
1
UBND TỈNH QUẢNG NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG NAM
KHOA TOÁN
----------
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Tên đề tài. ‘’MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP CƠ BẢN
CHỨNG MINH BẤT ĐẲNG THỨC VÀ ỨNG DỤNG
GIẢI BÀI TOÁN CỰC TRỊ’’
Sinh viên thực hiện
SOMCHAI PHOMMAVONG
MSSV: 2113010136
CHUYÊN NGÀNH: SƯ PHẠM TOÁN
KHÓA 2013 – 2017
Cán bộ hướng dẫn
ThS. HOÀNG MỸ HẠNH
MSCB: 1049
Quảng Nam, tháng 4 năm 2017

2
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chứng minh bất đẳng thức và ứng dụng bất đẳng thức giải bài toán cực trị
là một mảng kiến thức quan trọng trong chương trình toán phổ thông. Các bài
toán chứng minh bất đẳng thức và ứng dụng bất đẳng thức giải một số bài
toán cực trị có nhiều dạng và một số bài toán rất khó, gây nhiều lúng túng khi
tìm cách giải bài toán.
Trong những năm gần đây,dạng toán chứng minh bất đẳng thức và ứng
dụng bất đẳng thức giải bài toán cực trị cũng thường xuyên xuất hiện trong
các đề thi học sinh giỏi, thi tuyển sinh vào Đại học và Cao đẳng.
Với mong muốn tìm hiểu thêm một số nội dung về bất đẳng thức và
ứng dụng của bất đẳng thức tôi chọn đề tài “Một số phương pháp cơ bản
chứng minh bất đẳng thức và ứng dụng bất đẳng thức giải một số bài
toán cực trị’’ để nghiên cứu.
2. Mục tiêu của đề tài
Tìm hiểu về bất đẳng thức.
Hệ thống một số phương pháp cơ bản chứng minh bất đẳng thức.
Ứng dụng bất đẳng thức để giải một số bài toán cực trị.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Các phương pháp chứng minh bất đẳng thức.
Ứng dụng bất đẳng thức để giải bài toán cực trị.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống một số phương pháp cơ bản chứng minh bất đẳng thức.
Giải một số bài tập liên quan bằng các phương pháp.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu (phân tích, tổng hợp).

3
6. Phạm vi nghiên cứu
Các bài toán về bất đẳng thức và ứng dụng bất đẳng thức giải bài toán cực
trị trong chương trình trung học phổ thông và các đề thi tuyển sinh Đại học –
Cao đẳng.
7. Đóng góp của đề tài
Có thể làm tài liệu tham khảo cho sinh viên và học sinh.
Góp phần nâng cao kết quả học tập học phần đại số sơ cấp cho sinh viên.
8. Cấu trúc đề tài
Phần I. Mở đầu.
Phần II. Nội dung nghiên cứu.
Chương 1. Kiến thức chuẩn bị.
Chương 2. Một số phương pháp cơ bản chứng minh bất đẳng
thức và ứng dụng giải bài toán cực trị.
Phần III. Kết luận.
Phần IV. Tài liệu tham khảo.

4
CHƯƠNG 1. KIẾN THỨC CHUẨN BỊ
1.1. Định nghĩa bất đẳng thức
Cho hai số , thuộc ( là trường số hữu tỷ ℚ hay trường số thực
). Ta nói lớn hơn và kí hiệu nếu là một số dương. Khi
đó ta cũng nói bé hơn và kí hiệu .
Ta nói lớn hơn hay bằng và viết nếu là một số
dương hay bằng không. Khi đó ta cũng nói bé hơn hay bằng và viết
.
Ví dụ. 43;√21,414;236 là các bất đẳng thức.
1.2. Một số tính chất về bất đẳng thức
Ta chứng minh được dễ dàng các bất đẳng thức sau đây, trong đó
,,,,… là các số hoặc các biểu thức toán học của cùng một số đối số xét
trên cùng một trường số .
1.
⟺.
2.
và ⟹ ( tính chất bắt cầu ).
3.
⟹.
4.
⟹.
5.
⟹0
0.
6.
0
0⟹...
7.
0⟹∀∈∗.
8.
0⟹√
√
∀∈∗.
9.
0
0⟹
.
10.
0⟹1
01.
1.3. Một số bất đẳng thức cơ bản
1.3.1. Bất đẳng thức về dấu giá trị tuyệt đối

5
Định lý. Cho ,,…, là số thực. Thế thì
|⋯|||||⋯||.
Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi các cùng dấu.
Chứng minh
Trường hợp 1. Các số cùng dấu
Cùng dương: |⋯|⋯
||||⋯||.
Cùng âm: |⋯|⋯
⋯
||||⋯||.
Vậy |⋯|||||⋯|| (1).
Trường hợp 2. Các số không cùng dấu
Giả sử ,…, là các số dương; ,…, là các số âm.
Nhận xét. Nếu , là hai số thực trái dấu, tức là .0 thì
||||||.
Thật vậy, ||||||⟺||||||
⟺22||
⟺|| (thỏa mãn ∀,∈,0.
Khi đó |⋯||⋯⋯|
|⋯||⋯|
||⋯||||⋯|| (2).
Từ (1) và (2) suy ra |⋯|||||⋯||.
1.3.2. Bất đẳng thức giữa trung bình cộng và trung bình nhân
Định lý. Cho ,,…, là các số thực không âm. Thế thì
⋯
…
.
Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi ⋯.
Chứng minh
Đặt ⋯,.…..

