intTypePromotion=1
ADSENSE

Tạp chí Kinh doanh và Công nghệ: Số 07/2020

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:101

17
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tạp chí Kinh doanh và Công nghệ: Số 07/2020 trình bày các nội dung chính sau: Phân tích bảo hộ của ngành nông nghiệp và thủy sản, dịch vụ ngân hàng điện tử, thời cơ và thách thức cho các ngân hàng thương mại Việt Nam phát triển công trình đô thị xanh, đô thị thông minh tại Việt Nam,... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tạp chí Kinh doanh và Công nghệ: Số 07/2020

  1. SỐ 07/2020 ISSN: 2615-9414 Công nghiệp Dược qua khủng hoảng y tế dịch SARS-COVID19 Môi trường thể chế và đầu tư nước ngoài Từ cách mạng công nghiệp 4.0 đến giáo dục 4.0
  2. Khoa Dược sản xuất dung dịch sát khuẩn theo công thức của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) để sử dụng (nội bộ) cho cán bộ, giảng viên, công nhân viên và sinh viên của trường. Ảnh: Trung tâm Truyền thông Đội ngũ cán bộ y tế của trường luôn theo dõi sát sao, cập nhật tình hình dịch bệnh và thực hiện nghiêm túc công tác phòng chống dịch Covid-19, với phương châm “Chống dịch như chống giặc”. Ảnh: Trung tâm Truyền thông
  3. Trong số này 5 PGS.TS. Trần Ngọc Linh SỐ 07/2020 ISSN: 2615-9414 Lênin bàn về chống nạn quan liêu, tham ô, hối lộ, làm trong sạch bộ máy nhà nước 11 PGS.TS. Lê Văn Truyền Nhận diện một số vấn đề của công nghiệp dược qua khủng hoảng y tế dịch SARS-COVID-19 Vấn đề hôm nay Công nghiệp Dược qua khủng hoảng y tế dịch SARS-COVID19 Môi trường thể chế và đầu tư nước ngoài 15 PGS.TS. Cao Thúy Xiêm, PSG.TS. Trương Đoàn Thể Từ cách mạng công nghiệp 4.0 đến giáo dục 4.0 Môi trường thể chế và đầu tư nước ngoài cho phát triển bền vững 22 TS. Bùi Trinh Phân tích bảo hộ của ngành nông nghiệp và thủy sản HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP CHỦ TỊCH Nghiên cứu trao đổi GS. Trần Phương Kinh tế - Quản lý 30 NCS.ThS. Lê Thị Hồng ỦY VIÊN Dịch vụ ngân hàng điện tử, thời cơ và thách thức cho các ngân hàng TS. Đỗ Quế Lượng thương mại Việt Nam GS.TS. Nguyễn Công Nghiệp 37 ThS. Hoàng Cừ PGS.TS. Hà Đức Trụ Những bất cập trong quản lý đối với hàng hóa nhập khẩu ảnh hưởng đến môi trường. GS.TS. Vũ Văn Hóa PGS.TS. Đỗ Minh Cương Kỹ thuật - Công nghệ GS.TS. Đinh Văn Tiến 43 TS. Hoàng Xuân Thảo Ông Trần Đức Minh Từ cách mạng công nghiệp 4.0 đến giáo dục 4.0 PGS.TS. Phạm Dương Châu 50 GS.TS. Nguyễn Hữu Dũng TS. Đỗ Trọng Thiều Phát triển công trình, đô thị xanh, đô thị thông minh tại Việt Nam GS.TSKH. Vũ Huy Từ 56 TS. Bùi Thanh Hải TS. Nguyễn Đình Cấp Răng giả và công nghệ PGS.TS. Văn Tất Thu PGS.TS. Đặng Văn Thanh Văn hóa - Xã hội PGS.TS. Hoàng Phước Hiệp 62 ThS. Hoàng Thị Ngọc Thủy GS.TSKH. Phạm Sỹ Tiến Cơ hội, thách thức và định hướng đào tạo sau đại học trong điều kiện TS. Hoàng Xuân Thảo hội nhập quốc tế GS.TS. Nguyễn Hữu Dũng 67 PGS.TS. Nguyễn Cúc GS.TS. Lê Anh Tuấn Đổi mới phương pháp đào tạo trong các trường đại học thích ứng với PGS.TS. Lê Văn Truyền cách mạng công nghệ 4.0 GS.TS. Đinh Văn Đức 72 TS. Nguyễn Trọng Hải PGS.TS. Phan Văn Quế Xây dựng chương trình môn GDTC theo hệ thống tín chỉ TS. Đặng Văn Đồng 77 GVC. Trần Anh Thơ Thành ngữ, tục ngữ tiếng Anh - Những điều lý thú và công việc TỔNG BIÊN TẬP chuyển ngữ của chúng ta GS.TS. Nguyễn Công Nghiệp Vấn đề Quốc tế PHÓ TỔNG BIÊN TẬP 84 GS.TSKH M.A. Shpakovskaya PGS.TS. Hà Đức Trụ Cách mạng tháng Mười Nga- giai đoạn mới trong quan hệ phát triển Xô-Việt. Hợp tác Liên Xô/Nga-VN trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo TS. Đỗ Trọng Thiều 90 ThS. Đặng Ngọc Tú Áp lực kinh tế khiến châu Âu chần chừ chặn Covid-19 THƯ KÝ TÒA SOẠN ThS. Đặng Ngọc Tú Thông tin khoa học Giới thiệu văn bản
  4. Contents 5 Assoc.Prof. Dr. Tran Ngoc Linh Lenin on combating bureaucracy, emblesslement, bribery and SỐ 07/2020 ISSN: 2615-9414 cleaning the state apparatus 11 Assoc. Prof. Dr. Le Van Truyen Identifying some problems of pharmaceutical industry through Sars- Covid-19 epidemic crisis Công nghiệp Dược qua khủng hoảng y tế dịch SARS-COVID19 Today’s issues 15 Assoc.Prof.Dr. Cao Thuy Xiem, Môi trường thể chế và đầu tư nước ngoài Từ cách mạng công nghiệp 4.0 đến giáo dục 4.0 Assoc.Prof.Dr. Truong Doan The Institutional environment and foreign investment for sustainable development 22 Dr. Bui Trinh Protection analysis of agriculture and fisheries Research - Discussion Economy - Management 30 MSc. Le Thi Hong Electronic banking services: opportunities and challenges for Vietnamese commercial banks. 37 MSc. Hoang Cu Inadequacies in management of imported goods affect the environment. Technique - Technology 43 Dr. Hoang Xuan Thao From industrial revolution 4.0 to education 4.0 50 Prof. Dr. Nguyen Huu Dung Developing green buildings, green cities, smart cities in Vietnam 56 Dr. Bui Thanh Hai Dentures and technology Tòa soạn: Culture - Society Số 29A, ngõ 124 Vĩnh Tuy, 62 MSc. Hoang Thi Ngoc Thuy phường Vĩnh Tuy, Opportunities, challenges and orientation for postgraduate education Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. in the context of international integration ĐT: 024.36336507- Máy lẻ: 866 67 Assoc.Prof. Dr. Nguyen Cuc Fax: 024.36336506 Innovating education methods in universities adapting to Email:TapchikhoahocHUBT@gmail.com technology revolution 4.0 72 Dr. Nguyen Trong Hai Giấy phép Xuất bản: Building a sport education program under credit system Số 18/GP-BTTTT ngày 15/01/2019 77 Tran Anh Tho của Bộ Thông tin và Truyền thông Idioms, proverbs in english - interesting isues and our language interpretation Nơi in: International issues Công ty cổ phần in Ngọc Trâm 84 Prof.Dr.Sc. M.A. Shpakovskaya Số 62 Phan Đình Giót, The Russian October Revolution - new stage in the process of developing Soviet Union - Vietnam relation. Soviet Union / Russia - Vietnam quận Thanh Xuân, Hà Nội. cooperation in the field of education and training 90 Dang Ngoc Tu, MA. Giá: 45.000đ Economic pressure caused Europe to hesitate to block Covid-19 Scientific Information Text introduction
