intTypePromotion=1
ADSENSE

Những khía cạnh xã hội học của quá trình đô thị hóa từ làng, xã thành phường ở Hà Nội - Đỗ Minh Khuê

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

77
lượt xem
4
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay vấn đề đô thị hóa đã trở thành một hiện tượng xã hội bức xúc. Tại Hà Nội và các thành phố lớn đang diễn ra quá trình đô thị hóa nhanh, nhằm giúp các bạn hiểu hơn về vấn đề này, mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết "Những khía cạnh xã hội học của quá trình đô thị hóa từ làng, xã thành phường ở Hà Nội" dưới đây để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Những khía cạnh xã hội học của quá trình đô thị hóa từ làng, xã thành phường ở Hà Nội - Đỗ Minh Khuê

X· héi häc sè 3&4 (67&68), 1999 75<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Nh÷ng khÝa c¹nh x· héi häc cña<br /> qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa tõ lµng, x· thµnh ph−êng ë Hµ Néi<br /> <br /> §ç Minh Khuª<br /> <br /> <br /> Trong tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë n−íc ta hiÖn nay, vÊn ®Ò ®« thÞ hãa<br /> ®· trë thµnh mét hiÖn t−îng x· héi bøc xóc. T¹i Hµ Néi vµ c¸c thµnh phè lín ®ang diÔn ra<br /> qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa nhanh, trong ®ã nhiÒu khu vùc ngo¹i thµnh, ven ®« ®−îc s¸p nhËp vµo<br /> néi thµnh. NhiÒu lµng, x· trë thµnh ph−êng, phè. Qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ®ã t¸c ®éng tíi nhiÒu<br /> nhãm x· héi, trªn nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau cña ®êi sèng: tõ viÖc sö dông ®Êt ®Õn x©y dùng,<br /> kiÕn tróc nhµ cöa; tõ sù gia t¨ng d©n c− ®Õn qui m« vµ kÕt cÊu d©n sè; tõ sù thay ®æi m«i<br /> tr−êng ®Õn biÕn ®æi lèi sèng vµ phong tôc tËp qu¸n. Tãm l¹i lµ sù thay ®æi c¶ vÒ ®êi sèng vËt<br /> chÊt lÉn ®êi sèng tinh thÇn. Tuy nhiªn, ®Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ë Hµ Néi hiÖn nay<br /> cßn mang nÆng tÝnh tù ph¸t, ch−a ®−îc kiÓm so¸t chÆt chÏ. Do ®ã, bªn c¹nh mÆt tÝch cùc, qu¸<br /> tr×nh nµy còng béc lé kh«ng Ýt nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc vµ khiÕm khuyÕt.<br /> Bµi viÕt nµy c¨n cø vµo kÕt qu¶ nghiªn cøu ®Ò tµi "Nh÷ng biÕn ®æi kinh tÕ-x· héi ë<br /> DÞch Väng (quËn CÇu GiÊy-Hµ Néi) trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa tõ lµng, x· thµnh ph−êng" do<br /> ViÖn X· héi häc tiÕn hµnh n¨m 1999.<br /> DÞch Väng, ®Þa bµn nghiªn cøu cña ®Ò tµi, lµ mét trong 7 ph−êng cña quËn CÇu GiÊy.<br /> QuËn vµ ph−êng míi ®−îc thµnh lËp th¸ng 7 n¨m 1997. C− d©n DÞch Väng c− tró theo chiÒu<br /> dµi gÇn 2 km däc ®−êng quèc lé 32 Hµ Néi - S¬n T©y. Ph−êng l¹i n»m gi÷a vµ ®an xen víi<br /> ph−êng Quan Hoa, ®iÒu nµy phÇn nµo g©y phøc t¹p vµ khã kh¨n cho viÖc qu¶n lý d©n c− vµ<br /> t×nh h×nh trËt tù an ninh x· héi.<br /> QuËn CÇu GiÊy nãi chung, ph−êng DÞch Väng nãi riªng, cã vÞ trÝ ®Þa lý, ®Þa h×nh, ®Þa<br /> chÊt thuËn lîi cho viÖc x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®« thÞ: cèt ®Êt tù nhiªn thuéc lo¹i cao nªn tèc<br /> ®é ®« thÞ hãa vµ sè d©n t¨ng nhanh. Ph−êng DÞch Väng n»m ë trung t©m quËn CÇu GiÊy, nªn<br /> còng lµ n¬i cã nhiÒu dù ¸n lín cña Nhµ n−íc, thµnh phè ®· vµ sÏ ®−îc triÓn khai thùc hiÖn,<br /> nh− ®−êng Quèc lé 32 tõ Trung t©m Thñ ®« ®i s©n bay Quèc tÕ Néi Bµi, Lµng Quèc tÕ Th¨ng<br /> Long. §Þa bµn cña ph−êng còng cã nhiÒu trô së c¸c c¬ quan, c¸c tr−êng §¹i häc vµ Cao ®¼ng,<br /> c¸c c«ng tr×nh c«ng céng ®« thÞ, c¸c khu d©n c− ®« thÞ,... Nh÷ng dù ¸n trªn lµ tiÒn ®Ò thuËn<br /> lîi cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ-v¨n hãa-x· héi cña ph−êng, nh−ng ®ång thêi còng n¶y sinh<br /> nhiÒu khã kh¨n trong c«ng t¸c x©y dùng vµ qu¶n lý ®« thÞ.<br /> Tõ x· chuyÓn lªn ph−êng, DÞch Väng ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu th¸ch thøc trong<br /> qu¶n lý ph¸t triÓn ®« thÞ, ch¼ng h¹n nh−:<br /> - Yªu cÇu ph¸t triÓn s¶n xuÊt, gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm vµ ®êi sèng cho nh©n d©n,<br /> trong ®iÒu kiÖn ruéng ®Êt canh t¸c ngµy cµng mÊt ®i, nh−êng chç cho c¸c c«ng tr×nh ®« thÞ,<br /> c«ng tr×nh c«ng céng, viÖc chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông ®Êt ngµy cµng t¨ng,...