intTypePromotion=1

Lý thuyết và phương pháp tiếp cận mạng lưới xã hội: Trường hợp tìm kiếm việc làm của sinh viên - Lê Ngọc Hùng

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
223
lượt xem
22
download

Lý thuyết và phương pháp tiếp cận mạng lưới xã hội: Trường hợp tìm kiếm việc làm của sinh viên - Lê Ngọc Hùng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo nội dung bài viết "Lý thuyết và phương pháp tiếp cận mạng lưới xã hội: Trường hợp tìm kiếm việc làm của sinh viên" dưới đây để nắm bắt được những kiến thức về lý thuyết và phương pháp tiếp cận lý thuyết xã hội, một số kiểu mạng lưới xã hội trong tìm kiếm việc làm,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Lý thuyết và phương pháp tiếp cận mạng lưới xã hội: Trường hợp tìm kiếm việc làm của sinh viên - Lê Ngọc Hùng

Trao ®æi nghiÖp vô X· héi häc sè 2 (82), 2003 67<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p<br /> tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi:<br /> tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm cña sinh viªn<br /> <br /> Lª Ngäc Hïng<br /> <br /> <br /> §Æt vÊn ®Ò<br /> C¬ chÕ thÞ tr−êng ®ang tõng b−íc thay thÕ c¬ chÕ tËp trung-quan liªu-bao cÊp<br /> trong lÜnh vùc lao ®éng-viÖc lµm. HiÖn nay kh«ng cßn phæ biÕn n÷a t×nh tr¹ng “viÖc<br /> chê ng−êi”, tøc lµ viÖc lµm cã s½n chØ cÇn c¸ nh©n chÊp nhËn quyÕt ®Þnh ph©n c«ng<br /> cña c¬ quan nhµ n−íc. B©y giê mçi ng−êi ph¶i chñ ®éng t×m viÖc lµm ®Ó cã thu nhËp<br /> vµ thÊt nghiÖp trë thµnh mét rñi ro cã thÓ x¶y ra ®èi víi bÊt kú ng−êi nµo thô ®éng,<br /> kh«ng tÝch cùc t×m viÖc.<br /> §· cã nhiÒu bµi viÕt vÒ t×nh tr¹ng viÖc lµm cña c¸c nhãm x· héi kh¸c nhau,<br /> nhÊt lµ sinh viªn tèt nghiÖp. Kh«ng Ýt gi¶i ph¸p ®−a ra, trong ®ã cã c¶ kiÕn nghÞ ®æi<br /> míi môc tiªu, néi dung vµ ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc-®µo t¹o, nh»m gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy<br /> trong bèi c¶nh kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. Nh−ng vÉn cßn qu¸ Ýt<br /> nghiªn cøu x· héi häc chuyªn s©u vÒ c¸ch thøc vµ c¸c nh©n tè t¸c ®éng tíi hµnh vi t×m<br /> kiÕm viÖc lµm, nhÊt lµ cña sinh viªn - mét nguån nh©n lùc trÝ thøc quan träng cña sù<br /> nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc. Bµi viÕt nµy tËp trung vµo: (1) tr×nh<br /> bµy mét sè vÊn ®Ò lý thuyÕt m¹ng l−íi x· héi vµ (2) vËn dông ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn<br /> m¹ng l−íi x· héi ®Ó xem xÐt tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm cña sinh viªn.<br /> M¹ng l−íi x· héi: lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn<br /> Ng−êi ph−¬ng §«ng tõ l©u rÊt quen thuéc víi h×nh ¶nh vÜ m« vÒ c¸i “l−íi trêi<br /> lång léng” bao bäc lÊy con ng−êi, quy ®Þnh danh phËn con ng−êi. Trong khoa häc x·<br /> héi, C. M¸c ®· ®−a ra quan niÖm gèc vÒ mèi quan hÖ gi÷a con ng−êi vµ x· héi nãi<br /> chung vµ quan hÖ s¶n xuÊt nãi riªng. M¸c viÕt: “Tæng hîp l¹i th× nh÷ng quan hÖ s¶n<br /> xuÊt hîp thµnh c¸i mµ ng−êi ta gäi lµ nh÷ng quan hÖ x· héi, lµ x· héi”1. Theo M¸c,<br /> b¶n chÊt con ng−êi kh«ng ph¶i lµ mét c¸i trõu t−îng cè h÷u cña c¸ nh©n riªng biÖt mµ<br /> “Trong tÝnh hiÖn thùc cña nã, b¶n chÊt con ng−êi lµ tæng hßa nh÷ng quan hÖ x· héi”2.<br /> Kh¸i niÖm m¹ng l−íi x· héi dïng ®Ó chØ phøc thÓ c¸c mèi quan hÖ x· héi do<br /> con ng−êi x©y dùng, duy tr× vµ ph¸t triÓn trong cuéc sèng thùc cña hä víi t− c¸ch lµ<br /> thµnh viªn cña x· héi.<br /> <br /> 1<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ng-Ghen. Toµn tËp. T. 1. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia. Hµ Néi. 1995. Tr. 159.<br /> 2<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ng-Ghen. Toµn tËp. T. 3. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia. Hµ Néi. 1995. Tr. 11.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 68 Lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi: tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm ...<br /> <br /> <br /> Trong x· héi häc, c¸c ®Æc ®iÓm vµ tÝnh chÊt cña m¹ng l−íi x· héi ®−îc nghiªn<br /> cøu tõ nhiÒu h−íng tiÕp cËn kh¸c nhau. Lý thuyÕt t−¬ng t¸c x· héi cña Georg Simmel<br /> tËp trung vµo ph©n tÝch c¸c kiÓu, h×nh thøc cña m¹ng l−íi gåm c¸c mèi liªn hÖ cña c¸c<br /> c¸ nh©n ®ang t¸c ®éng lÉn nhau. Theo thuyÕt cÊu tróc-chøc n¨ng, Emile Durkheim<br /> ph©n biÖt hai kiÓu ®oµn kÕt x· héi h÷u c¬ vµ m¸y mãc trªn c¬ së hai h×nh thøc ph©n<br /> c«ng lao ®éng phøc t¹p vµ ®¬n gi¶n t¹o nªn nh÷ng kiÓu quan hÖ vµ liªn hÖ t−¬ng øng<br /> gi÷a c¸c c¸ nh©n vµ nhãm ng−êi. M¹ng l−íi quan hÖ chøc n¨ng ®Æc tr−ng cho kiÓu ®oµn<br /> kÕt h÷u c¬ cña x· héi hiÖn ®¹i vµ m¹ng l−íi quan hÖ phi chøc n¨ng ®Æc tr−ng cho kiÓu<br /> ®oµn kÕt m¸y mãc cña x· héi truyÒn thèng. Theo lý thuyÕt hÖ thèng x· héi, mét sè t¸c<br /> gi¶ tËp trung vµo gi¶i quyÕt mét nhiÖm vô trung t©m cña x· héi häc lµ nghiªn cøu cèt<br /> lâi bªn trong cña x· héi. Víi t− c¸ch lµ kiÓu mèi liªn hÖ vµ quan hÖ gi÷a c¸c thµnh tè x·<br /> héi, m¹ng l−íi x· héi lµ biÓu hiÖn cô thÓ, trùc tiÕp vµ râ rÖt nhÊt cña cÊu tróc x· héi.<br /> Ph©n tÝch m¹ng l−íi x· héi trë thµnh mét ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn cÊu tróc x· héi3.<br /> Trªn cÊp ®é x· héi häc vi m« rÊt gÇn víi t©m lý häc x· héi, Jacob Moreno ph¸t<br /> triÓn ph−¬ng ph¸p vµ kü thuËt tr¾c nghiÖm x· héi (Sociometry) ®Ó ®o l−êng tõng mèi<br /> quan hÖ cña c¸ nh©n nh»m x©y dùng c¸c ®å thøc x· héi (Sociogram) chØ râ c¸ nh©n<br /> nµo quan hÖ nh− thÕ nµo víi ai, c¸ nh©n nµo chiÕm vÞ trÝ nµo trong m¹ng l−íi quan hÖ<br /> ®ã. Alex Bavelas vµ Harold Leavitt chØ ra c¸c m¹ng l−íi giao tiÕp trong ®ã quan träng<br /> nhÊt lµ kiÓu m¹ng d©y, m¹ng vßng, m¹ng th¸p vµ m¹ng h×nh sao. Fritz Heider,<br /> Theodore Newcomb vµ nh÷ng ng−êi kh¸c tËp trung vµo nghiªn cøu ®éng th¸i vµ sù<br /> c©n b»ng ®éng cña m¹ng l−íi x· héi trong ®ã bÊt kú mét thay ®æi nµo trong mèi quan<br /> hÖ víi bé phËn nµo ®Òu kÐo theo nh÷ng biÕn ®æi ë bé phËn kh¸c vµ toµn bé m¹ng l−íi,<br /> kÕt qu¶ lµ t¸i lËp tr¹ng th¸i c©n b»ng, æn ®Þnh t−¬ng ®èi cña c¶ m¹ng.<br /> C¸c nghiªn cøu m¹ng l−íi x· héi trong nhãm nhá b»ng ph−¬ng ph¸p tr¾c<br /> nghiÖm x· héi, vÝ dô nghiªn cøu cña Jacob Moreno, ®· thóc ®Èy h−íng nghiªn cøu x·<br /> héi häc ®Þnh l−îng vÒ c¸c kiÓu m¹ng l−íi x· héi vµ vai trß cña chóng ®èi víi sù thèng<br /> nhÊt, héi nhËp x· héi. Tõ nh÷ng nghiªn cøu vÒ c¸c qu¸ tr×nh nhãm ®· ph¸t hiÖn ra<br /> lo¹i cÊu tróc chÝnh thøc dùa vµo c¸c mèi quan hÖ chøc n¨ng ®−îc thiÕt lËp vµ vËn<br /> hµnh theo nh÷ng quy chÕ nhÊt ®Þnh vµ cÊu tróc phi chÝnh thøc dùa vµo mèi t−¬ng<br /> t¸c gi÷a c¸c c¸ nh©n.<br /> CÇn chó ý lµ c¸c nhµ t©m lý häc chñ yÕu nghiªn cøu mÆt nhu cÇu, ®éng c¬,<br /> t×nh c¶m cña m¹ng l−íi x· héi. C¸c nhµ x· héi häc tËp trung nghiªn cøu h×nh thï,<br /> khu«n mÉu, kiÓu, lo¹i, quy m«, ®Æc ®iÓm vµ tÝnh chÊt cña sù h×nh thµnh, vËn ®éng<br /> vµ biÕn ®æi m¹ng l−íi x· héi. Hai h−íng tiÕp cËn x· héi häc chñ yÕu ë ®©y lµ (1)<br /> nghiªn cøu ®Þnh l−îng, vÝ dô tÇn suÊt tiÕp xóc, c−êng ®é giao tiÕp, mËt ®é quan hÖ,<br /> ®é bÒn v÷ng vÒ mÆt thêi gian vµ quy m«, ph¹m vi ph©n bè trong kh«ng gian cña<br /> m¹ng l−íi vµ (2) nghiªn cøu ®Þnh tÝnh, vÝ dô nh− chiÒu, h−íng, vÞ trÝ, kiÓu, d¹ng,<br /> tÝnh chÊt vµ ®é tin cËy cña c¸c mèi liªn hÖ t¹o thµnh m¹ng l−íi x· héi.<br /> <br /> <br /> 3<br /> Barry Wellman. “Network Analysis: Some Basic Principles”. Trong R. Collins (Ed. ). Sociological Theory.