  5. LÊNIN BÀN VỀ CHỐNG NẠN QUAN LIÊU, THAM Ô, HỐI LỘ, LÀM TRONG SẠCH BỘ MÁY NHÀ NƯỚC PGS. TS. Trần Ngọc Linh • Tóm tắt: Hiện nay, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang tiến hành không ngừng nghỉ cuộc đấu tranh chống bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ, coi đây là loại giặc “nội xâm” cực kỳ nguy hiểm, đe dọa sự tồn vong của chế độ. Nhân ký niệm 150 năm ngày sinh V. I. Lê nin, bài viết nêu lại quan điểm và thái độ chính trị của Người đối với loại giặc này. Sự phân tích của V. I. Lê nin về nguồn gốc, nguyên nhân xuất hiện bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ, sự nguy hiểm của nó và vì sao phải đấu tranh chống bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ vẫn còn nguyên giá trị thời sự đối với chúng ta. Từ khóa: Chính quyền, bộ máy nhà nước, sự tha hóa, quan liêu, tham ô, hối lộ, đấu tranh. Abstract: Currently, the whole Party, the entire people and the whole army are conducting non-stop struggle against bureaucracy, embezzlement and bribery, considering this is an extremely dangerous “internal invasion” enemy, threatening survival of the political regime. On the occasion of the 150th anniversary of the birth of V. I. Lenin, the article recounts his political views and attitudes towards this type of enemy. V.I. Lenin’s analysis of the origins and causes of bureaucracy, embezzlement, bribery, their dangers and the reasons for fighting bureaucracy, embezzlement and bribery, remains topical value for us. Keywords: Government, state apparatus, alienation, bureaucracy, embezzlement, bribery, struggle. Ngay sau khi Cách mạng tháng Mười quả mà Cách mạng Tháng Mười vừa thành công, Lênin đã nhấn mạnh đến tầm giành được. quan trọng và những khó khăn của việc Một trong những công việc của toàn xây dựng, củng cố, hoàn thiện bộ máy bộ sự nghiệp xây dựng, củng cố, hoàn chính quyền nhà nước. Người cũng đã thiện, làm trong sạch bộ máy nhà nước tiên lượng đến những tật bệnh, những di Xô-viết sau Cách mạng Tháng Mười, đặc chứng mà bộ máy nhà nước Xô-viết có biệt là sau cuộc nội chiến, là việc chống thể phát sinh hoặc lây nhiễm. Người cho bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ, đã bắt đầu rằng củng cố, hoàn thiện, làm trong sạch phát sinh, nẩy nở, lây lan đến mức mà “toàn bộ máy nhà nước, nâng cao hiệu lực hoạt Ban Chấp hành Trung ương, toàn Đảng động của nó đã trở thành một nhiệm vụ và toàn thể nước Cộng hòa công nông đều khẩn cấp cần phải thực hiện ngay, nếu thừa nhận rằng cần phải đưa vào chương không muốn bị tiêu vong toàn bộ thành trình nghị sự” [2, tr. 376-377]. * Phó Chủ nhiệm Khoa Triết- Khoa học xã hội, Tạp chí 5 Trường ĐH KD&CN Hà Nội. Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  6. Nguồn gốc căn nguyên của tật bệnh nông nghiệp”, “tình trạng không có đường quan liêu, tham ô, hối lộ, như Lê nin chỉ sá”, mà “phần lớn là hậu quả của cuộc nội ra, là những “tật xấu của quá khứ” còn chiến”. Trên cái nền tảng kinh tế phân tán được lưu giữ trong bộ máy nhà nước Xô- rã rời như vậy, trên cơ sở sự phá sản của viết, thông qua những nhân viên, công những người tiểu sản xuất ngày càng trầm chức của bộ máy chính quyền cũ được sử trọng hơn, nền kinh tế ngày càng kiệt quệ dụng trong chính quyền mới. Những người hơn, kiến trúc thượng tầng quan liêu chủ này là nhân tố truyền dịch bệnh quan liêu, nghĩa đã bộc lộ toàn bộ dáng vẻ, hình hài tham ô, hối lộ. Đó là vì, cùng với những của nó, các triệu chứng tật bệnh của nó, kinh nghiệm quý báu về điều hành, quản trong đó có nạn quan liêu, tham ô, hối lộ. lý bộ máy nhà nước, họ còn đưa vào bộ Cùng với hai nguyên nhân nói trên, máy chính quyền Xô-viết những thói quen một nguyên nhân khác nữa của sự lây lan ích kỷ, quan điểm tư hữu, chỉ biết vơ lợi bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ trong bộ về mình, “sống chết mặc bay, tiền thày bỏ máy chính quyền Xô-viết là sự tha hóa của túi”, những tật xấu lề mề, quan liêu của hệ những chiến sĩ cách mạng tham gia quản thống hành chính cũ kỹ. Mặc dù vậy, việc lý trong bộ máy chính quyền. Sự tha hóa sử dụng những nhân viên, công chức của này là do trình độ văn hóa, trình độ giác chế độ cũ vẫn là một tất yếu khách quan ngộ, ý thức tổ chức, kỷ luật của những cán do trình độ văn hóa của giai cấp công bộ quản lý đó không đủ để chống chọi với nhân, nông dân và toàn thể nhân dân lao sự tấn công của tật bệnh. Họ trở nên “yếu động vẫn còn thấp kém. Do nạn mù chữ ớt”, “tiên thiên bất túc”, “không có khả còn phổ biến, do tình trạng dốt nát của đại năng cưỡng lại sự cám dỗ của nạn đầu cơ, đa số nhân dân lao động, họ chưa thể tham đút lót, của những mối lợi cá nhân,…” [1, gia thực sự vào việc quản lý, điều hành bộ tr. 242]. Vì thế, nạn dịch quan liêu,tham ô, máy chính quyền. hối lộ có điều kiện bùng phát. Tình trạng nói trên chính là “môi Tác hại của nạn dịch quan liêu, tham trường”, điều kiện để nạn quan liêu, ô, hối lộ đối với sự nghiệp cách mạng xã tham nhũng tồn tại và phát triển. Có thể hội chủ nghĩa là vô cùng nguy hiểm, trầm nói, đây chính là nguyên nhân chủ yếu trọng. Dường như nó tạo ra một nghịch lý của nạn quan liêu, tham nhũng, hối lộ tái đau lòng: chính công cụ mà giai cấp công sinh, hoành hành, tác yêu, tác quái trong nhân, nhân dân lao động đã mất bao nhiêu bộ máy nhà nước Xô-viết. công sức, mồ hôi, nước mắt, xương máu Ngoài nguồn gốc căn nguyên xã hội mới giành được, lại có nguy cơ trở thành nêu trên của tình trạng bệnh hoạn quan vật cản đường, làm chậm trễ tiến trình đi liêu, tham ô, hối lộ, Lênin cũng đã chỉ ra lên chủ nghĩa xã hội, thậm chí làm tiêu hủy nguồn gốc kinh tế của những tật bệnh đó tất cả những thành quả do cách mạng Tháng trong bộ máy chính quyền Xô-viết những Mười mang lại. Đây chính là tật bệnh của năm đầu tiên sau Cách mạng Tháng Mười. bản thân chính quyền Xô-viết, là sai lầm của Đó là “tình trạng riêng rẽ, tình trạng phân chính những người tham gia quản lý, điều tán của những người sản xuất nhỏ”, “tình hành bộ máy nhà nước. Lênin đã chỉ ra điều trạng không có sự trao đổi giữa công nguy hiểm chính là ở chỗ đó: “Không ai có nghiệp và nông nghiệp”, “thiếu sự liên hệ thể tiêu diệt được chúng ta, ngoài những sai và tác động qua lại giữa công nghiệp và lầm của bản thân chúng ta” [2, tr. 311]. Tạp chí 6 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  7. Công cuộc xây dựng kinh tế - xã hội năng chống lại sự cám dỗ của những mối đòi hỏi bộ máy nhà nước phải năng động, lợi cá nhân, những của đút lót, các cán nhanh nhạy, đáp ứng kịp thời mọi đòi hỏi, bộ đó đã mắc phải bệnh tham ô và hối lộ, yêu cầu của đời sống xã hội, của toàn thể lợi dụng chức quyền để vơ lợi về mình, nhân dân. Thế mà, bệnh quan liêu lại phá nhũng nhiễu, hiếp đáp quần chúng nhân vỡ mọi mối liên hệ linh hoạt và mềm dẻo dân lao động. giữa bộ máy chính quyền với nhân dân, Mấu chốt, cơ sở của chủ nghĩa xã hội với cuộc sống sinh động, tạo ra tình trạng là việc kiểm kê, kiểm soát thật nghiêm xơ cứng, tắc nghẽn trong quá trình tiến ngặt quá trình sản xuất và phân phối sản hành công cuộc xây dựng, phát triển đất phẩm xã hội. Chống đối kích liệt nhất việc nước. Bệnh quan liêu đã biến bộ máy nhà kiểm kê, kiểm soát, ngoài kẻ thù của cách nước thành một cái gì đó xơ cứng, không mạng, những kẻ dao động ngả nghiêng, còn sức sống, không thể đóng vai trò là còn có những cán bộ quản lý trong bộ một công cụ quản lý, điều hành toàn bộ máy nhà nước, vơ vét của và ăn hối lộ [1, sự vận động của đời sống xã hội. , tr.326]. Do đó, không thể không coi bọn Toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà tham ô, vơ vét của công và ăn hối lộ là kẻ nước khi đã nhiễm bệnh quan liêu sẽ thù không đội trời chung của sự nghiệp được điều hành bằng “những chỉ thị theo cách mạng xã hội chủ nghĩa. thể thức pháp lệnh”, bất chấp những nhu Mặt khác, chính bọn tham ô và ăn cầu của thực tiễn cách mạng. Lênin đã hối lộ là những “con ngựa thành Tơ- phải thốt lên: “Chủ nghĩa quan liêu là roa”, phá hủy bộ máy nhà nước Xô-viết một vấn đề rất đau đớn” [3, tr.55]. Và từ bên trong. Bọn chúng đã làm cho bộ chính Người đã cảm nhận được một sự máy chính quyền bị vô hiệu hóa, làm cho thật đau lòng là: “Toàn bộ công việc của những nhiệm vụ chính trị, những mục tiêu tất cả các cơ quan kinh tế của chúng ta bị chính trị của bộ máy đó trở nên vô nghĩa. khốn khổ trước hết vì tệ quan liêu. Những Đúng như nhận xét của Lênin: “Nếu còn người cộng sản đã trở thành những tên một hiện tượng như nạn hối lộ, nếu còn quan liêu. Nếu có cái gì sẽ làm tiêu vong có thể hối lộ được, thì cũng không thể chúng ta thì chính là cái đó” [6, , tr.235]. nói đến chính trị được, nói đến làm chính Lênin coi chủ nghĩa quan liêu là một trị được,… Một đạo luật chỉ có thể đưa trong những kẻ thù nguy hiểm của cách đến kết quả xấu hơn, nếu trên thực tiễn mạng: “Kẻ thù bên trong tệ hại nhất của nó được đem áp dụng trong điều kiện nạn chúng ta, chính là anh chàng quan liêu, hối lộ còn được dung thứ và đang thịnh một người cộng sản không học được cách hành” [4, tr.218]. đấu tranh chống bệnh giấy tờ,… lại bao Hối lộ chính là một trong những vũ che cho nó” [5, tr.18]. khí, thủ đoạn lợi hại của kẻ thù tấn công Tham ô và hối lộ là bạn đồng hành, vào bộ máy nhà nước, làm tiêu hủy sức sống ký sinh, gây tác hại đối với bộ máy mạnh, hiệu năng công cụ của chính quyền nhà nước Xô-viết không kém gì bệnh Xô-viết. Trong lúc nước Nga đứng trước quan liêu. Tham ô và hối lộ đã làm ruỗng bờ vực của nạn đói, Đảng Cộng sản (b) mọt cơ cấu nhà nước, làm hư hỏng, tha Nga và nhà nước Xô-viết phải thực hiện hóa nhân viên, công chức – những tế bào chính sách trưng thu lương thực, thì giai cấu thành cơ cấu đó. Do không có khả cấp tư sản và những kẻ thù cách mạng Tạp chí 7 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  8. đã phá hoại chính sách này, gây ra nạn Phải chăng, tác hại nghiêm trọng đói bằng nhiều thủ đoạn, trong đó có thủ nhất, nguy cơ to lớn nhất mà nạn tham ô, đoạn hối lộ và mua chuộc. Đáng tiếc là hối lộ gây ra đối với sự nghiệp cách mạng bọn chúng đã thực hiện được một phần xã hội chủ nghĩa chính là ở điều này? nào mưu đồ nham hiểm. Bọn nhân viên, Rõ ràng, đấu tranh chống tệ nạn quan công chức ăn hối lộ tiếp tay cho kẻ thù liêu, tham ô, hối lộ là một tất yếu trong cách mạng, gây ra tình trạng khủng hoảng toàn bộ tiến trình cách mạng xã hội chủ lương thực, xảy ra nạn đói dày vò hàng nghĩa. Có làm tốt được cuộc đấu tranh vạn, hàng triệu người. Đến thời kỳ thực này thì mới bảo vệ được những thành quả hiện chính sách kinh tế mới (NEP), cũng của cách mạng. Nếu không, bộ máy chính bằng cách đút lót, hối lộ, mua chuộc các quyền sẽ không còn đóng vai trò là một viên chức nhà nước mà của cải và “tất cả công cụ sắc bén của giai cấp vô sản trong những gì còn lại của nước Nga” đã không quản lý, điều hành toàn bộ mọi hoạt động cánh mà bay, rơi vào tay bọn tư bản nước của xã hội. Thậm chí, tệ hại hơn, toàn bộ ngoài. Nếu không có những biện pháp sự nghiệp cách mạng có thể sẽ bị tiêu hủy. ngăn chặn kịp thời nạn hối lộ, tham ô, ăn Tuy nhiên, cuộc đấu tranh chống của đút, thì, đúng như Lênin đã nhận định, quan liêu, tham ô, hối lộ không phải là nước Nga không những không thể thực một công việc dễ dàng, có thể hoàn thành hiện được những mục tiêu chính trị của trong một thời gian ngắn. Lênin đã chỉ chính sách kinh tế mới, mà còn có nguy ra, đó là một cuộc đấu tranh vô cùng khó cơ rơi vào tình trạng ngày càng tệ hại hơn. khăn, lâu dài, phải dùng nhiều biện pháp, Đó là chưa kể đến tình trạng nhũng nhiễu phối hợp chặt chẽ các biện pháp đó với dân lành của những ông quan cách mạng, nhau, mới có thể khắc phục được những coi tiền là trên hết, bỏ mặc ngoài tai mọi tệ nạn nói trên để củng cố, hoàn thiện, lời kêu ca oán trách, lạm quyền, “hiếp làm trong sạch bộ máy nhà nước. đáp xấu xa đối với nông dân”. Một trong những biện pháp chống tệ Chính bọn quan liêu, tham ô, ăn hối nạn, ung nhọt quan liêu, tham ô, hối lộ là lộ đã làm cho niềm tin và khí thế nhiệt phải sử dụng pháp luật. Lênin nhấn mạnh: tình cách mạng của quần chúng nhân “Các tòa án nhân dân phải dùng pháp dân bị giảm sút một cách nghiêm trọng. luật để trừ tệ quan liêu”, “phải lôi các Quần chúng nhân dân còn biết tin vào ngài quan liêu ra tòa, bỏ tù về tội quan ai nữa, khi mà chính những người mang liêu giấy tờ” và “bỏ tù cho rục xương”, danh nghĩa đại biểu cho lợi ích của nhân “không kiêng nể bất cứ một ai, kể cả dân lại vì những “mối lợi cá nhân”, sẵn những nhân vật cao cấp ‘thiêng liêng’, sàng chà đạp lên những nguyện vọng, nếu nhân vật đó mắc tội”. quyền lợi chính đáng của nhân dân, sẵn Đối với bọn tham ô, hối lộ, luật pháp sàng tiếp tay cho kẻ thù của cách mạng càng không được nương tay, phải bắt và để phá hoại cách mạng. Sự nghiệp cách xử bắn bọn ăn hối lộ và bọn bịp bợm. mạng là sự nghiệp của quần chúng, thế Thận chí Lênin còn đề nghị dùng biện mà chỉ vì những kẻ quan liêu, tham ô, pháp khủng bố, dùng liệu pháp nặng để ăn hối lộ, quần chúng nhân dân lao động dập tắt ổ dịch quan liêu, tham ô, hối lộ. đã bị mất đi niềm tin vào sự nghiệp của Lênin viết: “Thật là một sai lầm hết sức chính mình. lớn nếu nghĩ rằng chính sách kinh tế mới Tạp chí 8 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  9. đã chấm dứt khủng bố. Chúng ta sẽ còn thiết lập chủ nghĩa xã hội, thì mới thực quay trở lại áp dụng khủng bố và khủng hiện được chủ nghĩa xã hội [1, tr.68]. bố về kinh tế.” [4, tr.526]. Nếu không, sự Cần phải phát huy tính tự giác và tinh nghiệp cách mạng sẽ bị bại vong. thần chủ động sáng tạo của quần chúng Lênin yêu cầu các quan tòa phải hết nhân dân, từ cơ sở, địa phương đi lên. Phải sức nghiêm khắc đối với các tội danh bổ sung cho cơ sở, cho dịa phương những quan liêu, tham ô, hối lộ. Nếu các quan cán bộ có trình độ chuyên môn giỏi, trình tòa nhẹ tay đối với bọn này, dù vì bất cứ độ lãnh đạo, quản lý cao, thậm chí điều một lý do nào, thì các quan tòa đó phải bị động cả cán bộ cao cáp đi nhận công tác ở trừng trị, “khai trừ đảng, truy tố những địa phương. Cần chú ý xây dựng đội ngũ quan tòa đó trước pháp luật”. cán bộ nhà nước, tuyển lựa họ từ những Mặt khác, theo Lênin, dùng pháp luật phần tử ưu tú trong xã hội, sắp xếp tổ chức, tuy có tác dụng răn đe, hạn chế mạnh mẽ xây dựng một cơ quan kiểu mẫu. Cần phải được tật bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ, thực hiện chế độ trách nhiệm cá nhân, nhưng đó không phải là biện pháp căn kiểm tra kết quả công việc trên thực tế chứ bản, duy nhất. Dùng pháp luật chỉ là biện không dựa trên công văn giấy tờ. pháp cấp thời, có tính chất ngăn chặn, Chỉ có thiết lập được mối liên hệ mật giải quyết những hiện tượng bề mặt. thiết, hữu cơ giữa cơ sở địa phương với Vấn đề là ở chỗ, những người cầm trung ương, dựa vào sự giúp đỡ từ cơ sở cân nảy mực, những người nắm giữ pháp và có được đội ngũ cán bộ có trình độ, luật, hoặc những người có trách nhiệm có giác ngộ giai cấp, có ý thức kỷ luật, thừa hành pháp luật có biết, có muốn sử tổ chức thì mới có thể tiến hành kiểm tra dụng vũ khí pháp luật hay không? Pháp tính đúng đắn của pháp lệnh và kiểm tra luật là rất