Khoá Luận Tốt Nghiệp Lê Thị Thu Trang A2-CN9
1
LỜI NÓI ĐẦU
Đẩy mạnh xuất khẩu là chủ trương kinh tế lớn của Đảng và Nhà nước Việt
Nam, đã được khẳng định tại Đại Hội Đảng VIII và trong Nghị quyết 01 NQ/TW
của Bộ Chính trị, với mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công
nghiệp hoá-hiện đại hoá hướng về xuất khẩu. Để thực hiện được chủ trương này,
cùng với việc đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá, chúng ta cần
phải tăng cường mở rộng thị trường xuất khẩu. Đây là việc làm cần thiết và cấp
bách hiện nay.
Liên Minh Châu Âu (EU) là một tổ chức khu vực lớn nhất hiện nay, được
đánh giá là một thị trường rộng lớn, nhiều tiềm năng với vị thế là một liên minh
kinh tế, tiền tệ duy nhất, một trong ba trung tâm kinh tế lớn của thế giới (chiếm
1/5 khối lượng thương mại giao dịch toàn cầu). Kể từ khi chính thức thiết lập
quan hệ ngoại giao năm 1990, cùng với những nỗ lực, cố gắng của cả hai phía,
quan hệ thương mại Việt Nam - EU ngày càng phát triển và đã có những tác động
mạnh mẽ đến sự phát triển thương mại của Việt Nam. Kim ngạch buôn bán với
EU chiếm tỷ trọng không nhỏ trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt
Nam (kim ngạch xuất khẩu chiếm khoảng 20%, kim ngạch nhập khẩu chiếm
khoảng 11%). Khối lượng hàng hoá buôn bán của Việt Nam với thị trường EU từ
năm 1990 đến nay đã tăng với tốc độ trung bình khoảng 35%/năm.
Những gì đã đạt được là rất đáng kể tuy nhiên vẫn chưa tương xứng với
tiềm năng và quan hệ của hai bên. Chính vì vậy tiếp tục chiếm lĩnh và đẩy mạnh
xuất khẩu hàng hoá sang thị trường này là một mục tiêu quan trọng của Việt Nam
trước mắt cũng như lâu dài.
Khoá Luận Tốt Nghiệp Lê Thị Thu Trang A2-CN9
2
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề làm sao để đẩy mạnh xuất khẩu
hàng hoá sang thị trường EU, em đã lựa chọn đề tài nghiên cứu cho khoá luận tốt
nghiệp của mình với tiêu đề.
“ĐẨY MẠNH HOẠT ĐÔNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA VIỆT NAM VÀO THỊ
TRƯỜNG EU GIAI ĐOẠN 2001 - 2010. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP”.
Nội dung của khoá luận tốt nghiệp muốn nêu lên phần nào thực trạng xuất
khẩu hàng hoá Việt Nam sang thị trường EU trong suốt thời gian hai bên có quan
hệ thương mại, qua đó thấy được những thành tựu đã đạt được, vấn đề còn tồn
tại, những khó khăn mà Nhà nước và các doanh nghiệp phải đối mặt từ đó rút ra
những kinh nghiệm và có những giải pháp tối ưu để có thể trong thời gian tới
đẩy mạnh xuất khẩu hàng hoá Việt Nam sang thị trường EU cả về chất và lượng.
Bài khoá luận gồm 3 chương:
Chương I : Giới thiệu chung về thị trường EU
Chương II : Thực trạng và triển vọng phát triển hoạt động xuất khẩu
hàng hoá Việt Nam vào thị trường EU
Chương III : Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất
khẩu hàng hoá Việt Nam vào thị trường EU giai đoạn 2001 - 2010
Cuối cùng, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô trong Trường
đặc biệt là cô giáo Thạc Sĩ: Nguyễn Xuân Nữ, người đã trực tiếp tận tình
hướng dẫn em trong suốt qúa trình nghiên cứu và hoàn thành khoá luận.
