần vào đầu các năm học, còn xuyên suốt chương trình giáo dục hiện

nay vẫn chưa có một môn học chính thống nào về pháp luật giao thông đường

bộ. Đây vừa là một vấn đề mang tính thiếu toàn diện trong giáo dục, vừa là

một lỗ hỏng trong quá trình quản lý nhà nước của quận Cẩm Lệ nói riêng

cũng như các quận, huyện, địa bàn khác. Bởi vì, thực tế hiện nay học sinh các

cấp khi đến trường hầu hết vẫn tham gia giao thông đường bộ bằng các

phương tiện thô sơ hoặc đi bộ nhưng hiện nay trong chương trình giáo dục

chúng ta không có một môn học chính thống để phổ biến đầy đủ các quy định

về pháp luật giao thông cho học sinh. Giai đoạn học sinh cũng là giai đoạn

hình thành thói quen khi tham gia giao thông đường bộ, vì vậy khi không có

một chương trình chính thống, sự rèn luyện trong khi tham gia giao thông đã

hình thành nên thói quen tham gia giao thông một cách tùy tiện của một bộ

phận đại đa số người tham gia giao thông hiện nay khi đã trưởng thành, rời

khỏi ghế nhà trường. Điều này góp phần gia tăng việc vi phạm thường xuyên

các quy định của pháp luật về giao thông đường bộ của các đối tượng tham

gia giao thông.

2.2.4. Nguyên nhân và điều kiện về quản lý nhà nước: Chưa có cơ chế để

hạn chế việc vi phạm các quy định về tham gia giao thông một cách bền vững

Như đã phân tích ở trên, việc vi phạm thường xuyên các quy định về

pháp luật giao thông đã trở thành một thói quen của đại bộ phận người tham

gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Điều này được phản ánh

44

qua thống kê về số liệu xử phạt vi phạm hành chính của Đội Cảnh sát giao

thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ. Đây chính là một trong những điều kiện

làm diễn biến của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ trở nên phức tạp. Hạn chế được tình hình

vi phạm các quy định của pháp luật giao thông đường bộ của người dân khi

tham gia giao thông sẽ góp phần kéo giảm tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ, tuy nhiên đây là một vấn đề hiện nay còn

nhiều hạn chế, bất cập, trong đó cơ chế quản lý nhà nước về lĩnh vực này bộc

lộ một số tồn tại:

Một là, quy trình phát hiện, lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính

trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng và trên các quận, huyện khác nói chung

đều dựa chủ yếu vào con người mà trực tiếp là lực lượng Cảnh sát giao thông,

trật tự và lực lượng Thanh tra giao thông. Chính vì dựa phần lớn vào hoạt

động của con người nên hiệu quả của công tác này bị ảnh hưởng lớn từ một số

yếu tố như biên chế của lực lượng Cảnh sát giao thông, trật tự và Thanh tra

giao thông không đủ để lúc nào cũng có thể kiểm soát tất cả các tuyến đường

trên địa bàn quận, việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật khi tham

gia giao thông phụ thuộc lớn vào ý thức tự giác chấp hành của người dân hoặc

sẽ không thể tránh khỏi nhiều tình huống vì cả nể, vì tiêu cực mà đôi lúc đôi

nơi hiệu quả của công tác sẽ bị suy giảm từ đó tác động trực tiếp vào tâm lý

của người dân khi tham gia giao thông. Trong khi đó, công tác phát hiện, xử

lý vi phạm qua hệ thống camera giám sát hiện nay gặp nhiều khó khăn do

công tác quản lý các phương tiện khi chuyển nhượng không thực hiện việc

sang tên đổi chủ vẫn còn diễn biến phức tạp. Theo thống kê của Phòng Cảnh

sát giao thông Công an thành phố Đà Nẵng, tỷ lệ xử phạt qua hệ thống camera

giám sát chỉ bằng 1/3 so với số phát hiện, lập biên bản.

Hai là, có sự chồng chéo giữa các quan quản lý nhà nước hiện nay như:

Công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói

45

riêng và các địa phương khác nói chung được xác định là trách nhiệm của

toàn hệ thống chính trị, nhưng nòng cốt trong đó là lực lượng Công an nhân

dân. Tuy nhiên công tác đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe hiện nay lại

được giao cho các cơ quan của ngành Giao thông vận tải thực hiện. Vấn đề về

chất lượng đào tạo của các cơ sở đào tạo lái xe cũng như kết quả sát hạch hiện

nay không phản ánh đúng tình hình tham gia giao thông hiện nay.

Giấy phép lái xe là chứng chỉ duy nhất cho phép người tham gia giao

thông điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ theo đúng chủng

loại, công suất. Không chỉ pháp luật Việt Nam mà hầu hết các nước trên thế

giới đều xác định phương tiện giao thông cơ giới là nguồn nguy hiểm cao độ.

Bởi vì, mỗi loại phương tiện giao thông luôn gắn liền với các đặc tính tiêu

chuẩn kỹ thuật nhất định và quá trình hoạt động của nó luôn tiềm ẩn những

nguy cơ gây mất an toàn giao thông như ùn tắc giao thông, TNGT. Chính vì

lẽ đó nên pháp luật của hầu hết các quốc gia trên thế giới đều quy định người

điều khiển phương tiện giao thông cơ giới phải có giấy phép lái xe phù hợp

với hạng xe điều khiển. Nói cách khác, phải có sự thừa nhận của pháp luật về

tư cách của người điều khiển phương tiện.

Việt Nam tồn tại 3 cơ quan cấp phép lái xe (Công an, Quân đội và Giao

thông vận tải) cho 3 loại đối tượng khác nhau trong xã hội. Trong đó, có thể

khẳng định rằng hoạt động đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe chủ yếu do

ngành Giao thông vận tải thực hiện. Đây cũng là điểm nảy sinh nhiều bất cập,

tiêu cực trong hoạt động cấp phép lái xe. Tình trạng cấp phép tràn lan; cấp

phép cho đối tượng không đủ tiêu chuẩn sức khoẻ, độ tuổi quy định, phẩm

chất đạo đức, không rõ nơi đăng ký nhân khẩu thường trú; thậm chí mua bán

giấy phép lái xe. . .đã trở thành vấn đề bức xúc của xã hội. Hơn nữa, việc quy

định tới 3 cơ quan cấp phép lái xe với 3 loại kích thước, mẫu mã, thời gian có

giá trị khác nhau của giấy phép trên thực tế đã gây rất nhiều khó khăn trong

việc kiểm tra, kiểm soát lái xe và xử lý các hành vi vi phạm, phát hiện giấy

46

phép lái xe giả mạo, bị sửa chữa, tẩy xoá. . .của các lực lượng chức năng.

Việc nhà nước giao cho ngành Giao thông vận tải đào tạo, sát hạch và cấp

giấy phép lái xe cơ giới đường bộ trên thực tế đã và đang tạo ra những bất cập

trong công tác quản lý.

2.2.5. Các nguyên nhân và điều kiện về chính sách, pháp luật và thực thi

chính sách, pháp luật, công tác thành tra, xử lý vi phạm

Hệ thống chính sách, pháp luật về giao thông đường bộ chưa toàn diện

hiện nay cũng là một trong những nguyên nhân, điều kiện góp phần làm gia

tăng tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ hiện nay

trên địa bàn quận Cẩm Lệ. Bên cạnh việc gia tăng số tội phạm ẩn về tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ một cách tự nhiên như đã

trình bày tại chương 1, thì một số quy định còn thiếu sót, tạo kẽ hở hiện nay

làm một số cán bộ có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính cũng như xử lý

tội phạm lợi dụng để thực hiện các hành vi tiêu cực, qua đó làm ẩn một cách

cố ý số lượng các tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ và

người thực hiện hành vi phạm tội.

Mặt khác, lực lượng làm công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông hiện

nay trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng và các địa phương khác nói chung gặp

nhiều khó khăn trong quá trình làm nhiệm vụ do thiếu hụt về sự trang bị các

phương tiện, công cụ cần thiết. Theo nghiên cứu của tác giả, hiện nay khi thực

hiện nhiệm vụ trên đường, lực lượng Cảnh sát giao thông hầu như không được

trang bị vũ khí hoặc có thì chỉ một, hai trường hợp trong Tổ công tác được

trang bị, điều này tác động rất lớn đến tâm lý, tinh thần kiên quyết xử lý vi

phạm của lực lượng làm nhiệm vụ, đặc biệt là ngày càng có nhiều trường hợp

sử dụng các loại chất kích thích, ngáo đá rất liều lĩnh, hoặc có thể rơi vào trạng

thái hoang tưởng sẵn sàng xem lực lượng làm nhiệm là kẻ thù và manh động

tấn công. Trong những trường hợp đó nếu như không có các biện pháp phòng

vệ thì rất dễ gây ra các tổn thất về người đối với các cán bộ thực hiện nhiệm vụ.