cần và phải thật nghiêm khắc. việc thi hành những pháp lệnh đó trên Nhưng những người thừa hành pháp luật, thực tế. Và chỉ có làm tốt quy trình kiểm trước hết là các đảng viên, phải biết tận tra, kiểm soát một cách thật nghiêm ngặt dụng được công cụ pháp luật, sử dụng với sự tham gia đông đảo của quần chúng công cụ đó có hiệu quả trong cuộc đấu nhân dân thì mới có thể ngăn chặn có hiệu tranh chống tệ nạn quan liêu, tham ô, hối quả nạn quan liêu, tham ô, hối lộ. lộ. Đảng viên phải thực sự là những chiến Cần phải sử dụng tất cả các biện pháp sĩ tiên phong trong cuộc chiến chống lại nói trên, kết hợp chúng nhuần nhuyễn với tệ nạn quan liêu, tham ô, hối lộ. Như vậy, nhau nhằm khắc phục đến tận gốc tệ nạn muốn làm trong sạch bộ máy nhà nước, quan liêu, tham ô, hối lộ. “Đó là một nghệ trước hết phải làm trong sạch Đảng. Đảng thuật rất khó; nếu không nâng cao văn phải có sức chiến đấu. hóa một cách rộng khắp, nếu không làm Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả cho quần chúng công nông có trình độ lại là phải thu hút được đông đảo quần văn hóa cao hơn thì không thể đạt được chúng nhân dân tham gia cuộc đấu tranh nghệ thuật đó” [4, tr.216-217]. này, cuộc đấu tranh bảo vệ sự trong sạch Nâng cao trình độ văn hóa cho toàn của bộ máy nhà nước. Bởi một thiểu số xã hội, đó là phương thuốc màu nhiệm để người, tức là Đảng, không thể thực hiện chữa trị những ung nhọt của xã hội, trong chủ nghĩa xã hội được. Chỉ có hàng chục đó có bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ. Nhờ triệu người, khi đã học được cách tự mình có trình độ văn hóa cao, những phần tử ưu Tạp chí 9 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  10. tú trong xã hội sẽ ngày một nhiều lên, sẽ dựng xong cơ sở vật chất - kỹ thuật cho tham gia đông đảo và tích cực vào bộ máy nó, nếu không xây dựng được bộ máy nhà quản lý nhà nước, bảo đảm cho nhà nước nước trong sạch, vững mạnh. có đầy đủ những yếu tố và điều kiện “trở Đau xót thay, một trong những nguyên nên trong sạch đến tột mức”, thoát khỏi nhân làm sụp đổ chủ nghĩa xã hội ngay tại căn bệnh quan liêu, tham nhũng, thực hiện quê hương của Cách mạng Tháng Mười đầy đủ, có hiệu quả cao chức năng quản lý, lại chính là những nhà lãnh đạo Đảng và điều hành quá trình xây dựng nền sản xuất Nhà nước Liên Xô đã không nghiêm túc lớn xã hội chủ nghĩa – cơ sở vật chất cho thực hiện những điều chỉ dẫn của Lênin hình thái kinh tế - xã hội xã hội chủ nghĩa. về vấn đề đấu tranh chống căn bệnh quan Những quan điểm tư tưởng của Lênin liêu, tham ô, hối lộ, làm trong sạch Đảng bàn về căn bệnh quan liêu, tham ô, hối lộ và bộ máy nhà nước. và những biện pháp đấu tranh khắc phục Hiện nay, trên đất nước ta, thấm nhuần những căn bệnh đó cho đến nay vẫn còn lời dạy của Lênin về cuộc đấu tranh chống tính thời sự, cấp thiết. Nghiên cứu những căn bệnh quan liêu, tham nhũng, Đảng quan điểm của Lênin, những bài học Cộng sản Việt Nam đang tăng cường chống tệ nạn quan liêu, tham ô, hối lộ, bảo những “lò” thiêu đốt bọn tham nhũng, vệ và làm trong sạch bộ máy nhà nước bọn giặc “nội xâm”. Hy vọng, nhờ đó mà Xô-viết trong những năm đầu sau Cách bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ mạng Tháng Mười, chúng ta cảm nhận nghĩa Việt Nam sẽ trở nên trong sạch, làm được sự sáng suốt của Lênin khi Người tròn được chức năng quản lý, điều hành lên tiếng báo động về nguy cơ chủ nghĩa công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên xã hội sẽ bị tiêu vong ngay trước khi xây đất nước ta./. Tài liệu tham khảo 1. V. I. Lênin. Toàn tập, t. 36, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1979. 2. V. I. Lênin. Toàn tập, t. 42, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1979. 3. V.I. Lê nin: Toàn tập, t. 43, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1979. 4. V.I. Lê nin: Toàn tập, t. 44, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1979. 5. V.I. Lê nin: Toàn tập, t. 45, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1979. 6. V.I. Lê nin: Toàn tập, t. 54, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1980. Tạp chí 10 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  11. NHẬN DIỆN MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CÔNG NGHIỆP DƯỢC QUA KHỦNG HOẢNG Y TẾ DỊCH SARS-COVID-19 PGS.TS. Lê Văn Truyền * Tóm tắt: Dịch Sars-Covid-19 bùng phát tại Trung Quốc, có nguy cơ lan truyền nhanh trên thế giới. Vấn đề thuốc điều trị, vác-xin phòng dịch đang là vấn đề của nhiều quốc gia. Bài viết nhận diện tình hình, xu thế phát triển của dịch và thực tế cung ứng, sản xuất thuốc điều trị và vác-xin phòng dịch hiện nay, gợi mở việc kết hợp giữa y, dược hiện đại với y, dược học cổ truyền. Từ khóa: Sars, covid, virus, corona, y học cổ truyền, dược học cổ truyền, Trung y. Abstract: The Sars-Covid-19 epidemic broke out in China, potentially spreading rapidly around the world. The problem of treatment drug, preventive vaccines is a problem of many countries. The paper identifies the situation, the development trend of the epidemic and the actual supply, manufacture of curative medicine and vaccines against epidemics at present, suggesting a combination of modern medicine and pharmacy with traditional medicine and pharmacy. Keywords: Sars, covid, viruses, corona, traditional medicine, traditional pharmacy, chinese medicine. Dịch viêm đường hô hấp cấp do virus hôm trước đến sáng hôm sau đã trở thành corona chủng mới (SARS-COVID-19) lạc hậu. Mặc dù, Tổng Giám đốc và các bùng nổ ở Trung Quốc đã để lại tác động chuyên gia hàng đầu của Tổ chức Y tế thế chưa từng thấy trong những thập kỷ gần giới (WHO) đang còn rất dè dặt về việc đây về y tế không chỉ với riêng quốc gia công bố đây là một đại dịch, nhưng trên đông dân này, mà còn với cả thế giới. Hơn phương tiện truyền thông thế giới, các nhà nữa, vụ dịch này còn đang tác động mạnh phân tích chính sách và chuyên gia y học mẽ, sâu sắc, đa diện đến nền kinh tế thế không ngần ngại sử dụng từ “Pandemic” giới và bản đồ địa chính trị toàn cầu. (đại dịch). Công nghiệp dược và trang Về khía cạnh y tế, có thể coi dịch thiết bị y tế có nhiệm vụ cung cấp thuốc SARS-COVID-19 là một cuộc khủng men, trang thiết bị cũng đang chịu những hoảng về sức khỏe trên thế giới khi đến tác động chưa từng có trong ba bốn thập ngày 2-3-2020 coronavirus đã lan tràn niên gần đây về nhiều phương diện. đến 56 quốc gia, vùng lãnh thổ trên 5 Khả năng nghiên cứu - phát triển châu lục với 88.366 người nhiễm và (R&D) các thuốc mới và vacxin mới 3.000 ca tử vong. Tốc độ lan truyền đã cũng không theo kịp sự biến chủng của nhanh đến mức mọi số liệu thống kê đêm vi khuẩn, sự kháng lại các thuốc đã có * Chuyên gia cao cấp dược học, Chủ nhiệm Khoa Dược, Tạp chí 11 Trường ĐH KD&CN Hà Nội. Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  12. (trường hợp kháng kháng sinh của các Ngày 25/2/2020, tại cuộc họp của Bộ chủng vi khuẩn) và sự biến chủng của Y tế Hoa Kỳ về chủ đề kiểm soát dịch virus mà SARS-COVID-19 là một trường coronavirus, Thanh tra Stephen Hahn hợp điển hình. Trong bài khai mạc tại một (FDA Hoa Kỳ) cảnh báo: “Việc bùng Hội nghị quốc tế gần đây, Peter Marks, phát dịch coronavirus sẽ tác động đến Giám đốc Trung tâm Đánh giá và Nghiên chuỗi cung ứng dược phẩm, kể cả việc sẽ cứu thuốc sinh học của Cơ quan Quản lý thiếu hụt các thuốc thiết yếu ở Hoa Kỳ”. thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (US Thượng nghị sĩ Josh Hawley đã gửi cho FDA), đã phát biểu: “Việc nghiên cứu FDA một bức thư bày tỏ lo ngại về việc phát triển một vacxin không thể ngăn bùng phát dịch coronavirus sẽ đe dọa sự chặn được một đại dịch”. Theo ông, việc thiếu hụt khoảng 150 thuốc kê đơn, trong tìm được vacxin để sẵn sàng thử nghiệm đó có các thuốc kháng sinh, thuốc generic cũng không thể chỉ trong vài tháng. Điều và biệt dược không thể tìm thấy sản phẩm này trái với ý kiến của Larry Kudlow, Chủ thay thế trên thị trường. Josh Hawley tịch Hội đồng kinh tế quốc gia của Tổng cũng yêu cầu FDA Hoa kỳ có biện pháp thống Trump, cho rằng các công ty dược cấp bách để đảm bảo thuốc và trang thiết “có thể tìm ra được một vacxin trong thời bị y tế chất lượng cao cho nhân dân trong gian ngắn hơn người ta vẫn nghĩ”. trường hợp xảy ra các khủng hoảng y tế. Về phương diện hóa dược, Tập đoàn Vấn đề cung ứng thuốc có khả năng sẽ Dược phẩm Gilead (Hoa Kỳ) chuyên trầm trọng hơn khi một số quốc gia có khả nghiên cứu sáng chế và sản xuất các hóa năng R&D và cung cấp dược phẩm bắt dược kháng virus đang hy vọng hoạt chất đầu có động thái hạn chế xuất khẩu. Mặc remdesivir có khả năng chống lại được dù chưa phải là quốc gia có nhiều người coronavirus và đang được thử nghiệm lâm nhiễm covid-19, Chính phủ Anh đang sàng ở Trung Quốc và Hoa kỳ. Các hoạt chuẩn bị để đối phó với sự bùng phát dịch chất favipiravir (Zhejiang, Trung Quốc), thông qua một loạt các biện pháp, trong umefenovir (OTCPharm, Nga) cũng đang đó có việc Cơ quan Kiểm soát dược phẩm được thử nghiệm. Tuy nhiên, với quy trình và các sản phẩm y tế (MHRA: Medicines thử nghiệm lâm sàng 4 giai đoạn cực kỳ and Healthcare Products Regulatory nghiêm ngặt và kéo dài trên một số bệnh Agency) đã ban hành một danh mục các nhân tình nguyện, các thuốc này chưa thể dược phẩm bị cấm xuất khẩu song song đưa ra thị trường một cách cấp tốc, bỏ qua (parallel export). Trong danh mục này một số giai đoạn thử nghiệm, đặc biệt là có hai dược phẩm bổ sung đáng chú ý: để xác định các tác dụng phụ có hại của thuốc kết hợp liều cố định lopinavir + thuốc khi sử dụng trong ngắn hạn cũng ritonavir (FDC lopinavir/ritonavir) và như lâu dài. cloroquin phosphat, đang được Bộ Khoa Marks cũng đề cập một nguy cơ khác học - Công nghệ Trung Quốc và WHO liên quan đến dịch coronavirus là “chuỗi coi là những dược phẩm tiềm năng chống cung ứng dược phẩm toàn cầu sẽ bị phá lại coronavirus. Việc cấm xuất khẩu song vỡ vì lý do các hóa chất cơ bản (basic song hai dược phẩm nói trên bắt đầu có chemicals) dùng để tổng hợp các dược hiệu lực từ ngày 26/2/2020. chất (active pharmaceutical ingredient: Ấn Độ được coi là quốc gia có nền công API) đều do Trung Quốc sản xuất”. nghiệp dược phẩm, đặc biệt là sản xuất các Tạp chí 12 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  13. thuốc generic, thuộc nhóm hàng đầu thế dược Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 3% giới, cũng đang cảm nhận ngày càng rõ nguồn nguyên liệu dược nhập khẩu của các rủi ro gây ra bởi dịch coronavirus bùng Ấn Độ. Nhưng, do chuyển hướng sang phát ở Trung Quốc. Nguy cơ trước mắt của sản xuất thành phẩm, nên Ấn Độ bắt đầu công nghiệp dược Ấn Độ là sự gián đoạn mua nguyên liệu dược giá rẻ của Trung nguồn cung nguyên liệu từ Trung Quốc do Quốc và điều này đã trở thành vấn đề an dịch đã làm ngừng trệ nhiều ngành sản xuất ninh y tế”. Năm 2018, Chính phủ Ấn Độ của quốc gia từng được coi là “công xưởng đã thành lập một Ủy ban chuyên trách số 1 của thế giới”. Với nhiều lý do, trong (taskforce) để nghiên cứu phục hồi nền đó có lý do giảm chi phí, hạ giá thành, các sản xuất nguyên liệu dược của Ấn Độ. nhà máy dược phẩm của Ấn Độ chỉ dự trữ Niti Aayog, Cố vấn cao cấp của chính phủ nguyên liệu cho sản xuất trong khoảng 3-4 Ấn Độ, đề nghị tổ chức một cuộc họp cấp tháng. Nếu dịch coronavirus ở Trung Quốc cao giữa chính phủ với các công ty dược không được khống chế và nền sản xuất phẩm hàng đầu ở Ấn Độ, như Dr. Reddy, không sớm được khôi phục trở lại, thì thiếu Lupin, Glenmark, Mylan, Zydus, Pfizer nguyên liệu cho sản xuất dược phẩm của và Biocons,… để thảo luận các phương án Ấn Độ là nguy cơ hiển hiện. Mặt khác, việc giảm phụ thuộc vào công nghiệp nguyên đứt nguồn cung nguyên liệu sẽ làm cho giá liệu dược Trung Quốc. đầu vào tăng, chi phí sản xuất và giá thành Trong khi nền công nghiệp dược thế dược phẩm tăng. Trong điều kiện chính giới đang lúng túng và chậm trễ trong phủ quản lý giá thuốc chặt chẽ, lợi nhuận việc tìm ra các vacxin và hóa dược kháng của công nghiệp dược sẽ giảm sút và tác coronavirus, thì Trung Quốc, nơi bùng phát động lâu dài đến tái đầu tư phát triển. dịch – một quốc gia có nền y học cổ truyền Hội đồng Xúc tiến xuất khẩu thuốc hàng ngàn năm – đã sớm quyết đoán áp (Pharmexil) của Ấn Độ cho biết: “Giá dụng chính sách kết hợp Trung y, Trung nguyên liệu paracetamol đã tăng 250-300 dược với y học hiện đại trong điều trị Rupee/kg lên 400-450 Rupee/kg. Tương bênh nhân nhiễm coronavirus. Với tựa đề tự, giá montelukast natri cũng tăng đến “Trung Quốc sử dụng nền y học cổ truyền 52.000-58.000 Rupee/kg so với 33.000- 3.000 năm lịch sử cho bệnh nhân covid”, 38.000 Rupee/kg vài tháng trước. Theo New Straits Times (Singapore) ngày số liệu của Cơ quan Quản lý dược Ấn 1/3/2020 dẫn tin của Hãng Bloomberg Độ, 57 nguyên liệu, gồm các kháng sinh ngày 18/2/2020 cho biết, theo công bố của thiết yếu, vitamin, hormon steroid, sẽ Giám đốc Sở Y tế Hồ Bắc, các bệnh viện cạn kiệt, nếu dịch coronavirus ở Trung ở Vũ Hán đã kết hợp Trung y với y học Quốc kéo dài. Danh mục này bao gồm: hiện đại để điều trị trên 50% bệnh nhân azithromycin, amoxicillin, ofloxacin, nhiễm covid và đã có một số kết quả tích metronidazole, các vitamin B12, B1, B6, cực. Khoảng 2.200 bác sĩ và chuyên gia E, progesteron, atorvastatin và các thuốc Trung y hàng đầu đã được điều tới Hồ Bắc tim mạch,… Một số nguyên liệu dược, để nghiên cứu và điều trị bệnh nhân. đặc biệt là các kháng sinh, Ấn Độ phụ Ngày 13/2/2020, Cơ quan Kiểm soát thuộc vào Trung Quốc đến 90%. Theo dịch bệnh Hồ Bắc đã ban hành thông Sudarshan, Tổng Thư ký Liên đoàn Dược báo về “Tăng cường kết hợp phòng và phẩm Ấn Độ, “Năm 1991, nguyên liệu kiểm soát viêm phổi do coronavirus Tạp chí 13 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  14. trên cơ sở Trung y”, đồng thời công bố trình “Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng 4 công thức Trung dược được phép áp phương pháp điều trị kết hợp y học cổ dụng trong điều trị. Một trong 4 công truyền Trung Hoa với y học hiện đại” đã thức được gọi là “Công thức số 4” gồm được công bố tại Hội nghị chuyên gia 13 vị thuốc, trong đó có: bạch đậu khấu quốc tế