Ti u lu n ngôn ngề ậ ữ
M C L CỤ Ụ
M C L CỤ Ụ Trang 2
Ph n I:ầM Đ UỞ Ầ Trang 3
Ch ng I:ươ Đ C TÍNH C A NGÔN NG V I T CÁCHẶ Ủ Ữ Ớ Ư
LÀ CH T LI U C A NGH THU T VĂNẤ Ệ Ủ Ệ Ậ Trang 3
1.Tình ph bi n, toàn dânổ ế Trang 3
2.Tín hi u ngôn ng là tín hi u mang nghĩaệ ữ ệ Trang 4
3.Tính võ đoán Trang 4
4.Tính hình tuy nế Trang 7
5.Tính bi u c mể ả Trang 7
Ch ng II:ươ NH NG U TH VÀ H N CH C A CH TỮ Ư Ế Ạ Ế Ủ Ấ
LI U NGÔN NG KHI XÂY D NG TÁCỆ Ữ Ự
PH M VĂNẨ Trang 9
I. u thƯ ế Trang 9
II.H n chạ ế Trang 11
Ph n III:ầK T LU NẾ Ậ Trang 13
TH M C THAM KH OƯ Ụ Ả Trang 14
Ph n I:ầ M Đ UỞ Ầ
Trang 1
Ti u lu n ngôn ngề ậ ữ
Hình t ng ngh thu t không bao gi t n t i m t cách chung chung,ượ ệ ậ ờ ồ ạ ộ
tr uừ t ng mà luôn g n li n v i m t ch t li u c th . Tính ch t đ c tr ngượ ắ ề ớ ộ ấ ệ ụ ể ấ ặ ư
c a m t lo i hình ngh thu t g n li n v i đ c đi m và kh năng ngh thu tủ ộ ạ ệ ậ ắ ề ớ ặ ể ả ệ ậ
c a ch t li u dùng làm c s cho ngh thu t đó. M t tác ph m âm nh củ ấ ệ ơ ở ệ ậ ộ ẩ ạ
đ c t o nên t s ph i h p nh ng n t nh c, màu s c là ch t li u c b nượ ạ ừ ự ố ợ ữ ố ạ ắ ấ ệ ơ ả
c a ngh thu t h i ho … Và văn h c l y ngôn t làm ch t li u xây d ng tácủ ệ ậ ộ ạ ọ ấ ừ ấ ệ ự
ph m. Chính vì v y s không hi u đ c đ c tr ng c a văn h c n u b quaẩ ậ ẽ ể ượ ặ ư ủ ọ ế ỏ
đ c tr ng c a ch t li u ngôn ng . M i quan h gi a hình t ng và ch t li uặ ư ủ ấ ệ ữ ố ệ ữ ượ ấ ệ
không ph i là s k t h p b ngoài mà là s thâm nh p, xuyên th u vào nhau,ả ự ế ợ ề ự ậ ấ
là ph ng th c t n t i c a hình t ng… ươ ứ ồ ạ ủ ượ Ng i ườ ngh sĩ ngay khi sáng tác đãệ
d a trên các kh năng c a ch t li u. Nhà ự ả ủ ấ ệ điêu kh c t duy b ng hình kh i,ắ ư ằ ố
nh c sĩ t duy b ng âm s c. ạ ư ằ ắ Cũng nh v y,ư ậ nhà văn không th t duy bênể ư
ngoài các kh năng ngh thu t c a ngôn t . ả ệ ậ ủ ừ
V i khuôn kh có h n c a bài t p ti u lu n này, chúng tôi xin d ng l iớ ổ ạ ủ ậ ề ậ ừ ạ
vi c tìm hi u hai v n đ : ở ệ ề ấ ề “Đ c tính c a ngôn ng v i t cách là ch t li uặ ủ ữ ớ ư ấ ệ
c a ngh thu t văn ch ng và nh ng u th và h n ch c a c a ch t li uủ ệ ậ ươ ữ ư ế ạ ế ủ ủ ấ ệ
ngôn ng khi xây d ng tác ph m văn ch ng”.ữ ự ẩ ươ
Trang 2
Ti u lu n ngôn ngề ậ ữ
Ph n II:ầ N I DUNGỘ
Ch ng I:ươ Đ C TÍNH C A NGÔN NG V I T CÁCH LÀ CH TẶ Ủ Ữ Ớ Ư Ấ
LI U C A NGH THU T VĂNỆ Ủ Ệ Ậ
1.Tình ph bi n, toàn dân: ổ ế
Nh chúng ta đ u bi t, ngôn ng là m t công c mang tính toàn dân,ư ề ế ữ ộ ụ
ph c p cao. M i ng i, không phân bi t l a tu i, gi i tính, ngh nghi p…ổ ậ ọ ườ ệ ứ ổ ớ ề ệ
đ u s d ng ngôn ng làm ph ng ti n giao ti p, t duy, nh n th c… hàngề ử ụ ữ ươ ệ ế ư ậ ứ
ngày c a mình. Đó là tài s n chung c a xã h i và ai cũng có kh năng s h u.ủ ả ủ ộ ả ở ữ