<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 76 Nh÷ng khÝa c¹nh x· héi häc cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ...<br /> <br /> - Sù ph¸t triÓn kh«ng hoµn chØnh hÖ thèng h¹ tÇng kü thuËt ®« thÞ ë c¸c khu vùc lµng<br /> xãm, g©y nhiÒu hËu qu¶ nh−: sù xuèng cÊp nhanh chãng cña ®−êng s¸, hÖ thèng tho¸t n−íc<br /> th¶i, « nhiÔm m«i tr−êng,...<br /> - Sù mÊt c©n ®èi gi÷a hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng x· héi, c¸c dÞch vô c«ng céng cßn qu¸<br /> thiÕu vµ nghÌo nµn vÒ tiÖn nghi vµ h×nh thøc ho¹t ®éng so víi nhu cÇu h−ëng thô ®êi sèng<br /> v¨n hãa-tinh thÇn-gi¶i trÝ nghØ ng¬i ngµy cµng cao cña c− d©n,...<br /> Theo quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc th× DÞch Väng ®−îc chuyÓn tõ x· thµnh ph−êng vµo<br /> th¸ng 9 n¨m 1997. Nh−ng qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ë ®©y ®· b¾t ®Çu sím h¬n, vµo cuèi nh÷ng<br /> n¨m 1980, ®Çu nh÷ng n¨m 1990. §ã lµ thêi ®iÓm mµ ®−êng quèc lé 32 tõ trung t©m thñ ®« ®i<br /> s©n bay quèc tÕ Néi Bµi qua cÇu Th¨ng Long b¾t ®Çu trë nªn nhén nhÞp. NÒn kinh tÕ më cöa,<br /> d©n c− néi thµnh t¨ng nhanh, ®Êt ë trung t©m chËt chéi, khiÕn nhiÒu c¬ quan, nhiÒu ng−êi<br /> d©n ë khu trung t©m t¶n ra c¸c vïng ven ®« t×m ®Êt x©y trô së, lµm nhµ ë,... Theo lêi cña<br /> nh÷ng ng−êi d©n sèng l©u n¨m ë Ph−êng, th× thêi ®iÓm ®¸nh dÊu nh÷ng biÕn ®æi ®« thÞ hãa<br /> râ rÖt nhÊt lµ nh÷ng n¨m 1995-1996. N¨m 1995 lµ lóc ë DÞch Väng ng−êi d©n b¸n nhiÒu ®Êt<br /> nhÊt. NhiÒu c¬ quan còng ®æ vÒ ®©y xin cÊp, mua ®Êt. C¬ chÕ më, nhu cÇu ®êi sèng cao, lµm<br /> ph¸t triÓn c¸c c«ng tr×nh h¹ tÇng, x©y nhµ ë. Sau thêi ®iÓm ®ã, c¸c thñ tôc cÊp ®Êt cña thµnh<br /> phè trë nªn chÆt chÏ h¬n, gi¸ ®Êt cao khiÕn cho nh÷ng ng−êi d©n ®Õn mua trë nªn dÌ dÆt.<br /> §Õn n¨m 1997, viÖc b¸n ®Êt, chuyÓn quyÒn sö dông ®Êt d−êng nh− ®· ch÷ng l¹i...<br /> T×nh h×nh D©n c− vµ Lao ®éng<br /> D©n sè chia theo ®é tuæi vµ giíi tÝnh ph−êng DÞch Väng 1/1/1998<br /> <br /> §é tuæi Tæng sè Trong ®ã<br /> <br /> Nam N÷<br /> <br /> 0-5 tuæi 1228 629 599<br /> <br /> 6-10 tuæi 1036 537 499<br /> <br /> 11-15 tuæi 1039 522 517<br /> <br /> 16-20 tuæi 3738 1787 1951<br /> <br /> 21-25 tuæi 2187 1117 1070<br /> <br /> 26-30 tuæi 1150 605 545<br /> <br /> 31-35 tuæi 1115 578 537<br /> <br /> 36-40 tuæi 1231 629 602<br /> <br /> 41-45 tuæi 826 422 404<br /> <br /> 46-50 tuæi 646 290 356<br /> <br /> 51-55 tuæi 448 240 208<br /> <br /> 56-60 tuæi 384 201 183<br /> <br /> Trªn 60 tuæi 977 414 63<br /> <br /> Tæng sè 16005 7971 8034<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> §ç Minh Khuª 77<br /> <br /> Cã thÓ thÊy, trªn toµn ph−êng vµ trong mÉu kh¶o s¸t1, sè thanh niªn trong ®é tuæi<br /> 16-29 cã tû lÖ rÊt cao, chøng tá mét d©n sè trÎ, tiÒm n¨ng lao ®éng dåi dµo.<br /> - VÒ tr×nh ®é häc vÊn: DÞch Väng lµ ph−êng ven ®«, nªn tr×nh ®é häc vÊn cña d©n c− t−¬ng<br /> ®èi kh¸ h¬n so víi c¸c th«n x· ngo¹i thµnh kh¸c. GÇn mét phÇn t− (24,3%) sè ng−êi trong mÉu kh¶o<br /> s¸t ë tr×nh ®é cÊp 3. §Æc biÖt cã tíi 50% sè thanh niªn (®é tuæi 20-24) cã tr×nh ®é cao ®¼ng, ®¹i häc.<br /> Trong mÉu kh¶o s¸t, cã tíi 42,4% sè hé gia ®×nh cã tr×nh ®é häc vÊn cao nhÊt t−¬ng<br /> ®−¬ng cao ®¼ng, ®¹i häc (nghÜa lµ cã Ýt nhÊt 1 thµnh viªn trong gia ®×nh ®ang häc hoÆc ®· tèt<br /> nghiÖp ®¹i häc).<br /> Th¸p d©n sè trong mÉu kh¶o s¸t 151 hé gia ®×nh:<br /> <br /> Tuæi Tæng sè Nam N÷<br /> 0-4 38 21 17<br /> 6,2% 6,9 5,4<br /> 5-9 37 17 20<br /> 6,0 5,6 6,4<br /> 10-14 31 14 17<br /> 5,0 4,6 5,4<br /> 15-19 45 23 22<br /> 7,3 7,6 7,0<br /> 20-24 70 33 37<br /> 11,3 10,9 11,8<br /> 25-29 54 30 24<br /> 8,8 9,9 7,7<br /> 30-34 41 23 18<br /> 6,6 7,6 5,8<br /> 35-39 47 26 21<br /> 7,6 8,6 6,7<br /> 40-44 35 15 20<br /> 5,7 4,9 6,4<br /> 45-49 40 17 23<br /> 6,5 5,6 73<br /> 50-54 39 18 21<br /> 6,3 5,9 6,7<br /> 55-59 36 19 17<br /> 5,8 6,3 5,4<br /> 60-64 35 20 15<br /> 5,7 6,6 4,8<br /> 65-69 25 11 14<br /> 4,1 3,6 4,5<br /> 70 trë lªn 44 17 27<br /> 7,1 5,6 8,6<br /> <br /> Sè ng−êi trong gia ®×nh: tÝnh trªn toµn mÉu, trung b×nh mçi hé cã 4,08 ng−êi. Cô thÓ<br /> nh− sau:<br /> Sè ng−êi trong hé 1 2 3 4 5 6 7 8 9<br /> Sè hé 2 14 35 53 23 17 5 1 1<br /> % 1,3 9,3 23,2 35,1 15,2 11,3 3,3 0,7 0,7<br /> <br /> Theo sè liÖu thèng kª, chØ trong vßng 3 n¨m, sè d©n (kÓ c¶ ng−êi t¹m tró) cña ph−êng<br /> DÞch Väng ®· t¨ng gÊp ®«i. D©n sè t¨ng ®ét biÕn nh− vËy lµ do:<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1<br /> Cuéc kh¶o s¸t chän mÉu 151 hé gia ®×nh trªn ®Þa bµn ph−êng DÞch Väng, do ViÖn X· héi häc tiÕn hµnh n¨m 1999<br /> trong khu«n khæ ®Ò tµi khoa häc: “Qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa tõ lµng, x· thµnh ph−êng ë Hµ Néi”.