của WHO “Đánh giá và phân tích (Cardamom), cam thảo (Licorice), thược các báo cáo lâm sàng về kết hợp y học dược (Dahlia), Phác đồ điều trị kết hợp cổ truyền và y học hiện đại để điều trị với Trung y, Trung dược nhằm giảm sốt, SARS” (Bắc Kinh, 8-10/10/2003). ho, chán ăn, nôn và buồn nôn, tiêu chảy Hàn Quốc là một quốc gia có nền y và khó thở, mệt mỏi,… Tong Xiaolin, học cổ truyền khá lâu đời. Tại cuộc họp Viện sĩ Hàn lâm khoa học Trung Quốc, ngày 19/1/2020, Choi Hyuk-young, Chủ Trưởng nhóm nghiên cứu điều trị của tịch Hiệp hội y học Hàn Quốc (AKOM: Cục Trung y - Trung dược Trung Quốc, Association of Korean Medicine), cho cho rằng các phương pháp điều trị không biết AKOM sẽ thành lập nhóm đặc nhiệm dùng thuốc, như châm cứu, giác hơi, cạo (taskforce) để soạn thảo Hướng dẫn điều gió (scaping),… cũng giúp bệnh nhân hồi trị bằng y học cổ truyền đối với viêm phục nhanh hơn sau khi xuất viện. phổi bởi coronavirus. Bộ trưởng Y tế Hàn Cũng cần nhấn mạnh rằng, trong dịch Quốc Park Neung Hoo nói sẽ xem xét sự SARS năm 2002, Trung Quốc đã nghiên cần thiết của Hướng dẫn điều trị bằng y cứu sử dụng Trung y, Trung dược. Công học cổ truyền./. Tài liệu tham khảo [1] Teena Thacker, Covid-19 Impact: Pharma companies feel the pain as prices of key inputs shoot up, The Economic Times, February 29, 2020. [2] Amitendu Palit, Viral Threat: Indian pharma catches China’s COVID sickness, Financial Express, February 27, 2020. [3] Patralekha Chatterjee, India Pharma threatened by Covid-19 shutdown in China, The Lancet, February 29, 2020. [4] Janet Beal, UK bans parallel export of two COVID-19 treatment candidates to protect national supply, HIS Markit, February 26, 2020. [5] COVID-19 to Affect Pharma Companies as Prices of Key Inputs Shoot Up, Chemical Industry Digest, Sunday, March 1, 2020 . [6] Sharon Bergley, Administration, lawmakers weigh in as COVID-19 concerns grow in the U.S., Bioworld, February 28, 2020. [7] New Straits Times (Singapore), China using 3,000-year-old traditional medicine on Covid-19 . patients, March 1, 2020. 8] WHO, SARS: Clinical trials on Treatment Using a Combination of Traditional Chinese Medicine and Western Medicine, Report of the WHO International Expert Meeting to review and analyse clinical reports on combination treatment for SARS, 8-10 October 2003, Beijing, People’s Republic of China. [9] Kim Eun-young, Oriental medicine group to make treatment guidelines on new coronavirus, Korea Biomedical Review, January 30, 2020. Tạp chí 14 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  15. VẤN ĐỀ HÔM NAY MÔI TRƯỜNG THẾ CHẾ VÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI CHO PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG PGS. TS. Cao Thúy Xiêm * PGS. TS. Trương Đoàn Thể ** Tóm tắt: Nhằm thu hút FDI phục vụ mục tiêu phát triển bền vững cần đảm bảo môi trường thể chế thuận lợi. Bài viết này nghiên cứu cơ sở lý thuyết là các quan điểm khác nhau về phát triển bền vững và kinh tế học thể chế để vận dụng phân tích quá trình hoàn thiện môi trường thể chế ở Việt nam thời gian qua. Đã có nhiều thay đổi tích cực trong các thể chế chính thức, thể chế phi chức thức và việc thực thi các thể chế đó, đồng thời vẫn tồn tại những hạn chế trong các bộ phận cấu thành môi trường thể chế. Đó là cơ sở cho việc đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm tiếp tục hoàn thiện môi trường thể chế trong tương lai. Từ khóa: đầu tư nước ngoài, phát triển bền vững, thu hút, hoàn thiện thể chế. Abstract: In order to attract FDI for sustainable development, it is necessary to ensure a favorable institutional environment. This paper examines the theoretical basis of different points of view on sustainable development and institutional economics to apply the analysis of the institutional environment improvement process in Vietnam over the past time. There have been many positive changes in formal institutions, informal institutions and their implementation; and there are still limitations in the components of the institutional environment. That is the basis for proposing a number of policy implications to further improve the institutional environment in the future. Keywords: foreign investment, sustainable development, attraction, institutional improvement. 1. Cơ sở lý thuyết Theo tuyên bố chung về đa dạng văn hóa 1.1. Khái niệm phát triển bền vững (UNESCO, 2001) thì sự đa dạng văn hóa Phát triển bền vững là sự phát triển trở thành lĩnh vực chính sách thứ tư của thỏa mãn nhu cầu hiện tại mà không ảnh phát triển bền vững. hưởng đến khả năng thỏa mãn nhu cầu 1.2. Khái niệm thể chế và vai trò của của các thế hệ tương lai (Liên Hiệp Quốc, thể chế đối với sự phát triển kinh tế 1987). Hội nghị Thế giới năm 2005 của Những khác biệt to lớn trong mức Liên Hiệp Quốc đề cập đến ba trụ cột phụ sống giữa các quốc gia được giải thích thuộc lẫn nhau và củng cố lẫn nhau của bởi sự khác biệt năng suất. Năng suất của phát triển bền vững là phát triển kinh tế, mỗi quốc gia lại được quyết định bởi các phát triển xã hội và bảo vệ môi trường. yếu tố tư bản (hay vốn), lao động, công * ,** Giảng viên trường Đại học Kinh tế quốc dân. Tạp chí 15 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  16. VẤN ĐỀ HÔM NAY nghệ, kỹ năng, tài nguyên thiên nhiên và tế và đáp ứng các đòi hỏi của các hiệp định sự thay đổi cơ cấu. Lịch sử phát triển của thương mại đã ký kết. Năm 2016, Bộ Tư xã hội loài người đã chứng kiến những pháp đã rà soát Luật Doanh nghiệp 2014 tiến bộ lớn lao về công nghệ và tổ chức. và Luật Đầu tư 2014, loại bỏ các điều kiện Những tiến bộ đó phụ thuộc vào sự tiến kinh doanh không còn phù hợp, nhưng mới hóa của các thể chế, tạo điều kiện thuận đây Viện Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý lợi cho việc tích lũy tư bản và thực hiện Trung ương đã khuyến nghị loại bỏ thêm các giao dịch thị trường. Sự tự do kinh tế, 3.000 điều kiện kinh doanh. dân sự, chính trị và các khung thể chế tạo Luật Kinh doanh bất động sản 2014 thuận lợi cho sự tin tưởng lẫn nhau, nhờ và Luật Nhà ở 2014 đã giúp lĩnh vực bất đó tạo ra sự thịnh vượng kinh tế. động sản có được nhiều khoản đầu tư hơn Vậy thể chế là gì? nhờ việc giảm bớt các rào cản về đầu tư Thể chế là các ràng buộc do con và mở rộng khả năng tiếp cận bất động người nghĩ ra; những ràng buộc đó định sản tại Việt Nam, tạo môi trường đầu tư hình tương tác chính trị, kinh tế và xã thân thiện để các nhà kinh doanh trong hội” (North 1991, trang 97). Thể chế bao và ngoài nước cùng gia đình sống và làm gồm các quy tắc chính thức, các chuẩn việc trong bầu không khí an toàn, thoải mực phi chính thức và các đặc trưng thực mái, có đủ các dịch vụ trường học, bệnh thi các quy tắc chính thức và chuẩn mực viện, hoạt động vui chơi, giải trí cho họ phi chính thức và hỗn hợp của các quy lựa chọn. Bộ luật Lao động sửa đổi cho tắc, các chuẩn mực và các đặc trưng thực phép tăng giờ làm thêm, hỗ trợ thành lập thi. Hệ thống thể chế tốt sẽ giúp giảm bớt Viện Nhân sự cũng tạo điều kiện thuận chi phí, nâng cao hiệu