Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hμ Néi
Khoa v¨n ho¸ d©n téc thiÓu sè
-------------------------
VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG NGƯỜI DAO ĐỎ
VỚI DỰ ÁN DI DÂN TÁI ĐỊNH CƯ Ở XÃ
HOÀNG KHAI, YÊN SƠN, TUYÊN QUANG
Kho¸ luËn tèt nghiÖp cö nh©n v¨n ho¸
Chuyªn ngμnh v¨n ho¸ d©n téc thiÓu sè
M∙ sè : 608
Sinh viên thực hiện : Triệu Thị Nhất
Hướng dẫn khoa học : TS. Nguyễn Thị Việt Hương
Hμ Néi – 2008
1
Lêi c¶m ¬n
Tr−íc tiªn em xin c¶m ¬n khoa V¨n ho¸ d©n téc thiÓu sè, Tr−êng §¹i
häc V¨n ho¸ Hµ Néi ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho em thùc hiÖn bµi luËn v¨n nµy.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o, TiÕn sü NguyÔn ThÞ ViÖt H−¬ng ®· tËn
t×nh chØ b¶o em trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ thùc hiÖn ®Ò tµi. Do kh¶ n¨ng
vµ tr×nh ®é cßn cã h¹n, thêi gian nghiªn cøu l¹i ch−a nhiÒu, v× vËy nh÷ng
vÊn ®Ò tr×nh bµy trong luËn v¨n ch¾c ch¾n khã tr¸nh khái khiÕm khuyÕt,
kÝnh mong c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o chØ b¶o, gãp ý, bæ sung ®Ó luËn v¨n ®Æt
kÕt qu¶ tèt vµ hoµn thiÖn h¬n.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n !
2
MôC LôC
më ®Çu ...................................................................................................... 1
Ch−¬ng 1: Cuéc sèng ng−êi dao ®á ë x∙ hoμng khai, .... 9
yªn s¬n, tuyªn quang vμ vÊn ®Ò t¸i ®Þnh c− .................... 9
1.1. Kh¸i qu¸t vÒ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− thuû ®iÖn
Tuyªn Quang ....................................................................................... 9
1.1.1. C¬ së h×nh thµnh dù ¸n thñy ®iÖn Tuyªn Quang ..................... 9
1.1.2. Ph¹m vi ¶nh h−ëng vµ lé tr×nh thùc hiÖn viÖc chuyÓn c− cña
dù ¸n thñy ®iÖn Tuyªn Quang ............................................................ 10
1.2. Cuéc sèng ng−êi Dao ®á tr−íc khi chuyÓn ®Õn
khu t¸i ®Þnh c− ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn
Quang .................................................................................................... 11
1.2.1. Kh¸i qu¸t m«i tr−êng tù nhiªn vµ x· héi cña ng−êi Dao ®á t¹i
x· Trïng Kh¸nh, Na Hang, Tuyªn Quang ....................................... 11
1.2.2. Nguån gèc, lÞch sö téc ng−êi Dao ®á ë x· Trïng Kh¸nh, Na
Hang, Tuyªn Quang ............................................................................ 12
1.2.3. C¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao ®á ë Trïng
Kh¸nh, Na Hang, Tuyªn Quang ........................................................ 14
1.3. Thùc tr¹ng khu t¸i ®Þnh c− cña ng−êi Dao ®á ë x∙
Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang hiÖn nay .................. 27
1.3.1. Tæng quan vÒ khu t¸i ®Þnh c− ................................................... 27
1.3.2. §iÒu kiÖn s¶n xuÊt .................................................................... 28
1.3.3. §iÒu kiÖn sinh ho¹t .................................................................... 29
1.3.4. C¸c c«ng tr×nh sinh ho¹t chung ............................................... 30
Ch−¬ng 2: Mçi quan hÖ gi÷a V¨n ho¸ truyÒn thèng
ng−êi Dao ®á vμ dù ¸n di d©n T¸i ®Þnh c− ........................ 33
ë x∙ Hoμng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ........................... 33
2.1. Sù t¸c ®éng cña V¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao
®á ®Õn dù ¸n di d©n T¸i ®Þnh c− ë x∙ Hoµng Khai, Yªn
S¬n, Tuyªn Quang ........................................................................... 33
2.1.1. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn viÖc chän ®Þa ®iÓm
cho khu t¸i t¸i ®Þnh c− cña ng−êi Dao §á ......................................... 33
2.1.2. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn viÖc chän ®Þa ®iÓm
cho tõng hé gia ®×nh. ........................................................................... 36
2.1.3. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn quy tr×nh di chuyÓn
d©n ®Õn khu t¸i ®Þnh c− ..................................................................... 38
2.1.4. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn kiÕn tróc quy ho¹ch
cña khu t¸i ®Þnh c− .............................................................................. 40
2.1.5. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn qu¸ tr×nh æn ®Þnh
cuéc sèng t¹i khu t¸i ®Þnh c− .............................................................. 45
2.1.6. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng tíi ®Þnh h−íng ph¸t triÓn
kinh tÕ – x· héi. .................................................................................... 47
2.2. T¸c ®éng cña dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ®Õn V¨n hãa
truyÒn thèng ng−êi Dao ®á ë khu t¸i ®inh c− x∙
Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ...................................... 53
2.21. Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn v¨n hãa truyÒn thèng ng−êi Dao
§á ë khu t¸i ®Þnh c− Hoµng Khai, Yªn Sơn, Tuyªn Quang ........... 53
2.2.2. Nh÷ng biÕn ®æi trong V¨n hãa truyÒn thèng ng−êi Dao §á ë
khu t¸i ®Þnh c− x· Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ................ 56
Lo¹i h×nh ............................................................................................... 69
Lo¹i h×nh ............................................................................................... 69
Ch−¬ng 3: ®iÒu chØnh mèi quan hÖ gi÷a v¨n ho¸
truyÒn thèng ng−êi dao ®á víi dù ¸n di d©n t¸i
®Þnh c− ë x∙ hoμng khai, yªn s¬n, tuyªn quang ......... 77
3.1. NhËn thøc vÊn ®Ò ..................................................................... 77
3.1.1. Di d©n t¸i ®Þnh c− lµ sù hi sinh cña ®ång bµo Dao §á ........... 77
3.1.2. Di d©n t¸i ®Þnh c− lµ ®iÒu kiÖn ®Ó quy ho¹ch vïng ph¸t triÓn
............................................................................................................... 78
3.1.3. TÝnh tÊt yÕu xÈy ra sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a dù ¸n di d©n t¸i
®Þnh d− vµ v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á ............................... 81
3.1.4. T¸i ®Þnh c− vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ nguyªn t¾c hµng ®Çu
cña c«ng t¸c di d©n t¸i ®Þnh c− ........................................................... 83
3.2. Nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng cu¶ ng−êi
Dao ®á cÇn ®−îc b¶o tån .......................................................... 85
3.3. Nh÷ng vÊn ®Ò cña khu t¸i ®Þnh c− cÇn ®iÒu chØnh 87
3.4. Nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ vµ kiÕn nghÞ ............................ 88
3.4. 1. Gi¶i ph¸p ................................................................................... 88
3.4.2. KiÕn nghÞ .................................................................................... 92
KÕt luËn ................................................................................................ 96
Tμi liÖu Tham kh¶o ........................................................................ 99