Nguyên nhân bệnh hại hạt giống lúa, ngô, đậu tương, lạc, rau ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam & biện pháp phòng trừ: Báo cáo khoa học

Báo cáo khoa học:

Nguyên nhân gây bệnh hại hạt giống lúa, ngô, đậu tương,

lạc, rau ở một số tỉnh phía bắc Việt Nam và biện pháp

phòng trừ

T¹pchÝKHKTN«ngnghiÖp2006,TËpIV,Sè6:3947§¹ihäcN«ngnghiÖpI

Nguyªnnh©ng©ybÖnhh¹ih¹tgiènglóa,ng«,®Ëut−¬ng,l¹c,rau

ëmétsètØnhphÝab¾cViÖtNamv%biÖnph¸pphßngtrõ

Seedbornepathogensonrice,maize,soybean,peanutandvegetablesinseveralNorthern

Vietnamprovincesandtreaments

NguyÔnKimV©n1,Ng«BÝchH¶o1,NguyÔnV¨nViªn1,

§çTÊnDòng1,Ng«ThÞXuyªn1,NguyÔn§øcHuy1

SUMMARY



 

           !"#$ %&&'( )

            

 !*$+" ,--,. / !%&&0(. 1 2 3 !,---( #     

   %4'

# %,  ,-5

  %6    %   

!*7-89#0--/*:6789:1;74-89

57-89(!Tricoderma<( 

9 

 

...



1.Më®Çu

BÖnh h¹i h¹t gièng c©y trång ¶nh h−ëng

trùctiÕp®Õnn¨ngsuÊtvphÈmchÊtn«ngs¶n

cñanhiÒun−íctrªnthÕgiíi.Theoth«ngb¸o

cñaViÖnnghiªncøulóaQuèctÕ(IRRI)cã43

loi nÊm ®7 ®−îc x¸c ®Þnh truyÒn qua h¹t

giènglóa.BÖnhtiªmlöa(Bipolarisoryzae)®7

g©yran¹n®ãi ëBengal(Ên§é)lm2triÖu

ng−êi chÕt vào n¨m 1942 v bÖnh ny còng

g©ythiÖt h¹inghiªmträngcho viÖcs¶n xuÊt

gièng lóa ë Brazil n¨m 1988 H 1989. NÊm

bÖnhg©yranhiÒutriÖuchøngkh¸cnhaunh−

thèim¹,®èml¸,thèimÇm,thèirÔ,biÕnmu

h¹t,... §Æc biÖt nh÷ng l« h¹t gièng bÞ nhiÔm

nÆngtûlÖtruyÒnbÖnhquac©ym¹cãthÓlªn

tíi60%.NÊmAlternariapadwickiig©yravÕt

®èm ch¸y trªn l¸ v h¹t lóa víi tû lÖ nhiÔm

nÊmrÊtcaotõ39H80%,nÊmtruyÒnbÖnhtõ

h¹tsangc©ym¹®7g©ythiÖth¹i®¸ngkÓëc¸c

n−ícthuécCh©uMülatinh(Ou,1985).

ëViÖtNamquakÕtqu¶®iÒutratõn¨m

1995 ®Õn nay cho thÊy tÊt c¶ c¸c nÊm g©y

bÖnh v hÇu hÕt c¸c bÖnh g©y h¹i ®Õn n¨ng

suÊtchÊtl−înglóatrªn®ångruéng®Òulc¸c

bÖnh cã kh¶ n¨ng tån t¹i v truyÒn qua h¹t

gièng.NÊmAspergilus niger v A.flavus g©y

h¹iphæbiÕntrªnh¹tgiènglóa,ng«,®Ëu®ç,

l¹c... kh«ng nh÷ng lm ¶nh h−ëng trùc tiÕp

®Õn søc n¶y mÇm m cßn sinh ra ®éc tèc

aflatoxin g©y ¶nh h−ëng nguy h¹i ®Õn ®êi

sèngconng−êi.Ngoilóa,®Ëu®ç,l¹c,rauv

c©y thùc phÈm, bÖnh h¹i trªn h¹t gièng c¸c

lo¹i c©y trång kh¸c còng rÊt ®ad¹ng vg©y

thiÖth¹ilíntrongs¶nxuÊt.BÖnhh¹tgièngl

méttrongnh÷ngnguyªnnh©nchÝnhg©y¶nh

h−ëngnghiªmträng®ÕnchÊtl−îngh¹tvlm

gi¶m ®¸ng kÓ gi¸ trÞ xuÊt khÈu cña mét sè

n«ngs¶nën−ícta.Gi¶iquyÕtvÊn®ÒnysÏ

1

KhoaN«nghäc,§¹ihäcN«ngnghiÖpI.



