Ph n 1ầ
M Đ UỞ Ầ
1.1. Đ t v n đ ặ ấ ề
Cây ngô (Zea Mays L.) thu c chi Maydeae, h hoà th o Gramineaeộ ọ ả , là
m t trong 3 cây l ng th c quan tr ng trong n n kinh t toàn th gi i. ộ ươ ự ọ ề ế ế ớ Ở
các n c thu c Trung M , Nam Á và Châu Phi, ng i ta s d ng ngô làmướ ộ ỹ ườ ử ụ
l ng th c chính. Không ch cung c p l ng th c cho con ng i, ngô cònượ ự ỉ ấ ượ ự ườ
là ngu n th c ăn cung c p cho chăn nuôi, là nguyên li u cho ngành côngồ ứ ấ ệ
nghi p ch bi n. Hi n nay 66% s n l ng ngô c a th gi i đ c dùng làmệ ế ế ệ ả ượ ủ ế ớ ượ
th c ăn cho chăn nuôi, trong đó các n c phát tri n là 76% và các n cứ ướ ể ướ
đang phát tri n là 57%. Tuy ch có 21% s n l ng ngô đ c dùng làmể ỉ ả ượ ượ
l ng th c, nh ng nhi u n c v n coi ngô là cây l ng th c chính, nh :ươ ự ư ề ướ ẫ ươ ự ư
Mexico, n Đ , Philipin. n Đ có t i 90% s n l ng ngô, Philipin cóẤ ộ Ở Ấ ộ ớ ả ượ ở
66% s n l ng ả ượ ngô đ c dùng làm l ng th c cho con ng i (D ng Vănượ ươ ự ườ ươ
S n và ctv, 1997) [14]. ơ
Nh nh ng vai trò quan tr ng c a cây ngô trong n n kinh t th gi iờ ữ ọ ủ ề ế ế ớ
nên h n 40 năm g n đây, ngành s n xu t ngô th gi i phát tri n m nh ơ ầ ả ấ ế ớ ể ạ và
gi v trí ữ ị hàng đ u v năng su t, s n l ng trong nh ng cây l ng th c chầ ề ấ ả ượ ữ ươ ự ủ
y u. M c dù di n tích tr ng ngô đ ng th 3 sau lúa mỳ và lúa n c, nh ngế ặ ệ ồ ứ ứ ướ ư
s n l ng ngô chi m 1/3 s n l ng ngũ c c trên th gi i và nuôi s ng 1/3ả ượ ế ả ượ ố ế ớ ố
dân s toàn c u. Năm 1961 di n tích tr ng ngô ch đ t 105,55 tri u ha v iố ầ ệ ồ ỉ ạ ệ ớ
t ng s n l ng là 205,03 tri u t n, nh ng đ n năm 2010 di n tích tr ng ngôổ ả ượ ệ ấ ư ế ệ ồ
đã đ t 162,30 tri u ha v i s n l ng 820,60 tri u t n (theo th ng kê c aạ ệ ớ ả ượ ệ ấ ố ủ
FAO, 2011) [33].