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 78 Nh÷ng khÝa c¹nh x· héi häc cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ...<br /> <br /> - NhiÒu ng−êi ë néi thµnh, ë c¸c khu tËp thÓ cao tÇng,... ®Õn mua ®Êt lµm nhµ, ®Þnh<br /> c− l©u dµi. V× ®Þa bµn nµy cã −u thÕ lµ kh«ng qu¸ xa trung t©m thµnh phè, gi¸ ®Êt cßn t−¬ng<br /> ®èi rÎ so víi nh÷ng n¬i kh¸c.<br /> - Cã mét sè ng−êi lµng ®i tho¸t ly, lµm ¨n ë c¸c n¬i kh¸c nay vÒ h−u, trë vÒ quª cò.<br /> Ngoµi ra, cßn cã nh÷ng ng−êi lµ con c¶ trong gia ®×nh, lµ tr−ëng hä sau mét thêi gian sèng ë<br /> n¬i kh¸c, nay muèn vÒ lµng ®Þnh c−, v× hiÖn giê ë ®©y ®iÒu kiÖn sinh ho¹t còng kh«ng kh¸c xa<br /> phè ph−êng lµ mÊy.<br /> - §©y lµ khu vùc cã nhiÒu tr−êng §¹i häc, Cao ®¼ng nªn sè sinh viªn ë trä rÊt ®«ng.<br /> NÕu nh− trªn toµn quËn CÇu GiÊy cã kho¶ng 18.000 sinh viªn, th× riªng ë 3 th«n (cò) cña<br /> DÞch Väng ®· cã 6-7 ngh×n, lóc cao ®iÓm lªn tíi 8 ngh×n sinh viªn ë trä. Ngoµi sè sinh viªn,<br /> cßn cã nhiÒu ng−êi t¹m tró lµ lao ®éng tù do theo thêi vô, ng−êi lµm thuª, ng−êi lao ®éng<br /> (xÝch l«, cöu v¹n,...). TÝnh ë thêi ®iÓm 1/4/1998, sè ng−êi t¹m tró ë ph−êng lµ 5.986 ng−êi.<br /> ViÖc lµm - §êi sèng<br /> ë DÞch Väng hiÖn vÉn cßn rÊt nhiÒu hé gia ®×nh trång lóa, trång rau mµu,... Tuy<br /> nhiªn, khi chuyÓn tõ x· lªn ph−êng, tõ ngo¹i « trë thµnh néi thµnh, mét ®iÒu tÊt yÕu lµ<br /> kh«ng thÓ ®Çu t− nhiÒu cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp n÷a. ChÝnh s¸ch Nhµ n−íc cÇn hç trî ng−êi<br /> n«ng d©n ®iÒu kiÖn ®µo t¹o ®Ó hä cã thÓ chuyÓn ®æi ngµnh nghÒ; hç trî vèn vµ cÊp ®Êt x©y<br /> dùng c¬ së s¶n xuÊt tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp nhá, v.v...<br /> Mét vÊn ®Ò ®Æt ra gay g¾t lµ trong khi ®Êt canh t¸c bÞ mÊt, ®Êt thæ c− trë thµnh hµng hãa,<br /> c− d©n ch−a kÞp chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp. TiÒn ®Òn bï, b¸n ®Êt vµ c¶ tiÒn thu nhËp nhê lµm nhµ cho<br /> thuª dï sao còng chØ lµ nhÊt thêi, kh«ng æn ®Þnh,... NhiÒu gia ®×nh n«ng nghiÖp ë DÞch Väng vÉn<br /> kh«ng muèn bá ruéng, ch−a muèn quay l−ng l¹i víi ho¹t ®éng n«ng nghiÖp, vÉn coi s¶n xuÊt n«ng<br /> nghiÖp lµ c¸i gèc bÒn v÷ng vÒ kinh tÕ vµ b¶o l−u ®−îc c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa truyÒn thèng.<br /> Sè l−îng lín sinh viªn vµ ng−êi lao ®éng ë trä t¹i DÞch Väng ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn mäi<br /> mÆt nh− ®êi sèng, thu nhËp, c¬ së h¹ tÇng vµ m«i tr−êng, còng nh− an ninh trËt tù vµ an toµn x·<br /> héi cña ph−êng. Thùc chÊt ®©y lµ ho¹t ®éng kinh doanh tù ph¸t, ch−a ®−îc h−íng dÉn vµ kh«ng<br /> cã v¨n b¶n ph¸p quy. Ho¹t ®éng nµy liªn quan ®Õn nhiÒu cÊp, nhiÒu ngµnh qu¶n lý,...<br /> Theo ý kiÕn cña nhiÒu ng−êi d©n vµ c¸n bé c¬ së trong x·, ®êi sèng cña c− d©n DÞch<br /> Väng kh¸ h¬n lªn chñ yÕu lµ do ®−îc ®Òn bï ®Êt, b¸n ®Êt vµ cã nhµ cho thuª, chø kh«ng ph¶i<br /> do chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp hay ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh. §iÒu nµy ®Æt ra cho c¸c cÊp<br /> chÝnh quyÒn cÇn ph¶i cã ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ, chuyÓn h−íng ngµnh nghÒ cho phï<br /> hîp víi t×nh h×nh ph¸t triÓn ®« thÞ, t¹o viÖc lµm cho lao ®éng mét c¸ch bÒn v÷ng.<br /> Cho ®Õn nay, c¶ ph−êng cßn 750 hé lµm n«ng nghiÖp vµ kiªm n«ng nghiÖp (chñ yÕu lµ<br /> trång lóa, rau), h¬n 500 hé lµm cèm, 231 hé th−¬ng nghiÖp, bu«n b¸n, 48 hé lµm tiÓu thñ<br /> c«ng nghiÖp (s¶n xuÊt b¸nh kÑo, nghÒ méc, hµn x×, cöa s¾t...)<br /> Thu nhËp: KÕt qu¶ kh¶o s¸t cho thÊy tæng sè thu nhËp cña mét hé gia ®×nh trong ph−êng<br /> lµ 1,576 triÖu ®ång/ hé/ th¸ng. Trong ®ã, sè hé cã thu nhËp tõ trång lóa lµ 21 hé (13,9%), tõ trång<br /> rau mµu lµ 18 hé (11,9%), tõ ch¨n nu«i lµ 13 hé (8,6%), tõ bu«n b¸n dÞch vô lµ 66 hé (43,7%), tõ s¶n<br /> xuÊt tiÓu thñ c«ng nghiÖp lµ 7 hé (4,6%), tõ l−¬ng vµ trî cÊp (c¶ h−u trÝ) lµ 117 hé (77,5%).