M T S PH N M M CÔNG C H TR D Y H C Ộ Ố Ầ Ề Ụ Ỗ Ợ Ạ Ọ
MÔN Đ A LÝ TR NG THPTỊ Ở ƯỜ
M t th i gian r t dài, song hành v i các ph ng pháp d y h c truy nộ ờ ấ ớ ươ ạ ọ ề
th ng, các d ng c s d ng trong d y h c đ c g i là "ố ụ ụ ử ụ ạ ọ ượ ọ đ dùng d y h cồ ạ ọ " hay
"d ng c tr c quanụ ụ ự ", "ph ng ti n tr c quanươ ệ ự ". Ch c năng ch y u c a chúng làứ ủ ế ủ
đ giáo viên s d ng nh m t ph ng ti n minh h a cho vi c trình bày ki n th cể ử ụ ư ộ ươ ệ ọ ệ ế ứ
b ng l i gi ng c a mình. T các hình nh đ c tr c quan hoá hình thành bi uằ ờ ả ủ ừ ả ượ ự ể
t ng rõ nét, đ ti n t i xây d ng khái ni m là m t con đ ng ph bi n trongượ ể ế ớ ự ệ ộ ườ ổ ế
d y h c. V i ý nghĩa nh v y, rõ ràng không th ph nh n vai trò minh h a hayạ ọ ớ ư ậ ể ủ ậ ọ
c th hoá c a các d ng c tr c quan. Nó tr thành ph ng ti n c a giáo viênụ ể ủ ụ ụ ự ở ươ ệ ủ
trong gi h c nên có tên là "ờ ọ ph ng ti n d y h cươ ệ ạ ọ ".
Ph ng ti n d y h c còn là "ươ ệ ạ ọ hình nh képả" c a ph ng pháp d y h c. M iủ ươ ạ ọ ỗ
ph ng pháp d y h c - v i đ c tr ng là m t h th ng các ho t đ ng c a giáoươ ạ ọ ớ ặ ư ộ ệ ố ạ ộ ủ
viên và h c sinh nh m đ t m c đích - đòi h i ph i có ph ng ti n ho t đ ng phùọ ằ ạ ụ ỏ ả ươ ệ ạ ộ
h p (ợVí d : l i nói, b n đ , tranh nh, th ho t đ ng, Video...ụ ờ ả ồ ả ẻ ạ ộ ). Nh v y, nói đ nư ậ ế
ph ng pháp d y h c là nói đ n ph ng ti n d y h c và ng c l i.ươ ạ ọ ế ươ ệ ạ ọ ượ ạ
Ngày nay, v i s phát tri n c a ph ng ti n d y h c liên quan đ n nhi uớ ự ể ủ ươ ệ ạ ọ ế ề
y u t trong đó quan tr ng nh t có ph ng pháp d y h c trong nhà tr ng và sế ố ọ ấ ươ ạ ọ ườ ự
ti n b c a khoa h c k thu t. S ti n b nhanh chóng c a khoa h c k thu t,ế ộ ủ ọ ỹ ậ ự ế ộ ủ ọ ỹ ậ
đ t bi t trong nh ng năm tr l i đây đã t o nên nh ng trang thi t b k thu t hi nặ ệ ữ ở ạ ạ ữ ế ị ỹ ậ ệ
đ i v ph ng pháp nghe nhìn, công ngh thông tin và k thu t vi tính. Các thi t bạ ề ươ ệ ỹ ậ ế ị
hi n đ i đó đ c ng d ng trong nhi u lĩnh v c ho t đ ng c a con ng i. Vàệ ạ ượ ứ ụ ề ự ạ ộ ủ ườ
môn Đ a Lý trong các nhà tr ng ph thông không nên b qua c h i s d ngị ườ ổ ỏ ơ ộ ử ụ
chúng trong d y h c. Càng ngày, nhi u thi t b k thu t hi n đ i càng đ cạ ọ ề ế ị ỹ ậ ệ ạ ượ
nghiên c u và v n d ng r ng rãi trong quá trình d y h c Đ a Lý theo nh ngứ ậ ụ ộ ạ ọ ị ữ
ph ng pháp d y h c thích h p. Các ph ng ti n d y h c này m t m t làm thayươ ạ ọ ợ ươ ệ ạ ọ ộ ặ
đ i ph ng pháp d y h c truy n th ng, m t khác góp ph n đ i m i ph ng phápổ ươ ạ ọ ề ố ặ ầ ổ ớ ươ