quả, thúc đẩy tăng lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài tăng trưởng và nhờ đó nâng cao mức sống của năng suất và hiệu quả kinh doanh. quốc gia. Các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm tới 3. Hoàn thiện môi trường thể chế các quy định pháp luật về xã hội hóa lĩnh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở vực hàng không, điện và năng lượng và Việt Nam về đầu tư hợp tác công - tư (PPP). Nhờ 3.1. Những cải thiện thể chế chính thức thế, các doanh nghiệp nước ngoài có thể Luật Đầu tư ở Việt Nam được ban tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng ở Việt hành lần đầu vào năm 1996. Năm 1999 Nam, tạo nên những chuyển biến tích cực Luật Doanh nghiệp đã thay thế Luật Công (theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2018 ty 1990 và Luật Doanh nghiệp tư nhân cần 68 tỷ USD vốn FDIđể xây dựng kết 1990; Luật Doanh nghiệp nhà nước 2003 cấu hạ tầng). đã thay thế Luật Doanh nghiệp nhà nước 3.2. Những thay đổi trong các thể 1995. Luật Doanh nghiệp 2005 thống nhất chế phi chính thức các quy định về thành lập và quản lý doanh Trong thời kỳ đổi mới, khu vực kinh nghiệp bất thuộc mọi loại hình sở hữu và tế tư nhân phát triển mạnh mẽ đã đem lại Luật Đầu tư 2005 đã tạo ra sân chơi bình những thành tựu đáng kể trong việc nâng đẳng cho các doanh nghiệp. Hai Luật này cao mức sống của quốc gia, nhưng cũng sau đó được Luật Doanh nghiệp 2014 và có những hệ lụy không mong muốn, đặc Luật Đầu tư 2014 thay thế, tạo ra khung biệt trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh khổ pháp lý phù hợp với các thông lệ quốc thực phẩm và nạn vi phạm bản quyền. Tạp chí 16 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  17. VẤN ĐỀ HÔM NAY Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các doanh, quyền bình đẳng tiếp cận nguồn lực thể chế phi chính thức cũng chuyển biến và cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp, mạnh mẽ, các hệ thống giá trị của Việt giảm chi phí kinh doanh, bảo vệ quyền và Nam thay đổi theo xu hướng hội nhập với lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. khu vực và thế giới, nơi công việc kinh Ngân hàng Nhà nước luôn phối hợp doanh và doanh nhân Việt Nam được chặt chẽ với nhóm công tác ngân hàng của đánh giá cao, được tôn trọng. Những hành Diễn dàn Doanh nghiệp Việt Nam trong vi kinh doanh gian lận có xu hướng giảm, việc rà soát, giải quyết các vấn đề kỹ thuật, những hành động tử tế, tuân thủ các quy mang lại nhiều cải thiện tích cực và loại bỏ tắc chính thức, các chuẩn mực đạo đức xã nhiều trở ngại, đã rất nỗ lực trong việc tái hội được khuyến khích, nêu gương trên cơ cấu ngành, tích cực tham gia xây dựng các phương tiện truyền thông. và ban hành nghị quyết xử lý nợ xấu và sửa 3.3. Các đặc trưng thực thi các thể đổi luật về các tổ chức tín dụng. chế (quản trị và liêm chính) Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra quyết Các doanh nghiệp ngày càng chú ý tới định tập trung vào việc giảm chi phí cho việc xây dựng các quy tắc ứng xử theo tập các hoạt động kinh doanh, đặc biệt là quán tối ưu và đặc biệt là nhiệm vụ giám chi phí tuân thủ. Chỉ thị 20/CT-TTg quy sát, thực thi các quy định. Nghị quyết 35/ định việc chấn chỉnh các hoạt động thanh NQ-CP về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp và có đến năm 2020 (01/4/2016) đề ra nhiệm những biện pháp cải cách mạnh mẽ trong vụ cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho lĩnh vực hải quan và thanh toán thuế. doanh nghiệp, tạo dựng môi trường hỗ trợ Những cải thiện trong môi trường thế doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp chế đã có ảnh hưởng trực tiếp đến FDI vào đổi mới sáng tạo, bảo đảm quyền kinh Việt Nam (H. 1: Nguồn: World Bank). Hình 1. FDI vào Việt nam (BoP), tỷ USD (giá hiện hành) 3.4. Những tồn tại của việc hoàn còn nhiều hạn chế, tác động không tốt đến thiện thể chế thời gian qua việc thu hút FDI. a) Về các thể chế chính thức Thứ nhất, trong luật có sự phân biệt Mặc dù đã được hoàn thiện đáng kể, đối xử, sự không thống nhất giữa các luật nhưng các quy định về mặt pháp luật vẫn và còn những khoảng trống. Tạp chí 17 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  18. VẤN ĐỀ HÔM NAY Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp (FII) các khoản thanh toán được thanh toán vẫn phân biệt đối xử doanh nghiệp có vốn vào tài khoản bằng VND của nhà đầu tư. FDI và doanh nghiệp trong nước (Nghị Quy định này dễ lận lộn và bị ngân hàng định 102/2010/NĐ-CP). Các hoạt động diễn giải khác nhau. Luật Doanh nghiệp nhập khẩu của doanh nghiệp FDI cũng không có quy định về việc hoán đổi cổ bị bất lợi so với các doanh nghiệp trong phần. Còn những yêu cầu không thực tế, nước (Nghị định 23/2007/NĐ-CP), khi như yêu cầu góp vốn trong vòng 90 ngày, quy định chi tiết trong Luật Thương mại công ty bị yêu cầu giảm vốn điều lệ khi rằng các doanh nghiệp FDI tham gia nhập mua lại cổ phần của mình. Theo Luật Nhà khẩu và phân phối sản phẩm phải có giấy ở 2005, các nhà đầu tư dự án nhà ở có thể phép kinh doanh (ngoài giấy chứng nhận huy động vốn từ tất cả các nguồn hợp pháp đăng ký đầu tư và giấy chứng nhận đăng theo quy định của pháp luật, nhưng Luật ký doanh nghiệp đã có). Nghĩa là, các Nhà ở mới lại giới hạn bằng cách bỏ đi nội doanh nghiệp nước ngoài phải xin giấy dung “các nguốn khác theo quy định của phép con, nhưng các tiêu chí để được cấp pháp luật” trong danh sách các nguồn vốn không rõ ràng, nên được xem như hàng rào dành cho phát triển nhà ở. Có nghĩa là các phi thuế quan. Việc áp mã hồ sơ cho hàng nhà đầu tư phát triển nhà ở bị hạn chế khi nhập khẩu thể hiện sự lúng túng, không vay vốn từ các tổ chức tín dụng và các tổ nhất quán của Hải quan, gây những phiền chức phi tín dụng nước ngoài. toái và vi phạm nguyên tắc đãi ngộ quốc Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử gia (National Treatment). Chính sách thuế dụng đất cho đối tượng nước ngoài bị trì không rõ ràng làm cho không xác định hoãn. Nghị định 99/2015 quy định Bộ được chính xác nghĩa vụ thuế của doanh Quốc phòng và Bộ Công an gửi UBND nghiệp. Muốn tham gia thị trường, các các tỉnh, thành văn bản thông báo về khu nhà bán lẻ nước ngoài phải tuân thủ kiểm vực cần đảm bảo an ninh quốc phòng tra nhu cầu kinh tế (ENT). Tuy nhiên, ở địa phương. Sau đó, UBND các tỉnh, không có tiêu chuẩn khách quan nào cho thành chỉ đạo Sở Xây dựng ban hành việc áp dụng ENT. Các nhà đầu tư nước danh mục dự án xây dựng nhà ở thương ngoài tham gia vào dịch vụ logistics bị áp mại ở nơi người nước ngoài không được mức trần đối với vốn đầu tư vào dịch vụ quyền sở hữu nhà ở. Tuy nhiên, danh bưu chính: tỷ lệ góp vốn không được quá mục này vẫn chưa được ban hành, nên Sở 51% (Luật Bưu chính số 49/2010/QH12). Tài nguyên và Môi trường chưa cấp giấy Luật Đất đai và Luật Nhà ở không thống chứng nhận quyền sử dụng đất cho người nhất về quyết định chấp thuận đầu tư. Dự nước ngoài đã ký hợp đồng mua nhà, gây thảo Nghi định về bảo hiểm xã hội bắt khó khăn cho họ và chủ đầu tư thị trường buộc đối với người lao động nước ngoài bất động sản ở Việt Nam. Còn những yêu làm việc tại Việt Nam gây sự lo ngại về cầu không cần thiết nữa, như khi thay đổi gia tăng chi phí, vì họ đã tham gia ở công người sử dụng đất trong trường hợp mua ty gốc ở nước ngoài. bán chuyển nhượng cổ phần/phần vốn Ngân hàng Nhà nước quy định, đối góp trong doanh nghiệp, thì phải làm thủ với FDI các khoản thanh toán được thanh tục chuyển quyền sử dụng đất, đăng ký toán vào tài khoản vốn trực tiếp của công biến động về đất, tài sản gắn liền với đất ty, còn đối với đầu tư nước ngoài gián tiếp (Nghị định 01/2017). Tạp chí 18 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  19. VẤN ĐỀ HÔM NAY Thứ hai, trong luật còn có những nội Thứ tư, quy định pháp luật không tương dung mơ hồ làm cho cán bộ và các tổ thích với thông lệ quốc tế. Cụ thể, Thông chức hành chính hiểu và diễn giải khác tư 39 về cách tính lãi vừa cứng nhắc vừa nhau. Định nghĩa “doanh nghiệp có vốn không thống nhất với các thông lệ quốc tế đầu tư nước ngoài” ở Luật Đất đai, Luật (do bất cập trong Bộ luật Dân sự). Đầu tư và Luật Kinh doanh bất động sản Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp được không rõ ràng, dẫn đến việc vận dụng đưa ra nhằm giúp các nhà chức trách theo không thống nhất. Có sự chồng chéo dõi luồng vốn ra và vào Việt Nam. Nhưng trong các luật: Luật Đầu tư, Luật Nhà việc thực hiện không suôn sẻ vì các ngân ở, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật hàng diễn giải vấn đề này khác nhau. Quy Bất động sản và Luật Thị trường chứng định tài chính và dịch vụ thanh toán yêu khoán,… Hay Thông tư 32 về mở tài cầu tất cả các giao dịch phải định tuyến khoản dường như đã giới hạn loại hình qua Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia pháp nhân mở tài khoản chỉ còn hai loại: Việt Nam (NAPAS) gây cản trở đáng kể cá nhân và doanh nghiệp được thành lập an ninh, tốc độ và độ tin cậy của các giao theo luật doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong dịch, làm giảm khả năng cạnh tranh của thực tế thực hiện thông tư này, các ngân các công ty thanh toán nước ngoài. Quy hàng diễn giải một cách bảo thủ, khi định này đã loại bỏ tất cả các kết nối trực nhận định rằng các văn phòng đại diện, tiếp giữa các tổ chức thẻ quốc tế và các tổ chức phi chính phủ, hiệp hội doanh ngân hàng khách hàng của họ ở Việt Nam, nghiệp và các tổ chức không có tư cách tạo sự bất bình đẳng trong cuộc chơi. pháp nhân không còn năng lực pháp lý b) Về thực thi các thể chế chính thức để mở tài khoản ngân hàng. Việc thực thi các quy tắc chính thức Thứ ba, các quy định pháp luật chậm và phi chính thức có vai trò rất quan trọng. ban hành. Luật Nhà ở dù đã ban hành Những tồn tại trong việc thực thi các quy các quy định cho phép bán có giới hạn tắc chính thức bao gồm: một số loại căn hộ chung cư và biệt thự Thứ nhất, phải thực hiện nhiều bước nhất định cho người nước ngoài, nhưng để xin chấp thuận, cấp giấy phép và yêu các quy định ban hành chậm và dẫn đến cầu nhiều tài liệu gây lãng phí thời gian nhiều nhầm lẫn, rủi ro cho các nhà đầu tư và tiền bạc. Một công ty nước ngoài hoạt nước ngoài. Những khái niệm, định nghĩa động ở Việt Nam cần ba loại giấy phép không rõ ràng và chồng chéo, không thống khác nhau: Giấy chứng nhận đăng ký nhất dẫn đến lúng túng và thiếu niềm tin đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký doanh trong lĩnh vực bất động sản. nghiệp và Giấy phép kinh doanh (H. 2). 1. Nộp hồ sơ 2. Cấp Giấy 3. Nộp hồ sơ 4. Cấp Giấy 5. Nộp hồ sơ 6. Cấp xin cấp chứng nhận xin cấp ch. nhận đ. ký xin cấp Giấy Giấy phép GCNĐKĐT đ. ký đầu tư GCNĐKDN doanh nghiệp phép k.doanh kinh doanh 15 ngày 3 ngày Trong thời gian Trong thời gian sớm nhất làm việc sớm nhất (…) ngày có thể có thể làm việc Hình 2. Quy trình cấp phép Tạp chí 19 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
  20. VẤN ĐỀ HÔM NAY Quy trình này đòi hỏi phải chuẩn bị chi nhánh vào giấy chứng nhận đăng ký rất nhiều tài liệu và phải hợp pháp hóa đầu tư của trụ sở chính. lãnh sự đối với số tài liệu được lập ngoài Thứ ba, vì có những quy định không lãnh thổ Việt Nam và phải được sứ quán rõ ràng dẫn đến không xác định được chính Việt Nam ở nước ngoài chứng thực và chỉ xác nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, nên được nhận trong vòng ba tháng. Không khi xảy ra lỗi, các cơ quan thuế thường đổ có ràng buộc đối với người thực thi, nên trách nhiệm lên người nộp thuế. Cơ quan thường gây phiền toái và tốn kém chi phí thuế đưa ra lỗi sai về hành chính để áp đặt cho các nhà đầu tư nước ngoài. Chẳng thuế một cách không hợp lý, làm mất đi hạn, Nghị định 118/2015 quy định nhà quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp đầu tư nước ngoài phải có chấp thuận của Hải quan điện tử (E-customs) được Sở Kế hoạch và Đầu tư, khi: (i) mua cổ triển khai năm 2014, nhưng việc chậm trễ phần trong lĩnh vực kinh doanh có điều thường xuyên xảy ra do một số quy trình kiện hoặc (ii) từ 51% cổ phần trong công hải quan còn làm thủ công và không hiệu ty Việt Nam. Nhưng thực tế luôn yêu cầu quả; kiểm tra hàng hóa thiếu minh bạch có chấp thuận của Sở Kế hoạch và Đầu tư và thiếu nhất quán. trong mọi trường hợp. Những hạn chế trong việc thực thi Thứ hai, cơ quan thuế và hải quan các thể chế chính thức dẫn đến những cố ý diễn giải từ ngữ trong văn bản pháp cải thiện không đáng kể trong chỉ số luật theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp tham nhũng của Việt Nam, thậm chí từ nhằm tăng số thu. Nhiều cơ quan cấp phép 2012 đến 2015 không hề có sự thay đổi không cho phép công ty hợp nhất vốn của (B. 1). Bảng 1. Chỉ số tham nhũng của Việt Nam - điểm 1-10, sau năm 2011 là 0-100 điểm (điểm càng nhỏ, tham nhũng càng cao) Năm 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Chỉ số 2.7 2.9 31 31 31 31 33 35 Hạng 116/178 112/182 123/176 116/176 119/175 112/168 113/176 107/175 Nguồn: Transperancy International. 4 Kết luận và khuyến nghị chính sách bỏ những đòi hỏi không cần thiết, cản trở 4.1. Kết luận các nhà đầu tư trong và ngoài nước; (ii) Trong thời gian qua Chính phủ Việt Các thể chế phi chính thức cũng có những Nam đã thực hiện nhiều nỗ lực hoàn thiện chuyển biến tích cực: quan niệm về kinh môi trường thể chế đối với hoạt động đầu doanh và doanh nhân đã thay đổi theo tư và kinh doanh nói chung và thu hút FDI hướng đánh giá cao các hoạt động kinh nói riêng. Môi trường thể chế kinh doanh doanh trung thực, có đóng góp tích cực ngày càng được cải thiện, tạo thuận lợi cho sự phát triển bền vững của xã hội; cho mọi chủ thể kinh doanh hợp pháp: (i) (iii) Việc thực thi các thể chế chính thức Các thể chế chính thức – các bộ luật được cũng có sự thay đổi đáng kể: đơn giản hóa sửa đổi cho phù hợp với nhu cầu thực tế, quy trình, giảm bớt, rút ngắn thời gian các văn bản dưới luật được rà soát để loại thực hiện các thủ tục hành chính,… Môi Tạp chí 20 Kinh doanh và Công nghệ Số 07/2020
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


intNumView=17

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2