<br /> Tû lÖ cao nh÷ng hé cã ng−êi h−ëng l−¬ng vµ hé cã thu nhËp tõ bu«n b¸n dÞch vô chøng tá<br /> DÞch Väng lµ mét ph−êng ven ®« cã møc ®é ®« thÞ hãa ®· kh¸ cao. Nh÷ng hé thu nhËp tõ s¶n<br /> xuÊt n«ng nghiÖp (trång trät, ch¨n nu«i) chØ chiÕm ch−a tíi mét phÇn t− sè hé ®−îc kh¶o s¸t.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> §ç Minh Khuª 79<br /> <br /> §Êt ®ai<br /> C¸ch ®©y h¬n 10 n¨m, x· DÞch Väng cßn nhiÒu ®Êt ®ai n«ng nghiÖp, phÇn lín d©n c−<br /> lµm n«ng nghiÖp. GÇn ®©y, trong qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa, nhiÒu dù ¸n lín cña Nhµ n−íc lÊy ®Êt<br /> n«ng nghiÖp ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh c«ng céng vµ nhµ ë, nªn t×nh h×nh qu¶n lý sö dông<br /> ®Êt ®ai canh t¸c vµ ®Êt c«ng rÊt phøc t¹p. §Êt n«ng nghiÖp bÞ thu hÑp ®· ¶nh h−ëng lín ®Õn<br /> c«ng ¨n viÖc lµm vµ ®êi sèng cña d©n c−.<br /> Qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa liªn quan ®Õn viÖc chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông ®Êt ë DÞch Väng<br /> ®· b¾t ®Çu tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1990: nhiÒu c¬ quan vµ ®¬n vÞ ë néi thµnh cã nhu cÇu ®· ®−îc<br /> cÊp hoÆc mua ®Êt ®Ó sö dông cho c¸c môc ®Ých kh¸c nhau. D©n c− ë khu vùc trung t©m Hµ<br /> Néi hoÆc c¸c khu vùc bÞ gi¶i phãng mÆt b»ng còng vÒ DÞch Väng ®Ó mua ®Êt, x©y nhµ ë. Lý do<br /> chñ yÕu lµ v× n¬i ®©y c¸ch kh«ng xa trung t©m thµnh phè, ®−êng giao th«ng thuËn tiÖn,<br /> kh«ng khÝ Ýt bÞ « nhiÔm (kh«ng cã c¸c nhµ m¸y, xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp lín), l¹i n»m trong khu<br /> vùc ph¸t triÓn cña Thñ ®«.<br /> Theo sè liÖu thèng kª, trªn ph−êng cã kho¶ng 300 hé gia ®×nh mÊt mét phÇn ®Êt<br /> canh t¸c. Hå ao còng bÞ san lÊp kh¸ nhiÒu, cã xãm nh− xãm Míi (th«n HËu) mÊt ®Õn 65-<br /> 70% diÖn tÝch ®Êt canh t¸c (do Nhµ n−íc sö dông vµo c¸c môc ®Ých kh¸c nhau). ë DÞch<br /> Väng, tr−íc ®©y nhiÒu hé gia ®×nh cã tõ vµi tr¨m ®Õn hµng ngh×n mÐt ®Êt thæ c− vµ ®Êt<br /> phÇn tr¨m. Khi bÞ lÊy ®Êt ®Ó gi¶i phãng mÆt b»ng lµm ®−êng giao th«ng, hoÆc c¸c c¬ quan<br /> xÝ nghiÖp liªn doanh x©y trô së, th× ruéng ®Êt canh t¸c ®−îc ®Òn bï theo gi¸ tiÒn tõ<br /> 74.000 ®Õn 130.000®/m2. Cã hé gia ®×nh ®−îc vµi chôc, thËm chÝ vµi tr¨m triÖu ®ång. Cßn<br /> nÕu b¸n ®Êt thæ c− cho c¸ nh©n tõ n¬i kh¸c ®Õn, gi¸ mçi mÐt vu«ng ®Êt tõ 2-3 chØ ®Õn 1<br /> c©y vµng/m2, tïy theo vÞ trÝ gÇn hay xa ®−êng lín.<br /> DiÖn tÝch ®Êt trung b×nh cña mçi hé gia ®×nh hiÖn nay ®· bÞ thu hÑp kho¶ng 30% so<br /> víi tr−íc n¨m 1995. Trong c¸c lo¹i ®Êt th× diÖn tÝch ao hå mÆt n−íc vµ ®Êt canh t¸c (chØ cã ë<br /> th«n Trung vµ th«n HËu v× th«n TiÒn hiÖn kh«ng cßn ®Êt canh t¸c) bÞ thu hÑp nhiÒu nhÊt.<br /> DiÖn tÝch mÆt n−íc bÞ mÊt tíi h¬n 3/4, ®Êt canh t¸c mÊt 1/3.<br /> Nhµ ë, c¬ së h¹ tÇng vµ m«i tr−êng<br /> Nhµ ë x©y dùng t¹i DÞch Väng cã thÓ chia lµm mÊy kiÓu d¹ng sau:<br /> 1. Nh÷ng nhµ x©y dùng tõ c¸ch ®©y vµi chôc n¨m, theo kiÓu nhµ n«ng th«n truyÒn<br /> thèng, 3 gian hoÆc 5 gian, 2 ch¸i, m¸i ngãi, cã s©n g¹ch, t−êng hoa, giÕng n−íc. Chñ nhµ lµ<br /> d©n sèng ë ®©y l©u ®êi, tr−íc lµ x· viªn hîp t¸c x· hoÆc c¸n bé, bé ®éi vÒ h−u.<br /> 2. Nh÷ng ng«i nhµ x©y trong vßng d−íi m−êi n¨m gÇn ®©y, nhµ réng, m¸i b»ng, cã<br /> hiªn, nÒn cao, khu phô biÖt lËp. Chñ nhµ lµ d©n gèc ë ®©y, nhµ ®Êt réng, ®· b¸n ®i mét phÇn<br /> ®Ó lÊy tiÒn x©y nhµ. Nhµ kiÓu nµy th−êng cã s©n réng, v−ên nhiÒu c©y cèi m¸t mÎ,....<br /> 3. Nhµ cña nh÷ng ng−êi míi ®Õn ®Þnh c− t¹i ®©y, cã diÖn tÝch trung b×nh kho¶ng d−íi<br /> 100m2, kiÓu d¸ng kiÕn tróc hiÖn ®¹i, khÐp kÝn, vËt liÖu x©y dùng ®¾t tiÒn, cã c©y c¶nh, non bé,...<br /> KiÓu quÇn c− nhµ ë: h¬n mét nöa sè hé ®−îc hái (56,1%) cã nhµ n»m trong côm nhµ<br /> cña anh chÞ em, hä hµng. §iÒu nµy chøng tá m« h×nh quÇn c− lµng x· cßn chiÕm vÞ trÝ ®¸ng<br /> kÓ trong c¸c hé gia ®×nh ë DÞch Väng hiÖn nay.<br /> X©y dùng vµ c¶i t¹o nhµ ë: Trong toµn mÉu kh¶o s¸t, cã 41,1% sè hé gia ®×nh cã x©y<br /> míi nhµ cöa tõ n¨m 1995 vµ môc ®Ých x©y dùng nµy lµ:<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 80 Nh÷ng khÝa c¹nh x· héi häc cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ...<br /> <br /> <br /> - §Ó ë 51,6%<br /> - §Ó s¶n xuÊt, kinh doanh 3,2%<br /> - §Ó cho thuª 35,5%<br /> - §Ó ë vµ s¶n xuÊt 3,2%<br /> - §Ó ë vµ cho thuª 6,5%<br /> <br /> <br /> <br /> Còng trong thêi gian trªn, cã 34,4% sè hé cã söa ch÷a, c¶i t¹o nhµ ë, cô thÓ:<br /> <br /> - N©ng thªm tÇng 13,2%<br /> - X©y thªm phßng ®Ó ë 7,5%<br /> - X©y phßng ®Ó cho thuª 34,0%<br /> - X©y thªm nhµ phô, bÕp 17,0%<br /> - N©ng cÊp, lµm míi l¹i néi thÊt 15,1%<br /> - Kh¸c (lµm s©n, t−êng bao...) 32,7%<br /> Nh− vËy, c¸c ho¹t ®éng x©y dùng vµ c¶i t¹o nhµ ë nh»m môc ®Ých chÝnh lµ c¶i t¹o<br /> ®iÒu kiÖn ë cña gia ®×nh vµ x©y thªm phßng ®Ó lµm dÞch vô cho thuª nhµ, hÇu nh− rÊt Ýt gia<br /> ®×nh x©y nhµ víi môc ®Ých s¶n xuÊt, kinh doanh,...<br /> Còng cã ý kiÕn cho r»ng, viÖc x©y dùng nhµ cöa ë DÞch Väng phÇn nµo lµm mÊt ®i<br /> c¶nh quan truyÒn thèng cña lµng quª ven ®«: nhµ ë x©y s¸t ®−êng ®i, kh«ng cßn c©y xanh, chØ<br /> thÊy bª t«ng, d©n chØ cÇn nhµ cao cöa réng, kh«ng chó ý ®Õn c¶nh quan chung, do ®ã cÇn cã<br /> h−íng dÉn, t− vÊn thiÕt kÕ, x©y dùng,...<br /> C¬ së h¹ tÇng: c«ng t¸c quy ho¹ch c¬ së h¹ tÇng nh− cÊp n−íc sinh ho¹t, cÊp ®iÖn, thu<br /> gom chÊt th¶i tr−íc ®©y chñ yÕu phôc vô nhu cÇu cña c− d©n trong x·, ph−êng. Nh−ng gÇn<br /> ®©y, sè d©n t¨ng ®ét biÕn, ®Æc biÖt lµ sù xuÊt hiÖn cña dßng ng−êi t¹m tró (nh− sinh viªn),<br /> khiÕn cho c¬ së h¹ tÇng ë DÞch Väng bÞ qu¸ t¶i, kh«ng ®¸p øng ®−îc nhu cÇu d©n sè thùc tÕ.<br /> Tõ x· lªn ph−êng, c¬ së h¹ tÇng ë DÞch Väng ch−a theo kÞp ®µ ph¸t triÓn, cßn nhiÒu ý<br /> kiÕn cho r»ng kh«ng ®−îc b»ng ë khu vùc trung t©m thµnh phè, cô thÓ:<br /> - VÒ ®iÖn sinh ho¹t: Trong sè h¬n 4.400 hé d©n, hiÖn ®· cã 3.200 hé cã ®ång hå ®o ®iÖn.<br /> Trªn ®Þa bµn Ph−êng cã 5 tr¹m biÕn ¸p vµ 9 km ®−êng d©y h¹ thÕ. Tuy nhiªn, ®−êng lµng chØ cã 4<br /> km cã ®Ìn chiÕu s¸ng, ®−êng ngâ 6 km. So víi tiªu chuÈn cña néi thµnh th× ®iÖn chiÕu s¸ng ®−êng<br /> nh− vËy cßn qu¸ Ýt - ®©y còng lµ ý kiÕn cña nhiÒu ng−êi d©n khi ®−îc pháng vÊn.<br /> - N−íc s¹ch: mÊy n¨m tr−íc, th«n HËu thuéc ph−êng DÞch Väng ®−îc chän nh− mét<br /> khu vùc ngo¹i thµnh lµm thÝ ®iÓm viÖc cung cÊp n−íc sinh ho¹t cña hÖ thèng cÊp n−íc PhÇn<br /> Lan ®Õn tõng hé gia ®×nh. ViÖc cung cÊp n−íc s¹ch lóc ®ã rÊt tèt, "n−íc cã thÓ lªn ®Õn tÇng 2".<br /> HiÖn nay, trong sè h¬n 4.400 hé d©n ®· cã 3.200 ®ång hå ®o n−íc.<br /> - §−êng giao th«ng: ®iÓm râ nÐt nhÊt qua quan s¸t vµ pháng vÊn c¸c hé gia ®×nh ë DÞch<br /> Väng lµ t×nh h×nh ®−êng s¸, ®i l¹i ®· ®−îc c¶i thiÖn rÊt nhiÒu. HuyÖn Tõ Liªm tr−íc ®©y, vµ quËn<br /> CÇu GiÊy hiÖn nay ®· ®Çu t− kinh phÝ tr¶i nhùa 12 km ®−êng « t« trªn ®Þa bµn ph−êng. ChÝnh<br /> quyÒn vµ nh©n d©n trong ph−êng cïng gãp vèn theo ph−¬ng thøc "nhµ n−íc vµ nh©n d©n cïng<br /> lµm" bª t«ng hãa hÇu hÕt ®−êng lµng, ngâ xãm, khiÕn cho ®iÒu kiÖn ®i l¹i ë ®©y thay ®æi h¼n.<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> §ç Minh Khuª 81<br /> <br /> - R¸c th¶i: tõ khi trë thµnh ph−êng cña néi thµnh, C«ng ty M«i tr−êng ®« thÞ ®· tæ<br /> chøc cã xe thu gom r¸c ho¹t ®éng trªn ®Þa bµn. HÇu hÕt c¸c gia ®×nh trong ph−êng ®· ®Ó r¸c<br /> th¶i tËp trung, kh«ng nh− tr−íc ®©y, ®èt hoÆc ch«n trong v−ên hay ®æ xuèng ao. Tuy nhiªn,<br /> vÉn cã ý kiÕn cho r»ng, xe r¸c cña C«ng ty míi chØ ®Õn c¸c ®−êng, ngâ lín,...<br /> - Tho¸t n−íc: viÖc tho¸t n−íc th¶i ë DÞch Väng lµ vÊn ®Ò nghiªm träng hiÖn nay. V× sè<br /> d©n qu¸ ®«ng, l−îng n−íc th¶i qu¸ lín nªn hÖ thèng cèng tho¸t n−íc (nhÊt lµ hÖ thèng cèng næi ë<br /> th«n HËu) bÞ qu¸ t¶i, n−íc th¶i l¹i ch¶y ra ruéng, lµm chÕt lóa mµu, chuét bä ®−îc dÞp ph¸t triÓn.<br /> Cã tr−êng hîp ng−êi n«ng d©n lµm ruéng, do n−íc th¶i bÈn, ®· bÞ m¾c bÖnh ngoµi da.<br /> - C¬ së h¹ tÇng x· héi: trong ph−êng chØ cã hai tr−êng cÊp 1, mét tr−êng cÊp 2, kh«ng<br /> cã tr−êng cÊp 3. Häc sinh lín ph¶i häc ë c¸c ph−êng kh¸c. Tr¹m y tÕ cña ph−êng còng kh«ng<br /> ®¸p øng ®−îc víi nhu cÇu kh¸m ch÷a bÖnh ngµy cµng cao cña d©n c− hiÖn nay. NhiÒu ng−êi<br /> kh¸m ch÷a bÖnh t− nh©n hoÆc ®Õn c¸c bÖnh viÖn lín ë khu vùc l©n cËn (BÖnh viÖn Giao<br /> th«ng VËn t¶i, BÖnh viÖn QuËn, ThÞ trÊn,...)