1
1. Phần mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp
Trong chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phát triển thể chất là một
trong những lĩnh vực giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ. Giáo dục phát triển vận
động là một trong những nhiệm vụ của giáo dục phát triển thể chất nhằm góp phần
phát triển toàn diện cho trẻ mầm non. Giáo dục phát triển vận động cho trẻ không
chỉ đơn thuần dạy múa hay dạy vận động mà mục đích để phát triển các cơ, bắp,
xương, khớp, sự khéo léo, dẻo dai...thông qua các động tác là cơ hội phát huy năng
lực vận động tiềm ẩn của đứa trẻ. Trẻ được vận động một cách phù hợp sẽ tạo điều
kiện thuận lợi cho sự phát triển của hệ thần kinh, giúp cho quá trình cảm giác, tri
giác, trí nhớ, tư duy phát triển tốt. Đồng thời củng cố cho trẻ những kiến thức về sự
vật hiện tượng xung quanh. Thông qua hoạt động phát triển vận động còn giúp trẻ
phát triển tình cảm, xã hội, vì vận động sẽ giúp trẻ nâng cao nhận biết của bản
thân, phẩm chất đạo đức như tinh thần tập thể, lòng mong muốn giúp đỡ lẫn nhau,
tính thẳng thắn, tính trung thực, tính khiêm tốn, công bằng...
Đối với trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo qua từng độ tuổi thì cơ thể trẻ lớn lên, khỏe
mạnh hơn, hệ thần kinh trung ương phát triển, quá trình hưng phấn và ức chế cân
bằng hơn, môi trường sống mở rộng hơn, có nhiều thử thách mới giúp trẻ phát triển
tốt kĩ năng vận động. Trẻ có sự phát triển rõ rệt các vận động cơ bản như đi, chạy,
nhảy và các vận động khác đòi hỏi sức mạnh, sức nhanh và sự khéo léo cũng được
trẻ thực hiện khá tốt như Ném, bò. Song trong quá trình thực hiện các vận động thì
việc thực hiện kĩ thuật các vận động trẻ vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn theo từng
lứa tuổi.
Vậy làm thế nào để giúp trẻ mẫu giáo vượt qua những khó khăn thử thách để
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ? Muốn làm
được điều đó đòi hỏi người giáo viên phải biết linh hoạt và sáng tạo trong việc lựa
chọn nội dung, hệ thống các phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức phù hợp
nhằm phát huy được tính tích cực tham gia của trẻ. Song trên thực tế việc tổ chức
các hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ Mẫu giáo còn nhiều hạn chế
như: Việc tổ chức các hoạt động vận động cho trẻ còn rập khuôn, máy móc chưa
sáng tạo trong việc lựa chọn nội dung cũng như hình thức và phương pháp tổ chức
hoạt động cho trẻ; chưa thực sự lấy trẻ làm trung tâm cho việc tổ chức hoạt động,
trong tổ chức hoạt động giáo viên còn nói nhiều, chưa tạo mọi điều kiện để phát
huy tính tích cực chủ động của trẻ; việc tích hợp lồng ghép giáo dục phát triển vận
động vào các lĩnh vực khác chưa linh hoạt và sáng tạo; môi trường cho trẻ hoạt
động chưa phong phú và hấp dẫn, đồ dùng đồ chơi phục vụ chuyên đề còn hạn chế
về số lượng và chủng loại nên chưa kích thích trẻ tham gia hoạt động; chưa thực sự
phát huy được sự tham gia của các bậc phụ huynh trong tổ chức các hoạt động thể
thao cho trẻ....Từ những lý do trên nên dẫn đến chất lượng giáo dục phát triển vận
động cho trẻ chưa cao.
Là người cán bộ quản lý, bản thân tôi băn khoăn, trăn trở phải làm gì để phát
huy tính chủ động sáng tạo của đội ngũ giáo viên, giúp giáo viên thực hiện tốt các
2
hoạt động giáo dục phát triển vận động, mang lại những kiến thức, sự mạnh dạn, tự
tin cho trẻ, nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động ở lĩnh vực phát triển
thể chất. Để giải quyết được vấn đề đó tôi đã mạnh dạn chọn và nghiên cứu đề tài:
"Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận
động trong lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo ở đơn vị chúng tôi".