gãpphÇn®¸ngkÓvoviÖcgi¶mnguånbÖnh

trªn ®ång ruéng, gi¶m chi phÝ phßng trõ ®Æc

biÖtlgi¶mviÖcdïngc¸clo¹ithuècho¸häc

b¶o vÖ m«i tr−êng v n©ng cao n¨ng suÊt,

phÈm chÊt, gi¸ trÞ kinh tÕ xuÊt khÈu c¸c lo¹i

n«ngs¶n.XuÊtph¸ttõyªucÇucñas¶nxuÊttõ

n¨m 2001 ®Õn 2005, chóng t«i ®7 tiÕn hnh

x¸c ®Þnh thnh phÇn sè l−îng bÖnh h¹i,

nguyªnnh©ng©ybÖnhtrªnh¹tgiènglóa,ng«,

®Ëut−¬ng,l¹c vrau ëmétsètØnhphÝaB¾c

ViÖt Nam, ®ång thêi kh¶o s¸t mét sè biÖn

ph¸pphßngtrõbÖnhtrªnh¹t.

2. vËt liÖu v! ph−¬ng ph¸p nghiªn

cøu

§èit−îngnghiªncøulc¸clo¹inÊmv

c¸c lo¹i vi khuÈn h¹i trªn c¸c lo¹i h¹t gièng

lóa,ng«,®Ëut−¬ng,l¹cvrau®−îcthuthËp

t¹i mét sè tØnh phÝa B¾c ViÖt Nam: H Néi,

B¾cNinh,B¾cGiang,HT©y,HB¾c,H−ng

Yªn, VÜnh Phóc, Th¸i B×nh, H Nam, H¶i

D−¬ng, H¶i Phßng, NghÖ an, Thanh Ho¸,

Qu¶ngNinh,Nam§Þnh,NinhB×nh,LaiCh©u.

C¸c gièng lóa gåm gièng lóa B¾c −u 903,

DT10, C71, Q5, Khang d©n, NÕp 352,

Xi23,...C¸c gièng ng« gåm: LVN99, LVN4,

HQ2000, LVN10, TSB1, TSB2, DK848,

VN33,VN99,VN24,CP999.C¸cgièng®Ëu

t−¬ng: DT84, DT93, AK03, D140,

D801,...C¸cgièngl¹c:L¹csenNghÖan,L02,

L15,L12,L14,MD7,TQ6,vl¹cgiÐ,...vc¸c

lo¹iraucchuaP375,c¶i ®«ngd−,c¶ingät,

c¶icñ,d−achuét,bÇubÝ,ítngät,…

TiÕnhnhgi¸m®Þnhvph©nlËpc¸cloi

nÊm v c¸c lo¹i vi khuÈn trªn c¸c lo¹i h¹t

gièng kh¸c nhau. §èi víi h¹t gièng lóa, c¸c

mÉuh¹t®−îcthuthËptheoph−¬ngph¸pcña

ISTA (1996) (International Seed Testing

Association, 1996). Gi¸m ®Þnh bÖnh h¹i trªn

h¹t gièng theo ti liÖu cña Mathur v Olga

(2000), Ellis ( 1993), Mew v Misra (1994).

Chóngt«i¸pdôngph−¬ngph¸pkiÓmtranÊm

trùctiÕp,ph−¬ngph¸pröa,ph−¬ngph¸pgiÊy

thÊm v ph−¬ng ph¸p ®Üa Agar (®Æt 400

h¹t/mÉu). Ph©n lËp vi khuÈn trªn m«i tr−êng

TZC, King B v SPA v gi¸m ®Þnh vi khuÈn

theo ti liÖu cña CABI (2000), Bradbary

(1996). C¸c m«i tr−êng nu«i cÊy nÊm v vi

khuÈn(WA,PDA,PGA,PSA,m«itr−êngb¸n

tænghîp(n−ícchiÕt),m«itr−êngTZC,King

B.§èivíing«:Ph©nlËpgi¸m®ÞnhnÊmtheo

S.B.Mathur v Olga K (2000). L−îng mÉu

kiÓm nghiÖm l 400 h¹t/mÉu, dïng ph−¬ng

ph¸p giÊy thÊm (10 h¹t/1 ®Üa petri). §èi víi

®Ëu t−¬ng, l¹c, rau: Ph©n lËp nÊm theo

NguyÔnV¨nTuÊt(1997),gi¸m®ÞnhnÊmtheo

tiliÖu gi¸m®Þnh cñaViÖnnghiªn cøubÖnh

h¹tgièng§anM¹ch(DGISP,1998).KiÓmtra

h¹t b»ng m¾t v kÝnh hiÓn vi soi næi, b»ng

ph−¬ng ph¸p giÊy thÊm (mçi mÉu 200 h¹t),

ph−¬ngph¸p®ÜaAgar,ph−¬ngph¸pröah¹t.