Do trình độ, kiến thức còn hạn hẹp, hiểu biết thực tế chưa nhiều và còn
thiếu kinh nghiệm nên bài viết khó tránh khỏi những sai sót. Vì vậy em rất mong
nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô.
Em xin chân thành cảm ơn.
Sinh viên: LÊ THỊ THU TRANG
Khoá Luận Tốt Nghiệp Lê Thị Thu Trang A2-CN9
3
CHƯƠNG MỘT
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THỊ TRƯỜNG EU
I. LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)
1. Vài nét về quá trình phát triển của Liên Minh Châu Âu (EU)
1.1. Sự ra đời của Liên Minh Châu Âu và các bước tiến tới nhất thể hoá
toàn diện
Liên Minh Châu Âu là một tổ chức liên kết khu vực bao gồm 15 nước
thành viên, liên kết với nhau nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, chính trị và xã
hội. Nó bắt đầu với việc tự do hoá mậu dịch giữa các nước thành viên và các
chính sách kinh tế có liên quan.
Mốc lịch sử đánh dấu sự hình thành EU lúc đó là bản “Tuyên bố
Schuman” của Bộ Trưởng Ngoại giao Pháp Robert Schuman vào ngày 9/5/1950
với đề nghị đặt toàn bộ nền sản xuất than, thép của Cộng Hoà Liên Bang Đức và
Pháp dưới một cơ quan quyền lực chung trong một tổ chức mở cửa để các nước
Châu Âu khác cùng tham gia. Do vậy, Hiệp ước thành lập Cộng đồng Than-Thép
Châu Âu đã được ký kết ngày 18/4/1951, Cộng đồng Than-Thép Châu Âu ra đời,
một tổ chức tiền thân của EU ngày nay.
Hiện nay, Liên Minh Châu Âu là một tổ chức liên kết kinh tế khu vực lớn
nhất trên thế giới, gồm 15 quốc gia độc lập về chính trị ở Tây và Bắc Âu: Pháp,
Đức, Italia, Bỉ, Lúc Xăm Bua, Hà Lan, Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ai Len,
Đan Mạch, Áo, Thụy Điển, Hy Lạp và Phần Lan. EU được quản lý bởi một loạt
các thể chế chung (Nghị Viện, Hội đồng, Uỷ Ban,v.v...).
Khoá Luận Tốt Nghiệp Lê Thị Thu Trang A2-CN9
4
EU là một tổ chức kinh tế hùng mạnh trên thế giới với GDP năm 1998 đạt
8.482 tỷ USD, chiếm 19,8% GDP toàn cầu, đồng thời cũng là một Trung tâm
Thương mại-Tài chính khổng lồ được hình thành và hoạt động trên cơ sở các
Hiệp ước: Hiệp ước Paris thành lập Cộng đồng Than-Thép Châu Âu (ECSC),
Hiệp ước Rome thành lập Cộng đồng Năng lượng Nguyên tử Châu Âu (Euratom)
và Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (EEC), Hiệp ước thành lập Cộng đồng Châu Âu
(EC), Hiệp ước Maastricht thành lập Liên Minh Châu Âu (EU) và Hiệp ước
Amsterdam (xem chi tiết ở phụ lục 1).
Nếu tính từ khi ký Hiệp ước thành lập Cộng đồng Than-Thép Châu Âu
(Paris năm 1951) thì Liên Minh Châu Âu đã bước vào năm thứ 52. Năm 1992,
Cộng đồng Châu Âu (EC) ký Hiệp ước Maastricht đánh dấu sự ra đời Liên Minh
Châu Âu (EU). Suốt thời gian 52 năm qua, nhìn tổng quát có thể thấy Liên Minh
Châu Âu đã trải qua 3 giai đoạn phát triển chủ yếu sau:
- Giai đoạn 1: 1951-1957, Hợp tác trong phạm vi Cộng đồng Than- Thép
Châu Âu (ECSC) gồm 6 nước là Pháp, Cộng Hoà Liên Bang Đức, Italia, Bỉ, Hà
Lan và Lúc Xăm Bua.
