Sơ đồ tư duy, một phương pháp học hiệu quả cho
riêng bạn
Công cụ "mind map" trong làm việc và học tập của giáo viên,
học sinh trường Dream House
Để thả sức cho trí tưởng tượng và óc sáng tạo bay nhanh, bay xa,
"mind map" (hay "sơ đồ tư duy") thực sự là một công cụ hữu hiệu!
Sơ đồ tư duy là gì?
Bạn hãy tưởng tượng tới một chú bạch tuộc có thân ở giữa và những
chiếc súc tua (vòi) xung quanh. Những chiếc tua này kiếm mồi nuôi
sống toàn bộ cơ thể bạch tuộc. Sơ đồ tư duy gồm 1 vấn đề lớn đặt ở
trung tâm và các nhánh ý tưởng toả ra xung quanh.
Chúng ta thường gặp sơ đồ tư duy ở đâu?
Sơ đồ tư duy có ở khắp mọi nơi trong cuộc sống, chỉ cần chúng ta chú ý.
Một bông hoa với nhuỵ ở trung tâm và rất nhiều cánh vòng quanh. Một
cây gỗ có những cành và lá tạo thành tán rộng.
Sơ đồ tư duy có ích lợi gì?
Bản thân thiên nhiên đã phát triển thật hoàn hảo: cân đối, vững vàng, đa
dạng. Một sơ đồ tư duy cho phép chúng ta thoả sức vạch ra các ý tưởng,
suy nghĩ đầy đủ trước khi đi đến một quyết định. Nếu cần xây dựng một
kế hoạch làm việc, phân tích một vấn đề v.v...thì sơ đồ tư duy mang đến
những giá trị lớn hơn nhiều việc bạn đặt bút viết tuần tự từ đầu đến cuối
trang giấy:
* Khuyến khích làm giảm sự miêu tả của mỗi ý mỗi khái niệm xuống
thành một từ (hay từ kép).
* Toàn bộ ý của sơ đồ có thể "nhìn thấy" và nhớ bởi trí nhớ hình ảnh
* Sáng tạo các bài viết và các bài tường thuật.
* Là phương tiện cho học tập hay tìm hiểu sự kiện.
Bạn có thể sử dụng sơ đồ tư duy vào nhiều việc khác nhau:
* Ghi nhớ chi tiết cấu trúc đối tượng hay sự kiện mà chúng chứa các mối
liên hệ phức tạp hay chằng chéo.
* Tổng kết dữ liệu
* Hợp nhất thông tin từ các nguồn nghiên cứu khác nhau.
* Động não về một vấn đề phức tạp.
* Trình bày thông tin để chỉ ra cấu trúc của toàn bộ đối tượng.
* Ghi chép (bài giảng, phóng sự, sự kiện...).
Tạo sơ đồ tư duy như thế nào, có khó không?
Trước hết, hãy tin rằng bất cứ ai cũng có thể tạo ra và sử dụng sơ đồ tư
duy. Bạn chỉ cần cầm bút vẽ, viết vấn đề cần suy nghĩ ở giữa ở giấy (có
thể thêm hình ảnh nào đó mà bạn thấy phù hợp). Tiếp đến, bạn hãy suy
nghĩ thật thoải mái, cứ có một ý nghĩ nảy ra, bạn lại vẽ một nhánh đi từ
trung tâm ra. Và cứ như vậy, hãy viết, vẽ, tưởng tượng không hạn chế,
không cần chú ý đến trình tự, cũng không cần quan tâm xem một ý nào
đó đã đầy đủ chưa (vì bạn có thể bổ sung bất cứ lúc nào mà chẳng sợ
thiếu giấy)!
Để có một sơ đồ tư duy hiệu quả, bạn nên:
* Sử dụng những từ chính hoặc những hình ảnh cần thiết.
* Bắt đầu từ trung tâm và triển khai ra.
* Tạo cho trung tâm một hình ảnh rõ ràng và “mạnh” miêu tả được nội
dung tổng quất của toàn bộ mind map.
* Tạo các trung tâm nhánh và các chi tiết nhánh.
* Đặt những từ trọng tâm vào những hàng mà làm tăng kết cấu của các
ghi chú.
* In ra giấy hơn là viết tay vì làm cho dễ đọ và dễ nhớ hơn.
* Những trường hợp sau phải phân biệt rõ hơn những trường hợp trước.
* Sử dụng màu sắc để làm nổi bật vấn đề.
* Những gì không có trong trình bày thì không nên đưa vào mind map.
* Tư duy hai chiều (phản biện)
* Sử dụng mũi tên, biểu tượng hoặc những hình ảnh để chỉ ra sự liên kết.
* Đừng để bị tắc ở một khu vực. Nếu cạn kiệt suy nghĩ thì chuyển sang
nhánh khác
* Ghi ngay ý tưởng vào nơi hợp lý ngay khi nghĩ ra nó. Đừng lưỡng lự.
* Phá vỡ ranh giới. Khi hết giấy để trình bày thì đừng nên thay một tờ
giấy khác to hơn mà sử dụng thêm các tờ khác ghép vào.
* Hãy sáng tạo.
