
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRONG MÔN KHOA HỌC


MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: CHƯƠNG TRÌNH MÔN KHOA HỌC VÀ DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
TRONG MÔN KHOA HỌC……………………………………………………………………………..3
1.1. Giới thiệu tổng quan về chương trình môn Khoa học!....................................................................................!4!
1.2. Quan điểm và định hướng phát triển chương trình!.........................................................................................!5!
1.3. Mục tiêu và yêu cầu cần đạt của môn Khoa học!..............................................................................................!6!
1.4. Nội dung chương trình và các chủ đề!..................................................................................................................!9!
1.5. Các năng lực cần hình thành trong môn Khoa học!.......................................................................................!11!
1.6. Đặc điểm dạy học phát triển năng lực môn Khoa học!................................................................................!12!
1.7. Cách thức tổ chức dạy học phát triển năng lực trong môn Khoa học!....................................................!13!
CHƯƠNG 2!............................................................................................................................................................................!16!
PHƯƠNG THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
!.....................................................................................................................................................................................................!16!
2.1. Định hướng phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phát triển năng lực trong môn Khoa học!.!16!
2.2. Một số phương thức dạy học đặc thù của môn Khoa học!..........................................................................!17!
CHƯƠNG 3!............................................................................................................................................................................!45!
THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG MÔN KHOA
HỌC!...........................................................................................................................................................................................!45!
3.1.Định hướng về việc lựa chọn phương pháp hình thành, phát triển năng lực học sinh khi thiết kế
kế hoạch bài dạy môn Khoa học …………………………………………………………..45
3.2. Thiết kế kế hoạch bài dạy phát triển năng lực học sinh trong môn Khoa học!....................................!60!
3.2.1. Nguyên tắc thiết kế kế hoạch bài dạy phát triển năng lực trong môn Khoa học!............................!60!
3.2.2. Cấu trúc một kế hoạch bài dạy phát triển năng lực học sinh trong môn Khoa Học!......................!60!
3.2.3. Ví dụ minh hoạ!.....................................................................................................................................................!61!
3.4. Thực hành thiết kế kế hoạch bài dạy phát triển năng lực học sinh trong môn Khoa học!................!63!

CHƯƠNG 1
CHƯƠNG TRÌNH MÔN KHOA HỌC VÀ DẠY HỌC PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC TRONG MÔN KHOA HỌC
1.1. Giới thiệu tổng quan về chương trình môn Khoa học
Chương trình môn Khoa học trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được
thiết kế với định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh. Đây là môn học
có vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh hình thành hiểu biết về thế giới tự
nhiên, từ đó phát triển tư duy khoa học, kỹ năng khám phá và thái độ tích cực đối với
tự nhiên và môi trường sống.
Môn Khoa học tiểu học được triển khai từ lớp 4 đến lớp 5, trong khi các lớp 1,
2, 3 học sinh học môn Tự nhiên và Xã hội. Điều này phản ánh sự phát triển tuyến
tính của chương trình từ những kiến thức cơ bản đến nâng cao, phù hợp với đặc điểm
tâm sinh lý của học sinh từng độ tuổi.
Môn học cung cấp các kiến thức nền tảng về vật chất, năng lượng, sinh vật, con
người và môi trường tự nhiên. Thông qua đó, học sinh được rèn luyện các kỹ năng
như quan sát, thực hành, đặt câu hỏi, thảo luận, phân tích, tổng hợp, giải thích hiện
tượng,... Các nội dung của môn học được lựa chọn và sắp xếp theo logic từ đơn giản
đến phức tạp, từ cụ thể đến trừu tượng, từ quen thuộc đến xa lạ, tạo điều kiện thuận
lợi cho học sinh phát triển năng lực tư duy và ứng dụng vào thực tiễn.
Môn Khoa học là một môn học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên trong chương
trình giáo dục phổ thông 2018, được triển khai từ lớp 4 đến lớp 5. Môn học nhằm
trang bị cho học sinh những tri thức khoa học cơ bản, hình thành các năng lực khoa
học tự nhiên, giáo dục các phẩm chất đạo đức, nhân văn, yêu thiên nhiên, bảo vệ môi
trường sống.
Trong các lớp 1, 2, 3, học sinh học môn Tự nhiên và Xã hội; đến lớp 4, 5, các
nội dung khoa học tự nhiên được tách thành môn Khoa học với nội dung phong phú,
nâng cao hơn.

1.2. Quan điểm và định hướng phát triển chương trình
Chương trình môn Khoa học được xây dựng theo định hướng phát triển năng
lực, chuyển từ cách tiếp cận nội dung sang cách tiếp cận năng lực. Đây là một bước
chuyển mạnh mẽ trong tư duy giáo dục, yêu cầu người dạy không chỉ truyền thụ kiến
thức mà còn phải hình thành, rèn luyện và phát triển năng lực cho học sinh thông qua
các hoạt động học tập tích cực.
Những quan điểm và nguyên tắc chủ đạo trong phát triển chương trình bao gồm:
• Định hướng phát triển năng lực người học: Xem năng lực là đích đến của
giáo dục, học sinh cần biết, cần làm được và vận dụng được tri thức vào thực tế cuộc
sống.
• Kế thừa và phát triển chương trình trước đây: Chương trình mới vẫn tiếp
tục phát triển các nội dung quen thuộc trong chương trình 2006 nhưng được nâng
tầm ở mức độ yêu cầu, cách tiếp cận và phương pháp tổ chức dạy học.
• Tích hợp và phân hóa: Nội dung chương trình được xây dựng tích hợp liên
môn ở mức độ phù hợp, đồng thời có khả năng phân hóa để phù hợp với đối tượng
học sinh ở các vùng miền, trình độ khác nhau.
• Gắn với thực tiễn và các vấn đề môi trường sống: Các chủ đề, tình huống
học tập phản ánh các vấn đề trong đời sống hàng ngày, gắn liền với bảo vệ môi
trường, tài nguyên, sức khỏe cộng đồng, phát triển bền vững.
• Tăng cường trải nghiệm, khám phá, sáng tạo: Học sinh không chỉ học trong
sách mà còn học từ thực tế, thông qua các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu, dự án
học tập, STEM... giúp phát triển toàn diện cả tri thức, kỹ năng và thái độ.
• Bảo đảm tính mở, linh hoạt và phù hợp vùng miền: Chương trình tạo điều
kiện để giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch dạy học, phù hợp với điều kiện dạy
học cụ thể của từng địa phương, từng trường học.
Chương trình được xây dựng theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất, bám sát
thực tiễn và ứng dụng vào cuộc sống. Các nguyên tắc cốt lõi gồm:
• Định hướng phát triển năng lực người học;

