Nhượng quyền trong lĩnh vực kế toán,
thuế: Quốc tế hoá chất lượng dịch vụ
Franchise (như
ợng quyền) tuy đ
ã ra
đ
ời v
à
phát triển mạnh tại các nước phát triển trong
vòng 150 năm qua nhưng phương thức kinh
doanh này mới chỉ thâm nhập VN trong
khoảng 15 năm trở lại đây. Trên th
ực tế, hoạt động Franchise
ngày càng diễn ra mạnh mẽ với nhiều cách thể hiện không
chính thức như: các cơ sở bảo dưỡng ôtô, xe gắn máy do
Honda, Suzuki, Yamaha... ủy quyền; các cơ sở đào tạo tin
học, công nghệ thông tin được cấp bằng quốc tế nh
ư Oracle,
Aptech... tại VN.
Tuy vậy, mới đây Chính phủ đã ban hành Nghị định số
11/2005/NĐ-CP ngày 02/02/2005 quy định chi tiết về chuyển giao
công nghệ. Trong đó, có đề cập đến hoạtđộng "cấp phép đặc
quyền kinh doanh, theo đó bên nhận sử dụng tên thương mại,
nhãn hiệu hàng hóa và bí quyết của bên giao để tiến hành hoạt
động kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ thương mại. Thời hạn
hợp đồng cấp phép đặc quyền kinh doanh do hai bên thỏa thuận
theo quy định của pháp luật" là một trong những nội dung chuyển
giao công nghệ.
Pháp luật về nhượng quyền
Như vậy, theo quy định đầu tiên và hiện hành của pháp luật Việt
Nam thì hoạt động Franchise được gọi chính thức là cấp phép
đ
đối tượng sở hữu công nghiệp nên có người gọi đây là nhượng
quyền thương hiệu. Cũng theo quy định hiện hành, hoạt động
nhượng quyền này v
ừa phải đăng ký Hợp đồng chuyển giao công
nghệ ; Hợp đồng chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng; các
đối tư
ợng sở hữu công nghiệp theo quy định pháp luật về sở hữu
công nghiệpmà cả 2 loại hợp đồng này đều do cơ quan thuộc Bộ
Khoa học - Công nghệ quản lý.
Thực tiễn ở VN cho thấy, bên nhượng quyền và bên nhận quyền
đều có lợi nhưng làm thế nào để bên nhượng quyền kiểm soát
các hoạt động của bên nhận quyền sao cho đúng như cam kết,
nhằm bảo vệ thương hiệu là một bài toán khó. Chẳng hạn, Cty
Cà phê Trung Nguyên cho biếtsẽ phải tiếp tục đổi mới và chuẩn
hóa phương thức nhượng quyền thương hiệu của mình nhằm
thiết lập những cam kết thật chặt chẽ giữa hai bên mà hiện nay
còn gặp nhiều rắc rối, nhất là về các ràng buộc pháp lý.
Mới đây, Quốc hội đã thông qua Luật Thương mại (năm 2005),
trong đó đã xác định rõ, Franchise là nhượng quyền thương mại,
là hoạt động thương mại (không phải là chuyển giao công nghệ
như quy định hiện hành, điều này phù hợp với tập quán thương
mại thế giới). Theo đó, bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu
bên nhận quyền tự mình mua bán, cung ứng dịch vụ theo các
điều kiện:
* Theo cách thức tổ chức kinh doanh do Bên nhượng quyền quy
định và được gắn với nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, bí
quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh,
quảng cáo của Bên nhượng quyền.
* Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho Bên
nhận quyền trong việc điều hành công việc kinh doanh.
Như vậy, theo Luật Thương m
ại (2005) có hiệu lực từ 01/01/2006
thì trước khi nhượng quyền thương mại, Bên dự kiến nhượng
quyền phải đăng ký với Bộ Thương mại. Điều này nghĩa là, việc
đăng ký hợp đồng nhượng quyền thương mại sẽ về đúng nơi,
phù hợp với bản chất của nó là Bộ Thương mại thay cho việc
đăng ký tại Cục Sở hữu Trí tuệ trước đây, còn việc sử dụng
license về nhãn hiệu hàng hóa cũng không còn bắt buộc phải
đăng ký hợp đồng license như quy định hiện hành mà là tự