1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ HÀ NỘI
KHOA VĂN HOÁ DÂN TỘC THIỂU SỐ
-------------------------
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN VĂN HOÁ
CHUYÊN NGÀNH VĂN HOÁ DÂN TỘC THIỂU SỐ
VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ MƯỜNG Ở QUÝ HÒA,
LẠC SƠN, HÒA BÌNH VỚI NGHỀ LÀM Y PHỤC
TRUYỀN THỐNG
Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS TRẦN BÌNH
Sinh viên thực hiện : BÙI THỊ THANH THỦY
Lớp : VHDT
HÀ NỘI - 2015
2
LỜI CẢM ƠN
Đề tài “Vai trò của phụ nữ Mường ở Quý Hòa, Lạc Sơn, Hòa
Bình với việc xản xuất và sử dụng y phục truyền thống” được hoàn
thành với sự giúp đỡ tận tình, của PGS.Ts Trần Bình, chính quyền xã
Quý Hòa, chú Bùi Văn Dát – Chủ tịch UBND xã Quý Hòa; Bác Bùi
Văn Chiến – Phó chủ tịch UBND xã Quý Hòa; Cô Bùi Thị Bư – Chủ
tịch hội phụ nữ xã Quý Hòa; Chị Bùi Thị Nhương – Phó chủ tịch hội
phụ nữ xã Qúy Hòa; chị Bùi Thị Diễm – Chi hội trưởng chi hội phụ
nữ xóm Cáo, xã Qúy Hòa cùng toàn thể các Phòng, Ban thuộc UBND
xã Qúy Hòa, gia đình chú Bùi Văn Thương xóm Khả 1, các cán bộ
Thư viện Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, cô Bùi Thị Thủy – Phó
phòng Văn hóa Huyện Lạc Sơn( Hòa Bình), nhân dân xã Quý Hòa
(Lạc sơn, Hòa Bình),… Nhân đây em xin gửi lời cảm ơn chân thành
đến tất cả!
Do khả năng có hạn, chăc chắn khóa luận sẽ không thể tránh
khỏi những hạn chế, thiếu sót, em mong nhận được những ý kiến đóng
góp quý báu từ Thầy cô và những người quan tâm tới Khóa luận.
Em xin trân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2015.
Bùi Thị Thanh Thủy
3
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................. 2
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 6
CHƯƠNG 1. ................................................................................................. 10
KHÁI QUÁT VỀ NGƯỜI MƯỜNG ......................................................... 10
Ở QUÝ HÒA, LẠC SƠN, HÒA BÌNH...................................................... 10
1.1. Đặc điểm địa bàn cư trú. ................................................................ 10
1.2. Nguồn gốc, tên gọi tộc người ........................................................ 11
1.3. Đặc điểm mưu sinh, xã hội truyền thống .................................... 12
1.4. Đặc điểm văn hóa ............................................................................ 14
1.4.1. Văn hóa vật chất ........................................................................ 14
1.4.2. Văn hóa tinh thần...................................................................... 23
CHƯƠNG 2. ................................................................................................. 33
PHỤ NỮ MƯỜNG Ở QUÝ HÒA VỚI SẢN XUẤT ................................ 33
VÀ SỬ DỤNG Y PHỤC TRONG XÃ HỘI TRUYỀN THỐNG ............ 33
2.1. Phụ nữ với việc làm sợi, nhuộm và dệt. ........................................ 34
2.1.1. Làm sợi ....................................................................................... 34
2.1.3. Kỹ thuật dệt vải .......................................................................... 39
2.1.4. Kỹ thuật dệt cạp váy................................................................... 40
2.1.5. Lựa chọn hoa văn dệt. ............................................................... 40
2.2. Vai trò của phụ nữ trong nhuộm sợi, vải. .................................... 42
2.3. Cắt may và thiết kế kiểu dáng y phục .......................................... 43
4
2.4. Vai trò của phụ nữ Mường trong trang trí y phục...................... 44
2.4.1. Các thao tác trang trí ................................................................ 44
CHƯƠNG 3. ................................................................................................. 47
PHỤ NỮ MƯỜNG Ở QUÝ HÒA VỚI BẢO TỒN .................................. 47
Y PHỤC DÂN TỘC HIỆN NAY ............................................................... 47
3.1. Thực trạng y phục dân tộc Mường ở Quý Hòa hiện nay ............ 47
3.1.1. Đặc điểm chung ......................................................................... 47
Nghệ nhân làm y phục truyền thống ....................................................... 48
Kỹ thuật sản xuất y phục ......................................................................... 48
Vai trò của phụ nữ Mường trong sử dụng y phục Mường hiện nay ............ 51
3.2. Vai trò của phụ nữ trong truyền dạy nghề làm y phục truyền
thống. ......................................................................................................... 54
3.2.1. Phụ nữ với việc truyền dạy. ...................................................... 54
3.2.2. Phụ nữ với việc tiếp nhận nghề làm y phục truyền thống. .... 55
3.3. Những yếu tố tác động đến vai trò của phụ nữ trong cắt may và
sử dụng y phục truyền thống hiện nay ................................................... 57
Yếu tố văn hóa ......................................................................................... 57
Chính sách của Đảng, Nhà nước ............................................................ 58
Nhu cầu của phát triển du lịch................................................................ 59
3.4. Vấn đề đặt ra và một số giải pháp khắc phục ............................. 59
3.4.1. Vấn đề đặt ra .............................................................................. 59
3.4.2. Một số giải pháp khắc phục ...................................................... 60
3.5. Câu chuyện văn hóa ....................................................................... 61
KẾT LUẬN .................................................................................................. 66
5
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 68
PHỤ LỤC ẢNH ........................................................................................... 70