1
Tiểu luận
ĐIỂM NÓNG ĐÔNG Á
2
NỘI DUNG
1. Đông Á – vì sao lại “nóng”?
Khu vực Đông Á bao gồm các nước Đông - Bắc Á và Đông - Nam Á, vừa có
những điểm tương đồng về văn hoá, vừa có nhiều khác biệt về thể chế chính trị -
xã hội và trình độ phát triển kinh tế, khoa học – kỹ thuật. Tình hình chính trị - an
ninh của khu vực Đông Á những năm đầu thế kỉ XXI đã trở nên rất nóng bỏng,
đặc biệt là sau sự kiện khủng bố 11-9. Mặc dù quan hệ giữa các nước trong khu
vực hoặc đã được cải thiện đáng kể, hoặc đã được nâng lên tầm cao mới về chất,
tạo ra một tình thế rằng buộc lợi ích lẫn nhau rõ rệt, từ đó tạo điều kiện và cơ sở
thuận lợi cho các nước phối hợp trí tuệ, nguồn lực và hành động để duy trì an
ninh chung, tuy nhiên Đông Á vẫn đang đứng trước nhiều thách thức an ninh lớn.
Đông Á là khu vực tập trung những nước có chế độ chính trị - xã hội khác nhau
nên vẫn tiềm ẩn những nguy cơ bùng phát xung đột ý thức hệ và xung đột trong
vấn đề dân chủ nhân quyền.
Sự thiếu hụt năng lượng, nguồn vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất
là vấn đề an ninh môi trường cùng một loạt các vấn đề an ninh kinh tế - xã hội
càng trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết.
Ở Đông Nam Á, các phong trào ly khai, bạo loạn, lật đổ, cướp biển đặc biệt là
hoạt động khủng bố tại Philippines, Indonesia, Thái Lan… vẫn ngày càng gia
tăng.
3
Có hay không một cuộc chạy đua vũ trang ở khu vực này? Dưới đáy của Đại
dương mang tên “Thái Bình” đang dậy sóng ngầm bằng một cuộc chạy đua vũ
khí dưới đáy biển do Trung Quốc kích động. Mục tiêu của Trung Quốc là cản trở
hải quân Mỹ tiếp cần vùng biển kế cận, kiềm chế Nhật Bản ở Đông Bắc Á và
Đông Nam Á, kiểm soát các tuyến hàng hải gần và yểm trợ các đòi hỏi chủ quyền
trên biển, răn đe và kiềm chế đối với Đài Loan. Trung Quốc tăng cường hiện đại
hoá quân sự, các nước Đông Nam Á cũng tăng tốc, Singapour, Indonesia,
Malaysia dẫn đầu cuộc hiện đại hoá hải quân khu vực Đông Nam Á. Nhu cầu
mua sắm vũ khí từ máy bay chiến đấu cho tới tầu ngầm đang gia tăng ở khu vực
Đông Á.
Đặc biệt là những điểm nóng tạo nguy cơ tiềm tàng gây bất ổn định khu vực
như vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, quan hệ hai bờ eo biển Đài
Loan và tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông giữa nhiều nước trong khu vực.
Triều Tiên đã phát triển vũ khí hạt nhân, tên lửa đạn đạo, vũ khí sinh hoá
học và sự khác biệt trong ý thức hệ của từng thời kỳ cùng với những thất bại
kinh tế sẽ làm tăng nguy cơ leo thang quân sự. Bán đảo Triều Tiên cũng là
nơi duy nhất tại Đông Á mà Mỹ còn duy trì sự hiện diện quân sự trên đất
liền, Mỹ càng dựa vào vũ khí hạt nhân để nhằm răn đe các cuộc tấn công thì
Triều Tiên càng mong muốn có được vũ khí hạt nhân. Giữa năm nay hàng
loạt vụ thử tên lửa, bom hạt nhân của CHDCND Triều Tiên khiến tình hình
an ninh trong khu vực thêm thêm phức tạp và chảo lửa ở Đông Bắc Á đã
nóng hơn khi những chiếc máy bay F-22 tối tân của không quân Mỹ hạ cánh
xuống căn cứ không quân Kadena trên đảo Okinawa, miền Nam Nhật Bản.
