Tìm hiểu các thông số kỹ thuật của loa
Nhiều thông số quan trọng ảnh hưởng trực tiếp và cần được quan tâm kỹ lưỡng khi
đánh giá chất lượng loa.
Giống như nhiều thiết bị công nghệ như máy tính, máy ảnh..., loa cũng có khá nhiều thông số kỹ
thuật quan trọng, mang tính chất quyết định đến chất lượng. Tuy nhiên, sự phức tạp về bản chất
vật lý của các thông số này thường gây khó khăn cho người dùng phổ thông khi mua sắm hoặc
đánh giá loa.
Việc tìm hiểu các thông số kỹ thuật loa giúp người dùng hiểu rõ hơn về tính năng, vận hành và
giá trị của mỗi hệ thống loa. Dưới đây là một số giải thích đơn giản về các thông số chính của
thiết bị này.
Kích thước lớn là một ưu điểm cần có của các loa cao cấp. (Ảnh: Diyaudio).
Bước đầu tiên bao quát và dễ thực hiện nhất khi đánh giá một loa qua các con số là xác định kích
thước loa. Nhìn chung, loa to và nặng cho chất lượng âm thanh tốt hơn loa nhỏ, nhẹ hơn. Loa
con càng lớn tạo càng nhiều bass hơn, nhưng độ lớn thùng loa và ma trận bên trong cũng là yếu
tố quyết định đến chất lượng/số lượng bass.
Một hệ thống bốn loa con 3 inch cùng đảm nhận dải âm trầm có thể cho vẻ ngoài ấn tượng,
nhưng thường không cho âm trầm chắc, rộng, và chân thật như một loa con 6 inch trong một
chiếc thùng loa lớn hơn. Xem như bỏ qua yếu tố lệch pha phổ biến giữa các loa con và thiết kế
đối xứng của mỗi loa cụ thể.
Biểu đồ thể hiện khả năng đáp ứng của loa ở các dải tần. (Ảnh: Harmonycentral).
Thông số được quan tâm hàng đầu đối với người dùng phổ thông là dải tần đáp ứng. Về lý
thuyết, thông số này xác định độ động của loa thông qua khả năng tái tạo âm thanh thuộc dải tần
tương ứng. Ví dụ, một loa với dải tần đáp ứng 30 Hz – 20 kHz có khả năng trình diễn âm bass
xuống đến 30 Hz và âm cao lên đến ngưỡng nghe trung bình của con người, 20 kHz.
Có khá nhiều yếu tố khách quan ảnh hưởng đến chỉ số này, trong đó có thể kể đến khoảng cách
giữa loa và thiết bị đo, độ lớn phòng, hướng đo, tính chất của âm đươc đo, âm lượng,… Theo đó,
việc đánh giá loa qua chỉ số này là rất phức tạp bởi không có một quy chuẩn chung giữa các nhà
sản xuất loa. Vì vậy, nhiều audiophile xem đây là chỉ số tham khảo một cách tương đối, tùy
thuộc vào độ tin cậy của quá trình đo đạc được nhà sản xuất thực hiện.
Loa kèn Grande Castine có độ nhạy lên đến 106dB. (Ảnh: Badeo).
Thông số đáng quan tâm và cũng khá trừu tượng tiếp theo là độ nhạy của mỗi loa. Độ nhạy có
đơn vị đo là dB/watt/m (với loa có trở kháng 8 ohm). Ví dụ, một loa có độ nhạy 90 dB, công suất
đầu vào 1W, ở tại vị trí đo cách loa 1m, loa phát ra âm thanh có mức cường độ âm 90 dB.
Thông số này đặc biệt quan trọng khi phối ghép ampli với loa. Có một công thức dễ nhớ là công
suất ampli gấp 10 lần, mức cường độ âm tăng 10 dB và âm thanh sẽ lớn gấp đôi. Ví dụ, loa độ
nhạy 90 dB trên. Bộ loa này chỉ cần 1W để đạt mức cường độ âm 90 dB, cần 10W để đạt mức
100 dB (âm thanh lớn gấp đôi), 100W để đạt mức 110 dB (âm thanh lớn gấp bốn lần), và cần
1.000W để đạt mức 120 dB (âm thanh lớn gấp tám lần).
Độ nhạy phản ánh âm lượng có thể đạt được của loa với một công suất ampli cụ thể mà không
ảnh hưởng lớn đến chất lượng âm thanh.