Bài giảng môn học : Thuế 31 Ths. ĐOÀN TRANH
4. Khối thị trường chung (Common Market)
Khối thị trường chung được thành lập khi bên cạnh việc tạo thành một liên
minh thuế quan, các nước chấp nhận việc di chuyển tự do các yếu tố sản xuất
giữa các nước thành viên.
Năm 1967 Cộng đồng Châu Âu (EU) ra đời nhằm bảo đảm hoà nhập kinh
tế, thực hiện thị trường thống nhất, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế
của các nước trong khối. Bân cạnh việc xoá bỏ hàng rào thuế quan trong
buôn bán giữa các nước thành viên, xây dựng một hệ thống thuế quan thống
nhất đối với các nước ngoài khối, EU dần xoá bỏ những hạn chế đối với việc
tự do di chuyển sức lao động và sự phân biệt đối xử với công nhân nước
ngoài về tiền lương, chính sách xã hội… và thông qua việc thiết lập chế độ tự
do di chuyển vốn và phương tiện sản xuất giữa các nước thành viên.
5. Liên minh kinh tế (Economic Union)
Một liên minh kinh tế là một khối thị trường chung với các qui định nhằm
thống nhất các chính sách kinh tế nhất định, đặc biệt các chính sách kinh tế vĩ
mô như chính sách tài khoá, chính sách tiền tệ, chính sách kinh tế-xã hội.
Với hiệu lực của Hiệp ước Mastricht vào ngày 01/01/1993, EU đã đạt tới
những đỉnh cao trong liên kết kinh tế quốc tế ở nhiều lĩnh vực như thành lập
thị trường chung, chính sách nông nghiệp chung, liên kết tiền tệ, đặc biệt là
việc ban hành một đồng tiền chung (đồng euro) đã thực hiện được ước muốn
xoá bỏ rào cản về tỷ giá hối đoái và hạn chế lưu thông tiền tệ trong khối.
II. NHỮNG NGUYÊN TẮC HỘI NHẬP QUỐC TẾ CHI PHỐI ĐẾN
CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CÁC QUỐC GIA
1. Nguyên tắc không phân biệt đối xử
Đây là nguyên tắc bao trùm nhất của WTO, nguyên tắc này được thể hiện
dưới hai nguyên tắc cụ thể sau:
a. Nguyên tắc tối huệ quốc (Most Favoured Nation-MFN) nghéa laì khi mäüt
quäúc gia A thoía thuáûn mæïc thuãú quan våïi quäúc gia B, thç mæïc âoï tæû âäüng
âæåüc aïp duûng våïi caïc quäúc gia thaình viãn coìn laûi cuía WTO. Tuy nhiên,
nguyên tắc này cũng đưa ra một số ngoại lệ và miễn trừ nhất định mở ra
những phương thức vận hành khác nhau cho các nước thành viên, tùy thuộc
vào điều kiện của từng nước. Chẳng hạn như cho phép có ngoại lệ đối với các
nước thành viên trong hiệp định thương mại khu vực có thể có biểu thuế suất,
hàng rào thuế quan riêng để dành cho nhau sự đối xử ưu đãi hơn với các nước
thứ ba.
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Bài giảng môn học : Thuế 32 Ths. ĐOÀN TRANH
b. Nguyên tắc đối xử quốc gia (National Treatment – NT), qui định các
hàng hóa nhập khẩu, dịch vụ và quyền sở hữu trí tuệ nước ngoài phải được
đối xử không kém thuận lợi hơn do với hàng hóa cùng loại trong nước. Mục
tiêu là tạo ra điều kiện cạnh tranh bình đẳng giữa hàng hóa nhập khẩu và
hàng hóa nội địa cùng loại, nhằm hạn chế bảo hộ sản xuất trong nước thông
qua chính sách thuế và phí nội địa.
Hộp 2.1 Tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc về sở hữu trí tuệ
Theo caïc âiãöu khoaín cuía WTO, caïc thæång thaío thæång maûi coï thãø täø chæïc træûc tiãúp
giæîa hai hay nhiãöu quäúc gia. Mäüt tranh cháúp khaï gay gàõt giæîa Myî vaì Trung Quäúc liãn quan
âãún viãûc thiãúu tàng cæåìng quyãön såí hæîu trê tuãû. Täøn tháút toaìn cáöu gáy ra do sang láûu pháön
mãöm (qua viãûc copy pháön mãön ) dæû âoaïn laì 16 tyí USD nàm 2000. Nhæîng âäüng cå vãö kinh
tãú do laìm haìng giaí laì ráút låïn. Autocad R12 laì mäüt vê duû vãö chæång trçnh duìng veî kiãún truïc
khäng gian 3 chiãöu. Giaï mua håüp phaïp laì $4000, nhæng Golden Arcade åí HongKong giaï
chè $100. Nãúu baûn tæìng âãún HongKong, viãûc caïm däù âãø mua caïc déa CD giaí vaì caïc haìng
âiãûn tæí nhaïi khäng thãø cæåîng laûi âæåüc. ÅÍ Nga, Trung Quäúc, Phillippines vaì 19 quäúc gia
khaïc chæìng 90% caïc pháön mãöm âæåüc baïn nàm 2000 laì âæåüc saín xuáút báút håüp phaïp.
Sau voìng âaìm phaïn càng thàóng coï keìm nhæîng âe doüa, Trung Quäúc kyï ghi nhåï vaìo cuäúi
1995 duìng âãún caính saït vaì tàng cæåìng thæûc thi quyãön såí hæîu trê tuãû âäúi våïi Myî. Trong thoía
thuáûn, Trung Quäúc âäöng yï thiãút láûp êt nháút 22 âäüi âàûc nhiãûm âãø giaïm saït chiãún dëch chäúng
laûi haìng giaí vaì cæï 3 âãún 5 nàm thç tham khaío våïi Myî mäüt láön, Trung Quäúc thoía thuáûn :
- Måí chiãún dëch kiãøm tra âiãøm baïn leí vaì kiãøm tra caïc nhaì maïy coï duìng haìng giaí.
- Tàng mæïc phaût âäúi våïi caïc doanh nghiãûp coï saín xuáút haìng giaí vaì tàng quyãön haûn
cho âäüi cäng taïc âãø triãût haû nhæîng âån vë vi phaûm.
- Càõt caïc yãu cáöu vãö haûn ngaûch vaì giáúy pheïp vãö nháûp kháøu pháön mãöm vaì audio, va;,
- Cho pheïp caïc cäng ty pháön mãöm maïy tênh vaì audio thaình láûp liãn doanh våïi Trung
Quäúc.
Duì coï tiãún bäü, nhæîng chè trêch gay gàõt ràòng Trung Quäúc âaî khäng näø læûc nhiãöu âãø thæûc thi
caïc âiãöu khoaín âaî thoía thuáûn. Nhæîng xung âäüt thæång maûi giæîa Myî vaì Trung Quäúc laûi tiãúp
tuûc.
2. Nguyên tắc có đi có lại
Nguyãn tàõc coï qua coï laûi nghéa laì mäùi quäúc gia thaình viãn khäng bë eïp
buäüc phaíi giaím thuãú quan riãng leí. Mäüt mæïc thuãú quan âæåüc aïp duûng chè khi
âæåüc aïp duûng tæång æïng tæì caïc quäúc gia khaïc. Nguyên tắc này đòi hỏi các
nước luôn cân nhắc khi đưa ra các cam kết để đảm bảo sự hài hòa giữa nghĩa
vụ và quyền lợi trong đàm phán thuế song phương hay đa phương.
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Bài giảng môn học : Thuế 33 Ths. ĐOÀN TRANH
Tuy nhiên, nếu một nước thành viên không thực hiện nghĩa vụ của mình
cam kết thì phải bồi thường thông qua tranh chấp.
3. Nguyên tắc công khai, minh bạch
Nguyãn tàõc cäng khai nghéa laì caïc thuãú quan luän sàôn saìng cäng khai våïi
moüi quäúc gia. Caïc thuãú quan phaíi laì caïc hçnh thæïc haûn chãú âæåüc cho pheïp åí
mæïc coï thãø dæû âoaïn âæåüc. WTO khäng cho pheïp caïc qui âënh vaì caïc thuãú cuía
quäúc gia khi aïp duûng haìng nháûp kháøu nãúu noï khäng aïp duûng tæång tæû våïi
haìng hoïa trong næåïc.
Tuy nhiãn, váùn coï nhæîng ngoaûi lãû cho nhæîng nguyãn tàõc naìy. Vê duû, âiãöu
khoaín khäng raìng buäüc khi qui âënh ràòng, nãúu haìng hoïa âæåüc nháûp kháøu vaìo
mäüt quäúc gia våïi khäúi læåüng gia tàng âãún mæïc noï gáy ra hay âe doüa âãún viãûc
gáy ra nhæîng täön thæång nghiãm troüng âãún caïc nhaì saín xuáút trong næåïc saín
xuáút saín pháøm âoï, næåïc nháûp kháøu coï thãø taûm thåìi giam tàng mæïc thuãú quan
âaïnh trãn saín pháøm âoï.
III. NHỮNG NGUYÊN TẮC CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA WTO
Để đảm bảo công bằng và duy trì lợi ích cho mỗi nước khi thực hiện các
ràng buộc đã cam kết, WTO đưa ra một số nguyên tắc phòng ngừa bất trắc.
Những qui định này cho phép các nước thành viên được áp dụng các hành
động tự vệ. Trong đó hiệp định chống bán phá giá (dumping) đã được thiết
lập từ khi Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) ra đời năm
1948 và được hòan thiện cùng với sự ra đời của WTO. Theo Hiệp định này,
nước nhập khẩu chỉ được áp dụng các biện pháp chống bán phá giá khi:
- Hàng nhập khẩu bị bán phá giá
- Gây thiệt hại về vật chất cho ngành sản xuất trong nước; và
- Cuộc điều tra phá giá được tiến hành theo đúng thủ tục.