- Giai đoạn 2: 1957-1992, phát triển mối quan hệ hợp tác trên lĩnh vực
kinh tế và chính trị gồm 12 nước: 6 nước cũ của ECSC cộng thêm Anh, Đan
Mạch, Ai Len, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Hy Lạp.
- Giai đoạn 3: 1992 đến nay, Liên Minh Châu Âu (EU) đã thay thế cho
Cộng đồng Châu Âu (EC). Đây là giai đoạn “đẩy mạnh nhất thể hoá” trên tất cả
các lĩnh vực từ kinh tế- tiền tệ, ngoại giao và an ninh, đến nội chính và tư pháp.
Các quốc gia thành viên từng bước tập trung quyền lực quá độ tiến đến thành lập
Liên Bang Châu Âu. Với việc kết nạp thêm Áo, Thụy Điển và Phần Lan vào năm
1995, Số thành viên của EU đã lên đến 15 và hiện đang trong quá trình thu hút
thêm các nước Đông Âu.
Trong 3 giai đoạn kể trên, nhiệm vụ chính của hai giai đoạn đầu là đẩy
mạnh hợp tác giữa các quốc gia thành viên khi mà các yếu tố để nhất thể hoá
Khoá Luận Tốt Nghiệp Lê Thị Thu Trang A2-CN9
5
còn rất hạn chế. Đến giai đoạn thứ 3 thì hoàn toàn khác, nhiệm vụ chính là
thực hiện nhất thể hoá xuyên quốc gia thay thế cho hợp tác thông thường. Đây
thực sự là bước phát triển mới về chất so với hai giai đoạn trước.
Cho đến nay, sau nhiều nỗ lực của EU, tiến trình nhất thể hoá Châu Âu đã
đạt được các kết quả rất khả quan cả về an ninh, chính trị, xã hội, kinh tế và
thương mại.
- Về an ninh: EU lấy NATO và Liên Minh Phòng Thủ Tây Âu (WCU) làm
hai trụ cột chính và đang giảm dần sự lệ thuộc vào Mỹ.
- Về chính trị: Đang diễn ra quá trình chính trị hoá các nhân tố kinh tế, an
ninh nghĩa là kết hợp các phương tiện kinh tế, quân sự nhằm đạt tới các mục tiêu
chính trị. Đặc trưng chủ yếu nhất của Châu Âu ngày nay là quá trình Âu hoá, hợp
nhất và thống nhất các đường biên giới quốc gia nhằm tăng cường quyền lực và
quản lý chung. Đồng thời EU đang đẩy mạnh hợp tác quốc tế và khu vực bằng
việc ký các Hiệp định song và đa biên.
- Về xã hội: Các nước thành viên thực hiện một chính sách chung về lao
động, bảo hiểm, môi trường, năng lượng, giáo dục, y tế; hiện nay chỉ còn vài
bất đồng về bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ dân sự và giải quyết nạn thất
nghiệp.
- Về kinh tế: GDP của EU năm 1998 đạt 8.482 tỷ USD (theo số liệu của
EIU) được xem là lớn nhất thế giới (NAFTA: 8.150 tỷ USD, Nhật Bản: 5.630 tỷ
USD, ASEAN: 845 tỷ USD) với mức tăng trưởng bình quân hàng năm gần 4%.
Đây là khu vực kinh tế đạt trình độ cao về kỹ thuật, công nghệ, thiết bị, máy móc;
đặc biệt về cơ khí, năng lượng, nguyên tử, dầu khí, hoá chất, dệt may, điện tử,
công nghiệp vũ trụ và vũ khí.
- Về thương mại: EU hiện là trung tâm thương mại khổng lồ với doanh số
1.572,51 tỷ USD năm 1997, trong đó 50% doanh số là buôn bán trong nội bộ các
nước thành viên. Thị trường xuất nhập khẩu chính của EU là Mỹ, OPEC, Thụy
Sĩ, ASEAN, Nhật Bản, Châu Mỹ La Tinh, Hồng Kông, Trung Quốc và Nga.