Tình Yêu Và Môn Lôgic Max Shulman
Tình Yêu Và Môn Lôgic
Tác giả: Max Shulman
Thể loại: Truyện Ngắn
Website: http://motsach.info
Date: 30-October-2012
Tôi cần Polli. Xin cho phép tôi nhấn mạnh rằng về bản chất, ham muốn của tôi không phải là
cảm tính. Tất nhiên đó là một cô gái luôn gợi lên nhiều tình cảm, nhưng tôi thuộc số những
người đặt trái tim dưới sự kiểm soát của lý trí. Tôi ham muốn Polli là về mặt lý tính. Tôi là sinh
viên năm thứ nhất khoa Luật. Vài năm nữa tôi sẽ hành nghề luật sư. Tôi nhận thức rõ rằng đối
với sự nghiệp một luật sư, việc biết cách chọn vợ đúng đắn là hết sức quan trọng. Tôi nhận thấy
các luật sư thành đạt ai cũng đều lấy những phụ nữ xinh đẹp, kiều diễm, có học vấn kha khá.
Polli hoàn toàn đáp ứng những yêu cầu ấy, ngoại trừ một điểm. Nàng xinh đẹp. Nàng kiều diễm.
Cung cách xử sự của nàng không chê vào đâu được. Chỉ có điều trình độ học vấn của nàng
không cao. Ngược lại là khác. Nhưng tôi hy vọng dưới sự hướng của tôi, nàng sẽ thông minh lên.
Trong bất cứ trường hợp nào cũng nên thử xem sao. Bởi làm cho một cô gái ngốc nghếch xinh
đẹp trở thành thông minh dễ hơn là làm cho một cô gái thông minh xấu xí trở thành xinh đẹp.
Cuộc hẹn hò đầu tiên của tôi với Polli thuần tuý mang tính chất thăm dò. Tôi phải xác định xem
tôi cần bỏ ra bao nhiêu công sức để nâng trí tuệ nàng lên đến mức tôi đề ra. Thoạt tiên tôi mời
nàng đi ăn. “Tuyệt, bữa ăn hết ý” nàng nói khi chúng tôi ra khỏi nhà hàng. Sau đó tôi dẫn nàng
đi xem phim. “Tuyệt, bộ phim thật là cực kỳ”, - nàng nói khi chúng tôi ra khỏi rạp chiếu bóng.
Rồi tôi đưa nàng về nhà. “Tuyệt, buổi tối hôm nay thú vị quá” - nàng kết luận. Tôi trở về phòng
mình mà lòng nặng trĩu. Tôi hiểu rằng tôi đã đơn giản hoá nhiệm vụ của mình. Polli chẳng có
học vấn gì cả, và tôi quyết định trước hết phải dạy nàng suy nghĩ cái đã. Nhiệm vụ lớn lao ấy
khiến tôi phát hoảng, và tôi đã định nhường quách nàng cho Pity, anh chàng vẫn theo đuổi
nàng, nhưng bỗng tôi lại chợt nhớ tôi vẻ đẹp mê hồn của Polli, thế là tôi bèn quyết định thử sức
lần nữa. Trong việc này tôi rất có bài bản, cũng như trong tất cả những việc tôi đã từng làm. Tôi
quyết định sẽ huấn luyện nàng một “cua” môn lôgic học. Thật may là tôi vừa học xong môn
này, nên tất cả các ví dụ tôi đều rất sẵn.
- Polli, - tôi nói trong cuộc hẹn hò sau, - hôm nay chúng mình sẽ đến quán Noll nhé (quán này ở
trong “thị trấn đại học” và là nơi hẹn hò của các cặp trai gái) để trò chuyện với nhau.
- Thế thì thích quá, - nàng đáp.
Nói gì thì nói, nhưng đúng là không có cô gái nào dễ chịu hơn nàng. Chúng tôi tới quán Noll,
ngồi dưới cây sồi cổ thụ, và nàng nhìn tôi, vẻ dò hỏi:
- Chúng ta sẽ trò chuyện về điều gì?
Trang 1/6 http://motsach.info
Tình Yêu Và Môn Lôgic Max Shulman
- Về môn lôgic.
Nàng im lặng một phút, rồi nghĩ ngay rằng đề tài này rất thú vị.
- Tuyệt diệu, - nàng nói.
- Lôgic học, - tôi hắng giọng và mở đầu, - là khoa học về cách suy nghĩ. Trước khi học cách suy
nghĩ cho đúng, chúng ta phải hiểu mấy lối nguỵ biện khái quát của môn lôgic. Đó chính là câu
chuyện hôm nay của chúng ta.
- Hoan hô! - nàng reo lên và vỗ tay đôm đốp.
Tôi nhăn mặt lại, nhưng vẫn nói tiếp.
- Trước hết, chúng ta hãy xét lời nguỵ biện có tên là "nói đơn giản".
- Hay quá, - nàng khích lệ.
- "Nói đơn giản" là cách lập luận dựa trên lối khái quát thiếu phẩm chất. Ví dụ: luyện tập thể dục
thể thao là tốt, do đó, ai cũng phải luyện tập.
- Em đồng ý, - Polli nghiêm trang nói.
- Luyện tập củng cố sức khoẻ và đem lại nhiều cái lợi khác. Polli, - tôi âu yếm nói, - cách lập
luận ấy là nguỵ biện. Luyện tập là tốt là một khái quát thiếu phẩm chất. Ví dụ, đối với người yếu
tim thì luyện tập thể thao có thể là xấu chứ không phải là tốt. Nhiều người bị bác sĩ cấm luyện
tập. Ta phải nâng cao phẩm chất cho lời khái quát. Ta phải nói luyện tập nói chung là tốt, hoặc:
luyện tập là tốt đối với đa số. Em hiểu chưa?