<br /> 1983. San Fransisco: Jossey-Bass. P. 156-157; K. S. Cook and J. M. Whitmeyer. “Two approaches to social<br /> structure: exchange theory and network Analysis”. Annual Review of Sociology. Vol. 18. 1992. P 109-127.<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Lª Ngäc Hïng 69<br /> <br /> Khi nghiªn cøu c¸c kiÓu m¹ng l−íi x· héi, Mark Granovetter cho biÕt mËt ®é<br /> vµ c−êng ®é cña c¸c mèi liªn hÖ x· héi cã t¸c dông kh¸c nhau ®èi víi giao tiÕp vµ sù<br /> héi nhËp x· héi. Tr¸i víi quan niÖm th«ng th−êng, «ng cho r»ng nh÷ng ng−êi cã<br /> m¹ng l−íi x· héi dµy ®Æc khÐp kÝn trong ®ã mäi ng−êi ®Òu quen biÕt vµ th©n thiÕt<br /> nhau cã thÓ sÏ t¹o ra sù h¹n chÕ trong viÖc trao ®æi th«ng tin vµ c¶n trë sù liªn hÖ<br /> víi thÕ giíi bªn ngoµi. Ng−îc l¹i, mét m¹ng l−íi x· héi gåm c¸c mèi liªn hÖ yÕu ít,<br /> láng lÎo, th−a thít, lu«n lu«n më l¹i tá ra cã lîi cho sù trao ®æi th«ng tin vµ t¹o ra sù<br /> héi nhËp víi x· héi còng nh− t¹o c¬ héi cho c¸ nh©n theo ®uæi môc ®Ých cña hä.<br /> Granovetter gäi ®ã lµ “hiÖu øng m¹nh cña c¸c mèi liªn hÖ yÕu ít”4.<br /> Vai trß quan träng cña m¹ng l−íi x· héi ®−îc nhÊn m¹nh trªn nhiÒu<br /> ph−¬ng diÖn, ch¼ng h¹n m¹ng l−íi di c− ®−îc coi lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh toµn bé<br /> qu¸ tr×nh di c− trong n−íc vµ quèc tÕ5. NhiÒu ch−¬ng tr×nh, dù ¸n ph¸t triÓn kinh<br /> tÕ-x· héi ®· cô thÓ ho¸ kh¸i niÖm m¹ng l−íi x· héi thµnh kh¸i niÖm “m¹ng an<br /> toµn”, “m¹ng søc khoΔ ®Ó chØ hÖ thèng c¸c dÞch vô vµ c¸c mèi liªn hÖ nh»m hç trî<br /> vµ ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu, lîi Ých cña nh÷ng nhãm nhÊt ®Þnh. Sù ph¸t triÓn v−ît<br /> bËc cña khoa häc c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng hiÖn nay ®ang më ra<br /> nh÷ng m¹ng toµn cÇu vµ “thêi ®¹i m¹ng”6. Nh−ng ngay c¶ khi internet hãa, m¹ng<br /> ho¸ th× cèt lâi cña thêi ®¹i m¹ng vÉn lµ m¹ng l−íi x· héi, bëi kh«ng ph¶i m¸y mãc<br /> mµ chÝnh lµ con ng−êi liªn hÖ víi nhau, kÕt l¹i víi nhau thµnh m¹ng l−íi th«ng<br /> qua c¸c ph−¬ng tiÖn c«ng nghÖ hiÖn ®¹i.<br /> Mét sè kiÓu m¹ng l−íi x· héi trong t×m kiÕm viÖc lµm<br /> VËn dông lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi ta cã thÓ t×m<br /> hiÓu râ thµnh phÇn vµ kiÓu d¹ng c¸c quan hÖ x· héi mµ c¸c c¸ nh©n cã thÓ sö dông<br /> ®Ó t×m kiÕm viÖc lµm. Nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n, quan träng nhÊt t¹o nªn m¹ng l−íi x·<br /> héi ë ®©y lµ c¸c thµnh viªn gia ®×nh bao gåm bè mÑ, anh em bµ con ruét thÞt; nh÷ng<br /> ng−êi quen th©n cña gia ®×nh, c¸c b¹n bÌ cña c¸ nh©n vµ nh÷ng ng−êi kh¸c, nh÷ng<br /> nhãm vµ tæ chøc x· héi mµ hä cã nh÷ng mèi liªn hÖ nhÊt ®Þnh trong qu¸ tr×nh sèng,<br /> sinh ho¹t, häc tËp vµ tham gia vµo thÞ tr−êng lao ®éng x· héi. M¹ng l−íi x· héi cã vai<br /> trß trùc tiÕp lµm cÇu nèi vµ hç trî t×m kiÕm viÖc lµm. VÒ mÆt lý thuyÕt cã thÓ nªu<br /> kh¸i qu¸t ba kiÓu m¹ng l−íi x· héi: (1) kiÓu truyÒn thèng: c¸ nh©n chñ yÕu dùa vµo<br /> c¸c quan hÖ gia ®×nh ®Ó t×m kiÕm viÖc lµm, (2) kiÓu hiÖn ®¹i: c¸ nh©n chñ yÕu dùa<br /> vµo c¸c mèi quan hÖ chøc n¨ng víi c¸c c¬ quan, tæ chøc vµ c¸c thiÕt chÕ cña thÞ<br /> tr−êng lao ®éng ®Ó t×m kiÕm viÖc lµm, vµ (3) kiÓu hçn hîp, kÕt hîp gi÷a truyÒn thèng<br /> vµ hiÖn ®¹i. MÆc dï kiÓu hçn hîp lµ phæ biÕn hiÖn nay, nh−ng cïng víi sù ph¸t triÓn<br /> cña thÞ tr−êng lao ®éng x· héi víi c¸c yÕu tè mang tÝnh dÞch vô chuyªn nghiÖp vµ<br /> chuyªn m«n ho¸ ngµy cµng cao, kiÓu m¹ng l−íi hiÖn ®¹i sÏ chiÕm −u thÕ trong ®êi<br /> sèng x· héi cô thÓ vµ ë ®©y lµ trong t×m kiÕm viÖc lµm.<br /> <br /> <br /> 4<br /> Mark Granovetter. “The Strength of Weak Ties”. American Journal of Sociology. Vol. 78. 