Hi n nay do nhu c u s d ng ngô không ng ng tăng, đệ ầ ử ụ ừ đáp ng để ứ ủ
nhu c u ngô cho tiêu dùng trong n c, B Nông nghi p và Phát tri n Nôngầ ướ ộ ệ ể
thôn đã xây d ng chi n l c phát tri n s n xu t ngô đ n năm 2020 là ph iự ế ượ ể ả ấ ế ả
đ t 9- 10 tri u t n. Đ đ t đ c m c tiêu này, hai gi i pháp chính đ cạ ệ ấ ể ạ ượ ụ ả ượ
đ a ra là m r ng di n tích và tăng năng su t. Tuy nhiên vi c m r ng di nư ở ộ ệ ấ ệ ở ộ ệ
1
tích tr ng ngô r t khó khăn do di n tích s n xu t nông nghi p còn h n chồ ấ ệ ả ấ ệ ạ ế
và ph i c nh tranh v i nhi u lo i cây tr ng khác nên tăng năng su t là gi iả ạ ớ ề ạ ồ ấ ả
pháp ch y uủ ế . Đ c bi t là s d ng nh ng gi ng ngô lai cho năng su t caoặ ệ ử ụ ữ ố ấ
thay th cho nh ng gi ng ngô đ a ph ng cho năng su t th p. ế ữ ố ị ươ ấ ấ
S sinh tr ng, phát tri n c a cây ph thu c vào tác d ng t ng h p c aự ưở ể ủ ụ ộ ụ ổ ợ ủ
các y u t : ánh sáng, n c, nhi t đ , th c ăn. Th c t s n xu t cho th yế ố ướ ệ ộ ứ ự ế ả ấ ấ
ng i ta coi phân bón là đòn b y tăng năng su t cây tr ng.ườ ẩ ấ ồ
Tuy nhiên đ bón phân đ t hi u qu cao c n nghiên c u, xác đ nh m cể ạ ệ ả ầ ứ ị ứ
phân bón thích h p cho t ng gi ng và t ng vùng s n xu t. ợ ừ ố ừ ả ấ
Xu t phát t yêu c u th c t trên, chúng tôi ti n hành nghiên c u đ tài:ấ ừ ầ ự ế ế ứ ề
“Nghiên c u nh h ng c a l ng đ m bón vào th i kỳ 7 - 9 lá đ n sinhứ ả ưở ủ ượ ạ ờ ế
tr ng và năng su t c a gi ng ngô LVN14, v đông năm 2011 t iưở ấ ủ ố ụ ạ
Tr ng Đ i h c Nông Lâm Thái Nguyên”.ườ ạ ọ
1.2. M c tiêu c a đ tài ụ ủ ề
Xác đ nh đ c l ng đ m thích h p bón cho gi ng ngô LVN14 vàoị ượ ượ ạ ợ ố
th i kỳ 7 – 9 lá nh m tăng năng su t và hi u qu kinh t , góp ph n phátờ ằ ấ ệ ả ế ầ
tri n gi ng ngô này ra ngoài s n xu t.ể ố ả ấ
1.3. Yêu c u c a đ tài ầ ủ ề
- Nghiên c u kh năng sinh tr ng c a gi ng ngô LVN14 qua cácứ ả ưở ủ ố
công th c đ m khác nhau.ứ ạ
- Nghiên c u tình hình sâu b nh h i và kh năng ch ng đ c a gi ngứ ệ ạ ả ố ổ ủ ố
ngô LVN14.
- Nghiên c u các y u t c u thành năng su t và năng su t c a gi ngứ ế ố ấ ấ ấ ủ ố
ngô LVN14 qua các công th c đ mứ ạ
1.4. Ý nghĩa c a đ tài ủ ề
1.4.1. Ý nghĩa trong h c t p và nghiên c u khoa h cọ ậ ứ ọ
- Đ i v i h c t p:ố ớ ọ ậ
2
Giúp các h c viên c ng c ki n th c, có đi u ki n ti p c n v iọ ủ ố ế ứ ề ệ ế ậ ớ
ph ng pháp nghiên c u khoa h c và áp d ng đ c nh ng ki n th c lýươ ứ ọ ụ ượ ữ ế ứ
thuy t đã h c vào trong th c ti n s n xu t.ế ọ ự ễ ả ấ
- Đ i v i nghiên c u khoa h c:ố ớ ứ ọ
K t qu c a đ tài m ra h ng nghiên c u m i v ph ng pháp bónế ả ủ ề ở ướ ứ ớ ề ươ