<br /> Tr−íc ®©y, thÞ trÊn CÇu GiÊy cña huyÖn Tõ Liªm kh«ng cã c¸c c¬ së v¨n hãa. Tõ x·<br /> lªn ph−êng, DÞch Väng còng rÊt thiÕu c¸c ®iÓm vui ch¬i, gi¶i trÝ. Mçi xãm trong ph−êng ®Òu<br /> cã trô së, nh−ng chØ ®Ó häp hµnh. RÊt nhiÒu ý kiÕn ®Ò ®¹t cÇn cã chç vui ch¬i cho trÎ em, s©n<br /> tËp cho ng−êi giµ...<br /> C¸c cô giµ ë xãm VÜ HËu buæi s¸ng ph¶i ®i tËp ë c«ng viªn Thñ LÖ hoÆc s©n Cöa hµng<br /> B¸ch hãa QuËn, nªn ®· ®Ò nghÞ lÊp ao ®Ó lµm s©n vËn ®éng, nh−ng l¹i ¶nh h−ëng ®Õn quy ho¹ch,<br /> m«i tr−êng. ë th«n Trung, s©n ®×nh buæi s¸ng lµ chç tËp thÓ dôc cña ng−êi giµ, ban ngµy lµ n¬i<br /> häp chî, buæi chiÒu lµ s©n ®¸ bãng cña thanh niªn, tèi biÕn thµnh chç trÎ em ch¬i,...<br /> Cã thÓ nãi, c¬ së h¹ tÇng ®−îc ®«ng ®¶o ng−êi d©n ë DÞch Väng chó ý tíi khi ®−îc hái<br /> vÒ nh÷ng biÕn chuyÓn khi chuyÓn tõ x· lªn ph−êng. Trong khi cã rÊt nhiÒu ý kiÕn ca ngîi sù<br /> tiÕn bé cña ®−êng s¸ (®æ bª t«ng, s¹ch sÏ, phong quang) vµ c¸c dÞch vô nh− cöa hµng, cöa<br /> hiÖu phong phó vµ s½n cã ®¸p øng nhu cÇu hµng hãa, th× rÊt nhiÒu ý kiÕn phµn nµn vÒ hÖ<br /> thèng n−íc th¶i qu¸ kÐm vµ thiÕu s©n ch¬i, n¬i sinh ho¹t v¨n hãa...<br /> Qu¶n lý x· héi<br /> Tõ khi chuyÓn tõ x· thµnh ph−êng, DÞch Väng ®· gi¶i thÓ tæ chøc cò lµ xãm ®Ó thµnh<br /> lËp c¸c tæ d©n phè, ho¹t ®éng theo ®óng quy ®Þnh ®èi víi ph−êng néi thµnh. ñy ban ph−êng<br /> cã ®ñ c¸c "ban bÖ" râ rµng, kh«ng "tïy tiÖn nh− chÝnh quyÒn x·" tr−íc kia, nªn ng−êi d©n cÇn<br /> gi¶i quyÕt viÖc g× còng thuËn tiÖn h¬n. (Tuy vËy, vÉn cã ý kiÕn cho r»ng d−íi thêi hîp t¸c x·,<br /> d©n gÆp l·nh ®¹o tù do, tho¶i m¸i h¬n, gi÷a c¸n bé l·nh ®¹o x· vµ d©n th©n mËt h¬n, tõ khi<br /> lªn ph−êng th× hîp t¸c x· n«ng nghiÖp vµ ng−êi lµm ruéng "bÞ bá r¬i"...)<br /> Qua kh¶o s¸t, cho thÊy ý kiÕn cña nh©n d©n ®¸nh gi¸ vÒ chÝnh quyÒn nh− sau:<br /> - Tõ khi trë thµnh ph−êng, c¸c thñ tôc hµnh chÝnh râ rµng vµ tu©n thñ theo luËt ph¸p<br /> h¬n. Ch¼ng h¹n tr−íc ®©y, khi ng−êi d©n cã vÊn ®Ò g× th× th−êng ®i th¼ng lªn ñy ban Nh©n<br /> d©n x· ®Ó gi¶i quyÕt. Nay theo ®óng tr×nh tù: qua tæ, ph−êng, quËn tíi thµnh phè.<br /> - C¸c c«ng t¸c nh− t− ph¸p, an ninh, ®Þa chÝnh, c«ng t¸c ®oµn thÓ ph©n chia râ rµng,<br /> ng−êi d©n biÕt ph¶i gÆp ai phô tr¸ch c«ng viÖc g×.<br /> - Tr−íc ®©y ñy ban x· chØ lµm viÖc, tiÕp d©n vµo buæi s¸ng, nay lµm viÖc c¶ ngµy.<br /> Tuy nhiªn, vÉn cã nhiÒu ý kiÕn phµn nµn cã liªn quan ®Õn c«ng t¸c chÝnh quyÒn nh− sau:<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 82 Nh÷ng khÝa c¹nh x· héi häc cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ...<br /> <br /> - Tõ khi trë thµnh ph−êng, chØ chó ý c¬ cÊu tæ chøc, ®Êt ®ai, quy ho¹ch, cßn viÖc canh<br /> t¸c vµ ®êi sèng n«ng d©n bÞ bá r¬i.<br /> - NhiÒu ng−êi d©n ch−a quen víi c¸c thñ tôc hµnh chÝnh míi, vÉn quen víi lèi lµm<br /> viÖc xuÒ xßa, dÔ d·i nh− khi cßn lµ x·.<br /> - CÇn quy ho¹ch tèt h¬n c¸c c«ng tr×nh c«ng céng nh− tr−êng häc, chî vµ nhµ ë, khu d©n c−.<br /> - X· trë thµnh ph−êng ®¬n thuÇn chØ lµ thay tªn gäi, DÞch Väng thËt ra ch−a cã bé<br /> mÆt cña mét ph−êng néi thµnh, vÝ dô m«i tr−êng, cèng r·nh qu¸ bÈn...<br /> - Gi¶m thuÕ cho n«ng d©n<br /> - Khi c¾t ®iÖn, c¾t n−íc ph¶i th«ng b¸o tr−íc...<br /> Tãm l¹i, ®©y lµ nh÷ng vÊn ®Ò võa mang nh÷ng ®Æc ®iÓm chung víi c¸c ph−êng néi<br /> thµnh, võa cã nh÷ng nÐt riªng cña mét ph−êng ven ®« míi gia nhËp néi thµnh.<br /> §êi sèng v¨n hãa, tinh thÇn<br /> DÞch Väng cã bÒ dµy lÞch sö, cßn l−u gi÷ ®−îc nhiÒu di tÝch vµ cæ vËt ®¸ng quý. Xãm<br /> nµo còng cã ®×nh, chïa riªng. Trong ®ã, cã mét sè ng«i chïa, næi tiÕng nh− Chïa Th¸nh<br /> Chóa, mét th¾ng c¶nh ®Ñp víi 1.000 n¨m tuæi; chïa DuÖ ®· cã 966 n¨m nay; chïa Hµ vÉn cßn<br /> qu¶ chu«ng quý ®óc tõ thÕ kû 18.<br /> §¸ng chó ý lµ xãm ®−îc coi lµ mét ®¬n vÞ lÔ nghi t«n gi¸o, tÕ lÔ ®×nh ®¸m nªn mÆc dï<br /> xãm to, xãm nhá, mçi xãm cã riªng mét ng«i ®×nh.<br /> MÊy n¨m gÇn ®©y, d©n c− ë DÞch Väng ®«ng ®óc h¬n, nªn ®êi sèng, quan hÖ còng trë<br /> nªn phøc t¹p vµ ®a d¹ng. Nh÷ng ng−êi míi ë néi thµnh nhËp c− vÒ, ®em theo lèi sèng ®« thÞ, cã<br /> ¶nh h−ëng nhÊt ®Þnh ®Õn c− d©n b¶n ®Þa. Nh×n bÒ ngoµi th× thÊy mËt ®é nhµ cöa, xe cé ®i l¹i<br /> dµy h¬n, c¸c cöa hµng, cöa hiÖu nhan nh¶n: bia h¬i, lµm ®Çu... Nh÷ng c− d©n cò cña DÞch Väng<br /> còng thay ®æi nÕp sèng, nÕp sinh ho¹t: s¸ng s¸ng hä còng ra qu¸n ¨n quµ, phë, bón, x«i...