S d ng ngôn ng làm ch t li u xây d ng tác ph m văn ch ng, ngôn ngử ụ ữ ấ ệ ự ẩ ươ ữ
trong tác ph m văn ch ng cũng mang đ c tính ph bi n, toàn dân này. Doẩ ươ ặ ổ ế
v y, văn ch ng d đ n v i m i ng i, d lĩnh h i ậ ươ ễ ế ớ ọ ườ ễ ộ và sáng t o.ạ
Ch t li u ngôn ng đi vào tác ph m văn ch ng đ u đ c ch n l c,ấ ệ ữ ẩ ươ ề ượ ọ ọ
tinh luy n. Tuy nhiên, đi u quan tr ng là ệ ề ọ ch t li u ngôn ngấ ệ ữ đ c tinh luy nượ ệ
ho c bi n đ i theo chính nh ng quy t c, ph ng th c trong ngôn ng hàngặ ế ổ ữ ắ ươ ứ ữ
ngày. Chúng ta có th l y m t s ví d c th nh : Nh ng ngôn ng hàngể ấ ộ ố ụ ụ ể ư ữ ữ
ngày nh cún con, th con… có th dùng đ ng òi m n ng đ a con c aư ỏ ể ể ư ẹ ự ứ ủ
mình. Và đi vào văn h c là nh ng l i ca dao ng t ngào:ọ ữ ờ ọ
“ Cái cò mày ng cho ng anủ ơ
M mày đi c y đ ng xa ch a v ”ẹ ấ ườ ư ề
Rõ ràng, hình nh con cò không có gì là xa l v i m i ng i dân Vi t Nam.ả ạ ớ ỗ ườ ệ
Và nh v y, ư ậ hình nh con còả đi vào trong văn h c, v i ph ng th c n d ,ọ ớ ươ ứ ẩ ụ
ng i đ c ườ ọ có thể d dàng liên t ng và hi u đ c cách g i âu y m nh ngễ ưở ể ượ ọ ế ữ
em bé nh …ỏ
Trang 3
Ti u lu n ngôn ngề ậ ữ
Nh v y, có th kh ng đ nh ngôn ng văn ch ng có giá tr ngh thu tư ậ ể ẳ ị ữ ươ ị ệ ậ
r t rõ nh ng không cách bi t v i ngôn ng sinh ho t thông th ng, m i sấ ư ệ ớ ữ ạ ườ ọ ự
chuy n hoá v i t cách là các bi n pháp ngh thu t đ u có c s trong ngônể ớ ư ệ ệ ậ ề ơ ở
ng ữsinh ho tạ thông th ng. Đi u này giúp ngôn ng văn ch ng g n gũi v iườ ề ữ ươ ầ ớ
m i ng i và t o đ c hi u qu nh t đ nh trong ti p nh n và sáng t o.ọ ườ ạ ượ ệ ả ấ ị ế ậ ạ
2. Tín hi u ngôn ng là tín hi u mang nghĩa:ệ ữ ệ
Ch t li u ngôn ng là m t ch t li u ch a đ ng n i dung, ý nghĩa.ấ ệ ữ ộ ấ ệ ứ ự ộ
Ngôn ng khi đ c s d ng đ sáng t o ngh thu t đã là m t ph ng ti nữ ượ ử ụ ể ạ ệ ậ ộ ươ ệ
đ bi u hi n ý nghĩa. M i tín hi u ngôn ng nh t luôn luôn có hai m tể ể ệ ỗ ệ ữ ư ừ ặ
hình th c và n i dung. Các ch t li u c a các ngành ngh thu t khác nhứ ộ ấ ệ ủ ệ ậ ư
đ ng, th ch cao… b n thân nó không mang nghĩa. Ngh thu t múa l y vócồ ạ ả ệ ậ ấ
dáng c th , đ ng tác, các b ph n c th đ xây d ng các đi u múa, nh ngơ ể ộ ộ ậ ơ ể ể ự ệ ư
b n thân các đ ng tác hay b ph n c th này không mang nghĩa. Khi Xuânả ộ ộ ậ ơ ể
Di u di n t các b c đi c a th i gian trong Đây mùa thu t i:ệ ễ ả ướ ủ ờ ớ “ Trong v nườ
s c đ rũa màu xanh”ắ ỏ . Khi đ c câu th ta có th hình dung ra b c chuy nọ ơ ể ướ ể
t vi c a th i gian th hi n qua s c ế ủ ờ ể ệ ắ lá. Khi tách t ng t trong câu th , b nừ ừ ơ ả
thân các t đó đ u mang nghĩa. Đi u này giúp cho các ừ ề ề tín hi u ngôn ng khiệ ữ
