TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 4459 : 1987
Page1
TCVN 4459 : 1987
Nhãm H
H−íng dÉn pha trén vμ sö dông v÷a x©y dùng
Guidance for mixing and using of building mortars
1. Quy ®Þnh chung
1.1. Tiªu chuÈn nμy ¸p dông cho viÖc pha trén vμ sö dông c¸c lo¹i v÷a x©y dùng th«ng
th−êng, v÷a hoμn thiÖn, v÷a chÞu axit, v÷a chÞu nhiÖt, v÷a b¬m vμ v÷a chèng thÊm.
§èi víi c¸c c«ng tr×nh x©y dùng ë vïng cãp ®éng ®Êt vμ c¸c c«ng tr×nh cã yªu cÇu dïng
c¸c lo¹i v÷a ®Æc biÖt kh¸c ngoμi tiªu chuÈn nμy, ph¶i tu©n theo chØ dÉn riªng.
1.2. VËt liÖu dïng ®Ó pha trén v÷a (chÊt kÕt dÝnh, cèt liÖu, phô gia, n−íc) ph¶i b¶o ®¶m
yªu cÇu theo c¸c tiªu chuÈn Nhμ n−íc hiÖn hμnh.
1.3. ViÖc sö dông xi m¨ng ®Ó pha trén v÷a ph¶i tu©n theo c¸c chØ dÉn trong tiªu chuÈn
"quy ®Þnh sö dông hîp lÝ xi m¨ng trong x©y dùng" nh»m b¶o ®¶m chÊt l−îng c«ng tr×nh
vμ tiÕt kiÖm xi m¨ng.
1.4. Hèn hîp v÷a lμ hèn hîp ®−îc chän mét c¸ch hîp lÝ, trén ®Òu cña chÊt kÕt dÝnh v« c¬,
cèt liÖu nhá víi n−íc. Trong tr−êng hîp cÇn thiÕt, cã thªm c¸c phô gia v« c¬ hoÆc h÷u c¬.
1.5. Võa lμ hèn hîp ë tr¹ng th¸i ®· ®«ng cøng.
1.6. C¸c ®Æc tÝnh quan träng cña hçn hîp v÷a: Nh− ®é l−u ®éng, ®é ph©n tÇng, ®é t¸ch
n−íc (kh¶ n¨ng gi÷ n−íc) ®−îc x¸c ®Þnh theo tiªu chuÈn "V÷a vμ hèn hîp v÷a x©y dùng.
Ph−¬ng ph¸p thö c¬ lÝ - TCVN 3121 : 1979".
1.7. §é bÒn chÞu uèn, ®é bÒn chÞu nÐn cña v÷a (m¸c v÷a) ®−îc x¸c ®Þnh theo tiªu chuÈn
"v÷a hçn hîp x©y dùng. Ph−¬ng ph¸p thö c¬ lÝ - TCVN 3121 : 1979".
1.8. ViÖc chÕ t¹o, d−ìng hé vμ ph−¬ng ph¸p thö mÉu v÷a vμ hçn hîp võa ph¶i tu©n theo
tiªu chuÈn "v÷a hçn hîp x©y dùng. Ph−¬ng ph¸p thö c¬ lÝ - TCVN 3121 : 1979".
ChÊt l−îng v÷a ph¶i kiÓm tra b»ng c¸c mÉu lÊy ngay t¹i chç thi c«ng.
Hèn hîp võa míi chén ph¶i b¶o ®¶m ®é l−u ®éng yªu cÇu vμ kh¶ n¨ng gi÷ n−íc sao cho
khi x©y, v÷a ch¾c ®Æc vμ b»ng ph¼ng.
§èi víi v÷a ®· bÞ ph©n tÇng do vËn chuyÓn, tr−íc khi dïng ph¶i trén l¹i t¹i chç thi c«ng.
Kh«ng cho phÐp dïng v÷a ®· ®«ng cøng, v÷a bÞ kh«.
1.9. Khi pha trén hçn hîp v÷a, ph¶i b¶o ®¶m c©n hoÆc ®ong c¸c thμnh phÇn cèt liÖu chÝnh
x¸c. Khi cho thªm c¸c chÊt phô gia, cÇn theo chØ dÉn cña thÝ nghiÖm vμ quy ®Þnh cña thiÕt
kÕ.
1.10.Chç trén vμ tr÷ v÷a trong qu¸ tr×nh sö dông, cÇn ®−îc che m−a n¾ng. Khi thi c«ng
trong mïa hÌ, mïa kh«, mïa giã kh« nãng, cÇn b¶o ®é Èm cho v÷a b»ng c¸ch: nhóng
n−íc g¹ch ®¸ tr−íc khi x©y, t−íi −ít bÒ mÆt tiÕp xóc víi v÷a, dïng v÷a cã ®é l−u ®éng
cao.
TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 4459 : 1987
Page2
1.11.M¸c xi m¨ng dïng ®Ó pha trén v÷a ®−îc x¸c ®Þnh theo tiªu chuÈn hiÖn hμnh.
2. V÷a th«ng th−êng
2.1.V÷a th«ng th−êng (gäi t¾t lμ v÷a), dïng ®Ó x©y g¹ch ®¸, chÌn c¸c mèi nèi khi l¾p
ghÐp c¸c cÊu kiÖn lín b»ng g¹ch ®¸ vμ bª t«ng.
2.2. V÷a ®−îc ph©n lo¹i nh− sau:
Theo khèi l−îng thÓ tÝch (khi ®· sÊy kh« tíi khèi l−îng kh«ng ®æi) gåm hai lo¹i:
V÷a nhÑ: Khèi l−îng thÓ tÝch nhá h¬n 1500 kg/m3;
V÷a nÆng: Khèi l−îng thÓ tÝch lín h¬n hoÆc b»ng 1500kg/m3;
Theo chÊt kÕt dÝnh dïng cho v÷a, gåm: v÷a v«i, v÷a xi m¨ng, v÷a hçn hîp (xi m¨ng- v«i,
xi m¨ng- sÐt);
Theo giíi h¹n bÒn chÞu nÐn gåm: v÷a m¸c 10,25,50,75,100,150,200;
Ngoμi ra, cßn c¸c lo¹i v÷a sö dông chÊt kÕt dÝnh kh¸c (v÷a v«i- xØ v«i - puzolan)
2.3.§Ó chÕ t¹o v÷a v«i vμ v÷a xi m¨ng- v«i, cã thÓ dïng v«i ®«ng r¾n trong kh«ng khÝ (gäi
t¾t lμ v«i) hoÆc v«i thuû. NÕu sö dông v«i thuû ®Ó chÕ t¹o v÷a, ph¶i sau khi thi c«ng 7
ngμy míi cho tiÕp xóc víi n−íc. C¸c yªu cÇu kÜ thuËt vμ mét sè ®Æc ®iÓm cña v«i thuû
®−îc quy ®Þnh trong phô lôc 5.
2.4. C¸t dïng lμm cèt liÖu cho v÷a ph¶i tu©n theo tiªu chuÈn "C¸t x©y dùng - yªu cÇu kÜ
thuËt. TCVN 1770 : 1975".
2.5. Khi pha trén v÷a x©y g¹ch ®¸ hoÆc chÌn c¸c mèi nèi, cÇn lùa chän chÊt kÕt dÝnh tuú
theo m¸c v÷a vμ ®iÒu kiÖn sö dông nh− chØ dÉn trong b¶ng1
TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 4459 : 1987
Page3
B¶ng 1
ChÊt kÕt dÝnh
Sö dông thÝch hîp Cho phÐp sö dông
1 2
A. Cho c¸c kÕt cÊu trªn mÆt ®Êt, ®é Èm kh«ng khÝ nhá h¬n
vμ b»ng 60%, c¸c mãng trong ®Êt Ýt Èm.
1. M¸c v÷a 25 vμ lín h¬n
- Xi m¨ng Poocl¨ng
- Xi m¨ng Poocl¨ng ho¸ dÎo vμ kÞ n−íc
- Xi m¨ng Poocl¨ng xØ
2. V÷a m¸c 10 vμ thÊp h¬n
- V«i thuû
- ChÊt kÕt dÝnh v«i xØ
B. Cho c¸c kÕt cÊu trªn mÆt ®Êt, ®é Èm kh«ng khÝ cao h¬n
(60%), c¸c lo¹i mãng trong ®Êt cã ®é Èm cao.
1. V÷a m¸c 25 vμ cao h¬n
- Xi m¨ng Poocl¨ng ho¸ dÎo vμ kÞ n−íc
- Xi m¨ng Poocl¨n - Puzolan
2. V÷a m¸c 10
- ChÊt kÕt dÝnh v«i xØ
C. Cho c¸c lo¹imãng trong m«i tr−êng cã n−íc sunphat x©m
thùc (kh«ng phô thuéc m¸c v÷a)
- Xi m¨ng Poocl¨ng bÒn sunphat
D. ChÌn c¸c mèi cña c¸c cÊu kiÖn l¾p ghÐp
- Xi m¨ng Poocl¨ng
- Xi m¨ng Poocl¨ng ho¸ dÎo vμ kÞ n−íc
- ChÊt kÕt dÝnh v«i tro
- ChÊt kÕt dÝnh v«i
- ChÊt kÕt dÝnh v«i xØ
- ChÊt kÕt dÝnh
- V«i Puzolan, v«i tro
- v«i thuû
- Xi m¨ng poocl¨ng
- Xi m¨ng Poocl¨ng
- puzolan
- Xi m¨ng Poocl¨ng - xØ
- Xi m¨ng Poocl¨ng
- Puzolan
Chó thÝch:
1) Khi dïng v÷a Xi m¨ng Poocl¨ng - xØ vμ Xi m¨ng Poocl¨ng - puzolan, cho c¸c kÕt cÊu
trªn mÆt ®Êt trong thêi tiÕt nãng kh« ph¶i b¶o®¶m ®ñ Èm cho v÷a ®«ng r¾n nh−: t¨ng
l−îng n−íc trong v÷a vμ nhóng −ít g¹ch tr−íc khi x©y.