47

Bên cạnh đó, pháp luật về giao thông đường bộ hiện nay bộc lộ nhiều

hạn chế. Hiện nay, nhà nước ta đang sử dụng Luật Giao thông đường bộ năm

2008, tính đến nay, Luật Giao thông đường bộ đã đi vào đời sống thực tiễn

hơn 11 năm, vì vậy, một số nội dung của Luật Giao thông đường bộ năm

2008 đã không còn phù hợp trong giai đoạn hiện nay. Ngoài những quy định

về quy tắc giao thông còn quy định một cách chung chung, chưa cụ thể thì

phạm vi điều chỉnh của Luật Giao thông đường bộ năm 2008 bao gồm cả các

quy định về kết cấu, xây dựng hạ tồng giao thông, vận tải và doanh nghiệp

giao thông vận tải; dịch vụ hỗ trợ vận tải và quản lý nhà nước về giao thông

vận tải dẫn đến chồng chéo với các quy định của các luật khác (Luật Xây

dựng, Luật Đầu tư công, Luật Doanh nghiệp…). Như vậy, có thể thấy Luật

Giao thông đường bộ năm 2008 quy định về 2 lĩnh vực rất khác nhau trong

cùng một đạo luật. Đó là lĩnh vực quản lý, phát triển kết cấu hạ tầng giao

thông đường bộ, vận tải đường bộ, dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ và lĩnh

vực quản lý về bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông.

Do một đạo luật cùng điều chỉnh 2 lĩnh vực khác nhau nên dẫn đến các

quy định của Luật hoặc chỉ phù hợp áp dụng cho lĩnh vực này, hoặc là chỉ phù

hợp áp dụng cho lĩnh vực khác nên trong nhiều trường hợp đã gây khó khăn

cho các cơ quan chức năng trong việc lựa chọn các quy định phù hợp để áp

dụng thi hành.

Mặt khác, do được quy định trong cùng một đạo luật nên việc phân định

nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan chức năng chưa đúng, chưa rõ ràng,

rành mạch và dẫn đến chồng chéo, bỏ trống chức năng, nhiệm vụ trong quá

trình thực hiện, không có Bộ, ngành nào chịu trách nhiệm chính.

Chính vì những hạn chế trên mà đôi lúc, đôi nơi trên địa bàn quận Cẩm

Lệ công tác đảm bảo TTATGT đường bộ bị xé nhỏ và giao cho nhiều cơ quan

chức năng cùng thực hiện nên đã dẫn đến tình trạng chồng chéo, lấn sân nhau,

“dễ làm , khó bỏ”, chậm trễ trong việc phối hợp giữa các ban, ngành trong

48

việc nâng cao hiệu quả đảm bảo trật tự, an toàn giao thông.

Tiểu kết Chương 2

Trong nội dung chương 2 của luận văn đã làm rõ lý luận về nguyên nhân

và điều kiện của tình hình tội phạm nói chung và nguyên nhân điều kiện của

tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ nói riêng trên

địa bàn quận Cẩm Lệ. Đồng thời, chương 2 cũng đã làm rõ một số nguyên

nhân, điều kiện làm phát sinh tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong thời gian vừa qua. Đây là

một trong những nội dung quan trọng góp phần vào việc đề ra các giải pháp

phòng ngừa hiệu quả, hạn chế các nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tình

hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong thời gian

49

đến.

CHƯƠNG 3

DỰ BÁO VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI VI

PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG

BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ

ĐÀ NẴNG

3.1. Dự báo tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

3.1.1. Cơ sở dự báo

Lý luận khoa học đã chỉ rõ rằng sự phát triển của bất kỳ ngành khoa học

nào cũng phải trải qua các giai đoạn: Mô tả hiện tượng; giải thích hiện tượng

và cuối cùng là dự báo hiện tượng. Do yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã

hội, trong những năm gần đây, khoa học dự báo đã được đặc biệt chú trọng và

phát triển hiện đại hơn.

Thuật ngữ dự báo được sử dụng để biểu thị việc nghiên cứu xã hội học

cụ thể mà mục đích của nó là thu nhận được những thông tin đầy đủ, cụ thể về

trạng thái trong tương lai của một khách thể xã hội nào đó.

Dự báo tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

trên địa bàn quận Cẩm Lệ về thực chất là phán đoán khả năng của tình hình

tội phạm trong tương lai. Nó chính là cơ sở của việc xây dựng các chương

trình và kế hoạch phòng ngừa tội phạm; là cơ sở hình thành nhiệm vụ,

phương hướng phòng ngừa tội phạm cụ thể trên cơ sở phương pháp luận duy

vật biện chứng của Chủ nghĩa Mác-Lênin, nghiên cứu phân tích đánh giá

những yếu tố kinh tế, xã hội có liên quan, ảnh hưởng đến sự phát triển của

hoạt động giao thông vận tải đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, từ đó xem

xét tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

- Căn cứ vào kết quả nghiên cứu, phân tích mối quan hệ sự tác động qua

50

lại giữa các yếu tố có liên quan đến TTATGT đường bộ như sự gia tăng dân

số, sự phát triển kinh tế, mở rộng các khu công nghiệp, đô thị và sự vận động

của nền kinh tế thị trường đối với hoạt động văn hóa, xã hội, giáo dục, đào

tạo… đã ảnh hưởng, tác động đến xu hướng, mức độ phát triển về hoạt động

giao thông vận tải trong đó có tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trong những năm gần đây.

- Căn cứ vào định hướng phát triển giao thông vận tải đường bộ thông

qua quy hoạch phát triển phương tiện vận tải đường bộ, kết cấu hạ tầng giao

thông đường bộ, mạng lưới đô thị trên địa bàn quận Cẩm Lệ tác động trực tiếp

đến tình hình TTATGT đường bộ.

- Căn cứ vào sự không tương thích của các yếu tố cơ bản cấu thành

hoạt động giao thông như phương tiện giao thông, các công trình phục vụ

hoạt động giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ, nhất là sự bùng nổ phương

tiện giao thông.

3.1.2. Nội dung dự báo

Trong thời gian từ nay đến năm 2025 tình hình tội vi phạm các quy định

về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ tiếp tục diễn biến

phức tạp, tiềm ẩn những nguy cơ tiếp tục gia tăng cả về số vụ, số người chết,

số người bị thương và tài sản bị thiệt hại.

- Về đối tượng thực hiện hành vi phạm tội chủ yếu là người điều khiển

phương tiện giao thông và sẽ có những thay đổi nhất định về thành phần trong

những năm tới. Do sự gia tăng của phương tiện giao thông là ô tô và mô tô, xe

gắn máy, sự phát triển mạng lưới về kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đời

sống kinh tế cao nên học sinh phổ thông trung học, phụ nữ thanh thiếu niên sẽ

sử dụng xe cơ giới nhiều hơn.

- Phương tiện liên quan trong các vụ án tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ phần lớn vẫn là mô tô, xe

máy. Tuy nhiên với sự thay đổi về nội dung của điều luật 260 hiện hành so

51

với điều luật 202 trước đây đã mở rộng chủ thể thực hiện hành vi khách quan

còn bao gồm người điều khiển phương tiện xe máy chuyên dùng.

- Địa bàn thường xảy ra tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ vẫn chủ yếu trên các tuyến quốc lộ 1A, 14B; và tại một số địa bàn

có tình hình trật tự an toàn giao thông phức tạp của quận như phường Hòa

Xuân, Hòa An, quận Cẩm Lệ

3.2. Biện pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

3.2.1. Thực trạng một số biện pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ đã thực hiện trên địa bàn quận

Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

3.2.1.1. Tham mưu cho các cấp Uỷ Đảng, Chính quyền địa phương ban

hành chính sách bảo đảm TTATGT đường bộ.

Trong những năm gần đây, tình hình TTATGT đường bộ trên địa bàn

quận Cẩm Lệ diễn ra phức tạp. Số lượng các vụ TNGT đường bộ có xu hướng

gia tăng cả về quy mô số vụ và thiệt hại về người và tài sản.

Trước yêu cầu cấp bách đó, UBND, Công an quận Cẩm Lệ và các cấp,

các ngành khác đã quyết tâm, đồng loạt ra quân triển khai thực hiện các kế

hoạch và biện pháp hữu hiệu để nhằm chấn chỉnh, khắc phục những hạn chế

yếu kém bất cập trong công tác chỉ đạo, chỉ huy điều hành, quản lý. Bên cạnh

đó đẩy mạnh công tác tăng cường kiểm tra kiểm soát và xử lý nghiêm những

hành vi vi phạm, chống tiêu cực trong đội ngũ những người thực thi công vụ

liên quan trực tiếp đến quản lý TTATGT đường bộ.