Xö lý h¹t gièng b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p:

Södôngc¸clo¹ithuèctrõbÖnhgåmThiram

85WP, Uthan M 45, Carbendazime 50WP,

Rovral50WP,TopsinM70WP,DithanM45,

Benlat C, Rampart 35SD,... §ång Oxyclorua

30%, Tilt super 300EC, Vicarben 50HP,

Daconil 75WP, Dithan M45 WP. Xö lý h¹t

gièng b»ng c¸c nguån nÊm Trichoderma

viridecñaTr−êng§¹ihäcN«ngnghiÖpI,c¸c

chÕ phÈm sinh häc Trichoderma harzianum,

Trichodermaspp,Sizym0,1%,Binova10WP

cñaViÖnBVTVvc¸cdungdÞchchiÕt,hnh,

táinång®é5,10,15%.

Mçi thÝ nghiÖm cã 3 lÇn nh¾c l¹i (c«ng

thøc®èichøngkh«ngxölýh¹t).HiÖulùccña

thuèc ngoi ®ång ®−îc tÝnh theo c«ng thøc

HendersonHTilton

HLT(%)=

  ×

 

 

Ta.Cb

100

Ca.Tb



Sè liÖu ®−îc xö lý theo ph−¬ng ph¸p

Duncantrongch−¬ngtr×nhIRRISTAT.



PhßngnghiªncøuBÖnhh¹tgièngcñaBé

m«n BÖnh c©y N«ng d−îc Khoa N«ng häc,

Tr−êng §¹i häc N«ng nghiÖp I H Néi.

Trung t©m BÖnh c©y nhiÖt ®íi, Tr−êng §¹i

häcN«ngnghiÖpI,métsèc¬sës¶nxuÊtlóa,

ng«, ®Ëu t−¬ng, l¹c, rau ë mét sè tØnh phÝa

B¾c:HNéi,B¾cNinh,B¾cGiang,HT©y,

H B¾c, H−ng Yªn, VÜnh Phóc, Th¸i B×nh,

H Nam, H¶i D−¬ng, H¶i Phßng, NghÖ An,

Thanh Ho¸, Qu¶ng Ninh, Nam §Þnh, Ninh

B×nh,LaiCh©u.



3.kÕtqu¶nghiªncøuv!th¶oluËn

3.1.X¸c®Þnhnguyªnnh©ng©ybÖnhnÊmv%vikhuÈntrªnc¸ch¹tgiènglóa,ng«,l¹c,®Ëu

t−¬ngtrongn¨m2004v%c¸clo¹irautrongn¨m2005t¹imétsètØnhphÝaB¾c,ViÖtNam



B¶ng1.Th%nhphÇnnÊmv%vikhuÈntrªnh¹tgiènglóa

Tªnkhoahäc Hä Bé Líp

$ Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

$ =Ellis Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

$Link Moniliaceae Hyphales Hyphomycetes

$Tiegh Moniliaceae Hyphales Hyphomycetes

+Shoem. Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

*Const. Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

*Vries Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

*Boedjin Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

)Sheldon Tuberculariacae Hyphales Hyphomycetes

1Gam.andHaw. Tuberculariacae Hyphales Hyphomycetes

Petch Dematiaceae Hyphales Hyphomycetes

9Sacc Moniliaceae Hyphales Hyphomycetes

9Cavara Moniliaceae Hyphales Hyphomycetes

5Palo. * Myceliales Agnomycetes

5sp. Mucoraceae Mucorales Zygomycetes

Gam.andHaw Moniliaceae Hyphales Hyphomycetes

#Sacc.AndSyd. Tilleticeae Ustilaginales Hemibasidiomycetes

>Tak. Ustilaginaceae Ustilaginales Hemibasidiomycetes

$<Willemetal. Pseudomonadaceae Pseudononadales Zymobacteria

+=Urakamietal. Burkholderiaceae Burkholderiales Neisseriae

9Gavinietal. Enterobacteriaceae Enterobacteriales Zymobacteria

?Swingsetal. Xanthomonadaceae Xanthomonadales Zymobacteria

?Swingsetal. Xanthomonadaceae Xanthomonadales Zymobacteria

N¨m2004,trªnh¹tc¸cgiènglóamétsè

tØnhphÝaB¾cViÖtNam,cã18loinÊmv5

loi vi khuÈn thuéc 6 líp, 8 bé v 10 hä.

