Nhện gié hại lúa
và biện pháp phòng trừ.
-----------------
Châu Văn Hải.
Phòng Trồng Trọt, CC BVTV. AG
Tổng hợp từ nhiều nguồn tài liệu.
I/ Giới thiệu:
- Nhiện gié có tên khoa học Steneotarsonemus spinki Smiley, tên
tiếng Anh Panicle rice mite.
- Nhiện gié Steneotarsonemus spinki là dịch hại trên lúa được báo
cáo trong thời gian gân đây ở Mỹ. Vào mùa hè năm 2007 nhện gây hại mạnh
ở Arkansas, Louisiana, Texas và New York.
- Vào thập niên 1930 nhện từng gây hại nặng ở vùng trồng lúa ở Ấn
Độ, Africa, Central American. Caribbean và Mehico.
- Nhện gây hại kết hợp với nấm bệnh thúi bẹ Sarocladium oryzae
(sheath rot) và vi khuẩn Burkholderia glumae (bacterial panicle blight) gây
lem lép hạt có khả năng làm giảm năng suất từ 5 – 90%.
- Nhiện gié là loại dịch hại nguy hiểm do cơ thể nhện quá nhỏ không
nhìn thấy bằng mắt thường. Người nông dân khi phát hiện được nhện thường
quá muộn nên việc phòng trị ít đem lại hiệu quả. Do đó việc nắm vững các
điều kiện phát sinh và phát triển của nhện và triệu chứng gây hại để có
những biện pháp phòng trị kịp thời nhằm làm giảm nhẹ thiệt hại do nhện gây
ra là điều cần thiết.
II/ Mô tả, dòng đời, đặc tính sinh vật học của nhện và triệu chứng gây
hại.
1/ Mô tả hình dạng của nhện.
- Nhện có kích thước rất nhỏ không nhìn thấy bằng mắt thường.
Nhện gié rất nhỏ ở trong bẹ lá chổ mũi tên.
- Có thể nhận dạng được nhện ở trong bẹ lá lúa bằng kính lúp cầm tay
có độ phóng đại 20 lần.
- Nhện có màu vàng rơm chiều dầy khoảng 250µm.
- Con đực thon dài, rất hiếu động có thể phát hiện được nó trên bề mặt
của lá lúa.
- Con cái có hình trứng (hình oval).
Con cái. Con đực.
- Ấu trùng có kích thước bằng nữa con trưởng thành.
- Trứng của chúng củng có kích thước như vậy,
Trứng, ấu trùng, thành trùng của nhện gié (nhìn vào đầu mũi tên đỏ).
Trứng, ấu trùng, thành trùng của nhện gié được phóng đại lên nhiều lần.
2/ Đặc tính sinh vật học của nhện.
- Nhện sinh sản đơn tính không cần thụ tinh (không có con đực), trứng
nở ra con đực. Sinh sản hữu tính, có thụ tinh (có con đực), trứng nở ra con
cái.
- Nhện cái có thể đẻ 55 trứng trong suốt đời sống của nó.
- Nhiện sống tập trung ở trong bẹ lá lúa phần trên mặt nước, khi mật độ
cao chúng bò lên bông lúa.
- Nhện có thể cư trú bên trong vỏ trấu của hạt lúa.
- Nhện ở hạt giống có thể bị chết bởi nhiệt độ nóng, lạnh trong kho trử
hoặc chết bởi thuốc khử trùng. Lúa để khô thông thường có thể diệt chết
nhện trong hạt giống.
- Phương pháp kiểm soát nhện là kiểm tra hạt giống và trên cây trồng.
Nhện sống tập trung trong bẹ lá lúa.
3/ vòng đời của nhện gié.
- Vòng đời nhện gié: 10-12 ngày :
- trứng: 1-2 ngày.
- nhện non: 4-5 ngày
- nhện trưởng thành: 5-6 ngày.
Vòng đời của nhện gié.
4/ Triệu chứng gây hại.
- Nhện ăn phá bên trong bẹ lá lúa, vết ăn phá của nhện làm biến màu bẹ
lá lúa có màu nâu vàng đến màu nâu socola. Do đó có thể phát hiện được
chúng bởi sự biến màu của bẹ lá lúa.
Triệu chứng cây lúa bị nhện gié gây hại.
Nhện nằm trong bẹ lá ăn phá (nhìn vào đầu mũi tên đen).
Vết chích hút của nhện ở mặt trong của bẹ lá lúa dược phóng đại nhiều lần.
Triện chứng gây hại của nhện gié làm cho bẹ lá bị biến màu nâu đến nâu
socola.
- Khi 1 lá mới bắt đầu phát triển thì nhện sẽ di chuyển sang bẹ lá mới
và chúng tiếp tục ăn phá ở bẹ lá mới này. Như thế chúng tiếp tục ăn phá đến
lá sát với thân cây lúa (bẹ lá đòng).
Nhện ăn phá từ bẹ lá này sang bẹ lá khác và đến bẹ lá đòng.
- Nhện ăn phá nhánh gié lúa ở giai đoạn lúa làm đòng đến giai đoạn lúa
trổ ngậm sữa làm bông lúa bị lép.
Cây lúa bị nhện gié gây hại làm bông lúa bị lép.
III/ Điều kiện phát sinh, phát triển của nhện gié và thiệt hại do nhện gié
gây ra.
1/ Điều kiện phát sinh, phát triển của nhện gié.
. - Nhiệt độ không khí cao, lượng mưa ít là điều kiện thích hợp cho nhện
phát triển trên đồng. Nhện thường gây hại nặng trên chân ruộng xuống giống
vụ Đông Xuân trể hoặc mùa vụ kế tiếp xuống giống sớm (xuân hè). Nhất là
chân ruộng sạ dầy, thiếu nước tưới.
Nhện gây hại trên chân ruộng xuống giống muộn, thiếu nước tưới.