2) Xi m¨ng dïng cho v÷a x©y dùng vμ c¸c lo¹i v÷a kÕt dÝnh v«i xØ, v«i Puzolan, v«i tro chØ
nªn dïng cho v÷a m¸c thÊp (nhá h¬n vμ b»ng 25), ®ång thêi ph¶i b¶o ®¶m thËt tèt chÕ ®é
Èm cho v÷a ®«ng r¾n.
3) Kh«ng dïng c¸c chÊt kÕt dÝnh v«i xØ, v«i Puzolan khi nhiÖt ®é kh«ng khÝ d−íi 10OC (v×
c¸c chÊt kÕt dÝnh nμy ®ãng r¾n chËm). Khi pha tr«n v−© dïng c¸c chÊt kÕt dÝnh nãi trªn,
cã thÓ cho thªm tõ 15 ®Õn 25% xi m¨ng Poocl¨ng (theo thÓ tÝch kÕt dÝnh) vμ tõ 15 ®Õn
25% c¸t (theo khèi l−îng).
4) §èi víi v÷a m¸c 10, khi kh«ng cã chÊt kÕt dÝnh m¸c thÊp, cã thÓ dïng xi m¨ng m¸c tõ
200 ®Õn 300, nh−ng ph¶i cã c¬ së tÝnh to¸n kinh tÕ, kÜ thuËt.
TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 4459 : 1987
Page4
2.6. Muèn t¨ng ®é l−u ®éng cña hçn hîp v÷a, cã thÓ cho thªm c¸c phô gia ho¸ dÎo v« c¬
v«i, ®Êt sÐt) hoÆc c¸c phô gia ho¸ dÎo h÷u c¬.
2.7. §Ó x¸c ®Þnh thμnh phÇn phèi hîp vËt liÖu hèn hîp v÷a xi m¨ng vμ v÷a xi m¨ng v«i cã
m¸c cho tr−íc, ph¶i theo c¸c quy ®Þnh sau ®©y:
2.7.1. L−îng xi m¨ng khi biÕt m¸c v÷a, m¸c xi m¨ng ®−îc tÝnh theo c«ng thøc:
(1)
Trong ®ã:
Qx: khèi l−îng xi m¨ng cho 1m3 c¸t (kg);
Rv : m¸c v÷a yªu cÇu (kg/cm2);
Rx : ho¹t tÝnh thùc tÕ cña xi m¨ng (kg/cm2);
K: HÖ sè chÊt l−îng vËt liÖu phô thuéc vμo ph−¬ng ph¸p thö xi m¨ng, lo¹i xi m¨ng vμ
chÊt l−îng c¸t (phô lôc 3).
2.7.2. L−îng hå v«i hoÆc hå sÐt ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc:
Vh = 0,17 (1- 0,002. Qx) (2)
Trong ®ã:
Vh: l−îng hå v«i hoÆc hå sÐt (cã khèi l−îng thÓ tÝch lμ 1400 kg/m3) cho 1m3 c¸t (m3);
Qx : l−îng xi m¨ng cho 1m3 c¸t (kg);
Khi dung g¹ch ®¸ cã ®é hót n−íc cao trong mïa hÌ, mïa kh«, l−îng hå v«i cã thÓ t¨ng
thªm 1,5lÇn theo khèi l−îng.
2.7.3.C¨n cø vμo l−îng chÊt kÕt dÝnh vμ chÊt ho¸ dÎo (hå v«i, hå sÐt) ®· tÝnh, lËp tØ lÖ
thμnh phÇn v÷a theo thÓ tÝch (Vx : Vh : 1). Tõ ®ã, cã thÓ tÝnh tØ lÖ phèi hîp theo thÓ tÝch
cña v÷a víi:
V÷a xi m¨ng - c¸t:
V
x : Vc = 1 :
V÷a hçn hîp:
V
x : Vh : Vc = 1 : :
Vx - lμ l−îng xi m¨ng cho 1m3 c¸t (tÝnh theo m3) vμ x¸c ®Þnh b»ng c«ng thøc:
(3)
Trong ®ã:
Qx - L−îng xi m¨ng cho 1m3 c¸t (kg)
xσ
γ- khèi l−îng riªng cña xi m¨ng lÊy b»ng;
Víi xi m¨ng 200 - 300, xσ
γ= 1100kg/m3
Víi m¸c xi m¨ng 150, xσ
γ= 900kg/m3
M¸c 100 vμ nhá h¬n xσ
γ= 700kg/m3.
