Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 (BS EN 17266:2019)

Ô nhiễm thủy ngân, đặc biệt là các hợp chất thủy ngân hữu cơ, đã trở thành mối quan ngại toàn cầu về môi trường và an toàn thực phẩm do tính độc hại cao và khả năng tích lũy sinh học trong chuỗi thức ăn, đặc biệt là trong thủy sản. Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo chất lượng sản phẩm, việc xác định chính xác hàm lượng các chất này là vô cùng cần thiết. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 (tương đương BS EN 17266:2019) ra đời nhằm cung cấp một phương pháp chuẩn hóa, đáng tin cậy để phân tích thủy ngân nguyên tố, từ đó xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản, hỗ trợ công tác quản lý và kiểm soát an toàn thực phẩm hiệu quả. Tiêu chuẩn này thiết lập một khuôn khổ kỹ thuật vững chắc cho các phòng thí nghiệm và cơ quan chức năng.

Các phòng thí nghiệm phân tích thực phẩm, cơ quan quản lý an toàn thực phẩm, các nhà sản xuất và chế biến thủy sản, và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hóa học môi trường và an toàn thực phẩm.

Tiêu chuẩn này trình bày chi tiết phương pháp xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản bằng kỹ thuật phân tích thủy ngân nguyên tố, một phương pháp đã được kiểm định giá trị. Logic chính của phương pháp dựa trên hai bước chiết lỏng-lỏng: đầu tiên sử dụng dung môi hữu cơ (toluen), sau đó chiết với dung dịch L-cystein để tách thủy ngân hữu cơ ra khỏi nền mẫu. Sau quá trình chiết, thủy ngân hữu cơ được xác định bằng thiết bị phân tích thủy ngân nguyên tố, thường là quang phổ hấp thụ nguyên tử sau khi làm khô mẫu, phân hủy nhiệt và nguyên tử hóa thủy ngân. Thiết bị này có thể sử dụng bẫy amalgam để làm giàu và phát hiện thủy ngân ở bước sóng 253,7 nm. Tiêu chuẩn đã được xác nhận giá trị sử dụng cho các loại thủy sản như thịt hàu, thịt vẹm, gan tụy tôm hùm, gan cá nhám và cá ngừ, với nồng độ từ 0,01 mg/kg đến 5 mg/kg (tính theo chất khô). Ngoài ra, tiêu chuẩn còn bao gồm các quy định chi tiết về thuốc thử, thiết bị, quy trình chuẩn bị mẫu, hiệu chuẩn thiết bị, và các biện pháp kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt như kiểm tra độ thu hồi, dung dịch chuẩn, dung dịch kiểm soát chất lượng và kiểm soát ô nhiễm chéo. Giá trị ứng dụng của tiêu chuẩn rất lớn, cung cấp một phương pháp chuẩn hóa và đáng tin cậy cho việc giám sát ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm, đảm bảo an toàn thực phẩm và hỗ trợ các hoạt động thương mại quốc tế đối với thủy sản. Các hàm ý của tiêu chuẩn này là nâng cao năng lực phân tích của các phòng thí nghiệm, tăng cường niềm tin vào kết quả kiểm nghiệm và góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.