3.2.1.2. Tuyên truyền, giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ

Đây vừa là một công tác cụ thể của quản lý TTATGT, vừa là một trong

những phương pháp chủ yếu để duy trì, tổ chức và tiến hành quản lý

TTATGT theo các nội dung yêu cầu đặt ra. Việc tuyên truyền vận động quần

chúng chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ được thực hiện xuất phát

52

từ đối tượng quản lý chủ yếu của TTATGT là quần chúng. Họ vừa là đối

tượng trực tiếp tham gia hoạt động giao thông, trực tiếp chịu sự quản lý

TTATGT ở từng địa bàn cơ sở, có trách nhiệm kiểm tra giám sát hoạt động

của các cơ quan quản lý, chủ động phát hiện đấu tranh với các hành vi vi

phạm luật lệ giao thông, góp ý xây dựng, bổ sung hoàn chỉnh hệ thống quy tắc

an toàn giao thông, quy trình đăng ký quản lý các nội dung của quản lý

TTATGT. Tuyên truyền vận động quần chúng chấp hành nghiêm chỉnh pháp

luật về giao thông đường bộ là điều kiện cơ bản đầu tiên để đảm bảo

TTATGT. Do đối tượng chủ yếu cơ bản nhất của hoạt động giao thông Quốc

gia chính là quần chúng nhân dân lao động. Họ vừa là chủ thể có ý thức để

đảm bảo TTATGT, song cũng chính họ nếu không có nhận thức đầy đủ về

pháp luật về giao thông đường bộ lại trở thành những nguyên nhân chủ yếu

gây ra TNGT và làm mất TTATGT. Chỉ khi nào đối tượng này có nhận thức

đầy đủ về các quy tắc giao thông, có ý thức tự giác chấp hành nghiêm chỉnh

các quy định của luật giao thông..., thì lúc đó mới có điều kiện cơ bản để duy

trì và tổ chức tiến hành các biện pháp đảm bảo TTATGT trên phạm vi toàn

quốc. Do vậy, việc tuyên truyền vận động quần chúng chấp hành pháp luật về

giao thông đường bộ vừa là nhiệm vụ, vừa là phương pháp quan trọng của các

cơ quan quản lý Nhà nước nói chung và của lực lượng CSGT nói riêng được

pháp luật quy định để chủ động loại trừ những nguyên nhân, điều kiện làm

mất TTATGT, gây TNGT đường bộ.

Từ năm 2015 đến năm 2019 lực lượng Cảnh sát giao thông Công an

quận Cẩm Lệ đã tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, trong đó nổi bật ở một số

hoạt động:

+ Năm 2015: Đội CSGT Công an quận trực tiếp tổ chức tuyền truyền,

hướng dẫn và phổ biến pháp luật cho Hội viên nông dân phường Hòa Thọ

Đông, phường Hòa Thọ Tây, phường Hòa Phát với hơn 300 hội viên tham dự;

tổ chức tuyên truyền tại trường THCS Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Thị Định,

53

Nguyễn Khuyến, Trần Quý Cáp, trường Tiểu học Hoàng Dư Khương, Trần

Nhân Tông, Trung tâm giáo dục thường xuyên và hướng nghiệp quận Cẩm Lệ

với 4.900 lượt học sinh và giáo viên tham dự.

Phối hợp với Công an phường Hòa Thọ Đông tổ chức tuyên truyền pháp

luật về ATGT cho đội ngũ xe thồ với hơn 150 người tham dự [11].

+ Năm 2015: Thực hiện ra quân cùng các ngành, đoàn thể, lực lượng

chức năng diễu hành, cổ động hưởng ứng thực hiện “Năm văn hóa, văn minh

đô thị” theo Chỉ thị 43/CT-TU của Thành ủy Đà Nẵng trên toàn địa bàn quận;

Phối hợp với phòng văn hóa thể thao quận Cẩm lệ treo băng rôn, biểu

ngữ, biển chỉ dẫn tuyên truyền hưởng ứng thực hiện “Năm văn hóa, văn minh

đô thị” trên các tuyến đường.

Khảo sát đề nghị UBND quận chỉ đạo Đài truyền thanh khắc phục 04

điểm thu phát sóng trên hệ thống loa không dây: Trường Chinh – Lê Trọng

Tấn, Tôn Đản – Nguyễn Đình Tứ, 01 Trường Sơn, đường số 03 KCN Hòa

Cầm đã hư hỏng hoặc không sử dụng điện được [11].

+ Năm 2016: Trực tiếp tuyên truyền phổ biến pháp luật về TTATGT cho

hơn 5550 giáo viên và học sinh Trường THCS Trần Quý Cáp, THCS Nguyễn

Công Trứ, THCS Nguyễn Thị Định, THCS Nguyễn Khuyến, Tiểu học Diên

Hồng, THPT Hòa Vang; 150 người dân thuộc KDC số 6, 7 phường Hòa Thọ

Đông; 50 hộ kinh doanh buôn bán trên một số tuyến đường trọng điểm của

phường Hòa An và cho hơn 200 lái xe taxi và xe ben hoạt động trên địa bàn

quận đồng thời cho ký cam kết không vi phạm TTATGT [11].

+ Năm 2017: Tuyên truyền cho hơn 230 lái xe tải ben và chủ doanh

nghiệp kinh doanh vận tải trên địa bàn quận, đồng thời cho ký cam kết chấp

hành pháp luật về TTATGT [11].

+ Năm 2018: Phối hợp với CAP. Hòa An phổ biến pháp luật về

TTATGT và cho ký cam kết đối với 23 doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành

khách [11].

54

Tuy nhiên, do sự thiếu phối hợp giữa các cơ quan ban ngành, đoàn thể

nên hiện nay công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật giao thông hầu hết phụ

thuộc vào lực lượng Cảnh sát giao thông của Công an quận, điều này tạo nên

một khối lượng lớn công việc cho lực lượng Cảnh sát giao thông cũng như

hạn chế về hiệu quả của công tác tuyên truyền.

3.2.1.3. Tổ chức mạng lưới giao thông và điều khiển hoạt động giao

thông đường bộ

Tổ chức điều khiển giao thông đường bộ là một biện pháp công tác rất

cơ bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo TTATGT đường

bộ và phòng ngừa TNGT, chống ùn tắc giao thông. Chủ thể chính tiến hành

công tác này thuộc về lực lượng của hai ngành giao thông vận tải và Công an

Tổ chức điều khiển thông đường bộ bao gồm tổ chức mạng giao thông

đảm bảo trật tự an toàn và thông suốt; tổ chức hệ thống thông tin, tín báo hiệu

điều khiển hoạt động giao thông; chỉ huy, điều khiển giao thông đường bộ và

đô thị.

+ Phân làn, phân luồng, phân tuyến và thời gian đi lại cho người và

phương tiện tham gia giao thông trên đường bộ.

+ Quy định các đoạn đường cấm, đường một chiều, nơi cấm dừng, cấm

đỗ, cấm quay đầu, lắp đặt hệ thống báo hiệu đường bộ.

+ Thông báo khi có sự thay đổi về phân luồng, phân tuyến, thời gian đi

lại tạm thời hoặc lâu dài; thực hiện các biện pháp ứng cứu khi có sự cố bất

thường xảy ra và các biện pháp khác về đi lại trên đường bộ để đảm bảo giao

thông được thông suốt, an toàn.

Quận Cẩm Lệ là một trong những địa phương có diện tích rộng của

thành phố Đà Nẵng, công tác tổ chức mạng lưới giao thông về cơ bản là hoàn

thiện và góp phần phục vụ việc đi lại được thuận lợi cho người dân. Mỗi năm

2 đợt, các cơ quan chức năng quận Cẩm Lệ thường xuyên tổ chức các đợt

khảo sát, báo cáo đề xuất cải tạo, hoàn thiện các vị trí, khu vực tiềm ẩn những

55

nguy cơ về tai nạn giao thông đường bộ, vì vậy, trong công tác tổ chức mạng

lưới giao thông và điều khiển giao thông đường bộ luôn được cải thiện qua

hằng năm.

3.2.1.4. Quản lý về phương tiện giao thông đường bộ và người điều

khiển.

Đây là biện pháp quản lý hành chính nhà nước công khai, do các cơ

quan chức năng của quận Cẩm Lệ tiến hành trên cơ sở các quy định của

pháp luật, thủ tục hành chính của nhà nước để đăng ký, kiểm tra, kiểm soát

đối với phương tiện và người đăng ký phương tiện giao thông, cũng như

chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ của những người đăng ký

phương tiện đó, nhằm nắm vững thực trạng phương tiện và những người

đăng ký phương tiện; góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý trên lĩnh

vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông.

Được giao nhiệm vụ đăng ký, quản lý phương tiện mô tô, xe gắn máy, xe

máy điện trên địa bàn quận Cẩm Lệ, từ năm 2015 đến năm 2019, Đội CSGT

CA quận Cẩm Lệ đã thực hiện cấp mới hàng ngàn phương tiện, cụ thể:

Bảng 3.1. Số liệu về đăng ký phương tiện xe mô tô, xe gắn máy trên địa

bàn quận Cẩm Lệ

Thời gian 2015 2016 2017 2018 2019

Đăng ký 3047 3528 4194 4432 5089 mới

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

Có thể thấy, số lượng phương tiện được đăng ký mới tăng lên theo hằng

năm, đây vừa là mục tiêu, động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa

bàn nhưng cũng là một áp lực lớn đối với ngành giao thông vận tải và công

56

tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

3.2.1.5. Phát hiện và xử lý vi phạm TTATGT đường bộ

- TTKS, xử lý vi phạm hành chính về giao thông đường bộ.

Đây là hoạt động nghiệp vụ công khai, lưu động của các lực lượng chức

năng dựa vào các quy định của pháp luật về đảm bảo TTATGT để giám sát

hoạt động của các đối tượng tham gia giao thông trên đường bộ; phát hiện,

ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm an toàn giao thông và hoạt

động của các loại tội phạm góp phần đảm bảo TTATGT, TTATXH.

Các chủ thể chính tham gia vào hoạt động tuần tra kiểm soát giao thông

đường bộ là lực lượng CSGT đường bộ, lực lượng Cảnh sát Quản lý hành

chính về TTXH của Công an quận Cẩm Lệ và lực lượng Thanh tra giao thông

đường bộ của ngành Giao thông vận tải.