Trongtængsè23loinÊmvvikhuÈngi¸m

®Þnh®−îctrªnh¹tlóacã18loinÊmchiÕmtû

lÖ78,3%v5loivikhuÈnchiÕmtûlÖ21,7%

(b¶ng 1). C¸c loi nÊm thuéc 4 líp l

Hyphomycetes, Agnomycetes, Zygomycetes

vHemibasidiomycetes.§ÆcbiÖtmétsèloi

nÊm v vi khuÈn t×m thÊy trªn h¹t còng l

b¹cl¸lóa…

KÕtqu¶b¶ng2chothÊythnhphÇnnÊm

h¹ih¹tgièngNg«(Bioseed9999vVN10)vô

trong ®ã bao gåm 3 bé (Hyphales, Mucorales,

v Sphaeropsidales). Trong ®ã bé Hyphales cã

10 loi nÊm, bé Mucorales cã 1 loi, bé

Sphaeropsidalescã1loi.HÇuhÕtc¸cloiNÊm

®ÒuxuÊthiÖnkh¸phæbiÕntrªnh¹tng«,®ÆcbiÖt

hai loi NÊm Aspergiluss flavus v Aspergillus

nigercãmøc®énhiÔmrÊtcaotrªnh¹t,sau®ãl

loiFusariummoniliformevPenicilliumsp.



B¶ng2.Th%nhphÇnv%møc®éphæbiÕncñamétsèlo%inÊmh¹ih¹tgièngng«

Møc®éphæbiÕn

Tªnkhoahäc Bé HFNéi HoFB×nh LFoCai

$ Hyphales +++ +++ +++

$ Hyphales +++ +++ ++

$ Hyphales + + +

+sp.Sphaeropsidales + + +

+ Hyphales + + +

+ Hyphales + ++ +

*sp.Hyphales + ++ +

*sp.Hyphales ++ ++ +

) Hyphales + ++ +

) Hyphales ++ ++ ++

9sp.Hyphales ++ ++ ++

5sp.Mucorales + ++ +

ChóthÝch:+:TûlÖh¹tnhiÔm<10%,++:TûlÖh¹tnhiÔmtõ10–30%,+++TûlÖh¹tnhiÔm>30%.

TªnnÊm Hä Bé Møc®é

PB

$(Fr.)Keisler Dematiaceae Hyphales +

$Sorauer Dematiaceae Hyphales +++



$Link Moniliaceae Hyphales ++++

$vanTiegh Moniliaceae Hyphales +++

+Pat Sphaeropsidaceae Sphaeropsidales +

*Hara Dematiaceae Hyphales +

*sp. Dematiaceae Hyphales +++

* Melanconiliaceae Melanconiales

+

*(Sacc.&Magn.)Br.&Cav Melanconiliaceae Melanconiales +++

*(Wakk.)Boedijn Dematiaceae Hyphales +

)Sacc Tuberculeriaceae Hyphales +

)< Tuberculeriaceae Hyphales +

)Tuberculeriaceae Hyphales +++

)(Mart.)Appel&Wollen.Emend. Tuberculeriaceae Hyphales ++

1(Tassi)Goid Sphaeropsidaceae Sphaeropsidales +

9Moniliaceae Hyphales ++

9(Naum.)Syd Peronosporaceae Peronosporales +

9(Sacc.)Boerema Leposphaericaceae Dothideales +

5Kuhn Myceliales +

  Myceliales +

Ghichó: MøcPB:Møc®éphæbiÕn 

 +TØlÖh¹tnhiÔm<10%; ++TØlÖh¹tnhiÔm10H25%;

 +++TØlÖh¹tnhiÔmtõ26%H50%; ++++TØlÖh¹tnhiÔm>50%

Báo cáo khoa học: Nguyên nhân gây bệnh hại hạt giống lúa, ngô, đậu tương, lạc, rau ở một số tỉnh phía bắc Việt Nam và biện pháp phòng trừ

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Xác nhận đăng nhập

Đăng nhập từ tài khoản này?

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi