Lời mở đầu
Những năm gần đây, công cuộc đổi mới của Chính phủ với việc chuyển nền
kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường đ• mở ra cơ hội kinh doanh,
làm ăn lớn cho các nhà đầu tư nước ngoài và góp phần đẩy nhanh tiến trình tư
nhân hoá tại Việt Nam. Một trong những vấn đề đang được các doanh nghiệp
thuộc mọi thành phần kinh tế quan tâm là bảo hiểm nói chung và bảo hiểm tài
sản nói riêng do vai trò quan trọng của chúng trong việc bảo toàn vốn, hình thành
tâm lý ổn định, an tâm cho người được bảo hiểm trong quá trình hoạt động sản
xuất kinh doanh.
Đây cũng là mối quan tâm lớn đối với các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam,
nhất là từ khi thị trường bảo hiểm đã chuyển từ "thị trường của người bán" thành
"thị trường của người mua". Vấn đề nghiên cứu, cải tiến, áp dụng và triển khai
các loại hình bảo hiểm mới đang trở thành một trong những chiến lược quan
trọng mà các công ty bảo hiểm sử dụng để cạnh tranh trên thị trường.
Đối với những cán bộ bảo hiểm cũng như những ai đang nghiên cứu, học tập
trên lĩnh vực này, nghiệp vụ Bảo hiểm Hoả hoạn đã không còn xa lạ. Tuy nhiên,
làm thế nào để hiểu thấu đáo, tường tận cơ sở lý luận và thực tế triển khai loại
hình này cho phù hợp với điều kiện Việt Nam mà vẫn đáp ứng được với nhu cầu
ngày càng đa dạng và phức tạp của các doanh nghiệp đang là câu hỏi lớn đặt ra
với tất cả các công ty bảo hiểm hoạt động tại Việt nam. Chính vì vậy, em đã chọn
đề tài “Bảo hiểm hoả hoạn thực trạng- giải pháp đối với Tổng Công ty Bảo Việt “
làm nội dung nghiên cứu.
Mục đích của đề tài nhằm tập hợp, hệ thống hoá các nguyên tắc lý luận được
áp dụng chung trong loại hình Bảo hiểm Hoả hoạn, các đặc điểm riêng biệt của
loại hình, cũng như những công tác cần thiết trong việc triển khai nghiệp vụ.
Ngoài ra, đề tài cũng dành một phần đề cập đến thực tế tình hình triển khai
nghiệp vụ tại Tổng Công ty Bảo hiểm Việt Nam - công ty bảo hiểm đầu tiên tiến
hành loại hình bảo hiểm mới mẻ này trong những năm vừa qua.
Ngoài phần mở đầu và kết luận, bản luận văn bao gồm 3 chương với
những nội dung cơ bản sau:
Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện đề tài này, chúng tôi đã
nhận được sự giúp đỡ tận tình thiết thực của Thầy giáo hướng dẫn Thân Danh
Phúc và một số cán bộ công tác tại Phòng Bảo hiểm Hoả hoạn và Kỹ Thuật thuộc
Tổng Công ty Bảo hiểm Hà Nội. Xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn về sự giúp
đỡ quý báu đó.
Bản chuyên đề này chắc chắn sẽ không thể tránh khỏi những khiếm
khuyết trong biên tập và trình bày. Rất mong được sự góp ý và phê bình của
thày giáo và các bạn đồng nghiệp.
Sinh viên thực hiện: Tạ Quang Tuấn
Chương I
Một số cơ sở lý luận về bảo hiểm hoả hoạn trong nền kinh tế thị trường
I. Vài nét về lịnh sử bảo hiểm hoả hoạn
Hiệp hội bảo hiểm hoả hoạn lần đầu tiên ra đời trên thế giới là ở Đức năm
1591 mang tên Feuer Casse. Một thời gian ngắn sau đó xuất hiên thêm vài Công
ty nữa nhưng không để lại dấu ấn gì lớn cho tới giữa thế kỷ 17. Năm 1666 đẫ xẩy
ra một vụ Hoả hoạn khủng khiếp ở Lôn Đôn. Vụ Hoả hoạn kéo dài năm ngày.
Thiêu huỷ gần như toàn bộ thành phố đã kích thích sự ra đời của bảo hiểm hoả
hoạn. Một nhà vật lý người Anh tên là NICHOLAS BARBEN chuyển nghạch
sang lĩnh vực xây dựng trong thời gian xây dựng lại thành phố đã đồng thời cũng
bắt đầu bảo hiểm hoả hoạn cho các ngôi nhà mới xây dựng. Ban đâu ông điều
khiển Công ty theo kiểu Công ty tư nhât nhưng sau đó năm 1680 ông đổi thành
Công ty cổ phần mang tên là “ The Fire Office “. Một số Công ty khác cũng theo
đó ra đời trong đó có Hand in Hand năm 1696 và Sun Fire Office năm 1710.
Công ty bảo hiểm đầu tiên thành công ở Mỹ là Công ty bảo hiểm tương hỗ, do
Benfamir Franklin và một số thành viên khác sáng lập năm 1752, mang tên là
The Philadenphia Contributionship chuyên bảo hiểm Hoả hoạn cho nhà cửa.
Công ty bảo hiểm cổ phần đầu tiên ở Mỹ mang tên là The insurance company of
Noth America được thành lập năm 1792.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế. Bảo hiểm hoả hoạn đã phát triển mạnh mẽ và trở
thành nghiệp vụ truền thống với phí thu hàng năm rất cao. ở Nhật, số phí bảo
hiểm hoả hoạn thu hàng năm 1993 là 1.017.008 triệu yên ( trên 10 tỷ đô la)
chiếm 15,5% doanh thu nghiệp vụ bảo hiểm phí nhân thọ.
II . Sự cần thiết và vai trò của bảo hiểm hảo hoạn
Hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển thì nhu cầu tập trung vật tư,
hàng hoá rất lớn, quy trình công nghệ ngày càng phức tạp và những loại máy
móc hiện đại sẽ được phổ biến hơn. Trong khi đó, khoa học kỹ thuật an toàn
thường đi sau, nguồn vốn sử dụng cho các biện pháp an toàn thường rất thấp so
với vốn đầu tư phát triển sản xuất thêm vào đó điều kiện tự nhiên ngày càng khắc
nghiệt và đã khiến cho khả năng xảy ra rủi ro tai nạn nhiều hơn so với mức độ
thiệt hại về người và của nghiêm trong hơn.
Chỉ tính riêng hoả hoạn mỗi năm nước ta xẩy ra hàng nghìn vụ Hoả hoạn nổ, làm
chết hoặc bị thương hàng trăm người, thiệt hại về tài sản hàng chục tỷ đồng. Có
những vụ Hoả hoạn làm thiêu huỷ hàng trăm nóc nhà, toàn bộ khu chợ lớn hoặc
cả một cơ sở sản xuất kinh doanh hàng chục tỷ đồng, làm cho hàng nghìn người
không còn nhà ở hàng nghìn hộ kinh doanh phải điêu đứng vi mất hết toàn bộ
hàng hoá, tiền của , không còn chỗ kinh doanh làm cho hàng trăm công nhân
không còn nơi làm việc. Số liệu thống kê về hoả hoạn ở Việt Nam của cục cảnh
sát phòng Hoả hoạn chữa Hoả hoạn trong 5 năm 1998-2003 như sau:
Bảng 1_ Hoả hoạn ở Việt Nam trong năm 1998-2002
Năm Số vụ Địa điểm Nghành kinh tế Thiệt hại
Thành phố Nông thôn Nhà nước Tập thể Tư nhân
Liên doanh Chết Thương tật Tài sản(tỷ đồng)
1998 949 678 270 273 60 619 4 47 111 40019
1999 941 657 284 238 39 664 7 65 110 43418
2000 1026 670 356 277 44 704 3 127 465 86218
2001 1055 750 305 199 27 825 2 88 215 215102
2002 1091 720 372 226 33 830 5 105 140 92660
Vậy làm thế nào doanh nghiệp trách được tổn thất bảo toàn nguồn vốn kinh
doanh của mình? Thực ra nó còn nhiều biên pháp sử dụng như sử dụng các biện
pháp an toàn, thành lập quỹ dự trữ đề phòng xẩy ra tổn thất...Trước đây chúng ta
có một vài Công ty bảo hiểm hoả hoạn tại miền Nam trong thời kỳ Pháp thuộc
song sang năm 1975 do cơ chế bao cấp, nhà nước đứng ra bù đắp mọi thiệt hại,
bảo đảm tài chính cho các doanh nghiệp khi không may gặp rủi ro nên bảo hiểm
nói chung và bảo hiểm hoả hoạn nói riêng không có mảnh đất phát triển. Trong
điều kiên nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường hiên nay các doanh nghiệp
phải tự chủ về nguồn tài chính, tham gia bảo hiểm tài sản mà cụ thể là bảo hiểm
Hoả hoạn vẫn là phương án tối đa.
Theo quy tắc bảo hiểm Hoả hoạn hiện nay vẫn sử dụng ở các Công ty bảo
hiểm trong nước, người tham gia bảo hiểm có thể tham gia đăng ký bảo hiểm cho
những tài sản như nhà của trang thiết bị hàng hoá, nguyên vật liệu của
mình...Ngoài Hoả hoạn là rủi ro chính họ còn đăng ký cho các rủi ro phụ như nổ,
giông bão, động đất nước chảy hay rò rỉ tràn từ bể chứa đường ống hoặc thiết bị
chữa Hoả hoạn, xe cộ hay súc vật đâm vào....Trong trương hợp xẩy ra tổn thất,
các Công ty bảo hiểm bồi thường cho những thiệt hại trực tiếp từ các nguyên
nhân kể trên và cả những chi tiết cần thiết hợp lý nhằm hạn chế tổn thất tài sản
được bảo hiểm trong và ngay khi chấy.
Tuy nhiên Hoả hoạn không chỉ gây thiệt hại trực tiếp đến cho con người và
tài sản mà nó còn để lại những thiệt hại và tổn thât khổng lồ cho các doanh
nghiệp. Trên thực tế sau khi Hoả hoạn hoạt động sản xuất không thể phát triển
theo kế hoạch kinh doanh đặt ra, các doanh nghiệp sẽ mất khoản lợi nhuận do
nhà xưởng, máy móc bị hư hại. Để tránh bị phá sản họ phải tiến hành các biện
pháp khôi phục lại sản xuất. Bên cạch việc duy trì chi trả tiền lương cho nhân
công và thanh toán các chi phí cố định như tiền thuê nhà xưởng, khấu hao, điện