1973. Tr. 1360-1368.<br /> 5<br /> §Æng Nguyªn Anh. “Vai trß cña m¹ng l−íi x· héi trong qu¸ tr×nh di c−”. T¹p chÝ X· héi häc. Sè 2. 1998. Tr. 16-23.<br /> 6<br /> UNDP. B¸o c¸o ph¸t triÓn con ng−êi 2001: c«ng nghÖ míi v× sù ph¸t triÓn con ng−êi. NXB ChÝnh trÞ Quèc<br /> gia. Hµ Néi 2001. Tr. 38.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 70 Lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi: tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm ...<br /> <br /> M« h×nh 1. KiÓu m¹ng l−íi x· héi truyÒn thèng trong t×m kiÕm viÖc lµm<br /> <br /> <br /> C¸ nh©n C¸c quan hÖ gia ®×nh ViÖclµm<br /> <br /> <br /> <br /> M« h×nh 2. KiÓu m¹ng l−íi x· héi hiÖn ®¹i trong t×m kiÕm viÖc lµm<br /> <br /> C¸c quan hÖ chøc n¨ng<br /> C¸ nh©n ViÖclµm<br /> <br /> <br /> M« h×nh 3. KiÓu m¹ng l−íi x· héi hçn hîp trong t×m kiÕm viÖc lµm<br /> <br /> C¸c quan hÖ gia ®×nh vµ quan<br /> C¸ nh©n hÖ chøc n¨ng ViÖclµm<br /> <br /> <br /> M¹ng l−íi x· héi trong tr−êng hîp sinh viªn t×m kiÕm viÖc lµm<br /> Mét sè ®Æc ®iÓm cña sinh viªn vµ viÖc lµm mong ®îi.<br /> ý t−ëng nghiªn cøu nªu trªn vÒ m¹ng l−íi x· héi ®−îc triÓn khai th«ng qua<br /> cuéc ®iÒu tra mét mÉu nhá gåm 229 sinh viªn trong ®ã cã 114 nam vµ 115 n÷ ®ang häc<br /> n¨m cuèi ë mét sè tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, S− ph¹m, Khoa häc tù nhiªn, Khoa häc x·<br /> héi ë Hµ Néi vµ pháng vÊn s©u mét sè nhµ tuyÓn dông, mét sè cùu sinh viªn ®ang lµm<br /> viÖc t¹i mét sè c¬ quan7. KÕt qu¶ ®iÒu tra cho biÕt, kho¶ng 13% sinh viªn xuÊt th©n tõ<br /> gia ®×nh sèng ë Hµ Néi vµ 87% ngo¹i tØnh; kho¶ng 9% xuÊt th©n trong gia ®×nh kh¸ gi¶,<br /> 70% gia ®×nh møc sèng trung b×nh vµ 21% - gia ®×nh thuéc lo¹i khã kh¨n; chØ cã kho¶ng<br /> 20% sinh viªn cã bè lµm nghÒ n«ng, 29% cã mÑ lµm nghÒ n«ng. Qua ®ã cã thÓ thÊy mÆc<br /> dï gÇn 70% lao ®éng n«ng nghiÖp vµ gÇn 80% d©n c− sèng ë n«ng th«n nh−ng con em<br /> n«ng d©n vµo ®¹i häc kh«ng nhiÒu (kho¶ng 30%). Cã mèi t−¬ng quan tØ lÖ thuËn gi÷a<br /> tr×nh ®é häc vÊn cña bè mÑ vµ con c¸i: kho¶ng 44% sinh viªn cã bè tèt nghiÖp ®¹i häc vµ<br /> trªn ®¹i häc, 33% cã mÑ ®· tèt nghiÖp ®¹i häc hoÆc sau ®¹i häc (xem b¶ng).<br /> B¶ng nghÒ nghiÖp vµ tr×nh ®é häc vÊn cña bè vµ mÑ (%)<br /> <br /> NghÒ nghiÖp vµ häc vÊn Bè MÑ<br /> NghÒ n«ng 19,2 28,8<br /> Tèt nghiÖp phæ th«ng trung häc 41,9 45,9<br /> §¹i häc, trªn ®¹i häc 44,2 32,9<br /> <br /> Sinh viªn muèn lµm viÖc ë ®©u? KÕt qu¶ ®iÒu tra cho biÕt cã 44% sinh viªn<br /> tr¶ lêi lµ “cã dù ®Þnh lµm viÖc ë Hµ Néi” vµ 56% dù ®Þnh lµm viÖc ë vïng kh¸c ngoµi<br /> Hµ Néi. TØ lÖ n÷ sinh viªn dù ®Þnh lµm viÖc ë Hµ Néi cao h¬n tØ lÖ nam sinh viªn<br /> (55,4% so víi 44,6%). Theo ý kiÕn cña kh«ng Ýt sinh viªn, c¸c ®Þa ph−¬ng nhÊt lµ<br /> vïng n«ng th«n “kh«ng cã ®Êt dông vâ”. Mét sinh viªn nãi râ: “ë quª kh«ng cã nhu<br /> cÇu vÒ ngµnh bän m×nh theo häc”, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng ngµnh ®ãn ®Çu ph¸t triÓn x·<br /> héi nh− Khoa häc tr¸i ®Êt; VËt lý ®Þa cÇu, C«ng nghÖ ®iÖn tö – tin häc, Quèc tÕ häc,<br /> §«ng ph−¬ng häc, X· héi häc, LuËt, Du lÞch, L−u tr÷ vµ nhiÒu ngµnh ®µo t¹o kh¸c.<br /> <br /> <br /> 7<br /> Xem B¸o c¸o khoa häc “M¹ng l−íi x· héi vµ hµnh vi t×m kiÕm viÖc lµm cña sinh viªn n¨m thø t− hiÖn<br /> nay” (2002) do Lý ThÞ H¶o vµ NguyÔn ThÞ Liªn H−¬ng thùc hiÖn d−íi sù h−íng dÉn cña Lª Ngäc Hïng.<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Lª Ngäc Hïng 71<br /> <br /> ViÖt Nam ®· chuyÓn sang nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®−îc h¬n mét thËp kû.