VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
CAI THỊ HOÀI THƯƠNG
TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH
VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI, năm 2020
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
CAI THỊ HOÀI THƯƠNG
TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH
VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH
Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
Mã số: 8 38 01 04
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN VĂN HIỂN
HÀ NỘI, năm 2020
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trên địa bàn tỉnh Bình Định, tội vi phạm quy định (VPQĐ) về tham gia giao
thông đường bộ (GTĐB) những năm qua có những diễn biến khá phức tạp về số vụ,
số người chết, bị thương, cũng như những thiệt hại về vật chất cho cá nhân và xã
hội, để lại nhiều di chứng đáng tiếc cho người bị hại, có người bị thương tật suốt đời
là gánh nặng cho gia đình, người thân và cộng đồng xã hội. Theo thống kê của Ban
ATGT tỉnh Bình Định, từ năm 2015 đến năm 2019 trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 1.466
vụ tai nạn và va chạm GTĐB, làm chết 817 người, bị thương 1.102 người, gây thiệt
hại trên 8 tỷ đồng [7].
Từ thực trạng trên, từ khi Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) có hiệu
lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận
Tổ quốc và các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội các cấp đã có nhiều chủ trương,
kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện nhiều giải pháp đảm bảo trật tự, an toàn
giao thông trên địa bàn tỉnh nhằm đưa Điều 260 BLHS hiện hành đi vào cuộc sống
và đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Tình hình trật tự, an toàn giao thông
có những chuyển biến, tai nạn giao thông đã được kiềm chế, giảm liên tiếp về số
vụ, số người chết và số người bị thương. Đồng thời đã đề ra nhiều chủ trương, giải
pháp cụ thể để ngăn chặn, nhằm phấn đấu làm giảm loại tội phạm này trên địa
bàn. Mặc dù trong quá trình xét xử, Tòa án luôn áp dụng những hình phạt nghiêm
khắc, tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm do hành vi của bị cáo gây ra,
đủ sức răn đe, giáo dục phòng ngừa chung trong tình trạng vi phạm ATGT, đã góp
phần đấu tranh phòng, chống tội này trên địa bàn tỉnh Bình Định.
Tuy nhiên, tình hình TNGT trên địa bàn tỉnh Bình Định vẫn xảy ra khá nhiều
với hàng trăm vụ, làm chết hàng trăm người mỗi năm. Tình hình trên đã tác động
lớn đến công tác đảm trật tự ATGT trên địa bàn tỉnh, trong đó có những vụ TNGT
đặc biệt nghiêm trọng gây thiệt hại về người và tài sản, tình trạng uống rượu, bia
điều khiển phương tiện tham gia giao thông gây tai nạn vẫn chứa đựng nhiều nguy
cơ tiềm tàng gây mất ổn định về trật tự ATGT trên địa bàn tỉnh, đây là vấn đề toàn
2
xã hội quan tâm, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững về kinh tế, văn hóa, xã hội
và hình ảnh của Bình Định nói riêng và đất nước Việt Nam nói chung với bạn bè
quốc tế. Trước tình hình đó, việc đấu tranh phòng, chống tội VPQĐ về tham gia
GTĐB trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Từ các lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Tội vi phạm quy định về tham
gia giao thông đường bộ từ thực tiễn tỉnh Bình Định” để làm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ luật học với mong muốn được trình bày một số quan điểm của mình về vấn
đề cần thiết này, đồng thời tìm ra những nguyên nhân dẫn đến các hạn chế, sai sót
trong quá trình áp dụng pháp luật đối với tội phạm này trên địa bàn tỉnh. Từ đó, có
cơ sở vững chắc đưa ra một số kiến nghị và đề xuất khoa học nhằm đảm bảo áp
dụng đúng pháp luật trong công tác xét xử của ngành Tòa án để góp phần đấu tranh
có hiệu quả hơn đối với tội phạm này trong thời gian đến.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Cho đến thời điểm hiện tại đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu khoa
học của nhiều tác giả đã đề cập đến các vấn đề liên quan đến tội VPQĐ về tham gia
GTĐB. Các công trình khoa học nêu trên đa số tập trung chủ yếu đi sâu nghiên cứu
về hoạt động đấu tranh đối với tội VPQĐ về tham gia giao thông và chưa tập đề cập
thực trạng, phân tích hạn chế bất cập, nguyên nhân rồi từ đó mới đưa ra giải pháp
phòng, chống tội VPQĐ về tham gia GTĐB có tính thực thi và hiệu quả tối ưu nhất.
Nghiên cứu những công trình trên, tác giả thấy rằng đều nghiên cứu tình hình
tội VPQĐ về tham gia GTĐB ở nhiều địa bàn khác nhau và trong góc độ nào đó đã
đề cập đến các dấu hiệu của tội phạm này, tình hình công tác đấu tranh, phòng
chống và TNHS đối với loại tội này… trong khi đó chưa có công trình nào nghiên
cứu một cách chuyên sâu, khoa học và có hệ thống về tội VPQĐ về tham gia GTĐB
theo BLHS 2015 trên cơ sở đặc điểm địa lý, dân cư, về kinh tế, chính trị trên địa
bàn tỉnh nhà Bình Định.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu của luận văn là đánh giá những điểm, quy định mới của
3
quy định pháp luật về trông BLHS năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) và áp dụng
thực tế. Kết quả nghiên cứu đã đạt được nhiều đánh giá hiệu quả cũng như làm sáng
tỏ những hạn chế của về tội VPQĐ về tham gia GTĐB ở nước ta.
- Phân tích làm rõ những vấn đề lý luận và quy định pháp quy về cũng như
đánh giá thực tiễn xét xử tội VPQĐ về việc tham gia GTĐB theo pháp luật hình sự
Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Bình Định trong giai đoạn 5 năm (2015 - 2019).
- Đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về tội
VPQĐ về tham gia GTĐB và đưa ra một số kiến nghị trên cơ sở nghei6n cứu khoa
học với mong muốn sửa đổi, bổ sung một số hạn chế, bất cập trong quy định của
pháp luật hiện hành.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Đề xuất các giải pháp khoa học, lô gic nhằm đảm bảo áp dụng đúng pháp luật
hình sự về tội VPQĐ về tham gia GTĐB và đưa ra một số kiến nghị đảm bảo tính khả
thi với mong muốn sửa đổi, bổ sung một số hạn chế, bất cập trong quy định của pháp
luật hiện hành.
- Đưa ra các dự báo khoa học về tình hình có liên quan và tình trạng người
tham gia phương tiện giao thông cơ giới đường bộ trên địa bàn tỉnh Bình Định trong
thời gian tới và đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật
theo chức năng của lực lượng thực thi pháp luật của địa phương.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Những vấn đề lý luận, quy định của pháp luật hình sự Việt Nam tội VPQĐ
về tham gia GTĐB và thực tiễn xét xử về tội vi phạm quy định điều khiển phương
tiện giao thông đường bộ tai Tòa án 02 cấp tịa địa phương Bình Định trong giai
đoạn 5 năm (2015 -2019) để nghiên cứu các nội dung nghiên cứu của đề tài.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu hoạt động áp dụng pháp luật
hình sự về tội VPQĐ về tham gia GTĐB từ thực tiễn tại địa phương tỉnh Bình Định,
tác giả còn viện dẫn các ví dụ chứng minh hành vi vi phạm của người tham gia giao