<br /> Tuy nhiªn, theo ý kiÕn cña ®a sè nh©n d©n trong ph−êng, c¸c quan hÖ hä hµng, lµng<br /> m¹c truyÒn thèng vÉn ®−îc gi÷ g×n, b¶o tån. V× ®a sè d©n c− vÉn lµ ng−êi gèc ë ®©y nªn cã<br /> quan hÖ dßng téc, d©y m¬ rÔ m¸ víi nhau. Ngay c¶ nh÷ng ng−êi d©n gÇn trôc ®−êng 32, thuéc<br /> ph−êng Quan Hoa nh−ng chØ cã hé khÈu lµ ë thÞ trÊn, cßn vÉn lµ gèc DÞch Väng, vÉn qua l¹i<br /> th¨m hái lÉn nhau hµng ngµy.<br /> Nh÷ng ng−êi d©n nhËp c−, nÕu lµ ng−êi giµ, hoÆc gèc g¸c ë n«ng th«n, th× dÔ dµng<br /> hßa nhËp h¬n víi d©n b¶n ®Þa. Ng−êi míi ®Õn còng cã thÓ lµm tæ tr−ëng d©n phè, bÝ th− chi<br /> bé, tham gia sinh ho¹t c¸c lÔ, héi... kh«ng cã sù ph©n biÖt cò-míi.<br /> Tr¶ lêi c©u hái "Trong vßng mét n¨m nay «ng(bµ) cã tham gia sinh ho¹t trong c¸c tæ chøc<br /> hay ho¹t ®éng sau ®©y kh«ng?", thu ®−îc kÕt qu¶ tû lÖ nh÷ng ng−êi tr¶ lêi cã tham gia nh− sau:<br /> <br /> 1. Héi lµng 48,3%<br /> 2. §i lÔ ë ®×nh, chïa 58,9%<br /> 3. Häp hä 53,6%<br /> 4. Giç tæ, giç gia tiªn 64,2%<br /> 5. LÔ th−îng thä 41,7%<br /> 6. §i dù kû niÖm sinh nhËt 16,6%<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> §ç Minh Khuª 83<br /> <br /> <br /> 7. Häp tæ d©n phè 55,6%<br /> 8. Häp ®oµn thÓ (phô n÷, thanh niªn,...) 50,3%<br /> 9. C¸c héi kh¸c (®ång m«n, ®ång niªn) 11,3%<br /> HiÖn nay, xãm nµo còng cã Nhµ v¨n hãa réng r·i lµm n¬i héi häp, sinh ho¹t chung.<br /> D©n trÝ ®−îc më mang, c¸c sinh ho¹t ®oµn thÓ tæ chøc th−êng xuyªn, vui vÎ h¬n. C¸c ho¹t<br /> ®éng héi lµng, lÔ héi vÉn ®−îc tæ chøc ®Òu ®Æn, nh÷ng trß ch¬i ®−îc kh«i phôc. C¸c h×nh thøc<br /> lÔ c−íi, lÔ tang vÉn duy tr× phÇn nµo. Ch¼ng h¹n ®¸m c−íi Ýt khi mêi ra nhµ hµng, kh¸ch s¹n,<br /> phÇn lín nÊu lÊy ë nhµ vµi chôc m©m,... nh−ng còng cã nh÷ng thay ®æi nho nhá: khi cã dÞp<br /> ma chay, hiÕu hØ, "®i phÇn lín b»ng phong b×, chø kh«ng trÇu cau h−¬ng hoa l·ng phÝ nh−<br /> ngµy x−a". Quan hÖ t×nh lµng nghÜa xãm vÉn s©u ®Ëm chø kh«ng hoµn toµn mÊt h¼n, kiÓu<br /> "®Ìn nhµ ai nhµ nÊy r¹ng". Còng kh«ng cã quan niÖm nÆng nÒ vÒ d©n chÝnh c− hay d©n ngô<br /> c−. Céng ®ång lµng xãm vÉn lµ chç dùa chñ yÕu cña nh÷ng ng−êi cßn g¾n bã víi nghÒ n«ng,<br /> ng−êi giµ.<br /> S¬ ®å giao thoa vÒ nhµ ë t¹i Ph−êng DÞch Väng<br /> <br /> Sinh viªn + Ng−êi lao ®éng<br /> <br /> <br /> TØnh Nhµ trä<br /> kh¸c Sinh viªn +<br /> Ng−êi lao ®éng<br /> Cho thuª<br /> <br /> Nhµ d©n<br /> Mua ®Êt, nhµ ph−êng Sinh viªn +<br /> Ng−êi lao ®éng<br /> Mua DÞch Väng<br /> B¸n<br /> <br /> <br /> Mua ®Êt, nhµ<br /> Ng−ßi míi ®Þnh X· l©n cËn,<br /> c− Néi thµnh<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> KÕt luËn<br /> <br /> DÞch Väng lµ mét ph−êng tiªu biÓu cho sù "bµnh tr−íng" m¹nh mÏ cña qu¸ tr×nh ®«<br /> thÞ hãa cña thµnh phè Hµ Néi. KÕt qu¶ nghiªn cøu cho thÊy, sù "bïng næ" cña qu¸ tr×nh ®«<br /> thÞ hãa ë DÞch Väng ®−îc biÓu hiÖn tr−íc hÕt bëi sù gia t¨ng ®ét biÕn d©n c− (d©n së t¹i vµ sè<br /> d©n t¹m tró) vµ sù chuyÓn ®æi c¬ cÊu nghÒ nghiÖp. D©n sè t¨ng gÊp ®«i trong vßng 3 n¨m gÇn<br /> ®©y do nhiÒu nguyªn nh©n: sù dÞch chuyÓn kh«ng gian cña c¸c nhãm d©n c− néi thµnh, sù trë<br /> vÒ quª qu¸n cña tÇng líp c¸n bé, bé ®éi, vµ nhÊt lµ dßng ng−êi nhËp c− ®«ng ®¶o: sinh viªn vµ<br /> ng−êi lao ®éng t− do.<br /> Sè d©n nhËp c− trªn ®Þa bµn ph−êng cã lý do chñ yÕu do vÞ trÝ cña DÞch Väng n»m ë<br /> trung t©m cña nhiÒu tr−êng ®¹i häc. ¦u thÕ nµy khiÕn cho ph−êng trë thµnh n¬i thu hót c¸c<br /> sinh viªn ®Õn thuª nhµ nhÊt lµ n¬i ®©y võa gÇn tr−êng häc, võa cã gi¸ ë trä vµ gi¸ sinh ho¹t<br /> t−¬ng ®èi rÎ...<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 84 Nh÷ng khÝa c¹nh x· héi häc cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ...<br /> <br /> C¬ cÊu nghÒ nghiÖp hé gia ®×nh ë DÞch Väng ®· chuyÓn theo h−íng: phi n«ng nghiÖp<br /> chiÕm −u thÕ tuyÖt ®èi. Sè hé thuÇn n«ng trªn thùc tÕ chØ cßn 6,2%. Sè hé c«ng nh©n viªn<br /> chøc (lµm c«ng ¨n l−¬ng) chiÕm tíi 40,6%. Bªn c¹nh ®ã lµ c¸c hé gia ®×nh kinh doanh dÞch vô-<br /> phÇn lín lµ bu«n b¸n vÆt, phôc vô sinh ho¹t hµng ngµy cho sinh viªn vµ ng−êi ë trä. ¶nh<br /> h−ëng cña trôc ®−êng 32 ®Õn nghÒ nghiÖp vµ thu nhËp cña d©n c− trong ph−êng ch−a ®Ëm<br /> nÐt, v× b¸m theo mÆt ®−êng cao tèc nµy lµ c− d©n thuéc ph−êng Quan Hoa.