<br /> Nh−ng khi ®−îc hái vÒ nguyÖn väng lµm viÖc trong khu vùc nµo th×, trõ 20,1% sè sinh<br /> viªn ch−a cã c©u tr¶ lêi x¸c ®Þnh, vÉn cã tíi 66,4% sinh viªn muèn lµm trong khu vùc<br /> nhµ n−íc vµ chØ cã 13,5% cã nguyÖn väng lµm viÖc trong khu vùc d©n doanh. TØ lÖ nµy<br /> (13,5%) thÊp kh«ng ®¸ng kÓ so víi tØ lÖ 14,7% sè sinh viªn ra tr−êng s½n sµng lµm nghÒ<br /> tù do nh− ®· ®−îc ph¸t hiÖn qua cuéc ®iÒu tra ë 5 tr−êng §¹i häc t¹i Hµ Néi n¨m 19908.<br /> GÇn mét nöa sè sinh viªn n¨m thø t− l−êng thÊy khã kh¨n lín nhÊt mµ hä sÏ<br /> gÆp ph¶i b−íc vµo thÞ tr−êng lao ®éng: ®ã lµ “tÝnh c¹nh tranh cao” trong t×m kiÕm viÖc<br /> lµm c¶ trong khu vùc nhµ n−íc vµ khu vùc ngoµi nhµ n−íc. Mét thùc tÕ lµ hÇu nh− chØ<br /> c¸c c¬ quan nhµ n−íc nh− c¸c viÖn, c¸c tr−êng ®¹i häc hoÆc c¸c tæ chøc nghiªn cøu-®µo<br /> t¹o míi tuyÓn dông sinh viªn thuéc nh÷ng ngµnh nh− nªu trªn. Mét c¸n bé tuyÓn<br /> dông nhµ n−íc nãi râ: “B©y giê c¸c ngµnh khoa häc nghiªn cøu hä tuyÓn rÊt Ýt, thËm<br /> chÝ kh«ng tuyÓn, chØ khi nµo cã c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu hoÆc cã dù ¸n nµo ®ã th× hä<br /> míi thuª (ng¾n h¹n)”. Mét sinh viªn ngµnh khoa häc tù nhiªn t©m sù: “Nh÷ng ngµnh<br /> nh− bän m×nh khã mµ xin vµo lµm ë c¬ quan liªn doanh hay n−íc ngoµi. Nãi chung lµ<br /> sinh viªn tæng hîp, nhu cÇu cña hä toµn lµ kinh tÕ, ngo¹i giao hay ngo¹i ng÷, ai ng−êi<br /> ta cÇn nh÷ng “«ng” nghiªn cøu nh− m×nh”. Mét sinh viªn ngµnh khoa häc x· héi nãi:<br /> “Nh÷ng ngµnh häc nh− bän m×nh còng chØ cã thÓ xin vµo lµm ë nhµ n−íc th«i v× chñ<br /> yÕu lµ nghiªn cøu, nh÷ng c¬ quan n−íc ngoµi ai ng−êi ta nu«i m×nh chØ ngåi nghiªn<br /> cøu, chñ yÕu hä quan t©m ®Õn viÖc m×nh lµm ®−îc ra tiÒn hay kh«ng, hiÖu qu¶ kinh tÕ<br /> cao kh«ng th«i”. Mét sinh viªn s− ph¹m còng nãi: “Ngµnh s− ph¹m th× còng chØ lµm ë<br /> nhµ n−íc th«i chø liªn doanh n−íc ngoµi ai ng−êi ta cÇn gi¸o viªn”.<br /> Trong tuyÓn dông lao ®éng, kh¸c víi t− nh©n, c¸c c¬ quan nhµ n−íc lu«n ®ßi<br /> hái sinh viªn tèt nghiÖp ph¶i tèt nghiÖp lo¹i giái. Mét cùu sinh viªn ®ang lµm viÖc<br /> trong liªn doanh cho biÕt: “C¸c ngµnh khoa häc thiªn nhiÒu vÒ lý thuyÕt chØ cã thÓ xin<br /> vµo nhµ n−íc, nh−ng c¸i b»ng chuyªn m«n ph¶i giái. Cßn c¸c c«ng ty liªn doanh hä<br /> kh«ng quan t©m l¾m (tíi b»ng cÊp lo¹i g×), quan träng lµ thö viÖc, pháng vÊn, nÕu cã<br /> ®ñ n¨ng lùc th× ký hîp ®ång lµm”. §èi víi nhµ tuyÓn dông n−íc ngoµi th× “c¸i ®Çu<br /> tiªn ng−êi ta yªu cÇu lµ ngo¹i ng÷, vi tÝnh. Pháng vÊn b»ng tiÕng Anh ch¼ng h¹n,<br /> nÕu anh kh«ng tr¶ lêi ®−îc th× cho anh th«i lu«n”.<br /> Ngoµi nh÷ng lý do cã vÎ rÊt kh¸ch quan nªu trªn, viÖc cã gÇn 2/3 sè sinh viªn<br /> dù ®Þnh xin viÖc trong Nhµ n−íc lµ do yÕu tè t©m lý x· héi muèn cã viÖc lµm æn ®Þnh,<br /> ®Êy lµ ch−a kÓ tíi t©m lý ®Ò cao “ng−êi nhµ n−íc” ®· cã tõ l©u. Mét sinh viªn nãi:<br /> “M×nh x¸c ®Þnh lµm ë liªn doanh vµi n¨m råi chuyÓn vÒ nhµ n−íc...ai ch¼ng muèn æn<br /> ®Þnh nhÊt l¹i lµ con g¸i n÷a”.<br /> Mét sè ®Çu mèi cña m¹ng l−íi x· héi<br /> Ngoµi viÖc häc tËp chÝnh thøc ë tr−êng ®Ó ®Çu t− vµo vèn ng−êi, tøc lµ n©ng cao<br /> kiÕn thøc chuyªn m«n vµ kü n¨ng nghÒ nghiÖp, kh«ng Ýt sinh viªn häc thªm ngo¹i<br /> ng÷, vi tÝnh vµ mét sè m«n kh¸c. Thùc tÕ cã 62% sinh viªn cho biÕt hä ®ang häc thªm<br /> <br /> 8<br /> NguyÔn Ph−¬ng Th¶o. “Nh÷ng ®Þnh h−íng gi¸ trÞ x· héi-nghÒ nghiÖp cña sinh viªn trong giai ®o¹n hiÖn<br /> nay”. T¹p chÝ X· héi häc. Sè 3. 1991. Tr. 42-47.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 72 Lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi: tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm ...<br /> <br /> <br /> vµ 38% kh«ng häc thªm. Môc ®Ých häc thªm chñ yÕu lµ ®Ó “xin viÖc dÔ dµng” (41,4%)<br /> vµ ®Ó “hç trî cho chuyªn m«n” (35,2%). Mét n÷ sinh ngµnh khoa häc x· héi nãi: “B©y<br /> giê ngoµi chuyªn m«n ra th× kh«ng thÓ kh«ng cã ngo¹i ng÷, vi tÝnh. Nh− ngµnh cña<br /> m×nh ch¼ng h¹n, kh«ng cã nh÷ng c¸i Êy th× chÕt, b©y giê ®i ®©u còng cÇn”.<br /> Ngoµi viÖc häc thªm, sinh viªn cßn võa cñng cè, duy tr× c¸c quan hÖ x· héi ®· cã<br /> vµ võa t¹o lËp c¸c mèi quan hÖ míi, tiÕp xóc víi c¸c ®Çu mèi th«ng tin nh»m t×m kiÕm<br /> viÖc lµm. Nh− gi¶ thuyÕt ®· nªu, sinh viªn chñ yÕu ph¶i dùa vµo m¹ng l−íi hçn hîp bao<br /> gåm c¸c ®Çu mèi quan hÖ gia ®×nh, b¹n bÌ vµ nh÷ng tæ chøc giíi thiÖu viÖc lµm. §Ó t×m<br /> viÖc lµm sau khi ra tr−êng, phÇn lín sinh viªn ®Æt niÒm tin hy väng vµo c¸c quan hÖ gia<br /> ®×nh (61,4%), quan hÖ hä hµng (13,9%), ng−êi quen biÕt cña gia ®×nh (11,7%), b¹n bÌ<br /> (5,4%), trung t©m giíi thiÖu viÖc lµm (4%), ng−êi yªu vµ gia ®×nh ng−êi yªu (3,5%).<br /> §−îc hái vÒ c¸ch thøc t×m viÖc, ngoµi tØ lÖ kho¶ng 14% sè sinh viªn thÊy khã<br /> tr¶ lêi, c¸c sinh viªn kh¸c cho biÕt mét sè c¸ch nh− sau: “®Ó bè mÑ lo liÖu”: 11,1%,<br /> nhê hä hµng “ng−êi th©n trong gia ®×nh gióp ®ì”: 16,4%, nhê “ng−êi quen cña gia<br /> ®×nh”: 10,6% vµ nhê “ng−êi yªu hoÆc gia ®×nh ng−êi yªu gióp ®ì’: 3,5%; ®¸ng chó ý lµ<br /> cã gÇn 5% sè sinh viªn sÏ “tù t¹o viÖc lµm” cho b¶n th©n vµ ng−êi kh¸c, 40% sinh<br /> viªn sÏ tù t×m kiÕm viÖc lµm th«ng qua sù nç lùc tiÕp cËn c¸c ®Çu mèi th«ng tin vµ<br /> ®Çu mèi kh¸c ngoµi quan hÖ gia ®×nh.<br /> Kho¶ng 45% sè sinh viªn ®−îc hái cho biÕt trong häc kú võa qua hä ®· cã thªm<br /> nh÷ng ®Çu mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh nµo ®ã ®Ó cã thÓ hç trî xin viÖc sau khi ra tr−êng.<br /> H¬n 1/3 sè sinh viªn tham gia häc thªm cã mèi “tiÕp xóc víi b¹n bÌ trong líp häc thªm ®Ó<br /> nhê xin viÖc”. Tuy nhiªn, míi chØ cã gÇn 1/4 sè sinh viªn ®· tõng tiÕp xóc víi nh÷ng ®Çu<br /> mèi viÖc lµm nh− trung t©m giíi thiÖu viÖc lµm ®Ó t×m hiÓu vÒ thÞ tr−êng lao ®éng.<br /> H¬n mét nöa sè sinh viªn (52,7%) “cã dïng c¸c ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i<br /> chóng” ®Ó t×m hiÓu th«ng tin vÒ viÖc lµm. Trong sè ®ã th«ng dông nhÊt lµ “b¸o chÝ” –<br /> 52,7% sinh viªn biÕt vÒ viÖc lµm qua nguån tin nµy, “tivi”: 11,5%, “®µi”: 6,1% vµ “c¸c<br /> nguån tin kh¸c”: 29,8%. MÆc dï thñ ®« Hµ Néi cã hµng tr¨m c¸c “internet-cµphª” vµ<br /> m¸y vi tÝnh kh«ng ph¶i lµ hiÕm trong c¸c tr−êng ®¹i häc, nh−ng chØ cã kho¶ng 23%<br /> sè sinh viªn “®· tõng truy cËp" internet ®Ó biÕt th«ng tin vÒ viÖc lµm, sè cßn l¹i<br /> (77,4%) ch−a tõng lµm nh− vËy.<br /> Tr−êng hîp t×m viÖc theo m« h×nh m¹ng l−íi hçn hîp<br /> Theo m« h×nh nµy sinh viªn tiÕp xóc ®−îc víi ng−êi tuyÓn dông nhê th«ng qua<br /> c¸c ®Çu mèi lµ nh÷ng ng−êi quen biÕt cña gia ®×nh. Tr−êng hîp ®¬n gi¶n nhÊt cña m¹ng<br /> l−íi hçn hîp quan hÖ gia ®×nh vµ quan hÖ chøc n¨ng lµ tr−êng hîp chÞ H (27 tuæi) ®ang<br /> lµm viÖc ë mét Trung nghiªn cøu ph¸t triÓn (m« h×nh 4). Nhê mét ng−êi cã quan hÖ th©n<br /> thiÕt víi gia ®×nh nªn chÞ H. ®· t×m ®−îc viÖc lµm ngay sau khi tèt nghiÖp. ChÞ H. kÓ:<br /> “T«i vµo ®©y còng ®¬n gi¶n th«i mµ, tèt nghiÖp xong t«i còng ë nhµ, vÉn muèn ch¬i mét<br /> thêi gian n÷a, (nh−ng) chó Êy lµ b¹n th©n víi bè t«i thÊy thÕ b¶o t«i nép hå s¬ vµo c¬<br /> quan chó Êy quen, thÕ lµ t«i nép. H×nh nh− ®ît Êy t«i ch¼ng ph¶i thi g× c¶, c¸i chó Êy<br /> biÕt m×nh råi nªn b¶o: th«i mµy cø ®i lµm ®i, ch¼ng pháng vÊn g× c¶, m×nh còng ch¼ng<br /> hiÓu t¹i sao hä l¹i nhËn m×nh. Yªu cÇu th× còng chØ (cÇn) b»ng tõ kh¸ trë lªn, th«ng<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Lª Ngäc Hïng 73<br /> <br /> minh nhanh nhÑn, ngo¹i ng÷ vi tÝnh, ¤kª, thÕ lµ ®−îc. C«ng nhËn bän t«i còng may<br /> m¾n, m×nh biÕt vµ xin ®−îc ®óng lóc hä cÇn hoÆc thiÕu ng−êi th× dÔ l¾m”.