d y h c và m r ng thêm kh năng lĩnh h i tri th c khoa h c hi n đ i. Nh vàoạ ọ ở ộ ả ộ ứ ọ ệ ạ ờ
vi c s d ng chúng mà có th th c hi n đ c vi c cá th m t cách t i u hoáệ ử ụ ể ự ệ ượ ệ ể ộ ố ư
c a vi c d y h c.ủ ệ ạ ọ
Tuy nhiên, m t v n đ đ t ra hi n nay đ i v i vi c s d ng các ph ngộ ấ ề ặ ệ ố ớ ệ ử ụ ươ
ti n d y h c hi n đ i hay còn g i là "ệ ạ ọ ệ ạ ọ ng d ng công ngh thông tin trong d yỨ ụ ệ ạ
h c tr ng ph thôngọ ở ườ ổ " sao cho hi u qu và h p lý l i là m t v n đ c n đ cệ ả ợ ạ ộ ấ ề ầ ượ
quan tâm và bàn b c thêm.ạ
1
Trong khuôn kh b n tham lu n này chúng tôi không có ý đi sâu vào khíaổ ả ậ
c nh ph bi n kinh nghi m v các bi n pháp qu n lý thúc đ y vi c ng d ngạ ổ ế ệ ề ệ ả ẩ ệ ứ ụ
công ngh thông tin trong gi ng d y mà ch có ý đ c p và gi i thi u các ph nệ ả ạ ỉ ề ậ ớ ệ ầ
m m đã đ c s d ng đ nghiên c u và gi ng d y môn Đ a Lý Tr ng phề ượ ử ụ ể ứ ả ạ ị ở ườ ổ
thông, nh m cung c p thông tin cho các giáo viên có th ti p c n và nghiên c u sằ ấ ể ế ậ ứ ử
d ng trong quá trình gi ng d y.ụ ả ạ
1. Ph n m m PCFACTầ ề
PCFACT là m t ph n m m v Đ a Lý có nhi u t li u quý và c n thi t đ iộ ầ ề ề ị ề ư ệ ầ ế ố
v i các giáo viên Đ a lý. Ch ng trình r t d s d ng, không đòi h i ng i dùngớ ị ươ ấ ễ ử ụ ỏ ườ
ph i bi t nhi u ti ng Anh cũng nh không ph i nh nhi u l nh ph c t p. Cácả ế ề ế ư ả ớ ề ệ ứ ạ
l nh đã đ c thay th b ng các bi u t ng đ ho . Ng i dùng ch c n s d ngệ ượ ế ằ ể ượ ồ ạ ườ ỉ ầ ử ụ
chu t đ b m vào các hình là đ c.ộ ể ấ ượ
Ph n m m PCFACT t ng đ ng kho ng 10MB. Ch ng trình có thầ ề ươ ươ ả ươ ể
ch y c trên DOS và trên Window.ạ ả
Nh ng n i dung Đ a lý trong ph n m m PCFACT:ữ ộ ị ầ ề
Ph n m m PCFACT có nhi u n i dung thích h p cho vi c d y môn Đ a Lý.ầ ề ề ộ ợ ệ ạ ị
a) V b n đ : Ch ng trình có th cho xu t hi n trên màn hình và in raề ả ồ ươ ể ấ ệ
gi y các lo i b n đ sau:ấ ạ ả ồ
- B n đ hành chính th gi i, các châu l c, các khu v c l n và h u h t cácả ồ ế ớ ụ ự ớ ầ ế
n c trên th gi i (ướ ế ớ g n 200 n cầ ướ )
- B n đ t nhiên th gi i, các châu l c, các khu v c l n và các n c trênả ồ ự ế ớ ụ ự ớ ướ
th gi i.ế ớ
- B n đ các múi gi trên Trái Đ t.ả ồ ờ ấ
- Các b n đ kinh t xã h i nh : dân s , nông nghi p, công nghi p...ả ồ ế ộ ư ố ệ ệ
- Các b n đ câm đ có th đi n các đ a danh (ả ồ ể ể ề ị b n đ th gi i, các châu,ả ồ ế ớ
các n c...ướ )
b) V t li u: Ch ng trình ch nh th cung c p các t li u, các tri th c Đ aề ư ệ ươ ỉ ể ấ ư ệ ứ ị
lý (k c s li uể ả ố ệ ) sau:
- Các tháp tu i và s li u, bi u đ v dân s , v kinh t c a t t c cácổ ố ệ ể ồ ề ố ề ế ủ ấ ả
n c trên th gi i.ướ ế ớ
- Các t li u tóm t t v đ a lý, l ch s , chính tr c a t ng n c trên th gi i.ư ệ ắ ề ị ị ử ị ủ ừ ướ ế ớ
- B ng danh sách c a kho ng g n 10.000 đ a danh trên th gi i v núi,ả ủ ả ầ ị ế ớ ề
sông, bi n, h .v.v..ể ồ
- S đ ch v trí c a kho ng 4.500 thành ph trên th gi i.ơ ồ ỉ ị ủ ả ố ế ớ
- Qu c kỳ và Qu c ca (ố ố nghe đ c qua loa trong máyượ ) c a t t c các n củ ấ ả ướ
trên th gi i.ế ớ
2
Nói chung ph n m m này, giáo viên Đ a lý có th khai thác đ c đ y đầ ề ị ể ượ ầ ủ
các tài li u c n thi t v các n c trên th gi i đ so n bìa, in b n đ cung c pệ ầ ế ề ướ ế ớ ể ạ ả ồ ấ
cho h c sinh h c t p (ọ ọ ậ trong đi u ki n thi u b n đề ệ ế ả ồ) đ c bi t cung c p b n đặ ệ ấ ả ồ
câm làm cho h c sinh làm bài t p và bài th c hành.ọ ậ ự
2. Ph n m m Đ a lý DB -MAP:ầ ề ị
Đây là ph n m m do vi n công ngh thông tin c a Trung tâm KHTN&CNầ ề ệ ệ ủ
qu c gia xây d ng t năm 1992. Ph n m m này đã phát huy đ c nh ng tính năngố ự ừ ầ ề ượ ữ
u vi t c a nó và đã đ c v n d ng vào nhi u lĩnh v c, nhi u d án có liên quanư ệ ủ ượ ậ ụ ề ự ề ự
đ n Đ a lý n c ta và qu c t .ế ị ở ướ ố ế
Năm 1998 ph n m m này đ c xây d ng thành m t ph n m m ph c vầ ề ượ ự ộ ầ ề ụ ụ
cho vi c gi ng d y Đ a lý trong các tr ng ph thông. Ph n m m này nh v y làệ ả ạ ị ườ ổ ầ ề ư ậ
đã tr thành m t ph ng ti n d y h c m i, có hàm l ng khoa h c cao và ch cở ộ ươ ệ ạ ọ ớ ượ ọ ắ
ch n nó s giúp ích nhi u cho các giáo viên Đ a lý các tr ng ph thông, Caoắ ẽ ề ị ở ườ ổ
đ ng và Đ i h c. ẳ ạ ọ D i đây là m t s đ c tính c a ph n m m DB-Map.ướ ộ ố ặ ủ ầ ề
Ph n m m DB-Map r t g n nh , d s d ng, cài đ t h t s c d dàng và thu nầ ề ấ ọ ẹ ễ ử ụ ặ ế ứ ễ ậ
l i trong các máy tính, thích h p v i các thi t b c a các tr ng ph thông n cợ ợ ớ ế ị ủ ườ ổ ở ướ
ta hi n nay.ệ
3. Ph n m m Mapinfoầ ề
Mapinfo là m t ch ng trình ph n m m xây d ng và qu n lý các h th ngộ ươ ầ ề ự ả ệ ố
thông t Đ a lý đ c cài đ t trong môi tr ng Window. Hi n nay ch ng trìnhư ị ượ ặ ườ ệ ươ
m i nh t là Mapinfo 9.0 v i nhi u ti n ích dùng đ qu n lý, x lý và th hi n cácớ ấ ớ ề ệ ể ả ử ể ệ
d li u Đ a lý nh m th c hi n có hi u qu các công vi c nh : thu th p, l u tr ,ữ ệ ị ằ ự ệ ệ ả ệ ư ậ ư ữ
phân tích, trình bày t t c các d ng thông tin đ a lý trên b n đ lãnh th .ấ ả ạ ị ả ồ ổ
Ch c năng c a Mapinfo:ứ ủ
Ch ng trình Mapinfo có th th c hi n các ch c năng sau:ươ ể ự ệ ứ
3