Quan hệ Trung - Mỹ trong vấn đề Đài Loan vẫn căng thẳng, Trung Quốc sẽ
sử dụng quân sự nếu Đài Loan tuyên bố độc lập trong khi đó Mỹ tiếp tục
4
cam kết bảo hộ Đài Loan tránh bất kì cuộc xâm lược nào từ bên ngoài và
tăng cường quân sự với Đài Loan thông qua việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Vấn đề Biển Đông cũng là đe dọa không nhỏ tới an ninh ở khu vực này.
Tháng 3 vừa qua, tàu không vũ trang Impeccable của Mỹ chạm trán với hải
quân Trung Quốc trên biển Đông và nay Mỹ phải điều động hạm đội đến
vùng biển này; Tổng thống Philippinnes vừa ban hành luật lãnh hải tuyên bố
chủ quyền trên nhóm đảo Scarborough và Trung Quốc tổ chức các chuyến
du lịch trên đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa mà Trung Quốc đã dùng vũ lực để
chiếm đoạt từ Việt Nam năm 1974. Việc tranh chấp tại vùng biển Đông đặc
biệt là hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa vốn đã “nóng” lại càng “nóng”
hơn.
2. Các điểm “nóng” ở Đông Á
2.1 Điểm nóng Triều Tiên
2.1.1 Vì sao Triều Tiên là một điểm nóng?
Bán đảo Triều Tiên là dải đất nằm nhô ra biển ở Đông Á, có đường biên giới
đất liền với Trung Quốc. Bán đảo này bắt đầu từ lục địa Châu Á chạy dài về
phía nam 1.100km.
Cho đến cuối Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Triều Tiên vẫn là một thực thể
chính trị thống nhất nằm trên bán đảo Triều Tiên. Sau khi chiến tranh Triều
Tiên ngừng bắn năm 1953, bán đảo này bị chia cắt lâu dài thành hai quốc gia
là Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (Bắc Triều Tiên) và Đại Hàn Dân
Quốc (Nam Triều Tiên).
Sau 8 năm kể từ khi Mỹ và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
(CHDCNDTT) ký Hiệp định khung năm 1994, tháng 10/2002, bán đảo Triều
Tiên lại sôi động khi mà CHDCNDTT công khai thừa nhận đang theo đuổi
5
chương trình phát triển hạt nhân của mình bất chấp việc Mỹ nhân danh
chống khủng bố, liệt họ vào “trục ma quỷ” và có khả năng trở thành đối
tượng bị Mỹ “đánh đòn phủ đầu” sau Iraq. Cuộc thương lượng 6 bên bao
gồm : Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, CHDCND Triều Tiên, Trung Quốc và Nga đã
tiền hành nhiều lần song không đạt được kết quả cụ thể nào, tất cả đều tỏ ra
bế tắc.
Sau các lần đàm phán 6 bên để tìm cách chấm dứt chương trình hạt nhân của
CHDCNDTT không thành công, các nhà quan sát cho rằng hòa bình, ổn
định ở khu vực Đông Bắc Á lại một lần nữa đứng trước một thách thức
nghiêm trọng khi bị mang ra đặt cược trong tính toán chiến lược của những
người chơi đầy quyết tâm chấp nhận mạo hiểm để đạt được mục đích của
mình.
2.1.2 Triều Tiên nóng như thế nào?
Nhìn lại lịch sử của bán đảo Triều Tiên ta thấy do vị trí địa lý đặc biệt là
nằm ở trung tâm khu vực Đông Bắc Á, nơi tập trung lợi ích của các nước lớn
như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, cho nên từ lâu vận mệnh của dân tộc
Triều Tiên thường bị rơi vào tầm ngắm của các nước lớn xa gần khi các
nước lớn tranh giành quyền kiểm soát lợi ích ở khu vực. Ngày nay Chiến
tranh lạnh đã kết thúc nhưng Triều Tiên là dân tộc có lẽ là duy nhất vẫn còn
bị chia cắt làm hai miền bởi di sản của Chiến tranh lạnh trong khi đó hầu hết
các nước trên thế giới đều tập trung vào mục tiêu phát triển kinh tế quốc gia
và hội nhập khu vực, ra sức giành vị trí xứng đáng trong trật tự thế giới mới.
Tình hình trên đem lại thuận lợi cho an ninh khu vực nhưng dường như
không thuận lợi cho CHCDND Triều Tiên.