- Xử phạt vi phạm hành chính về giao thông đường bộ

Xử phạt vi phạm hành chính về TTATGT là một biện pháp hành chính

mang tính cưỡng chế do những người và cơ quan Nhà nước có thẩm quyền áp

dụng đối với những cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm các quy định về đảm

bảo an toàn giao thông. Xử phạt vi phạm hành chính về TTATGT góp phần

giáo dục cho người tham gia giao thông ý thức tôn trọng và chấp hành nghiêm

chỉnh pháp luật giao thông; ngăn ngừa, hạn chế các vi phạm và TNGT, đảm

bảo TTATGT.

Bảng 3.2. Tình hình vi phạm các quy định về pháp luật giao thông trên

địa bàn quận Cẩm Lệ

Thời gian 2015 2016 2017 2018 2019

Số vi phạm 2385 2566 3681 2904 5032

Tổng số tiền chuyển Kho 1.900 2.037 2.748 3.303 3.909 bạc nhà nước (triệu đồng)

57

Nguồn: Đội Cảnh sát giao thông, trật tự Công an quận Cẩm Lệ

- Điều tra, xử lý TNGT đường bộ

Một trong những biện pháp quan trọng trong phòng ngừa TNGT đường

bộ là tổ chức tiến hành điều tra đối với các vụ TNGT đã xảy ra. Đây là hoạt

động điều tra công khai của lực lượng Công an quận Cẩm Lệ, nhằm làm rõ sự

thật về vụ tai nạn, có kết luận chính xác về nguyên nhân, diễn biến mức độ lỗi

và trách nhiệm của từng người có liên quan đến vụ tai nạn làm cơ sở cho việc

xử lý người vi phạm trước pháp luật góp phần phòng ngừa hạn chế đến mức

thấp nhất các vụ TNGT đường bộ.

Việc làm rõ trách nhiệm của những người có liên quan đến vụ tai nạn

làm cơ sở cho việc xử lý trước pháp luật. Đảm bảo xử lý đúng người, đúng

hành vi vi phạm và tính chất, mức độ vi phạm cũng như thân nhân của họ. Có

như vậy, công tác điều tra xử lý TNGT mới đề cao được mục đích cơ bản nhất

là góp phần phòng ngừa TNGT đường bộ nói chung và tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông trên địa quận Cẩm Lệ nói riêng.

3.2.1.6. Nhận xét đánh giá.

Trong 5 năm (2015 –2019) vừa qua, mặc dù tình hình TTATGT đường

bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ có những diễn biến phức tạp. Nổi lên là sự

không tương thích giữa các yếu tố cơ bản cấu thành hoạt động giao thông vận

tải: phương tiện tham gia giao thông đường bộ tăng đột biến về số lượng, đa

dạng về chủng loại, kiểu dáng trong điều kiện kết cấu hạ tầng giao thông mặc

dù đã được quan tâm đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp nhưng vẫn chưa đáp

ứng được nhu cầu hoạt động giao thông vận tải; thêm vào đó là ý thức của

một bộ phận không nhỏ người tham gia giao thông còn kém tuân thủ các quy

định của Nhà nước về đảm bảo TTATGT. Thực trạng này đã dẫn đến sự mất

an toàn giao thông cũng như ùn tắc giao thông và TNGT, có nơi có lúc diễn

biến rất phức tạp.

Về ưu điểm:

58

Công tác phong ngừa TNGT đường bộ nói chung và tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ nói riêng đã phát huy được vai trò của

hệ thống chính trị của quận và huy động cả đông đảo quần chúng tham gia.

TNGT là một vấn đề mang tính xã hội, gắn liền với hoạt động giao thông

vận tải của con người. Có thể nói rằng, ở đâu có hoạt động giao thông vận tải

thì ở đó tiềm ẩn nguy cơ gây ra TNGT. Nhận thức được vấn đề trên, trong

những năm qua vấn đề TNGT và phòng ngừa TNGT đã được quần chúng

nhân dân quan tâm. Trên thực tế, công tác phòng ngừa TNGT đường bộ đã

phát huy được vai trò của hệ thống chính trị và huy động được cả xã hội tham

gia.

Việc tổ chức chỉ đạo và thực hiện biện pháp phòng ngừa TNGT đường

bộ đã chủ động làm rõ nguyên nhân, điều kiện của tình trạng TNGT đường bộ.

Nhờ phát huy được vai trò của hệ thống chính trị và huy động được cả xã hội

tham gia, nên hoạt động phòng ngừa TNGT đường bộ đã được tổ chức chỉ

đạo và thực hiện bằng nhiều biện pháp sát thực, có hiệu quả.

Qua công tác tuyên truyền pháp luật về TTATGT đường bộ đã làm cho

một bộ phận nhân dân trên địa bàn quận Cẩm Lệ có nhận thức, hiểu biết nhất

định về những nội dung, tinh thần cơ bản của luật Giao thông đường bộ, biết

cách ứng xử phù hợp khi tham gia hoạt động giao thông vận tải, nhận thức rõ

hậu quả tác hạ của các hành vi vi phạm an toàn giao thông và TNGT đường

bộ… từ đó, đại bộ phận quấn chúng nhân dân đã từ giác chấp hành nghiêm

chỉnh pháp luật về giao thông đường bộ, tích cực tham gia các hoạt động giữ

gìn TTATGT đường bộ, hỗ trợ có hiệu quả cho các lực lượng bộ, tích cực tham

gia các hoạt động giữ gìn TTATGT đường bộ, hỗ trợ có hiệu quả cho các lực

lượng chuyên trách tiến hành các biện pháp đảm bảo TTATGT, phòng ngừa

TNGT đường bộ; tạo dự luận xã hội mạnh mẽ, phản ứng quyết liệt với các

hành vi đi ngược chuẩn mực xã hội, các quy định của Nhà nước về an toàn giao

thông.

59

Qua công tác tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ của các lực lượng

chức năng đã góp phần tích cực vào việc duy trì tình hình TTATGT, hướng

dẫn giao thông trên đường bộ, cưỡng chế thi hành pháp luật về giao thông

đường bộ, tăng cương xử lý vi phạm, góp phần đảm bảo giao thông luôn

thông suốt, lập lại trật tự giao thông ở các tuyến đường và địa bàn đô thị, từng

bước nâng cao thức chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ, góp phần

tích cực hạn chế TNGT đường bộ.

Công tác tổ chức điều khiển giao thông tại các tuyến giao thông đường

bộ, các điểm giao cắt giao thông, nơi thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc

giao thông, TNGT… đã góp phần đảm bảo cho hoạt động giao thông vận tải

diễn ra trật tự, an toàn. Sự có mặt thường xuyên, liên tục bất kể ngày đêm trên

đường bộ của lực lượng CSGT cùng với vũ khí và các trang thiết bị hỗ trợ đã

có tác dụng rất lớn trong việc biểu dương lực lượng, răn đe, làm từ bỏ ý định

thực hiện hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường bộ như vượt đèn đỏ,

phóng nhanh, vượt ẩu, lấn đường…của không ít người tham gia giao thông,

người điều khiển phương tiện.

Công tác điều xử lý TNGT đường bộ của lực lượng CSND trong những

năm qua đã tập trung rõ các vụ tai nạn đã xảy ra; có kết luận chính xác về quá

trình hình thành, diễn biến của vụ tại nạn; tính chất và mức độ lỗi của các bên

có liên quan; khắc phục được nhiều tình trạng khiếu kiện và khiếu kiện kéo

dài, khiếu kiện vượt cấp; tỷ lệ án tồn đã được giải quyết cơ bản…. Qua đó,

góp phần rất quan trọng và việc làm rõ nguyên nhân, điều kiện của tình trạng

TNGT đường bộ để phục vụ cho công tác phòng ngừa làm giảm tai nạn.

Về nhược điểm

Nghiên cứu, khảo sát hoạt động phòng ngừa TNGT đường bộ trên địa

bàn quận Cẩm Lệ trong những năm qua (2015 –2019) đã cho thấy những kết

quả, thành tựu đạt được là cơ bản và rất đáng khích lệ. Nhiều bài học kinh

nghiệm về quản lý TTATGT, áp dụng các biện pháp phòng ngừa TNGT đã

60

được đúc rút, tạo tiền đề cho hoạt động đảm bảo an toàn giao thông.

Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách thẳng thắn hoạt động phòng ngừa

TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong những năm qua vẫn còn bộc

lộ không ít thiếu sót, khuyết điểm cần phải được khắc phục, rút kinh nghiệm.

Tựu trung lại, các mặt công tác phòng ngừa TNGT đường bộ còn có những

tồn tại, thiếu sót cơ bản sau đây:

- Công tác tuyên truyền, vận động quần chúng chấp hành luật giao thông

và tham gia quản lý TTATGT ở địa bàn cơ sở hiện nay còn thiếu một chiến

lược, một kế hoạch cụ thể, khoa học và mang tính bền vững, lâu dài. Nội dung

tuyên truyền còn sơ sài, mang nặng tính hình thức và chưa đáp ứng được yêu

cầu đảm bảo TTATGT trong thời kỳ mới.