đi vào tác ph m ngôn ng đ c hi n th c hóa và d dàng chuy n thành cácẩ ữ ượ ệ ự ễ ể
tín hi u th m m .ệ ẩ ỹ
3. Tính võ đoán:
Theo Saussure, quan h hai m t c a tín hi u ngôn ng : Cái bi u hi nệ ặ ủ ệ ữ ể ệ
và cái đ c bi u hi n không có lý do, nghĩa là không có m i quan h t tượ ể ệ ố ệ ấ
y u, gi a hai m t này ch có m i quan h do quy c c a xã h i, do v yế ữ ặ ỉ ố ệ ướ ủ ộ ậ
ngôn ng mang tính võ đoán. Trong th c t , tính võ đoán có nhi u m c đữ ự ế ể ứ ộ
bi u hi n khác nhau, m c đ cao nh t là nh ng t thu c l p t v ng c b n.ể ệ ứ ộ ấ ữ ừ ộ ớ ừ ự ơ ả
Trang 4
Ti u lu n ngôn ngề ậ ữ
M c đ th p là các thán t - nh ng t ghi l i âm thanh mà con ng i phát raứ ộ ấ ừ ữ ừ ạ ườ
khi mu n b c l m t c m xúc nào đó: ố ộ ộ ộ ả A, ô, ái chà... Các t t ng thanh: ừ ượ mẦ
m, róc rách… Tính quy c n i rõ h n nh ng t đ c c u t o phái sinh,ầ ướ ổ ơ ở ữ ừ ượ ấ ạ
đ i v i Ti ng Vi t là nh ng t láy ho c t ghép nh xe máy, xe đ p…ố ớ ế ệ ữ ừ ặ ừ ư ạ
Nh ng t chuy n nghĩa: Nghĩa đen mang tính võ đoán, v i nghĩaữ ừ ể ớ
chuy n m i quan h đó m t ph n có lý do. Ví d t láy ể ố ệ ộ ầ ụ ừ “n ng n c”ồ ặ ch vỉ ề
mùi v h n m c bình th ng, khi ta dùng trong câu : ị ơ ứ ườ “Gi ng khê ọn ng n cồ ặ ”
nh m bi u hi n m t gi ng nói v i t t c âm s c, cách s d ng ngôn t …ằ ể ệ ộ ọ ớ ấ ả ắ ử ụ ừ
không đ c nh m c bình th ng.ượ ư ứ ườ
Chính vì v yậ, tính võ đoán c a tín hi u ngôn ng ủ ệ ữ đã làm cho ngôn ngữ
tr thành m t ch t li u m m d o, linh ho t, luôn chuy n hoá đ bi u hi nở ộ ấ ệ ề ẻ ạ ể ể ể ệ
n i dung ý nghĩa vô cùng phong phú ộvà ph c t p c a con ng i. Khi đi vàoứ ạ ủ ườ
tác ph m văn h c, c hai ph ng di n cái bi u hi n và cái đ c bi u hi nẩ ọ ả ươ ệ ể ệ ượ ể ệ
đ u có th thay đ i đ ph c v cho m c đích ngh thu t. ề ể ổ ể ụ ụ ụ ệ ậ
Cái bi u hi n là hình th c âm thanhể ệ ứ , v a ph i c đ nh đ tr thànhừ ả ố ị ể ở
ph ng ti n chung c a xã h i nh ng v a bi n đ i tuỳ thu c vào ng c nh.ươ ệ ủ ộ ư ừ ế ổ ộ ữ ả
Trong Vi t B c c a T H u: ệ ắ ủ ố ữ “Mình đi, mình l i nh mình”ạ ớ thì mình 1 và
mình 2 là ch ng , mình 3 là b ng cho đ ng t nh . Không ch ng i dânủ ữ ổ ữ ộ ừ ớ ỉ ườ
Vi t B c nh ng i v xuôi mà b n thân ng i v xuôi cũng quy n luy n,ệ ắ ớ ườ ề ả ườ ề ế ế
cũng thi t tha, cũng trân tr ng, cũng nh v ế ọ ớ ề “mình” trong nh ng tháng ngàyữ
Vi t B c. Câu th vì th mà th m thía, xúc đ ng h n. V ph ng di n tuở ệ ắ ơ ế ấ ộ ơ ề ươ ệ
tử?, bi u hi n các s c thái tính c m, đ đ t đ c hi u qu giao ti p cao,ể ệ ắ ả ể ạ ượ ệ ả ế
hình th c âm thanh c a ti ng Vi t v n có th đ c bi n đ i b ng cách táchứ ủ ế ệ ẫ ể ượ ế ổ ằ
âm ti t, chen các y u t khác vào gi a:ế ế ố ữ
“Đi đâu mà v i mà vàngộ
Mà v p ph i đá mà quàng ph i dây”ấ ả ả
Trang 5