<br /> M« h×nh 4. M¹ng l−íi hçn hîp t×m kiÕm viÖc lµm cña sinh viªn<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Sinh viªn ViÖc lµm<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Ng−êi tuyÓn<br /> dông<br /> Bè<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> B¹n cña bè<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Kh«ng chØ nh÷ng ng−êi ®· t×m ®−îc viÖc lµm råi míi nãi râ tÇm quan träng<br /> cña kiÓu m¹ng l−íi hçn hîp, mµ cã sinh viªn s¾p tèt nghiÖp còng hiÓu vµ cã ý thøc<br /> x©y dùng m¹ng l−íi nµy: “Thùc ra tr−íc ®©y em rÊt lo kh«ng biÕt xin viÖc b»ng c¸ch<br /> nµo. May qu¸ võa råi bè em còng chØ nãi chuyÖn vÒ viÖc xin viÖc cña em, thÕ lµ cã chó<br /> cïng c¬ quan l¹i b¶o hái xem cã thÝch lµm b¸o kh«ng th× chó ý xin hé cho vµo lµm ë<br /> B¸o Kinh tÕ. Cßn mÊy chç n÷a, b©y giê thµnh ra râ nhiÒu mèi, kh«ng biÕt nªn vµo<br /> ®©u, c¸i chÝnh lµ m×nh cã lµm ®−îc kh«ng. Bè em b¶o b©y giê chÞu khã ®Õn nhµ hä<br /> ch¬i. MÊy h«m n÷a cßn mang gµ víi quµ TÕt sang biÕu. . . (tr−íc ®©y th× kh«ng hay<br /> tiÕp xóc víi hä). Hä ë c¬ quan bè em nªn còng ch¼ng gÆp mÊy, thËm chÝ ch¼ng bao giê<br /> quan hÖ, b©y giê biÕt hä cã thÓ gióp m×nh nªn míi ®i l¹i th«i, em còng h¬i ng¹i”.<br /> M¹ng l−íi hçn hîp cã thÓ phøc t¹p lªn do t¨ng sè l−îng ®Çu mèi vµ c¸c quan<br /> hÖ ®an xen nhau. VÝ dô, mét cùu sinh viªn 28 tuæi ®ang c«ng t¸c t¹i mét viÖn nghiªn<br /> cøu ë Hµ Néi kÓ: “¤i, xin viÖc vÊt v¶ l¾m, ®ît Êy chÞ nép hå s¬ kh¸ nhiÒu, hÇu nh−<br /> chç nµo còng nép, cø cã tin tuyÓn ng−êi lµ chÞ nép hå s¬ ngay nh−ng còng kh«ng cã<br /> kÕt qu¶ g×. ChÞ xin ®−îc vµo ®©y thùc ra lµ cã chó b¹n cña cËu chÞ giíi thiÖu cho chÞ<br /> nép hå s¬ vµo lµm ®Êy chø. NÕu cø ®îi chê th× cßn l©u”.<br /> Tr−êng hîp t×m viÖc theo m« h×nh m¹ng l−íi chøc n¨ng<br /> Ngoµi quan hÖ gia ®×nh, trong kh«ng Ýt tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm c¸c quan<br /> hÖ chøc n¨ng ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh (m« h×nh 5). VÝ dô mét cùu sinh viªn ®· ph¶i mÊt<br /> gÇn mét n¨m trêi tù t×m viÖc lµm kh«ng ®−îc, sau nhê chç quen biÕt cña thµy gi¸o míi<br /> cã viÖc lµm, kÓ nh− sau: “M×nh nép hå s¬ xong hä còng Øm lu«n, ch¼ng cã th«ng tin g× l¹i<br /> cho m×nh c¶. ë gÇn th× m×nh cßn ®Õn hái ®−îc chø ë xa nh− trong Thanh Ho¸ th× lµm<br /> sao ®i ®−îc, tèn kÐm mµ còng kh«ng biÕt m×nh cã ®−îc nhËn hay kh«ng th× cã ph¶i mÊt<br /> c«ng kh«ng. Cã nh÷ng chç m×nh ®Õn n¬i th× hä nãi lµ ®· hÕt chç råi mµ thùc ra chÞ biÕt<br /> râ lµ ë ®Êy ®ang cÇn ng−êi nh−ng c¸i chç ®Êy thùc ra còng ®· cã ng−êi xÝ phÇn råi Êy<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 74 Lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi: tr−êng hîp t×m kiÕm viÖc lµm ...<br /> <br /> <br /> chø. Cã nh÷ng n¬i th× tuyÓn mét viÖc, khi ®Õn th× l¹i cho lµm viÖc kh¸c, bùc m×nh l¾m.<br /> (VËy lµm c¸ch nµo chÞ cã thÓ xin ®−îc vµo c¬ quan nµy?) Còng ph¶i nãi lµ sè chÞ may<br /> m¾n: thÇy chÞ thÊy m×nh xin viÖc khã kh¨n qu¸, thùc ra thÇy còng biÕt chÞ cã n¨ng lùc,<br /> nªn ®· giíi thiÖu chÞ vµo lµm ë ®©y. B©y giê th× cã viÖc lµm ë ®©y råi. (ThÇy chÞ cã ng−êi<br /> quen ë ®©y hay lµ...?) Kh«ng, thÇy Êy thØnh tho¶ng còng lµm ë ®©y mµ. ChÞ vµo ®©y còng<br /> ch¼ng mÊt ®ång nµo, còng may. Cã ng−êi quen th× còng thùc sù cã lîi. M×nh cÇn ph¶i<br /> quan hÖ nhiÒu, cµng nhiÒu cµng tèt. Nh− sinh viªn bän em còng cÇn ph¶i cã nhiÒu quan<br /> hÖ, sau nµy m×nh ra tr−êng, cã quen biÕt ®ì khæ h¬n rÊt nhiÒu. Cßn c«ng viÖc n÷a chø,<br /> nãi chung (quan hÖ x· héi rÊt) lµ quan träng”.