- Công tác giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ trong các trường

học ở trên địa bàn thành phố hiện nay hiệu quả còn thấp, trên thực tế chưa đáp

ứng được yêu cầu chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ hiện nay.

Mặc dù đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng nhìn nhận, đánh giá

một cách toàn diện phải thừa nhận rằng công tác này hiện nay còn thiếu một

chiến lược, một kế hoạch cụ thể, khoa học va mang bền vững, lâu dài. Trên

thực tế nó còn mang nặng tính phong trào, mùa vụ (tuyên truyền cho các

chiến dịch, mùa thi ở một số địa phương, tháng an toàn giao thông…) mà

chưa được kiên trì thực hiện theo một kế hoạch mang tính chiến lược. Chính

vì vậy, hiệu quả tuyên truyền còn chưa cao, chưa thực sự làm chuyển biến

trong nhận thức của đại đa số người tham gia giao thông trong xã hội, có nơi

có lúc chưa được người dân đón nhận một cách nghiêm túc, một bộ phận

không nhỏ người tham gia giao thông còn thờ ơ với công tác tuyên truyền.

Một điều rất đáng băn khoăn nừa là nội dung tuyên truyền, vận động

quần chúng chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ và tham gia quản lý

TTATGT ở địa bàn cơ sở hiện nay còn rất sơ sài, nghèo nàn, thậm chí đơn

điệu, nhàm chán. Trên thực tế, nó mới chỉ đề cập đến những vấn đề đơn giản

61

nhất của pháp luật về giao thông đường bộ như trách nhiệm của người tham

gia giao thông, một số quy tắc giao thông đơn giản… mà chưa đi sâu vào

những nội dung cơ bản nhất, thiết thực nhất về an toàn giao thông để người

dân thực sâu sắc và nghiêm chính chấp hành.

- Công tác tuần tra kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính về giao thông

đường bộ vẫn còn mang tính hành chính đơn thuần; chưa đảm bảo khép kín

địa bàn; có nơi có lúc còn có biểu hiện né tránh, bỏ sót vi phạm; việc xử lý vi

phạm có nơi có lúc còn chưa tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của quần

chúng.

- Công tác tổ chức điểu khiển giao thông đường bộ góp phần phòng

ngừa, làm giảm ùn tắc giao thông, TNGT còn thiếu tính chủ động và khoa

học.

Công tác tổ chức điều khiển giao thông đường bộ có vai trò rất quan

trọng đối với việc đảm bảo giao thông an toàn, thông suốt; phòng ngừa, hạn

chế ùn tắc giao thông và TNGT đường bộ và đảm bảo mỹ quan, văn minh đô

thị. Sự duy trì và tồn tại của công tác tổ chức điều khiển giao thông đường bộ

trong bối cảnh hoạt động giao thông vận tải hiện đại là một tất yếu khách

quan đối với tất cả địa phương trên cả nước. Thực tế trên địa bàn quận Cẩm

Lệ trong những năm gần đây cho thấy vai trò cực kỳ quan trọng của công tác

này. Hoạt động giao thông không thể đi vào nền nếp nếu không duy trì tổ

chức điều khiển. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác tổ

chức điều khiển giao thông trong những năm gần đây đã bộc lộ những hạn

chế, thiếu sót rất cơ bản như tính chủ động trong xây dựng kế hoạch phòng

ngừa, giải toả ùn tắc giao thông còn chưa cao; việc phân bố lực lượng điều

khiển còn mỏng và chưa hợp lý, chưa tập trung đúng vào các đầu mối, tuyến

và địa bàn giao thông trọng điểm thường xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông,

TNGT; việc xử lý các tình huống xảy ra trong quá trình tổ chức điều khiển

giao thông còn chậm, lúng túng, thiếu linh hoạt…

62

- Công tác điều tra xử lý TNGT đường bộ đang bộc lộ nhiều vấn đề bất

hợp lý, đang làm ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả việc phòng ngừa, hạn chế

đến mức thấp nhất các vụ TNGT đường bộ.

Một trong những biện pháp quan trọng góp phần phòng ngừa, làm giảm

TNGT đường bộ là làm tốt công tác điều tra, xử lý các vụ tai nạn đã xảy ra.

Qua đó, không những làm rõ mức độ lỗi và trách nhiệm của những người có

liên quan đến vụ tại nạn, làm cơ sở xử lý trước pháp luật mà vấn đề rất quan

trọng là làm rõ nguyên nhân, điều kiện dẫn đến tai nạn để phục vụ cho công

tác phòng ngừa, hạn chế mức thấp nhất TNGT xảy ra. Tuy nhiên, với bản chất

là một loại tai nạn xã hội phát sinh trong hoạt động giao thông vận tải của con

người, TNGT đường bộ xảy ra thường do rất nhiều nguyên nhân và điều kiện

khác nhau. Chính vì vậy, ngoài số lượng không nhiều vụ tai nạn đòi hỏi cần

có một thời gian nhất định và động chạm tới rất nhiều vấn đề, tới quyền và lợi

ích của công dân. Điều đó lý giải một thực tế là án TNGT là một trong những

loại án có tỷ lệ khiếu kiện rất cao. Nhận thức được vấn đề đó, trong những

năm gần đây, các ngành chức năng đã có rất nhiều cố gắng, nỗ lực trong việc

ban hành các văn bản quy phạm hướng dẫn và quy định công tác điều tra xử

lý TNGT đường bộ cũng như các biện pháp điều tra cụ thể nhằm nhanh chóng

phát hiện, điều tra làm rõ các vụ tại nạn xảy ra. Tuy nhiên, trên thực tế mặc dù

đã được những kết quả nhất định, góp phần đáng kể vào việc kiềm chế sự gia

tăng của tình trạng TNGT, song công tác điều tra xử lý TNGT hiện nay nhìn

chung còn bộc lộ khá nhiều vấn đề bất cập hợp lý như thời gian điều tra còn

kéo dài; quá trình xử lỷ án còn chưa dứt điểm dẫn đến nhiều khiếu kiện và

khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp; số vụ TNGT có dấu hiệu tội phạm

khởi tố điều tra để xử lý về hình sự tỷ lệ còn thấp, chủ yếu thiên về xử lý hành

chính và bồi thường dân sự đã làm giảm tính răn đe của pháp luật đối với

63

những người gây tai nạn.

3.2.2. Các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy

định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành

phố Đà Nẵng

3.2.2.1. Giải pháp về kinh tế - xã hội

Phát triển về kinh tế - xã hội là một trong những giải pháp mang tính

tổng thể, tăng cường các biện pháp ổn định và tăng trưởng về kinh tế - xã hội

sẽ tác động đến nhiều mặt của đời sống, trong đó có việc kéo giảm các loại tội

phạm nói chung và tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông trên

địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng. Bên cạnh việc tạo nhiều công ăn, việc làm,

việc phát triển kinh tế - xã hội sẽ tạo điều kiện ngày một nâng cao trình độ

dân trí, nhận thức của người dân, góp phần vào việc xây dựng văn hóa chấp

hành nghiêm các quy định của pháp luật nói chung và pháp luật về tham gia

giao thông đường bộ nói riêng. Để làm tốt giải pháp này cần tập trung thực

hiện tốt một số nội dung sau:

Ủy ban nhân dân quận Cẩm Lệ cần phải chủ động phối hợp với các sở,

ban, ngành liên quan làm tốt công tác quy hoạch. Trong công tác quy hoạch,

quận Cẩm Lệ đặc biệt lưu ý, kiên quyết không để xảy ra tình trạng tập trung

phát triển đô thị mà không tính đến việc phát triển các yếu tố khác như bảo vệ

các hồ điều hòa, các yếu tố về văn hóa xã hội, phát triển kinh tế một cách toàn

diện, không nên nhìn vào sự tăng trưởng nguồn thu ngân sách chủ yếu từ đất

là chính. Phải thường xuyên rà soát lại quá trình phát triển, nếu thấy có gì bất

cập, cần điều chỉnh phải làm ngay. Giữ vững sự phát triển ổn định, bảo đảm

theo cơ cấu: “thương mại - dịch vụ, công nghiệp - xây dựng, nông nghiệp”.

Tạo nhiều nguồn lực, điều kiện để khuyến khích loại hình doanh nghiệp

nào đầu tư vào quận cho phù hợp. Trong thời gian qua, tốc độ đô thị hóa ở

Cẩm Lệ rất mạnh; tuy nhiên, quá trình phát triển đô thị sẽ còn rất nhiều vấn đề

vướng mắc, phát sinh. Vì vậy, quận Cẩm Lệ cần thực hiện cho tốt; đặc biệt là

64

công tác giải tỏa, đền bù, bố trí tái định cư, tạo công ăn việc làm cho người

dân sau khi giải tỏa.

Các sở, ngành và các cơ quan khác của quận Cẩm Lệ cần chủ động huy

động sự ủng hộ của người dân trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã

hội của quận. Làm tốt công tác giải tỏa, đền bù, bố trí tái định cư ở một số dự

án.

3.2.2.2. Giải pháp về tâm lý, văn hóa, giáo dục

Giải pháp về tăng cường văn hóa, giáo dục là một trong những giải pháp

quan trọng nhằm nâng cao ý thức cho người tham gia giao thông. Với những

phân tích tại chương 1, chương 2 của luận văn, chúng ta có thể nhận thấy, ý

thức chấp hành các quy định của pháp luật về giao thông đường bộ đóng vai

trò quan trọng trong việc kéo giảm tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ.