Hiệp định Chống bán phá giá của WTO qui định rất chi tiết nguyên tắc
xác định phá giá, cách tính biên độ phá giá và thủ tục điều tra phá giá như
sau:
1. Xác định việc bán phá giá
Một sản phẩm được coi là bị bán phá giá khi giá xuất khẩu sản phẩm đó
thấp hơn:
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Bài giảng môn học : Thuế 34 Ths. ĐOÀN TRANH
- Giá có thể so sánh được trong điều kiện thương mại thông thường ("giá
trị thông thường")
- Giá của sản phẩm tương tự khi tiêu thụ ở thị trường nước xuất khẩu
Trong đó: Sản phẩm tương tự (SPTT): là sản phẩm giống hệt hoặc có các
đặc tính gần giống với sản phẩm là đối tượng điều tra. Điều kiện thương mại
thông thường: tuy không có định nghĩa về điều kiện thương mại thông
thường nhưng có một số trường hợp, khi giá bán tại thị trường nội địa nước
xuất khẩu thấp hơn giá thành sản xuất thì có thể coi như là không nằm trong
điều kiện thương mại thông thường.
a. Nguyên tắc xác định phá giá:
Biên độ phá giá (BĐPG) = Giá trị thông thường(GTTT) - Giá xuất khẩu
(GXK)
Nếu BĐPG > 0 là có phá giá
BĐPG có thể tính bằng trị giá tuyệt đối hoặc theo phần trăm theo công
thức:
BĐPG = (GTTT-GXK)/GXK
b. Tính biên độ phá giá
• Cách tính giá trị thông thường (GTTT)
Trường hợp không có giá nội địa của sản phẩm tương tự (SPTT) ở nước
xuất khẩu do:
- SPTT không được bán nước xuất khẩu trong điều kiện thương mại thông
thường; hoặc
- Có bán ở nước xuất khẩu nhưng trong điều kiện đặc biệt; hoặc
- Số lượng bán ra không đáng kể (< 5% số lượng SPTT bán ở nước nhập
khẩu thì:
GTTT = giá xuất khẩu SPTT sang nước thứ ba;
hoặc GTTT = giá thành sản xuất + chi phí (hành chính, bán hàng, quản lý
chung…) + lợi nhuận
Trường hợp SPTT được xuất khẩu từ một nước có nền kinh tế phi thị
trường (giá bán hàng và giá nguyên liệu đầu vào do chính phủ ấn định) thì
các qui tắc trên không được áp dụng để xác định GTTT.
• Cách tính giá xuất khẩu (GXK)
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Bài giảng môn học : Thuế 35 Ths. ĐOÀN TRANH
GXK = giá mà nhà sản xuất nước ngoài bán SPTT cho nhà nhập khẩu đầu
tiên.
Trường hợp giá bán SPTT không tin cậy được do:
- Giao dịch xuất khẩu được thực hiện trong nội bộ công ty; hoặc
- Theo một thỏa thuận đền bù nào đó thì:
GXK = giá mà sản phẩm nhập khẩu được bán lần đầu tiên cho một người
mua độc lập ở nước nhập khẩu.
• So sánh GTTT và GXK:
Để so sánh một cách công bằng GTTT và GXK, Hiệp định qui định
nguyên tắc so sánh như sau:
- So sánh hai giá này trong cùng điều kiện thương mại (cùng xuất
xưởng/bán buôn/bán lẻ), thường lấy giá ở khâu xuất xưởng;
- Tại cùng một thời điểm hoặc thời điểm càng gần nhau càng tốt.
Việc so sánh GTTT và GXK là cả một quá trình tính toán rất phức tạp,
vì không phải bao giờ cũng có sẵn mức giá xuất xưởng của GTTT và GXK
mà chỉ có mức giá bán buôn hoặc bán lẻ của SPTT ở thị trường nước xuất
khẩu (GTTT+) và giá tính thuế hải quan, giá hợp đồng hoặc giá bán buôn/bán
lẻ SPTT của nhà nhập khẩu (GXK+) nên thường phải có một số điều chỉnh
để có thể so sánh GTTT và GXK một cách công bằng. Các điều chỉnh các
chênh lệch trong gồm:
- Điều kiện bán hàng
- Các loại thuế
- Số lượng sản phẩm
- Đặc tính vật lý của sản phẩm
- Và những yếu tố khác ảnh hưởng đến việc so sánh hai giá
Ví dụ: Khi lấy giá bán SPTT cho một người mua độc lập ở nước nhập khẩu
làm GXK+ thì GXK sẽ được xác định bằng cách điều chỉnh như sau:
GXK = (GXK+) - (lợi nhuận) - (các loại thuế + chi phí phát sinh từ
khâu nhập khẩu đến khâu bán hàng)
Cách so sánh:
- Trung bình GTTT so với trung bình GXK; hoặc
- GTTT (từng giao dịch) so với GXK (từng giao dịch); hoặc
- Trung bình GTTT so với GXK (từng giao dịch)
(Cách này chỉ được áp dụng khi GXK+ chênh lệch đáng kể giữa những người
mua, các vùng hoặc giữa các khoảng thời gian khác nhau)
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi
Shared by Clubtaichinh.net - Website Chia se tai lieu mien phi