1000×=
x
v
xKR
R
Q
x
h
V
V
x
V
1
x
V
1
x
x
x
Q
V
σ
γ
=
TI£U CHUÈN VIÖT NAM tcvn 4459 : 1987
Page5
2.8. Hå v«i ph¶i cã khèi l−îng thÓ tÝch 1400kg/m3 hoÆc ®é lón s©u cña c«n tiªu chuÈn vμo
hå v«i lμ 12cm.
Khi sö dông hå v«i cã khèi l−îng thÓ tÝch kh¸c 1400kg/m3, lÊy l−îng v«i (m3) cã khèi
l−îng thÓ tÝch 1400kg/m3 nh©n víi hÖ sè cho ë phô lôc 4.
2.9. §Ó hçn hîp v÷a ®¹t ®−îc ®é l−u ®éng yªu cÇu th× l−îng n−íc cho 1m3 c¸t (phô thuéc
vμo thμnh phÇn v÷a, lo¹i chÊt kÕt dÝnh vμ cèt liÖu) ®−îc x¸c ®Þnh theo kinh nghiÖm.
§èi víi v÷a xi m¨ng, khi t¹o mÉu kiÓm tra ph¶i cho thªm n−íc dÇn tíi khi hèn hîp v÷a cã
®é l−u ®éng yªu cÇu, tõ ®ã tÝnh ra l−îng n−íc cho 1m3 c¸t.
§èi víi v÷a hèn hîp, l−îng n−íc cho 1m3 c¸c c«ng tr×nh ®−îc tÝnh gÇn ®óng theo c«ng
thøc.
N = 0,65 (Qx+ Qh) lÝt (4)
Trong ®ã:
Qx, Qh - L−îng xi m¨ng vμ hå v«i hoÆc hå sÐt tÝnh cho 1m3 c¸t (kg)
Qh = Vh. xσ
γ (5)
Trong ®ã:
xσ
γ- thÓ tÝch cña hå v«i hoÆc hå sÐt (kg/m3).
2.10.Tõ c¸c sè liÖu tÝnh to¸n cho 1m3 c¸t, ph¶i ®óc mÉu kiÓm tra theo chØ dÉn ë phô lôc 1
vμ ®iÒu chØnh l¹i c¸c thμnh phÇn cña v÷a. B¶ng tÝnh s½n c¸c thμnh phÇn vËt liÖu cho 1m3
v÷a m¸c nhá h¬n hoÆc b»ng 75 ®−îc quy ®Þnh trong phô lôc 2.
2.11.Khi dïng v÷a xi m¨ng cã phô gia ho¸ dÎo h÷u c¬ sinh bät khÝ (lo¹i kh«ng cã v«i) ®é
bÒn tÝnh to¸n cña khèi x©y c¸c lo¹i g¹ch ®¸ cèt thÐp ph¶i gi¶m ®i 10%.
Chó thÝch: C¸c phô gia ho¸ dÎo h÷u c¬ sinh bät khÝ chØ cho phÐp sö dông trong v÷a xi
m¨ng hoÆc xi m¨ng - v«i dïng c¸t thiªn nhiªn, kh«ng dïng trong v÷a xi m¨ng- sÐt, v÷a
dïng trong chÊt kÕt dÝnh v«i - xØ, v«i tro vμ c¸c chÊt kÕt dÝnh kh¸c.
2.12.L−îng dïng, c¸ch pha chÕ, sö dông vμ b¶o qu¶n c¸c phô gia ho¸ dÎo h÷u c¬ ph¶i
tu©n theo c¸c chØ dÉn riªng cho tõng lo¹i phô gia. Nªn tiÕn hμnh thÝ nghiÖm ®Ó kiÓm tra
®é l−u ®éng, khèi l−îng thÓ tÝch, ®é ph©n tÇng cña hçn hîp v÷a vμ m¸c v÷a khi dïng c¸c
lo¹i phô gia nμy.
2.13.Thμnh phÇn cña v÷a v«i cho trong b¶ng 2.
B¶ng 2
TØ lÖ v÷a theo thÓ tÝch
(v«i, c¸t) M¸c v÷a ë tuæi
Lo¹i v÷a Kh«ng cã
phô gia ho¸
dÎo h÷u c¬
Cã phô gia
ho¸ dÎo
h÷u c¬
28 ngμy 3 th¸ng 6 th¸ng
V«i
- Lo¹i 1
- Lo¹i 2
V«i thuû yÕu
1:4,5
1:4
1:4,5
1:5
1:4,5
1:5
4
4
4
4
4
10
10
10
10