phân nói chung và bón đ m nói riêng cho ngô và các lo i cây tr ng khác t đóạ ạ ồ ừ
giúp nâng cao năng su t các lo i cây tr ng, đ ng th i giúp n đ nh Nit ratấ ạ ồ ồ ờ ổ ị ơ
trong đ t, nâng cao hi u l c đ m, gi m chi phí s n xu t và b o v môiấ ệ ự ạ ả ả ấ ả ệ
tr ng s ng. ườ ố
Giúp sinh viên bi t cách vi t, trình bày m t báo cáo khoa h c.ế ế ộ ọ
1.4.2. Ý nghĩa trong th c t s n xu t ự ế ả ấ
K t qu c a nghiên c u s đ a ra đ c l ng phân đ m thích h p đế ả ủ ứ ẽ ư ượ ượ ạ ợ ể
gi ng ngô LVN14 đ t hi u qu kinh t cao nh t.ố ạ ệ ả ế ấ
3
Ph n 2ầ
T NG QUAN TÀI LI UỔ Ệ
2.1. C s khoa h c c a đ tàiơ ở ọ ủ ề
Vi t Nam, nông nghi p nông thôn có v trí r t quan tr ng. Hi n nay,Ở ệ ệ ị ấ ọ ệ
Đ ng và Nhà n c ta r t quan tâm đ n s phát tri n c a nông nghi p, nôngả ướ ấ ế ự ể ủ ệ
thôn và đã có nh ng ch tr ng, chính sách đúng đ n đ đ y nhanh s phátữ ủ ươ ắ ể ẩ ự
tri n c a khu v c này. Tr i qua các giai đo n phát tri n, nông dân, nôngể ủ ự ả ạ ể
nghi p và nông thôn đã có nh ng đóng góp t o nên nh ng thành t u l nệ ữ ạ ữ ự ớ
trong công cu c đ i m i. Cho đ n nay, nông nghi p n c ta đã có b cộ ổ ớ ế ệ ướ ướ
phát tri n t ng đ i toàn di n, tăng tr ng khá, quan h s n xu t t ngể ươ ố ệ ưở ệ ả ấ ừ
b c đ i m i phù h p v i yêu c u phát tri n c a n n nông nghi p hàngướ ổ ớ ợ ớ ầ ể ủ ề ệ
hoá. Nh ng thành t u đó đã góp ph n r t quan tr ng vào s n đ nh kinh tữ ự ầ ấ ọ ự ổ ị ế
- xã h i, t o ti n đ đ y nhanh công nghi p hóa - hi n đ i hóa đ t n c.ộ ạ ề ề ẩ ệ ệ ạ ấ ướ
Đóng góp m t ph n không nh đ i v i s phát tri n đó là h th ngộ ầ ỏ ố ớ ự ể ệ ố
các cây l ng th c, trong đó có cây ngô. Tuy hi n nay cây lúa v n đang giươ ự ệ ẫ ữ
v trí đ ng đ u v s n l ng cũng nh t m quan tr ng nh ng v i kh năngị ứ ầ ề ả ượ ư ầ ọ ư ớ ả
phát tri n trong t ng lai, cây ngô đã t ng b c t ch ng t đ c mình.ể ươ ừ ướ ự ứ ỏ ượ
Ngô là cây tr ng quang h p theo chu trình Cồ ợ 4, có ti m năng năng su tề ấ
cao mà không m t cây ngũ c c nào có th so sánh k p. Đ ộ ố ể ị ể nâng cao năng
su t và s n l ng cây tr ng thì y u t quy t đ nh chính là gi ng. Nh ngấ ả ượ ồ ế ố ế ị ố ư
gi ng ch phát huy h t ti m năng năng su t khi đ c bón phân đ y đ , đ cố ỉ ế ề ấ ượ ầ ủ ượ
gieo tr ng vùng có đi u ki n khí h u, đ t đai, trình đ thâm canh và đi uồ ở ề ệ ậ ấ ộ ề
ki n kinh t xã h i phù h p. Trong các nguyên t dinh d ng thi t y u choệ ế ộ ợ ố ưỡ ế ế
cây ngô thì đ m là nguyên t quan tr ng b c nh t đ i v i ngô. Đ m làm choạ ố ọ ậ ấ ố ớ ạ
lá thêm xanh, cây sinh tr ng m nh. Vì v y, ng i ta g i đ m là: “đ ng cưở ạ ậ ườ ọ ạ ộ ơ
sinh tr ng c a ngô”. Đ m là y u t c u thành nên t t c các b ph n s ng,ưở ủ ạ ế ố ấ ấ ả ộ ậ ố