- Chưa, - nàng thú thật - Nhưng nghe hay tuyệt. Anh nói nữa đi!
- Tốt nhất là em hãy để cho cái ống tay áo của anh được yên, - tôi bảo nàng và nói tiếp - Bây
giờ chúng ta hãy xét lời nguỵ biện có tên gọi là khái quát vội vã. Em hãy lắng nghe nhé! Em
không nói được tiếng Pháp. Do vậy, anh rút ra kết luận rằng không ai ở đâu nói được tiếng
Pháp.
- Thật hả anh? - Polli ngạc nhiên.
Tôi nén cơn bực bội và nói tiếp:
- Polli, đó chính là nguỵ biện mà. Sự khái quát được thực hiện quá nhanh. Quá ít những trường
hợp riêng lẻ, nên có thể kết luận như vậy.
- Anh còn có những nguỵ biện nữa chứ? - Polli hỏi, vẻ quan tâm.
- Nghe thích hơn là đi nhảy đấy. Tôi cố kiềm chế nỗi tuyệt vọng. Tôi cảm thấy tôi sẽ thất bại với
cô gái này, thất bại cay đắng. Nhưng nghĩ rằng mình sẽ là kẻ hèn nếu bỏ cuộc, tôi nói tiếp:
- Bây giờ đến Post Hoc (hai từ mở đầu của châm ngôn Latin: sau đó, do vậy, do đó). Em nghe
nhé: chúng ta sẽ không rủ Bill cùng đi pique-nique. Vì lần nào rủ nó đi, trời cũng mưa.
- Em biết một đứa nữa cũng như thế đấy, - nàng kêu lên. - Đó là con bé Iula. Hễ cứ rủ nó đi
pique- nique...
Trang 2/6 http://motsach.info
Tình Yêu Và Môn Lôgic Max Shulman
- Polli, - tôi ngắt lời nàng. - Đó là nguỵ biện. Iula không gây ra mưa. Cô ấy không liên quan gì
đến chuyện trời mưa cả. Em đã phạm vào lập luận Post Hoc, nếu em đổ tại Iula.
Buổi tối hôm sau, ngồi với nàng dưới gốc xoài, tôi nói:
- Lối nguỵ biện hôm nay của chúng ta có tên là “vì thương cảm”. Nàng có vẻ hồi hộp, thú vị.
- Em lắng nghe nhé, - tôi nói. - Một người đi xin việc. Khi ông chủ hỏi anh ta thạo nghề gì, anh
ta trả lời rằng ở nhà anh ta có một cô vợ và sáu đứa con nhỏ, vợ thì tàn tật ốm yếu, lũ trẻ ăn đói,
mặc rách, trong nhà không có lấy một cái giường, trong kho không còn một hòn than, mà màu
đông sắp tới rồi.
Mấy giọt nước mắt lăn trên đôi má hồng của Polli.
- Ôi, thật khủng khiếp, thật tội nghiệp, - nàng bật khóc.
- Ừ, thật khủng khiếp, - tôi tán thành.
- Chỉ có điều đó không phải là lập luận. Bởi người đến xin việc không trả lời ông chủ về chuyện
nghề nghiệp, mà lại cố gây lòng thương cảm ở ông ta.
- Anh có khăn mùi soa không? - Polli thỏ thẻ.
- Tiếp theo, - tôi nói bằng giọng thật nghiêm chỉnh, - chúng ta sẽ xem xét lối nguỵ biện so sánh
nhầm. Ví dụ: sinh viên nên được cho phép nhìn vào sách giáo khoa trong lúc thi cử. Vì bác sĩ
ngoại khoa được tia rơn-ghen hỗ trợ thêm khi tiến hành các ca mổ, luật sư được dùng các tài liệu
giúp đỡ họ khi xét xử ở toà, kỹ sư có các bản vẽ giúp thêm khi họ xây nhà. Vậy tại sao sinh viên
lại không được nhìn vào sách giáo khoa khi làm bài thi?
- Đúng quá, đúng quá, - nàng nói rất nhiệt tình. - Chưa bao giờ em được nghe ý tưởng nào cực
kỳ đến thế.
- Polli, - tôi bực bội nói - Lập luận ấy hoàn toàn không đúng. Bác sĩ, luật sư, kỹ sư không cần
phải được kiểm tra kiến thức, còn sinh viên lại cần. Các tình huống hoàn toàn khác nhau, không
thể đem so sánh.
- Nhưng dù sao em vẫn cho rằng đó là một ý tưởng tuyệt diệu, - Polli nói.
- Chỉ nói linh tinh, - tôi cằn nhằn rồi vội vàng tiếp tục.
- Chúng ta hãy thử tìm hiểu lối nguỵ biện giả thiết với sự thật.
- Nghe khoái cả các lỗ tai, - Polli nói.
- Em hãy nghe đây: nếu bà Curie không đặt một đoạn phim nhựa vào chiếc hộp đựng một chất
có chứa Uran, thì ngày nay thế giới vẫn chưa biết gì về phóng xạ.
- Đúng vậy, đúng thế, - Polli tán thành. Anh đã xem bộ phim đang chiếu ở rạp bên cạnh nhà em
chưa? Hay hết ý. Chàng diễn viên Pijin ấy quả là miễn chê. Em mê chàng ta lắm.
- Nếu em quên đi, dù chỉ một phút, cái anh chàng Pijin ấy, - tôi nói, giọng lạnh băng, - thì anh
sẽ giải thích được cho em rõ rằng lời khẳng định kia là nguỵ biện. Nếu không khám phá ra chất
Trang 3/6 http://motsach.info