Tuy đóng vai trò vô cùng quan trọng tuy nhiên công tác giáo dục về văn

hóa, pháp luật giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng và

các quận, huyện khác nói chung vẫn chưa được xem trọng một cách đúng

mức. Các giải pháp về tuyên truyền pháp luật mà Đội Cảnh sát giao thông,

trật tự Công an quận Cẩm Lệ đã và đang thực hiện như đã phân tích ở trên

phần lớn chỉ mang tính tạm thời, mỗi năm chỉ tập trung ra quân cao điểm

tuyên truyền vào tháng an toàn giao thông trong năm. Mặt khác, như trong

phần nguyên nhân và điều kiện tại chương 2 đã nêu, hiện nay đối với chương

trình giáo dục về pháp luật trật tự, an toàn giao thông của chúng ta chưa có

một môn học chính thống được giảng dạy xuyên suốt các bậc học. Điều này

vô hình trung tạo nên thói quen tham gia giao thông một cách tùy tiện hình

thành từ lúc nhỏ đến khi trưởng thành, thậm chí mặc dù khi đã đủ điều kiện

sát hạch và được cấp giấy phép lái xe thì người tham gia giao thông vẫn giữ

thói quen tham gia giao thông đó.

Vì vậy, để nâng cao hiệu quả công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao

65

thông, giải pháp về văn hóa, giáo dục cần được thực hiện một cách đồng bộ.

Trong đó phải xác định việc xây dựng một môn học chính thống xuyên suốt

qua các bậc học để rèn luyện thói quen tham gia giao thông tự giác chấp hành

nghiêm các quy định của pháp luật. Việc xây dựng môn học và đưa vào giáo

dục trong các nhà trường một cách chính khóa bên cạnh việc thường xuyên

phổ biến các quy định của pháp luật giao thông qua từng lớp học còn có ý

nghĩa trong việc hình thành nền móng về văn hóa khi tham gia giao thông. Đa

số người tham gia giao thông trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng và một số

địa phương khác nói chung hiện nay vẫn còn nếp văn hóa tranh giành phần

đường, không chịu nhường nhịn, kém phần khi tham gia giao thông. Điều này

bắt nguồn rất lớn từ việc không có một định hướng về văn hóa giao thông một

cách thường xuyên từ khi mới tham gia giao thông của người dân.

Bên cạnh giải pháp về xây dựng một môn học chính thống về pháp luật,

văn hóa giao thông như trên. Để hạn chế tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông, cần thiết phải tăng cường mạnh mẽ hoạt động tuyên

truyền chuyên đề của các cơ quan chuyên môn, trong đó nòng cốt là lực lượng

Cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông, Đoàn Thanh niên.

Việc kết hợp đồng bộ nhiều biện pháp như trên sẽ góp phần nâng cao

hiệu quả trong công tác giáo dục pháp luật đến các tầng lớp nhân dân để nâng

cao ý thức chấp hành pháp luật. Trong đó, cần đa dạng hóa các hình thức

tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật để pháp luật có thể đến với người

dân một cách dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng. Đặc biệt, cần phát huy giá trị

tuyên truyền từ các loại hình văn hóa, nghệ thuật...Đây là biện pháp bổ trợ rất

quan trọng, góp phần loại trừ nguyên nhân và điều kiện phạm tội từ sự thiếu

hiểu biết pháp luật của người phạm tội.

3.2.2.3. Giải pháp về quản lý nhà nước

Để đảm bảo duy trì và giữ vững TTATGT, phòng ngừa hạn chế đến mức

thấp nhất tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

66

biện nay và trong những năm tới đề nghị cần xem xét phân cấp lại một số mặt

công tác đảm bảo TTATGT đường bộ cơ bản hiện nay cho một ngành thực

hiện. Đó là: Công tác cấp giấy phép lái xe cơ giới đường bộ; công tác tuần

kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính về TTATGT đường bộ.

+ Về công tác tuần tra kiểm soát và xử phạt vi phạm hành chính về

TTATGT đường bộ.

Hiện nay, theo quy định của pháp luật công tác tuần tra kiểm soát giao

thông đường bộ do lực lượng CSGT đường bộ của Bộ Công an thực hiện. Tại

điều 87 của luật Giao thông đường bộ quy định: “Cảnh sát giao thông đường

bộ thực hiện việc tuần tra, kiểm soát để kiểm soát người và phương tiện tham

gia giao thông đường bộ; xử lý vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ đối

với người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ và chịu trách nhiệm

trước pháp luật về quyết định của mình; phối hợp với cơ quan quản lý đường

bộ phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm quy định bảo vệ công trình đường bộ

và hành lang an toàn đường bộ”

Về xử phạt vi phạm hành chính về giao thông đường bộ, theo các quy

định, Uỷ ban nhân dân các cấp có thẩm quyền xử phạt tất cả các hành vi vi

phạm hành chính về giao thông đường bộ thuộc phạm vi địa phương mình

quản lý; lực lượng CSGT đường bộ có thẩm quyền xử phạt tất cả các hành vi

vi phạm hành chính về giao thông đường bộ theo quy định của Chính phủ;

còn lực lượng Thanh tra giao thông đường bộ có thẩm quyền xử phạt các

hành vi vi phạm quy định của pháp luật về hoạt động vận tải ở các điểm giao

thông tĩnh.

Như vậy, mặc dù luật Giao thông đường bộ chỉ quy định việc tuần tra

kiểm soát giao thông đường bộ do lực lượng CSGT đường bộ tiến hành

nhưng trên thực tế còn có các lực lượng Thanh tra giao thông đường bộ của

ngành Giao thông vận tải. Bên cạnh đó, còn phải kể đến lực lượng Kiểm soát

quân sự của Bộ quốc phòng tổ chức các chốt trên đường bộ để dừng và kiểm

67

tra các xe quân sự tham gia giao thông. Tuy rằng, mỗi lực lượng nêu trên tác

nghiệp trên mặt đường để thực hiện những nhiệm vụ không hoàn toàn giống

nhau. Song vấn đề chung nhất của họ đều liên quan đến hoạt động giao thông

vận tải, tức là liên quan đến con người, phương tiện và kết cấu hạ tầng giao

thông những vấn đề chung của toàn xã hội, đều có ảnh hưởng nhất định tới

trật tự, an toàn và năng lực của hoạt động giao thông vận tải.

Như vậy, hiện có nhiều lực lượng chức năng hoạt động trên mặt đường.

Thực tế những lực lượng này không những có hiện tượng chồng chéo nhau về

chức năng nhiệm vụ trong việc đảm bảo an toàn giao thông mà còn dẫn đến

tình trạng né tránh, đùn đẩy nhau, "dễ làm, khó bỏ"; không những gây ra

phiền hà, thậm chí sách nhiễu cho nhân dân, mà còn ảnh hưởng tiêu cực tới

mỹ quan trong hoạt động giao thông, mỹ quan đô thị. Đề nghị xem xét quy

định chỉ có lực lượng CSGT đường bộ mới được tiến hành tuần tra kiểm soát

và tác nghiệp trên mặt đường để giảm thiểu lực lượng chức năng trên lĩnh vực

này, tránh chồng chéo, lấn sân, đùn đẩy nhau mà vẫn đảm bảo an toàn giao

thông. Nghiêm cấm các lực lượng khác, kể cả các lực lượng trong ngành

Công an ra mặt đường để tuần tra kiểm soát, gây phiền hà cho người tham gia

giao thông, người điều khiển phương tiện.

+ Về công tác đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe cơ giới đường bộ

cần phải đổi mới theo hướng xã hội hoá, mở rộng đầu vào với các loại hình đa

dạng, phong phú nhưng phải kiểm soát chặt chẽ đầu ra (sát hạch, cấp phép).

Lâu nay, công tác đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe ở nước ta hầu

như chỉ chú ý đến các thủ tục, trình tự đào tạo như điều kiện thành lập trung

tâm đào tạo lái xe, số đầu xe, trình độ giáo viên (bằng cấp, chứng chỉ chuyên

môn), bến bãi, nhà xưởng. . .mà không thật sự chú ý đến khâu quan trọng nhất

là sát hạch để cấp phép. Chính vì vậy, tỷ lệ thí sinh bị trượt trong các đợt sát

hạch là rất ít (đa phần là đỗ trăm phần trăm). Thực trạng này đã dẫn tới việc

các trung tâm đào tạo chỉ chú ý đến việc hiện đại hoá cơ sở vật chất của mình

68

mà không chú ý đánh giá chất lượng đầu ra của thí sinh; nhiều người được

cấp phép nhưng tay nghề còn non kém đã dẫn tới tình trạng gây tai nạn.

Vì vậy, công tác đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe cơ giới đường bộ

cần phải được đổi mới theo hướng xã hội hoá, mở rộng đầu vào với các loại

hình đa dạng, phong phú nhưng phải kiểm soát chặt chẽ đầu ra (sát hạch, cấp

phép).

