ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH QUẢNG NINH
QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC
TỈNH QUẢNG NINH ĐẾN NĂM 2020,
TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
QUẢNG NINH – Tháng 8 năm 2014
i
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU VÀ TÓM TẮT CHUNG .............................................................. 1
I. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ NHÂN LỰC CỦA TỈNH 5
1. Giới thiệu ........................................................................................................... 5
1.1 Giới thiệu chung và mục đích nghiên cứu ...................................................... 5
1.2 Phạm vi và cấu trúc của Quy hoạch phát triển nhân lực ................................. 6
1.3 Cơ sở khoa h ọc và pháp lý của Quy hoạch ..................................................... 7
1.3.1 Văn bản của Trung ương ...................................................................... 8
1.3.2 Các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy ......................................................... 9
1.3.3 Các văn bản của UBND tỉnh .............................................................. 10
1.4 Tổng quan về phương pháp luận và cách tiếp cận nghiên cứu , lập Quy hoạch
phát triển nhân lực tỉnh Quảng Ninh ........................................................... 10
2. Tổng quan tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh trong thời
gian qua ....................................................................................................... 14
2.1 Tăng trưởn g và cơ cấu GDP giai đoạn 2003-2013 ............................... 15
2.2 Quy mô và cơ cấu lực lượng lao động giai đoạn 2003-2013 ................ 24
2.3 Ngân sách tỉnh phân bổ cho Giáo dục & Đào tạo giai đoạn 2003 -2013 ..
.......................................................................................................... 26
2.4 Đầu tư nước ngoài giai đoạn 2003-2013 ............................................... 28
2.5 Giá trị xuất khẩu và nhập khẩu giai đoạn 2003-2013 ........................... 31
2.6 Đầu tư cơ sở hạ tầng trọng điểm giai đoạn 2003-2013 ........................ 31
3. Khảo sát thông tin thực trạng nhân lực và cơ sở hạ tầng đào tạo tại Quảng
Ninh ............................................................................................................. 34
3.1. Xu hướng dân số tại Quảng Ninh ................................................................. 34
3.1.1. Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi và theo nhóm dân tộc tỉnh Quảng Ninh
.......................................................................................................... 35
3.1.2. Quảng Ninh trong tình hình chung của khu vực vùng Đồng bằng
sông Hồng ................................................................................................... 36
3.2 Đánh giá cấp độ đào tạo nhân lực đáp ứng cho các ngành kinh tế trọng điểm
..................................................................................................................... 38
3.2.1. Số lượng tuyển sinh và học viên tốt nghiệp hệ THPT, hệ đào tạo
chuyên nghiệp và đào tạo nghề ................................................................... 43
3.2.2. Những chương trình và các khóa đào tạo cung cấp trong hệ đào tạo
chuyên nghiệp và đào tạo nghề phục vụ cácngành kinh tế trọng điểm ...... 58
ii
3.3. Khảo sát thông tin cơ sở đối với những chính sách phát triển nhân lực ..... 61
3.3.1 Tổng quan về pháp chế Việt Nam ...................................................... 62
3.3.2. Tóm tắt những chính sách và chương trình phát triển nhân lực cấp
quốc gia ....................................................................................................... 65
3.3.3 Tóm tắt các chính sách và dự án trước đây về phát triển nhân lực ở
cấp tỉnh ........................................................................................................ 69
3.4. Tổng quan nguồn kinh phí cho đào tạo lực lượng lao động ........................ 73
3.5. Điểm mạnh và điểm yếu của hệ giáo dục THPT, đ ại học, cao đẳng và các
trường dạy nghề trong lĩnh vực chuyên môn cho nhân lực phục vụ phát
triển kinh tế ................................................................................................. 78
3.5.1. Đánh giá hệ thống GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh – khả năng tiếp cận .. 79
3.5.2. Đánh giá hệ thống GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh – thành tích .............. 82
3.5.3. Đánh giá hệ thống GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh – chất lượng giảng dạy
.......................................................................................................... 83
3.5.4. Các thách thức khác trong lĩnh vực đào tạo ...................................... 85
3.6. Những tiêu chuẩn so sánh về thực tiễn giáo dục tốt nhất ở các nước .......... 87
3.6.1 So sánh h ệ thống giáo dục của Việt Nam với các nước khác ............ 87
3.6.2 Bài học kinh nghiệm từ th ực tiễn phát triển nhân lực tốt nhất .......... 99
II. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC TỈNH QUẢNG NINH ĐẾN
NĂM 2020 ................................................................................................ 104
1. Định hướng phát triển nhân lực của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 ...... 104
1.1. Các mục tiêu và định hướng phát triển nhân lực tỉnh Quảng Ninh đến năm
2020 tầm nhìn 2030 ................................................................................... 104
1.2 Nhu cầu nhân lực để đáp ứng Quy hoạch tổng thể ph át triển kinh tế - xã hội
tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030 ................................ 107
1.2.1 Đánh giá sự hấp dẫn của ngành kinh tế trọng điểm là mục tiêu tăng
trưởng (sau đây gọi là "các ngành kinh tế trọng điểm") ........................... 107
1.2.2 Đánh giá nhu cầu nhân lực của Quảng Ninh cho các ngành kinh tế
trọng điểm ................................................................................................. 111
1.2.3. Dự báo nhu cầu nhân lực của tỉnh Quảng Ninh và yêu cầu về kỹ
năng phục vụ các ngành kinh tế trọng điểm giai đoạn 2013-2020 ........... 129
1.3 Đánh giá những hạn chế về nhân lực theo yêu cầu của Quy hoạch tổng thể
phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến
2030 ........................................................................................................... 138
1.3.1. Điểm mạnh và điểm yếu của hệ thống giáo dục và nhân lực tỉnh
Quảng Ninh so với yêu cầu nhân lực phục vụ phát triển kinh tế .............. 138
iii
1.3.2 Đánh giá hạn chế hiện trạng nhân lực và hạ tầng đào tạo so với dự
báo nhân lực và những yêu cầu kỹ năng đến năm 2020 ........................... 146
1.3.3 Đánh giá hiện trạng và dự báo về nhu cầu nhân lực để hỗ trợ sự phát
triển của các Khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu và Khu công nghiệp đến
năm 2020 ................................................................................................... 154
1.4. Dự báo nguồn cung và nhu cầu nhân lực đến năm 2020 .......................... 169
1.5. Các yếu tố chính ảnh hưởng tới phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng
Ninh liên quan đến các lợi thế và hạn ch ế hiện nay về nhân lực: ............. 171
1.6. Đánh giá chi tiết những yêu cầu chuyên môn và yêu cầu đ ào tạo dự kiến
phục vụ các ngành kinh tế trọng điểm trong tương lai ............................. 174
III. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC CỦA TỈNH ............................... 181
1. Những sáng kiến và chính sách đề xuất đối với Chính quyền để phù hợp với
những yêu cầu của nhân lực và của các ngành, lĩnh vực .......................... 181
1.1 Đánh giá các chính sách phát triển kinh tế hiện nay được nêu trong Quy
hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội .................................................. 182
1.2 Khuyến nghị về chính sách của Ch ính phủ và đầu tư cơ sở hạ tầng để gắn kết
chính sách phát triển hiện tại của Chính phủ với nh ững yêu cầu của ngành
và hệ thống giáo dục ................................................................................. 183
1.2.1. Xây dựng năng lực cơ sở hạ tầng giáo dục ..................................... 188
1.2.2. Điều chỉnh chương trình giảng dạy cho phù hợp với yêu cầu của
ngành 201
1.2.3. Xây dựng mối quan tâm tới đào tạo nghề ....................................... 217
1.2.4 Xây dựng một lực lượng lao động có hiệu quả ................................ 231
1.2.5. Tạo điều kiện về cơ sở hạ tầng ........................................................ 244
1.2.6. Lập quy hoạch và điều phối ............................................................ 266
1.2.7. Chuyển dịch hệ thống theo dõi hiệu quả theo hướng quản lý dựa vào
kết quả đầu ra ............................................................................................ 282
1.3 Danh sách và vai trò của các chủ t hể chính liên quan nhân lực .................. 287
1.4 Tiếp cận quản lý tổng thể Quy hoạch phát triển nhân lực .......................... 289
1.4.2 Những sáng kiến tăng cường sự phối kết hợp giữa các bên liên quan
về nhân lực tro ng công tác xây dựng Quy hoạch và chính sách phát triển
nhân lực ..................................................................................................... 304
1.4.3 Kế hoạch huy động chuyên gia, nhà quản lý và nhà quản trị nhân lực .
........................................................................................................ 306
1.5. Những đề xuất về giải pháp đào tạo nhằm nâng cao năng lực quản lý nhân lực
................................................................................................................... 308
iv
1.5.1. Nhóm giải pháp để giúp tỉnh phát triển và cải thiện hệ thống và các
công cụ chính sách nhằm khuyến khích và phát triển nhân lực ............... 320
1.6. Thứ tự ưu tiên đầu tư nhân lực cho các ngành kinh tế trọng điểm dựa trên
những yêu cầu của Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội .......... 324
1.6.1. Đề xuất định hướng giáo dục và nghề nghiệp phục vụ các Ngành
kinh tế ưu tiên ............................................................................................ 337
1.7 Tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân trong mô hình hợp tác công - tư
................................................................................................................... 340
2. Yêu cầu nguồn lực để triển khai Quy hoạch phát triển nhân lực tỉnh Quảng Ninh
................................................................................................................... 345
2.1. Những yêu cầu về nguồn kinh phí có thể huy động................................... 345
2.2. Yêu cầu về nhân lực .................................................................................. 352
2.3. Đánh giá rủi ro liên quan đến nguồn lực. ................................................... 355
IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUY HOẠCH ................................................... 357
1.1 Kế hoạch sự tham gia của các chủ thể liên quan ........................................ 359
1.2 Lộ trình thực hiện ........................................................................................ 360
1.2.1 Những dự án trong nhóm giải pháp xây dựng năng lực cho các cán bộ
giảng dạy và cán bộ quản lý ...................................................................... 366
1.2.2 Các dự án trong nhóm giải pháp Chương trình đào tạo phù hợp với
ngành ........................................................................................................ 374
1.2.3 Các dự án trong nhóm giải pháp xây dựng sự quan tâm về định hướng
học nghề .................................................................................................... 380
1.2.4 Những dự án trong nhóm giải pháp xây dựng một lực lượng lao động
có hiệu quả ................................................................................................ 386
1.2.5 Những dự án trong nhóm giải pháp tạo điều kiện về cơ sở hạ tầng 391
1.2.6 Các dự án liên quan đến nhóm giải pháp lập quy hoạch và điều phối ..
........................................................................................................ 399
1.3 Đề xuất cơ chế theo dõi tiến độ ................................................................... 406
1.3.1 Phòng quản lý dự án ......................................................................... 406
1.3.2 Công cụ theo dõi tiến độ .................................................................. 410
CÁC TỪ VIẾT TẮT ......................................................................................... 414
DANH MỤC BẢNG ......................................................................................... 417
DANH MỤC HÌNH .......................................................................................... 420
BẢN ĐỒ .................................................................................................... 431