<br /> M« h×nh 5. M¹ng l−íi chøc n¨ng cña sinh viªn t×m kiÕm viÖc lµm<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Sinh viªn ThÇy gi¸o ViÖc lµm<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Ng−êi tuyÓn dông<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> M¹ng l−íi chøc n¨ng phøc t¹p bao gåm nhiÒu ®Çu mèi quan hÖ mang tÝnh<br /> c«ng viÖc vµ c¸c ®Çu mèi th«ng tin (m« h×nh 6). Mét cùu sinh viªn ®ang cã viÖc lµm<br /> cho biÕt: “M×nh th−êng xem th«ng tin trªn b¸o Lao ®éng (®Ó t×m viÖc). M×nh cã quen<br /> ng−êi anh cña ®øa b¹n, th«ng qua b¸o nµy anh Êy giê còng ®· cã viÖc lµm, c«ng viÖc<br /> còng tèt, æn ®Þnh. ë ®Êy (ë toµ so¹n b¸o) ®−îc c¸i hä nhiÖt t×nh, cã khi hä cßn giíi<br /> thiÖu thªm ®Þa chØ cho m×nh mµ kh«ng mÊt kho¶n lÖ phÝ (15.000 ®«ng n÷a) nÕu nh−<br /> m×nh kh«ng xin ®−îc viÖc ë ®Þa chØ kia”.<br /> M« h×nh 6. M¹ng l−íi chøc n¨ng më réng cña sinh viªn t×m kiÕm viÖc lµm<br /> <br /> <br /> <br /> Sinh viªn ViÖc lµm<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> B¸o chÝ Ng−êi tuyÓn<br /> dông<br /> <br /> <br /> <br /> Nguêi Trung t©m giíi<br /> quen thiÖu viÖc lµm<br /> <br /> <br /> <br /> Tãm l¹i, th«ng qua m¹ng l−íi x· héi d−íi nhiÒu h×nh thøc, kiÓu, d¹ng kh¸c<br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Lª Ngäc Hïng 75<br /> <br /> nhau sinh viªn cã thÓ t×m ®−îc viÖc lµm nh− mong muèn. Nh−ng t¹i sao l¹i nh− vËy?<br /> T¹i sao m¹ng l−íi x· héi l¹i cÇn thiÕt vµ quan träng ®èi víi ®êi sèng x· héi cña con<br /> ng−êi? Ngoµi c¬ chÕ “b¾c cÇu” quan hÖ tõ ng−êi nµy ®Õn ng−êi kia, tõ ®Çu mèi nµy<br /> ®Õn ®Çu mèi kh¸c, m¹ng l−íi x· héi cã nh÷ng c¬ chÕ nµo ®Ó t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn<br /> thuËn lîi cho c¸c thµnh viªn cña nã? ViÖc tr¶ lêi nh÷ng c©u hái ®¹i lo¹i nh− vËy rÊt<br /> quan träng vµ cÇn thiÕt ®Ó lµm râ kh¶ n¨ng gi¶i thÝch cña lý thuyÕt m¹ng l−íi x·<br /> héi. CÇn nªu lªn Ýt nhÊt hai h−íng tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi víi nh÷ng ý t−ëng<br /> chÝnh sau ®©y:<br /> 1. M¹ng l−íi x· héi víi t− c¸ch lµ cÊu tróc x· héi bao gåm c¸c mèi t−¬ng t¸c<br /> x· héi vµ trao ®æi x· héi, trong ®ã hÖ c¸c gi¸ trÞ, chuÈn mùc vµ niÒm tin ®−îc h×nh<br /> thµnh, biÓu lé. Nhê vËy c¸c thµnh viªn cña m¹ng l−íi x· héi ®Òu chia sÎ tr¸ch<br /> nhiÖm, nghÜa vô vµ cã nh÷ng lîi Ých rµng buéc lÉn nhau khi theo ®uæi nh÷ng môc<br /> ®Ých cña hä.<br /> 2. M¹ng l−íi x· héi víi t− c¸ch lµ thiÕt chÕ x· héi kh«ng nh÷ng cã chøc n¨ng<br /> g¾n kÕt x· héi mµ cßn cã chøc n¨ng cung cÊp th«ng tin chÝnh x¸c, cÇn thiÕt vµ nhê<br /> vËy gãp phÇn lµm gi¶m c¸c chi phÝ giao dÞch cho c¸c bªn tham gia m¹ng l−íi. Trong<br /> ®iÒu kiÖn c¸c thÓ chÕ kinh tÕ ch−a ph¸t triÓn ®Çy ®ñ vµ cßn thiÕu th«ng tin, vÝ dô<br /> nh− trong thÞ tr−êng lao ®éng ®ang h×nh thµnh, th× m¹ng l−íi x· héi lµ mét lo¹i thiÕt<br /> chÕ gi¶m chi phÝ giao dÞch vµ rñi ro cho c¶ ng−êi t×m kiÕm viÖc lµm vµ ng−êi tuyÓn<br /> dông lao ®éng. NÕu c¸ch gi¶i thÝch thø nhÊt nÆng vÒ yÕu tè v¨n ho¸ vµ t©m lý th×<br /> c¸ch gi¶i thÝch thø hai nhÊn m¹nh chøc n¨ng kinh tÕ cña m¹ng l−íi x· héi.<br /> XuÊt ph¸t tõ lý thuyÕt vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn m¹ng l−íi x· héi cã thÓ nªu<br /> lªn Ýt nhÊt mét gi¶ thuyÕt cho nghiªn cøu cã thÓ cã tiÕp theo lµ: chøc n¨ng ph−¬ng<br /> tiÖn, kinh tÕ cña m¹ng l−íi x· héi sÏ gi¶m ®i cïng víi sù h×nh thµnh vµ vËn hµnh cã<br /> hiÖu qu¶ h¬n c¸c thiÕt chÕ cña kinh tÕ thÞ tr−êng. Cßn trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, nh−<br /> ph©n tÝch ë trªn cho thÊy, sinh viªn còng nh− nhiÒu ng−êi kh¸c cã thÓ chñ yÕu ph¶i<br /> dùa vµo m¹ng l−íi x· héi ®Ó ®¹t ®−îc nh÷ng môc ®Ých nhÊt ®Þnh trong ®ã cã vÊn ®Ò<br /> t×m kiÕm viÖc lµm.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2