Như vậy, xét một cách toàn diện thì việc tập trung một số mặt công tác

đảm bảo TTATGT đường bộ cơ bản hiện nay (cấp giấy phép lái xe cơ giới

đường bộ; tuần tra kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính về TTATGT đường

bộ) cho một cơ quan chức năng nhà nước, mà cụ thể là ngành Công an thực

hiện là khả thi nhất. Bởi vì, trên thực tế ngành Công an đã và đang tổ chức

thực hiện các mặt công tác này (có mặt thì thực hiện toàn bộ, có mặt thì thực

hiện một phần) và đã được thực tiễn chứng minh là có hiệu quả. Với tư cách

là lực lượng vũ trang, quá trình tổ chức thực hiện các mặt công tác quản lý

TTATGT, nâng cao năng lực vận tải, phục vụ đắc lực cho công cuộc phát

triển kinh tế xã hội mà qua đó có tác dụng rất quan trọng trong việc phòng

ngừa, đấu tranh ngăn chặn hoạt động của bọn tội phạm trên lĩnh vực giao

thông vận tải, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia và giữ gìn TTATXH.

Về kết cấu hạ tầng đường bộ

Quy hoạch, thiết kế và thi công kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ

đóng một vai trò quan trọng đối với hoạt động giao thông vận tải. Vì nó tạo ra

kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, mạng lưới và môi trường đường bộ- một

trong những cấu thành cơ bản, quan trọng nhất của hoạt động giao thông vận

tải mà người sử dụng đường phải sử dụng trong hiện tại và cả tương lai, có

ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn giao thông và phòng ngừa TNGT đường bộ.

Công tác quy hoạch, thiết kế, thi công và quá trình khai thác kết cấu hạ

tầng giao thông đường bộ được quy định cụ thể trong pháp luật về giao thông

đường bộ. Điều 44 của luật Giao thông đường bộ Việt Nam quy định: “Công

69

trình đường bộ phải được thẩm định về an toàn giao thông từ khi lập dự án,

thiết kế, thi công, trước và trong quá trình khai thác. Người quyết định đầu

tư, chủ đầu tư có trách nhiệm tiếp thu kết quả thẩm định an toàn giao thông

để phê duyệt bổ sung vào dự án.“

Tuy nhiên kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ hiện nay đang nảy sinh

một thực tế là đường sá, công trình giao thông đường bộ vừa làm xong đã bị

bão hoà; quá trình quy hoạch để xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường sá (nhất là

quốc lộ) còn chưa được tính toán đồng bộ với giải quyết vấn đề dân cư ven

đường nên đã dẫn đến tình trạng đường quốc lộ biến thành đường đô thị.

Trên thực tế, đối với việc quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ

hiện nay phổ biến dẫn đến tình trạng đường sá, công trình giao thông đường

bộ vừa làm xong đã bị bão hoà (lưu lượng xe cộ, mật độ giao thông), đã xảy

ra tình trạng ùn tắc giao thông và TNGT gia tăng. Điều đo cho thấy, việc quy

hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ hiện

nay còn thiếu một chiến lược, một tầm nhìn khoa học và lâu dài, chưa đảm

bảo đi trước, dự đoán chính xác nhu cầu vận tải trong một tương lai nhất định.

Bên cạnh đó, còn có một thực trạng là việc quy hoạch kết cấu hạ tầng

giao thông đường bộ không đồng bộ với phép giải bài toán phát triển dân cư

ven quốc lộ, dẫn đến tình trạng biến đường quốc lộ vừa xây dựng, cải tạo

xong đã thành đường đô thị làm giảm tốc độ xe chạy, phức tạp hoá dòng giao

thông, tiềm ẩn nhiều nguy co dẫn đến tai nạn. Ví dụ như dự dụ án cải tạo quốc

lộ 1A, quốc lộ 14B khi thiết kế không chú ý đến vấn đề đảm bảo an toàn giao

thông cho cộng đồng dân cư sinh sống ở hai bên đường, nên khi thi công

xong thì tai nạn giao thông liên tục xảy ra.

Mặt khác, công tác thẩm định về an toàn giao thông tại các tuyến đường

mới xây dựng không được các cấp, các ngành chú trộng dẫn đến việc thiết kế

thi công đường sá hiện nay có tình trạng vừa thi công xong đã xuất hiện

"điểm đen" TNGT, đường vừa được nghiệm thu kỹ thuật đã phải tiến hành xử

70

lý, giải quyết "điểm đen".

Quá trình kiểm tra việc tổ chức an toàn giao thông từ khi lập dự án, thiết

kế, thi công trước và trong quá trình khai thác theo quy định của pháp luật đối

với các công trình giao thông đường bộ để xác định khả năng tiềm ẩn nguy cơ

xảy ra TNGT và các yếu tố khác có liên quan đến việc đảm bảo an toàn giao

thông nhằm khuyến nghị các biện pháp khắc phục, giúp các công trình giao

thông đường bộ phát huy tác dụng theo yêu cầu thiết kế.

Tuy nhiên vì không được chú trọng đúng mức nên công tác thẩm định an

toàn giao thông đối với công trình giao thông đường bộ hiện nay bị buông

lỏng, không phát huy hiệu quả, tác dụng… đã và đang là một trong những

nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự tồn tại và gia tăng "điểm đen" TNGT và

tình trạng TNGT đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ hiện nay. Bất cập về vị

trí các nút giao lộ tại dự án khu đô thị Hòa Xuân hiện nay trên địa bàn quận

Cẩm Lệ là một ví dụ cụ thể về công tác thẩm định an toàn giao thông không

được làm tốt trong khi thi công các công trình giao thông đường bộ. Vì vậy,

cần thiết phải ban hành quy chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa ngành Giao

thông vận tải, xây dựng và UBND địa phương trong quá trình lập, phê duyệt

quy hoạch, thiết kế và thi công kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ nhằm

đảm bảo an toàn giao thông, phòng ngừa TNGT đường bộ.

3.2.2.4. Giải pháp về chính sách, pháp luật

Hoàn thiện hệ thống về chính sách, pháp luật về quản lý trật tự, an toàn

giao thông đường bộ cũng là một trong những giải pháp quan trọng góp phần

vào công tác phòng ngừa tình tình tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói riêng và các địa phương khác

nói chung. Như đã phân tích ở nội dung nguyên nhân và điều kiện của tình

hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, việc nội dung

của Luật Giao thông đường bộ năm 2008 sau 11 năm đi vào cuộc sống bộc lộ

nhiều hạn chế làm cho công tác quản lý về trật tự, an toàn giao thông đường

71

bộ không phát huy được vai trò, chức năng của mình. Việc hoạt động giao

thông vận tải phát triển về nhiều mặt trong đó có sự đa dạng về hình thức vận

tải, phương thức tải, phương tiện cũng như cả con người tham gia vào quá

trình vận tải đòi hỏi trong giai đoàn hiện nay chúng ta phải tách biệt giữa công

tác quản lý nhà nước về giao thông đường bộ và công tác quản lý nhà nước về

trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Việc thay đổi hệ thống pháp luật tách biệt hai nội dung như trên sẽ góp

phần tiến tới giao nhiệm vụ riêng biệt cho hai cơ quan chịu trách nhiệm chính

trong công tác quản lý nhà nước về an toàn giao thông hiện nay là ngành

Công an và ngành Giao thông vận tải. Quá trình này sẽ thúc đẩy việc chuyên

sâu các nội dung về trật tự, an toàn trên lĩnh vực giao thông đường bộ hiện

nay bằng một luật riêng phù hợp hơn, sát với thực tiễn hơn so với Luật Giao

thông đường bộ năm 2008 hiện hành. Đồng thời cũng xóa bỏ được việc chồng

chéo lẫn nhau giữa nhiệm vụ của hai cơ quan trên.

Tiểu kết Chương 3

Chương 3 của luận văn tập trung vào việc căn cứ trên các cơ sở dự báo

để đưa ra các nội dung dự báo về tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ trong thời gian đến. Khảo sát về thực trạng các biện

pháp phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông

đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong thời gian vừa qua, đồng thời nhận

xét về ưu điểm, nhược điểm của các biện pháp phòng ngừa đó, nhằm tạo cơ

sở đề xuất các giải pháp phòng ngừa trong thời gian đến. Nội dung các giải

pháp phòng ngừa tại Chương 3 bên cạnh căn cứ vào nội dung các biện pháp

phòng ngừa đã và đang thực hiện trên địa bàn quận Cẩm Lệ, còn căn cứ vào

các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về tham gia

giao thông đường bộ mà Chương 2 đã chỉ ra. Từ đó các nội dung giải pháp

phòng ngừa mới mang tính hiệu quả, phù hợp với thực tiễn tình hình tội vi

72

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ.

KẾT LUẬN

Hoạt động giao thông vận tải đường bộ có môt vị trí hết sức quan trọng

đối với sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội trên địa bàn quận Cẩm Lệ nói

riêng và các địa phương khác nói chung. Thực trạng tình hình mất an toàn

giao thông ở nước ta trong những năm qua như ùn tắc giao thông, ô nhiểm

môi trường và nhất là TNGT đường bộ đang diễn ra với những thiệt hại to lớn

về người và tài sản đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng dến mọi mặt của đời

sống xã hội, gây bức xúc lớn trong quần chúng nhân dân, quận Cẩm Lệ cũng

không nằm ngoài thực trạng chung đó. Vì vậy, tiến hành các pháp phòng

ngừa, làm hạn chế đến mức thấp nhất tình hình tội vi phạm quy định về tham

gia giao thông đường bộ trên địa bàn quận Cẩm Lệ mang một ý nghĩa hết sức

to lớn xét trên nhiều phương diện nhưng nó cũng hết sức khó khăn, phức tạp,

đòi hỏi phải có sự nõ lực lơn, sự ủng hộ và tham gia của toàn xã hội, sự phối

kết hợp của các cấp, các ngành có liên quan và trách nhiệm của toàn xã hội.

Thời gian qua, công tác phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về

tham gia giao thông đường bộ ở địa bàn quận Cẩm Lệ đã được sự quan tâm

của các cấp ủy Đảng và chỉ đạo sát sao của UBND quận, việc tổ chức thực

hiện đầy cố gắng và trách nhiệm của các cơ quan và chức năng, các tổ chức

và xã hội, đoàn thể quần chúng và sự đồng tình, ủng hộ của toàn xã hội …nên

đã đạt được nhiều kết quả đáng kể. Tuy nhiên, công tác này hiện nay vẫn còn

một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục.

Để góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa, làm giảm đến mức thấp

nhất tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, luận

văn đã đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng tình hình tình hình tội vi phạm

quy định về tham gia giao thông đường bộ và phòng ngừa tình hình tội vi

phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong 5 năm trở lại đây trên

73

địa bàn quận Cẩm Lệ. Luận văn đã chỉ ra những nguyên nhân điều kiện của

tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, ưu điểm,

hạn chế và các nguyên nhân tồn tại trong việc tổ chức tiến hành các biện pháp

phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

hiện nay. Từ đó, đưa ra những dự báo khoa học và các giải pháp cơ bản góp

phần nâng cao hiệu quả của công tác này.

Tuy nhiên, đây là một đề tài nghiên cứu trên phạm vi rộng, liên quan đến

nhiều mặt, nhiều hoạt động khác nhau của nhiều cơ quan chức năng, vì vậy

không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp

ý kiến của các thầy giáo, các nhà khoa học và các cán bộ thực tiễn để đề tài

74

ngày càng hoàn thiện hơn.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Thế Anh (2013), Đấu tranh phòng chống, tội vi phạm quy định

về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, Luận

văn thạc sỹ luật học, Học viện khoa học xã hội Việt Nam, Hà Nội.

2. Bài giảng “Official statistics and the dark figure, Tlđd”.

3. Ban An toàn giao thông thành phố Đà Nẵng (2015 - 2019), Báo cáo tình

hình năm.

4. Phạm Văn Beo (2011), Tình hình vi phạm quy định về điều khiển phương

tiện giao thông đường bộ ở một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và

giải pháp phòng chống, Tạp chí khoa học 2011; 17b 34- 42, Trường Đại

học Cần Thơ.

5. Bộ Công an (2010), Những giải pháp tăng cường công tác đảm bảo trật

tự an toàn giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát giao thông giai

đoạn 2001 – 2010, Đề tài cấp Bộ, Hà Nội.

6. Bộ Công an (2011), Thông tư số 76/2011/TT-BCA ngày 22/11/2011 về

quy định phân công trách nhiệm và quan hệ phối hợp trong công tác

điều tra, giải quyết tai nạn giao thông của lực lượng Cảnh sát nhân dân.

7. Bộ Công an (2009), Thông tư số 58/2009/TTBCA(C11), ngày 28/10/2009

của Bộ trưởng Bộ Công an qui định và hướng dẫn, tổng hợp, xây dựng

cơ sở dữ liệu, cung cấp thông tin TNGT đường bộ

8. Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Việc kiểm sát nhân dân tối

cao và Tòa án nhân dân tối cao (2013), Thông tư liên tịch số

09/2013/TTLT-BCA-BQP-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày 28 tháng 8

năm 2013, Hà Nội.

9. Bộ Chính trị (2010), Chỉ thị số 48/CT-TW ngày 22/10/2010 về sự tăng

cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng chống tội phạm

trong tình hình mới.

10. Chính phủ (2007), Nghị quyết số 32/2007/NQ-CP ngày 29/6/2007 của

Chính phủ về các giải pháp kiềm chế gia tăng và tiến tới giảm dần tai

nạn giao thông và ùn tắc giao thông.

11. Đội Cảnh sát giao thông, trật tự - Công an quận Cẩm Lệ (2015 – 2019),

Báo cáo tổng kết năm.

12. Frank Schmalleger (2002), Criminology today, Prentice Hall.

13. Lê Thị Thu Dung (2016), Đấu tranh phòng, chống tình hình tội phạm quy

định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành

phố Hải Phòng, Luận án tiến sĩ luật học, Học viện khoa học xã hội Việt

Nam.

14. Nguyễn Chí Dũng (chủ biên) (2004), Một số vấn đề về tội phạm và cuộc

đấu tranh phòng, chống tội phạm ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội.

15. Hoàng Minh Tiến Dũng (2016), Tội vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Lai Châu, Luận văn thạc sỹ luật học,

Học viện khoa học xã hội Việt Nam, Hà Nội.

16. Nguyễn Ngọc Hòa (2010), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Chương

XXV – Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng (Tập III),

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

17. Nguyễn Ngọc Hòa (2009), Tạp chí Luật học số 07/2009.

18. Trần Minh Hưởng (2002), Tìm hiểu các tội xâm phạm an toàn công cộng,

trật tự công cộng, trật tự quản lý hành chính, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà

Nội.

19. Dương Tuyết Miên (2010), Bàn về tội phạm rõ, tội phạm ẩn, Tạp chí

Luật học số 3/2010.

20. Ngô Huy Ngọc (1996), Những biện pháp phòng ngừa tội phạm xâm

phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ tại thành phố Hà Nội, Luận

văn thạc sĩ luật học.

21. Cao Thị Oanh (chủ biên) (2010), Giáo trình luật hình sự Việt Nam Phần

chung, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

22. Đỗ Ngọc Quang (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Chương XIX

– Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng (Phần các tội

phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

23. Đinh Văn Quế (2005), Bình luận khoa học chuyên sâu Bộ luật hình sự -

Phần các tội phạm, Tập VII – Các tội xâm phạm quy định về an toàn

giao thông, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.

24. Quốc hội (2008), Luật Giao thông đường bộ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội.

25. Quốc hội (2013), Hiến pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

26. Quốc hội (2015), Bộ luật hình sự, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

27. Hồ Sỹ Sơn (2018), Luật Hình sự so sánh, Học viện khoa học xã hội Việt

Nam, Nxb Chính trị quốc gia sự thật.

28. Phạm Văn Tỉnh – Nguyễn Văn Cảnh (2013), Một số vấn đề tội phạm học

Việt Nam, Học viện Cảnh sát nhân dân, Hà Nội.

29. Phạm Văn Tỉnh (2015), Bài giảng Tội phạm học, Hà Nội.

30. Tòa án nhân dân quận Cẩm Lệ (2015 – 2019), Báo cáo công tác xét xử,

Đà Nẵng.

31. Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa Hà Nội (1999), Từ điển luật học, Hà

Nội.

32. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 1327/QĐ-TTg ngày

24/8/2009 về phê duyệt quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường

bộ Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.

33. Trần Hữu Tráng (2010), Tác động của kinh tế thị trường đến tình hình tội

phạm và phòng ngừa tội phạm ở nước ta, Tạp chí luật học số 1/2020, tr 42 –

50.

34. Trường Đại học Huế, Trung tâm đào tạo từ xa (1999), Giáo trình tội

phạm học, Nxb Giáo dục

35. Trường Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình tội phạm học, Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội.

36. Trường Đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình tội phạm học, Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội.

37. Trường Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Tội phạm học, Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội.

38. Đào Trí Úc, Võ Khánh Vinh, Trần Văn Độ, Trần Đình Nhã, Nguyễn

Ngọc Hòa, Đặng Quang Phương, Ngô Ngọc Thủy, Phạm Văn Tỉnh

(1994), Tội phạm học, Luật hình sự và Luật Tố tụng hình sự, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội.

39. Phùng Thế Vắc (2001), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999,

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

40. Võ Khánh Vinh (2011), Giáo trình tội phạm học, Nxb CAND, Hà Nội.

41. Võ Khánh Vinh (2013), Giáo trình tội phạm học, Nxb CAND, Hà Nội.

42. Võ Khánh Vinh (2014), Luật Hình sự Việt Nam phần các tội phạm, Nxb

Khoa học xã hội, Hà Nội.

43. Võ Khánh Vinh (2006), Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng hình sự,

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

44. Võ Khánh Vinh (1990), Nguyên tắc cá thể hóa việc quyết định hình phạt,

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

45. Võ Khánh Vinh (chủ biên) (2002), Giáo trình luật hình sự Việt Nam –

Phần chung, Đại học Huế - Trung tâm đào tạo từ xa, Nxb Công an nhân

dân, Hà Nội.

46. Võ Khánh Vinh (2008), Giáo trình tội phạm học, Đại học Huế - Trung

tâm đào tạo từ xa, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

47. Nguyễn Xuân Yêm (2001), Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội

phạm, NXB Công an Nhân dân, Hà Nội.

48. Nguyễn Xuân Yêm (2003), Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm, Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội.