Nguy cơ tàn phế do viêm khớp dạng
thấp
Viêm khớp dạng thấp (VKDT) là bệnh khớp mạn tính thường gặp
nhất trong số các bệnh khớp viêm. VKDT gây mất chức năng vận
động của khớp, khiến bệnh nhân nhanh chóng trở nên tàn phế với
nhiều biến chứng và ảnh hưởng đến tuổi thọ của bệnh nhân.
Khoảng 0,3% - 1% dân số trưởng thành trên toàn thế giới bị viêm
khớp dạng thấp, nữ có tần suất mắc cao hơn 2 - 3 lần nam và tăng
theo tuổi. Ở Việt Nam, với đặc trưng khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều
nên có nhiều người mắc VKDT.
Nguyên nhân và biểu hiện của VKDT
Nguyên nhân gây VKDT hiện vẫn chưa được xác định nhưng
nhiều nghiên cứu cho rằng VKDT là bệnh tự miễn với nhiều yếu tố
ảnh hưởng như môi trường, yếu tố cơ địa, di truyền, hoặc yếu tố
hormon. Tuy nhiên các triệu chứng điển hình khi mắc bệnh đã
được ghi nhận để giúp người bệnh nhận biết khi mắc bệnh. Cụ thể:
Người bệnh thấy sưng, đau các khớp nhỏ đối xứng ở tay và chân,
thường đau nhiều về đêm hay gần sáng. Cứng khớp buổi sáng. Các
hoạt động thường ngày như đánh răng, chải đầu có thể rất khó
khăn vào sáng sớm và thường phải xoa bóp làm nóng để các khớp
có thể cử động được. Cứng khớp thường kéo dài hơn một giờ. Tình
trạng viêm khớp diễn biến kéo dài, có những đợt tiến triển cấp tính
và có xu hướng tăng dần.
Bên cạnh đó là các triệu chứng toàn thân, gồm: Mệt mỏi, sụt cân,
thỉnh thoảng sốt nhẹ, cũng như biểu hiện về tim mạch và các cơ
quan khác
Hình ảnh khớp bình thường và khớp bị viêm.
Bệnh làm giảm tuổi thọ...
Lâu nay, viêm khớp dạng thấp vẫn được coi là bệnh mạn tính,
không ảnh hưởng đến tuổi thọ. Tuy nhiên, theo nhiều nghiên cứu
mới đây cho thấy, đời sống của những bệnh nhân viêm khớp dạng
thấp nặng thường bị rút ngắn khoảng 7 năm với nam và 4 năm với
nữ. Nguyên nhân tử vong thường liên quan đến một số bệnh cùng
mắc, như bệnh xơ vữa động mạch, nhiễm khuẩn và các bệnh ác
tính.
…và tỷ lệ tàn phế cao
Đây là bệnh không gây tử vong ngay nhưng lại gây tàn phế rất cao.
Sự giảm sút khả năng lao động xuất hiện ngay trong năm đầu tiên
mắc bệnh. Sau 5 năm mắc bệnh thì chỉ 40% bệnh nhân còn chức
năng bình thường, 16% bị mất chức năng nghiêm trọng, mắc bệnh
trên 10 năm thì 40% - 60% số bệnh nhân mất khả năng làm việc.
Nguyên nhân là do hiện tượng viêm màng hoạt dịch ăn mòn ở các
khớp ngoại biên, đối xứng, diễn biến kéo dài, tiến triển từng đợt có
xu hướng tăng dần, dẫn đến tổn thương sụn khớp, ăn mòn xương
gây biến dạng khớp không hồi phục, dính khớp, mất chức năng
hoạt động của khớp. Từ đó làm giảm tuổi thọ và chất lượng cuộc
sống của bệnh nhân.
Chưa nhận thức đúng về bệnh
VKDT là bệnh khớp nguy hiểm, nhiều người mắc, nhưng do chưa
nhận thức đúng về bệnh, khi thấy đau khớp, người bệnh thường coi
đó chỉ là các hiện tượng nhức mỏi khớp thông thường, do thời tiết,
do lao động nặng... mà không đi khám để được phát hiện bệnh kịp
thời. Chính điều này làm cho cơ hội có thể can thiệp điều trị nhằm
bảo toàn chức năng vận động của khớp bị bỏ qua, khiến sụn khớp
bị tổn thương, hiện tượng hủy xương dưới sụn gây dính khớp, biến
dạng khớp không hồi phục, dẫn đến mất chức năng hoạt động của
khớp.
Cần phát hiện sớm
Viêm khớp dạng thấp diễn biến từng đợt, ở giai đoạn đầu, nếu
được phát hiện sớm và chữa trị tích cực, đúng cách, bệnh có thể
diễn biến tốt. Nếu bệnh đã chuyển sang giai đoạn hai, xuất hiện tổn
thương ở sụn khớp và đầu xương, người bệnh có nguy cơ bị biến
dạng khớp, dính khớp, cứng khớp và mất khả năng vận động của
khớp.
Việc điều trị thuốc không đúng, đặc biệt là lạm dụng các thuốc
điều trị triệu chứng như các chế phẩm có corticoid, khiến cho bệnh
nhân có thể có rất nhiều tai biến (tổn thương dạ dày, tá tràng, tăng
huyết áp, đái tháo đường, loãng xương, nhiễm khuẩn, suy thượng
thận...).
Người bệnh viêm khớp dạng thấp nên thường
xuyên luyện tập để tránh nguy cơ thoái hóa
khớp.Ảnh: K.C
Quan trọng nhất là phòng bệnh
Về điều trị, hiện vẫn chưa có biện pháp chữa trị bệnh VKDT. Vì
vậy, mục đích cao nhất của điều trị hiện nay là đạt được sự lui
bệnh về lâm sàng, giảm đau, giảm các triệu chứng khó chịu, ngăn
ngừa các biến dạng và giữ gìn các chức năng bình thường của
khớp, cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.
Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý mạn tính và bị tác động nhiều bởi
yếu tố thời tiết. Vào mùa đông - xuân, thời tiết lạnh và ẩm làm cho
bệnh trầm trọng hơn, đặc biệt những hôm trời có mưa phùn, các
khớp dễ bị sưng tấy, đau đớn. Những người bị viêm khớp dạng
thấp tuyệt đối không được ra ngoài khi trời lạnh kèm theo mưa
phùn.
Trong tình huống bắt buộc phải đi ra ngoài, phải đi tất ấm và dùng
áo đi mưa để tránh bị nước mưa dính vào người. Khi về nhà, nếu
quần áo bị ẩm, cần thay ngay và lau khô người, chân tay.
Người bệnh cũng nên phối hợp dùng thuốc và luyện tập, xoa bóp
để khớp được vận động linh hoạt. Nhưng tuyệt đối không được tập
quá cường độ, tác động mạnh đến khớp để tránh nguy cơ gây thoái
hoá khớp do khớp đã có những tổn thương.