Ngân hàng nước ngoài và rủi ro tài chính: Phân tích ngưỡng theo Fintech, cạnh tranh và bất định vĩ mô

Trong bối cảnh hội nhập tài chính sâu rộng, sự bùng nổ của Fintech và mức độ bất định vĩ mô ngày càng tăng, hệ thống ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với những thách thức và cơ hội mới. Sự hiện diện của ngân hàng nước ngoài (FBP) được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro, và tác động của nó không mang tính tuyến tính cố định mà thay đổi theo điều kiện nền tảng. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu phân tích một cách phi tuyến tính tác động của FBP đến rủi ro tài chính tại Việt Nam, đặc biệt chú trọng đến vai trò điều tiết của mức độ phát triển Fintech, bất định vĩ mô và năng lực cạnh tranh. Từ đó, nghiên cứu tìm kiếm “ngưỡng hiệu quả” để FBP phát huy vai trò tích cực, góp phần củng cố sự ổn định tài chính trong một nền kinh tế mới nổi đang chuyển đổi.

Các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia ngân hàng quan tâm đến ổn định tài chính trong bối cảnh hội nhập, Fintech và bất định vĩ mô tại Việt Nam và các nền kinh tế mới nổi.

Nghiên cứu này khám phá tác động phi tuyến của sự hiện diện ngân hàng nước ngoài (FBP) đến rủi ro tài chính tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2024, với trọng tâm vào ba yếu tố điều tiết chính: mức độ phát triển Fintech, bất định vĩ mô và năng lực cạnh tranh. Bằng cách kết hợp mô hình Panel Threshold Regression (PTR) với các thuật toán học máy như Causal Forests và phân cụm K-means, nghiên cứu chỉ ra rằng tác động của FBP không tuyến tính mà thay đổi đáng kể theo các ngưỡng nền tảng. Kết quả cho thấy FBP góp phần ổn định tài chính khi Fintech ở mức vừa phải, cạnh tranh không quá cao và môi trường vĩ mô ổn định. Tuy nhiên, nếu các yếu tố này vượt quá ngưỡng nhất định, tác động tích cực có thể đảo chiều. Phát hiện này cũng chỉ ra rằng hiệu ứng FBP khác biệt đáng kể giữa các nhóm ngân hàng, tích cực hơn đối với các ngân hàng nhỏ, tư nhân và trong giai đoạn trước COVID-19. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới, làm sáng tỏ cơ chế điều kiện hóa của hội nhập tài chính trong môi trường số hóa và bất định. Từ đó, đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng về mở cửa tài chính có điều kiện, phân loại rủi ro theo nhóm và phát triển khung cảnh báo sớm phù hợp với bối cảnh Việt Nam, góp phần củng cố sự ổn định tài chính quốc gia.