các ch t nguyên sinh t bào, là thành ph n quan tr ng c a nhi m s c th , gen,ấ ế ầ ọ ủ ễ ắ ể
axit amin, prôtein, các phytohormon, phytocrom và vitamin... Thi u đ m câyế ạ
4
sinh tr ng kém, còi c c, lá cây màu vàng, di n tích lá, tr ng l ng hoa, qu ,ưở ọ ệ ọ ượ ả
h t đ u gi m. Thi u đ m có th làm gi m năng su t đ n 50%.ạ ề ả ế ạ ể ả ấ ế
Cây ngô c n đ m trong su t quá trình sinh tr ng, th i kỳ n y m m câyầ ạ ố ưở ờ ả ầ
ngô c n l ng đ m r t nh nh ng r t quan tr ng. Nh p đ hút đ m l n d nầ ượ ạ ấ ỏ ư ấ ọ ị ộ ạ ớ ầ
đ n lúc tr c , s hút đ m c a cây ngô kéo dài đ n khi h t chín. Vì v y vi cế ổ ờ ự ạ ủ ế ạ ậ ệ
nghiên c u đ xác đ nh l ng đ m bón phù h p cho t ng th i kỳ là h t s cứ ể ị ượ ạ ợ ừ ờ ế ứ
c n thi t.ầ ế
2.2. Tình hình s n xu t ngô trên th gi i và Vi t Namả ấ ế ớ ở ệ
2.2.1. Tình hình s n xu t ngô trên th gi iả ấ ế ớ
Ngô là cây l ng th c quan tr ng trong n n kinh t toàn c u. Do cóươ ự ọ ề ế ầ
n n di truy n r ng và thích ng v i nhi u vùng sinh thái khác nhau nên câyề ề ộ ứ ớ ề
ngô đ c tr ng h u h t các n c trên th gi i. Hi n nay có kho ng 140ượ ồ ở ầ ế ướ ế ớ ệ ả
n c tr ng ngô, trong đo co 38 n c la cac n c phat triên con lai la cacướ ồ * * ươ* + * ươ* * , + - + *
n c đang phat triên. T ng di n tích tr ng năm 20010 lên đ n ươ* * , ổ ệ ồ ế 162,3 tri uệ
ha, năng su t ấ5,06 t n/ha và s n l ng ấ ả ượ 820,6 tri u t n m t nămệ ấ ộ
(FAOSTAT, 2011) [33].
Ngô đ c s d ng trong r t nhi u lĩnh v c nh : làm l ng th c, th cượ ử ụ ấ ề ự ư ươ ự ự
ph m, th c ăn cho gia súc, nguyên li u cho các ngành công nghi p chẩ ứ ệ ệ ế
bi n...Hi n nay ngô là ngu n nguyên li u quan tr ng trong s n xu t năngế ệ ồ ệ ọ ả ấ
l ng sinh h c (ethanol), đây đ c coi là gi i pháp cho s thi u h t năngượ ọ ượ ả ự ế ụ
l ng trong t ng lai. ượ ươ M , trên 90% ethanol đ c s n xu t t ngô v iỞ ỹ ượ ả ấ ừ ớ
h n 2680 nhà máy. Trung Qu c cũng đang t p trung đ u t xây d ng nhi uơ ố ậ ầ ư ự ề
c s nghiên c u v ngu n năng l ng sinh h c này v i m c tiêu ethanolở ở ứ ề ồ ượ ọ ớ ụ
nhiên li u s tăng lên 2 t lít vào năm 2010 và 10 t lít vào năm 2020 (Ngôệ ẽ ỷ ỷ
S n, 2007) [16]. Đ cung c p nguyên li u cho s n xu t ethanol,ơ ể ấ ệ ả ấ các nhà
khoa h c thu c Đ i h c bang Michigan (M ) đã t o ra m t s gi ng ngôọ ộ ạ ọ ỹ ạ ộ ố ố
m i chuyên s n xu t ethanol. Gi ng ngô m i này cho phép t o ra s n ph mớ ả ấ ố ớ ạ ả ẩ
ethanol hi u qu h n và mang l i nhi u l i nhu n h n b i hi n ph n l nệ ả ơ ạ ề ợ ậ ơ ở ệ ầ ớ
nhiên li u ethanol c a M đ c s n xu t t b p ngô. ệ ủ ỹ ượ ả ấ ừ ắ
5