*Điểm mới của đề tài, sáng kiến, giải pháp
Chuyên đề giáo dục phát triển vận động là chuyên đề đã được thực hiện
trong nhiều năm học vừa qua nên đã có rất nhiều đồng nghiệp ở các đơn vị bạn
nghiên cứu, tuy nhiên mỗi đề tài đề cập đến những khía cạnh khác nhau của việc
nâng cao chất lượng giáo dục vận động cho trẻ mẫu giáo, phù hợp với tình hình
thực tế của từng đơn vị. Đối với sáng kiến kỹ thuật của Tôi, điểm mới của đề tài là
tập trung đi sâu nghiên cứu và áp dụng một số biện pháp: Chú trọng công tác bồi
dưỡng nâng cao nhận thức, chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên; Đầu tư
tăng trưởng cơ sở vật chất, xây dựng tốt môi trường giáo dục phát triển vận động
cho trẻ trong trường mầm non tạo sân chơi an toàn, thân thiện cho trẻ hoạt động
tốt; Hướng dẫn, chỉ đạo giáo viên tổ chức tốt các hình thức tổ chức giáo dục phát
triển vận động cho trẻ; Hướng dẫn giáo viên lồng ghép tích hợp nội dung vận động
vào các hoạt động thuộc các lĩnh vực khác; Làm tốt công tác phối hợp với phụ
huynh và cộng đồng trong giáo dục phát triển vận động. Với những biện pháp
mới, có tính khả thi cao, phù hợp với tình hình của nhà trường, tác động có hiệu
quả rất lớn đến chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ mẫu giáo trong
trường mầm non.
1.2. Phạm vi áp dụng của đề tài
Trong phạm vi khả năng và trách nhiệm của mình, bản thân chỉ tập trung
nghiên cứu: "Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phát
triển vận động trong lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo ở đơn vị tôi
đang công tác”, từ những biện pháp đưa ra sẽ giúp giáo viên tổ chức tốt các hoạt
động giáo dục phát triển vận động góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phát
triển vận động trong lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo ở chính đơn vị
chúng tôi. Đề tài này đã được áp dụng rộng rãi, có hiệu quả đối với các trường
mầm non trên địa bàn huyện Lệ Thủy, có thể áp dụng rộng rãi đối với các trường
mầm non trong tỉnh và ngoại tỉnh.
2. Phần nội dung
2.1. Thực trạng của đề tài:
2.1.1. Thuận lợi:
- 100% cán bộ giáo viên có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn
- Nhà trường luôn nhận được sự qua tâm của các cấp lãnh đạo cấp học cũng
như lãnh đạo địa phương các cấp; được tạo điều kiện tốt về trang thiết bị, cơ sở vật
chất (Trường được trang cấp, đầu tư mua sắm khá đầy đủ cơ sở vật chất để thực
hiện tốt chuyên đề giáo dục phát triển vận động như máy vi tính, máy chiếu đa
năng, các băng nhạc, các đĩa nhạc có hình ảnh thể dục, có đủ vòng, gậy, nơ; xây
3
dựng mới khu “Vui chơi phát triển vận động” và đồ chơi phát triển vận động với
hơn 800.000.000đ).
2.1.2. Khó khăn:
- Một số giáo viên mới vào nghề, giáo viên lớn tuổi đứng lớp khả năng vận
dụng sáng tạo trong cách dạy chưa cao.
- Trẻ đa số là con nhà nông dân và phần lớn bố mẹ đi làm ăn xa, trẻ ở nhà
với ông bà nên điều kiện chăm sóc cho trẻ còn hạn chế; một số phụ huynh chưa
nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục phát triển vận động đối với sự
phát triển toàn diện của trẻ.
- Một số điều kiện phục vụ cho việc giáo dục phát triển vận động còn thiếu
(01 điểm trường chưa có khu vui chơi phát triển vận động cho trẻ hoạt động); đồ
chơi phát triển chưa phong phú về chủng loại và số lượng.
2.1.3. Số liệu khảo sát thực tế:
- Về đội ngũ viên khối mẫu giáo:
+ Số lượng: 25 đồng chí; Trong đó: Đại học: 25 đồng chí
+ Về kiến thức và kĩ năng:
Nội dung đánh giá
Mức độ đạt được
Tốt Khá Đạt yêu cầu Không đạt
yêu cầu
SL % SL % SL % SL %
Khả năng nắm được mục đích,
yêu cầu, phương pháp tổ chức
hoạt động vận động.
10 40 12 48 3 12 0 0
Có kĩ năng lập kế hoạch hoạt
động. 10 40 12 48 3 12 0 0
Có kĩ năng tổ chức các hoạt
động giáo dục phát triển vận
động.
8 32 10 40 7 28 0 0
- Về trẻ:
+ Khảo sát tình hình sức khỏe của 300 trẻ mẫu giáo đầu năm
Qua việc cân đo theo dõi sức khỏe của trẻ bằng biểu đồ phát triển cho thấy
số trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân và suy dinh dưỡng thể thấp còi còn cao,
cụ thể như sau:
4
Kênh nặng- chiều cao
Số lượng
Tỷ lệ
Trẻ cân nặng bình thường 265/300 88,3
Trẻ SDDđộ 1 35/300 11,7
Số trẻ có chiều cao phát triển bình thường 265/300 88,3
Trẻ thấp còi độ 1 35/300 11,7
+ Khảo sát về thái độ và mức độ đạt được của trẻ khi tham gia và các hoạt
động phát triển vận động.
Nội dung đánh giá Độ tuổi
Mức độ đánh giá
Đạt Không đạt
SL % SL %
Thái độ (Trẻ hứng thú,
mạnh dạn, tích cực tham
gia hoạt động)
3-4 Tuổi 66/109 60,6 43/107 39,4
4-5 Tuổi 55/94 58,5 39/94 41,5
5-6 Tuổi 56/97 57,7 41/97 42,3
Kĩ năng vận động tinh
3-4 Tuổi 66/109 60,6 43/107 39,4
4-5 Tuổi 55/94 58,5 39/94 41,5
5-6 Tuổi 56/97 57,7 41/97 42,3
Kĩ năng vận động thô
3-4 Tuổi 72/109 66,1 37/109 33,9
4-5 Tuổi 63/94 67,0 31/94 33,0
5-6 Tuổi 66/97 68,0 31/97 32,0
Từ kết quả khảo sát trên tôi thấy rằng sự hứng thú và khả năng vận động của
trẻ, kĩ năng tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển vận động của giáo viên còn
hạn chế dẫn đến chất lượng chưa cao. Vì vậy để chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên tổ
chức tốt các hoạt động giáo dục phát triển vận động góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục phát triển vận động trong lĩnh vực phát triển thể chất cho trẻ mẫu giáo tôi
đã mạnh dạn nghiên cứu và áp dụng những biện pháp sau:
2.2. Các giải pháp:
2.2.1. Biện pháp thứ nhất: Chú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao nhận
thức, chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên.
5
Như chúng ta đã biết: Giáo viên mầm non là lực lượng nồng cốt có ảnh
hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành nhân cách của trẻ. Thực tế cho ta thấy, nếu
đội ngũ giáo viên có chất lượng thể hiện ở mọi mặt thì ảnh hưởng tốt đến các cháu.
Chính vì vậy người cán bộ quản lý nắm bắt được đặc điểm của đội ngũ giáo viên
để từ đó có những biện pháp phù hợp hướng đội ngũ đi theo quỹ đạo chung, góp
phần thúc đẩy nhà trường thực hiện mục tiêu, hoàn thành mục tiêu kế hoạch đào
tạo. Giáo viên là đối tượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáo dục trẻ, là nhân tố
quyết định đến chất lượng công tác giáo dục của các cháu. Vì vậy để nâng cao chất
lượng tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ thì tôi thiết nghĩ
cần phải có một đội ngũ giáo viên có năng lực, nắm chắc được những kiến thức và
kĩ năng về tổ chức hoạt động giáo dục phát triển vận động. Song qua thực tế khảo
sát, tôi thấy đội ngũ của đơn vị vẫn còn nhiều kiến thức và kĩ năng cần phải được
bồi dưỡng và rèn luyện thêm. Để bản thân mình có được những kiến thức và kinh
nghiệm trong chỉ đạo đội ngũ tổ chức tốt các hoạt động giáo dục phát triển vận
động thì bản thân tôi luôn luôn tranh thủ mọi điều kiện để làm tốt công tác tự bồi
dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân. Đồng thời với việc làm tốt công tác tự
bồi dưỡng và tham gia tốt các lớp bồi dưỡng do Sở giáo dục, Phòng giáo dục
huyện tổ chức, tôi phải xây dựng kế hoạch bồi dưỡng kiến thức - kĩ năng cho đội
ngũ một cách phù hợp, thường xuyên với nhiều biện pháp và hình thức khác nhau.
a. Bồi dưỡng lý thuyết.
Trước khi vào năm học chúng tôi đã tổ chức cho giáo viên các lớp tham dự
lớp học bồi dưỡng chuyên môn do trường tổ chức bằng hình thức tổ chức theo
khối lớp, bồi dưỡng tập trung toàn trường với các nội dung sau:
+ Bồi dưỡng cho giáo viên về đặc điểm và khả năng phát triển vận động của
trẻ mẫu giáo. Với nội dung này tôi tiến hành cho giáo viên tự nghiên cứu 9 tiết sau
đó tổ chức bồi dưỡng tập trung 6 tiết bằng hình thức cho đại diện theo khối lên
trình bày đặc điểm phát triển và khả năng vận động của từng độ tuổi. Qua đó giúp
giáo viên nắm chắc và khắc sâu hơn về kiến thức.
+ Bồi dưỡng mục tiêu giáo dục phát triển vận động cho trẻ mẫu giáo theo
chương trình giáo dục mầm non: Khỏe mạnh, cân nặng và chiều cao phát triển bình
thường theo lứa tuổi; thực hiện được các vận động cơ bản một cách vững vàng,
đúng tư thế; có khả năng phối hợp các giác quan và vận động, vận động nhịp
nhàng, biết định hướng trong không gian; có kĩ năng trong một số hoạt động cần
sự khéo léo của đôi tay.
+ Bồi dưỡng cho giáo viên biết về nội dung phát triển vận động bao gồm:
Phát thiển các nhóm cơ và hô hấp: hô hấp, cơ tay, cơ lưng, cơ bụng…
Phát triển các vận động cơ bản (vận động thô) Đi, chạy, nhảy, ném, bật, leo
trèo nhanh, chậm, thăng bằng…Trẻ vận động các vận động theo nhạc, nhịp điệu và
hiệu lệnh bằng lời, với các dụng cụ như vòng, bóng, gậy, dây nơ, quả bông…