<br /> ViÖc mÊt ®Êt canh t¸c lµ mét hÉng hôt lín ®èi víi ng−êi n«ng d©n, nhÊt lµ víi nh÷ng<br /> gia ®×nh tõ nhiÒu ®êi nay g¾n bã víi ruéng ®ång, víi nghÒ n«ng. Trong khi ®ã, hä l¹i ch−a<br /> ®−îc chuÈn bÞ g× ®Ó b−íc vµo ®êi sèng kinh tÕ ®« thÞ, víi c¸c ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp, ®ßi<br /> hái tr×nh ®é v¨n hãa, tay nghÒ vµ cã thÓ c¶ vèn lín. §êi sèng cña c− d©n DÞch Väng kh¸ h¬n<br /> lªn chñ yÕu lµ do ®−îc ®Òn bï ®Êt, b¸n ®Êt vµ cã nhµ cho thuª, chø kh«ng ph¶i do chuyÓn ®æi<br /> nghÒ nghiÖp hay ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh.<br /> Kinh nghiÖm ë DÞch Väng vµ mét sè khu vùc ven ®« kh¸c cho thÊy: nÕu ng−êi n«ng<br /> d©n chØ tr«ng chê vµo sè tiÒn t−¬ng ®èi lín do ®−îc ®Òn bï hay b¸n ®Êt canh t¸c, ®Êt thæ c− ®Ó<br /> c¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt tr−íc m¾t, mµ kh«ng ®Çu t− ®−îc t− ®−îc vµo s¶n xuÊt, më mang<br /> ngµnh nghÒ, t¹o ®iÒu kiÖn lµm ¨n l©u dµi..., th× con ®−êng ®ã kh«ng ®¶m b¶o cho b¶n th©n<br /> c¸c hé gia ®×nh vµ céng ®ång sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. §iÒu nµy ®Æt ra cho c¸c cÊp chÝnh quyÒn<br /> cÇn ph¶i cã ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ, chuyÓn h−íng ngµnh nghÒ cho phï hîp víi t×nh<br /> h×nh ph¸t triÓn ®« thÞ, t¹o viÖc lµm cho ng−êi lao ®éng.<br /> C«ng t¸c quy ho¹ch ®« thÞ ë khu vùc nµy cßn nhiÒu bÊt cËp, ch−a ®¸p øng c¸c tiªu<br /> chuÈn cña mét ph−êng néi thµnh, ch¼ng h¹n:<br /> - ViÖc ph©n ®Þnh ranh giíi gi÷a ph−êng DÞch Väng vµ ph−êng Quan Hoa ch−a hîp lý:<br /> ®Þa bµn Quan Hoa n»m däc theo trôc ®−êng 32 vµ lät gi÷a ph−êng DÞch Väng, khiÕn cho c«ng<br /> t¸c qu¶n lý chÝnh quyÒn, qu¶n lý trËt tù trÞ an gÆp nhiÒu khã kh¨n.<br /> - X©y dùng c¸c c«ng tr×nh c«ng céng nh− c«ng viªn, n¬i vui ch¬i gi¶i trÝ cho d©n c−, v×<br /> thÞ trÊn CÇu GiÊy vµ x· DÞch Väng tr−íc ®©y kh«ng cã c¬ së vui ch¬i gi¶i trÝ nµo.<br /> - Quy ho¹ch vµ x©y dùng hÖ thèng tho¸t n−íc ë DÞch Väng thµnh hÖ thèng ngÇm<br /> vµ ng¨n chÆn n−íc th¶i sinh ho¹t kh«ng ch¶y ra ruéng lóa ®Ó ¶nh h−ëng ®Õn s¶n xuÊt<br /> n«ng nghiÖp. §Ìn chiÕu s¸ng ®−êng më réng ®Õn tõng côm d©n c−, dÕn c¸c trôc ®−êng lín<br /> trong ph−êng.<br /> - Nh÷ng c«ng viÖc cô thÓ nh− qu¶n lý ®iÖn sinh ho¹t, n−íc s¹ch ph¶i ®¹t tiªu chuÈn<br /> nh− ë vïng trung t©m néi thµnh (c¸c ngµnh chøc n¨ng qu¶n lý trùc tiÕp, kh«ng qua kh©u<br /> trung gian cña x·,...).<br /> - ViÖc x©y dùng nhµ cöa, ®−êng s¸ ph¶i ®−îc quy ho¹ch chi tiÕt, cô thÓ, tr¸nh t×nh<br /> tr¹ng x©y dùng tù ph¸t, lén xén, ¶nh h−ëng ®Õn quy ho¹ch chung vµ lµm xÊu c¶nh quan m«i<br /> tr−êng nh− ë mét sè khu vùc ven ®« gÇn ®©y.<br /> - CÇn x©y dùng quy chÕ râ rµng, cô thÓ ®èi víi ho¹t ®éng cho thuª nhµ cña c¸c hé gia ®×nh<br /> trªn ®Þa bµn ph−êng nh−: ®¨ng ký ng−êi t¹m tró, ®¨ng ký ho¹t ®éng kinh doanh dÞch vô, nép<br /> thuÕ,... Cã nh− vËy Nhµ n−íc míi thu ®−îc thuÕ vµ b¶o ®¶m t×nh h×nh trËt tù an toµn x· héi.<br /> Ph−êng DÞch Väng tr−íc ®©y lµ mét lµng nghÒ víi ®Æc s¶n cèm Vßng næi tiÕng. Trong<br /> bèi c¶nh ®« thÞ hãa gia t¨ng, diÖn tÝch trång lóa thu hÑp gÇn hÕt, nguån nguyªn liÖu lµm cèm<br /> ph¶i thu mua tõ c¸c n¬i kh¸c vµ b¶n th©n ng−êi n«ng d©n còng kh«ng cßn mÊy høng thó ®Ó<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> §ç Minh Khuª 85<br /> <br /> tiÕp tôc nghÒ truyÒn thèng nµy. Lµm thÕ nµo ®Ó võa x©y dùng DÞch Väng thµnh mét ph−êng<br /> cã c¬ së h¹ tÇng, c¬ së dÞch vô nh− ph−êng néi thµnh, võa b¶o tån lµng nghÒ vµ ®Æc s¶n quý<br /> gi¸. Kh¶o s¸t cho thÊy nguyÖn väng cña nhiÒu ng−êi d©n trong ph−êng lµ vÉn g¾n bã víi nghÒ<br /> truyÒn thèng nµy. §©y lµ mét vÊn ®Ò ®ßi hái sù quan t©m cña c¸c c¬ quan qu¶n lý, céng víi<br /> nç lùc cña ng−êi d©n trong ph−êng. Con ®−êng ph¸t triÓn vµ b¶o tån nghÒ truyÒn thèng cã<br /> thÓ lµ tæ chøc ®Çu t−, s¶n xuÊt theo chiÒu s©u, t×m n¬i tiªu thô (®Çu ra) cho s¶n phÈm vµ t×m<br /> c¸c ®èi t¸c n−íc ngoµi ®Ó liªn doanh s¶n xuÊt, chÕ biÕn.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2