BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN
MỘT SỐ PHÉP BIẾN ĐỔI
TRÊN TAM GIÁC
Chuyên ngành: Phương pháp Toán sơ cấp
Mã số: 60.46.01.13
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Đà Nẵng – Năm 2016
Công trình được hoàn thành tại ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Người hướng dẫn khoa học: TS. TRỊNH ĐÀO CHIẾN
Phản biện 1: TS. CAO VĂN NUÔI
Phản biện 2: PGS. TS. HUỲNH THẾ PHÙNG
Luận văn đã được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
thạc sĩ Khoa học chuyên ngành Phương pháp Toán sơ cấp tại Đại học
Đà Nẵng vào ngày 13 tháng 8 năm 2016.
Tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng
1
M— (cid:30)(cid:134)U
1. L(cid:254) do ch(cid:229)n (cid:31)• t(cid:160)i
Tam gi¡c l(cid:160) kh¡i ni»m quen thuºc v(cid:160) quan tr(cid:229)ng trong ch(cid:247)(cid:236)ng tr…nh To¡n
phŒ th(cid:230)ng.
C¡c t(cid:160)i li»u nghi¶n cøu c¡c v§n (cid:31)• li¶n quan (cid:31)‚n tam gi¡c cho (cid:31)‚n nay (cid:31)¢
r§t phong ph(cid:243), (cid:31)Æi h(cid:228)i nhœng c(cid:230)ng tr…nh nghi¶n cøu sau ph£i vła k‚ thła c¡c
c(cid:230)ng tr…nh tr(cid:247)(cid:238)c (cid:31)(cid:226), vła ph£i (cid:31)• c“p nhœng v§n (cid:31)• chuy¶n s¥u h(cid:236)n, v(cid:238)i mºt
l(cid:190)nh v(cid:252)c h(cid:181)p n(cid:160)o (cid:31)(cid:226) v• tam gi¡c. Tuy nhi¶n, mºt sŁ v§n (cid:31)• d(cid:247)(cid:238)i (cid:31)¥y v• tam
gi¡c, cÆn (cid:31)(cid:247)æc (cid:31)• c“p kh¡ ‰t:
- C¡c ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ g(cid:226)c cıa tam gi¡c.
- C¡c ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ c⁄nh cıa tam gi¡c.
- (cid:129)p d(cid:246)ng mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi tr¶n tam gi¡c (cid:31)” t⁄o ra c¡c b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i.
Lu“n v«n s‡ (cid:31)• c“p (cid:31)‚n ba v§n (cid:31)• tr¶n, gi(cid:243)p ta c(cid:226) th” gi£i (cid:31)(cid:247)æc mºt sŁ l(cid:238)p
c¡c b(cid:160)i to¡n li¶n quan (cid:31)‚n tam gi¡c ho(cid:176)c s¡ng t¡c (cid:31)(cid:247)æc nhi•u (cid:31)flng thøc, b§t
(cid:31)flng thøc kh¡c nhau tł mºt (cid:31)flng thøc, b§t (cid:31)flng thøc (cid:31)¢ bi‚t.
Do (cid:31)(cid:226), vi»c nghi¶n cøu c¡c ph†p bi‚n (cid:31)Œi tr¶n tam gi¡c l(cid:160) cƒn thi‚t, c(cid:226) (cid:254)
ngh(cid:190)a khoa h(cid:229)c, mang t‰nh th(cid:252)c ti„n v(cid:160) ph(cid:242) hæp v(cid:238)i chuy¶n ng(cid:160)nh Ph(cid:247)(cid:236)ng
ph¡p To¡n s(cid:236) c§p.
2. M(cid:246)c ti¶u nghi¶n cøu
Lu“n v«n s‡ (cid:31)• c“p (cid:31)‚n mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi tr¶n tam gi¡c v(cid:160) ¡p d(cid:246)ng ch(cid:243)ng
(cid:31)” gi£i mºt sŁ d⁄ng to¡n li¶n quan (cid:31)‚n tam gi¡c, mºt sŁ d⁄ng to¡n tŒng hæp,
l(cid:160) (cid:31)• thi trong c¡c k(cid:253) thi ch(cid:229)n h(cid:229)c sinh gi(cid:228)i c¡c n(cid:247)(cid:238)c, khu v(cid:252)c, Olympic to¡n
quŁc t‚.
Lu“n v«n c(cid:244)ng s‡ (cid:31)• xu§t mºt sŁ b(cid:160)i t“p t(cid:252) s¡ng t¡c, nh‹m ph(cid:246)c v(cid:246) cho
c(cid:230)ng t¡c gi£ng d⁄y v(cid:160) b(cid:231)i d(cid:247)(cid:239)ng h(cid:229)c sinh gi(cid:228)i (cid:240) phŒ th(cid:230)ng, (cid:31)(cid:176)c bi»t (cid:31)Łi v(cid:238)i h»
chuy¶n To¡n.
3. (cid:30)Łi t(cid:247)æng v(cid:160) ph⁄m vi nghi¶n cøu
- (cid:30)Łi t(cid:247)æng nghi¶n cøu: Mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi tr¶n tam gi¡c.
- Ph⁄m vi nghi¶n cøu: Thuºc chuy¶n ng(cid:160)nh Ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p to¡n s(cid:236) c§p.
4. Ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p nghi¶n cøu
2
Tł c¡c t(cid:160)i li»u s(cid:247)u tƒm (cid:31)(cid:247)æc, d(cid:247)(cid:238)i s(cid:252) (cid:31)(cid:224)nh h(cid:247)(cid:238)ng cıa ng(cid:247)(cid:237)i h(cid:247)(cid:238)ng d¤n khoa
h(cid:229)c, lu“n v«n s‡ (cid:31)• c“p (cid:31)‚n mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi tr¶n tam gi¡c v(cid:160) c¡c ¡p d(cid:246)ng
cıa ch(cid:243)ng.
5. (cid:222) ngh(cid:190)a khoa h(cid:229)c v(cid:160) th(cid:252)c ti„n cıa (cid:31)• t(cid:160)i
V(cid:238)i m(cid:246)c (cid:31)‰ch nghi¶n cøu n¶u tr¶n, nºi dung cıa lu“n v«n l(cid:160) c(cid:226) (cid:254) ngh(cid:190)a khoa
h(cid:229)c, mang t‰nh th(cid:252)c ti„n v(cid:160) ph(cid:242) hæp v(cid:238)i chuy¶n ng(cid:160)nh Ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p To¡n s(cid:236)
c§p.
C(cid:226) th” sß d(cid:246)ng lu“n v«n nh(cid:247) l(cid:160) t(cid:160)i li»u tham kh£o cho gi¡o vi¶n, h(cid:229)c sinh
v(cid:160) b⁄n (cid:31)(cid:229)c quan t¥m (cid:31)‚n c(cid:230)ng t¡c b(cid:231)i d(cid:247)(cid:239)ng h(cid:229)c sinh gi(cid:228)i.
6. C§u tr(cid:243)c lu“n v«n
Ngo(cid:160)i phƒn m(cid:240) (cid:31)ƒu, k‚t lu“n v(cid:160) t(cid:160)i li»u tham kh£o, lu“n v«n (cid:31)(cid:247)æc chia
th(cid:160)nh 3 ch(cid:247)(cid:236)ng:
Ch(cid:247)(cid:236)ng 1. Ki‚n thøc chu'n b(cid:224)
Ch(cid:247)(cid:236)ng n(cid:160)y (cid:31)• c“p (cid:31)‚n nhœng ki‚n thøc c(cid:236) b£n, sß d(cid:246)ng cho nhœng ch(cid:247)(cid:236)ng
ti‚p theo nh(cid:247) Ph(cid:247)(cid:236)ng tr…nh h(cid:160)m Pexider; c¡c (cid:31)flng thøc, b§t (cid:31)flng thøc c(cid:236) b£n
trong tam gi¡c v(cid:160) B§t (cid:31)flng thøc Erdos-Mordell.
Ch(cid:247)(cid:236)ng 2. Ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n g(cid:226)c, c⁄nh tr¶n tam gi¡c v(cid:160) ¡p
d(cid:246)ng
Ch(cid:247)(cid:236)ng n(cid:160)y (cid:31)• c“p (cid:31)‚n mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ g(cid:226)c, c⁄nh tr¶n
tam gi¡c v(cid:160) ¡p d(cid:246)ng ch(cid:243)ng (cid:31)” tł mºt (cid:31)flng thøc ho(cid:176)c b§t (cid:31)flng thøc (cid:31)¢ bi‚t
li¶n quan (cid:31)‚n c¡c g(cid:226)c, c¡c c⁄nh cıa mºt tam gi¡c, ta c(cid:226) th” ¡p d(cid:246)ng k‚t qu£
(cid:31)(cid:226) (cid:31)¢ n¶u (cid:31)” s¡ng t¡c ra nhi•u b(cid:160)i to¡n kh¡ phong ph(cid:243). B(cid:160)i to¡n (cid:31)(cid:226) c(cid:226) th” c(cid:226)
nhi•u c¡ch gi£i, nh(cid:247)ng ‰t nh§t mºt c¡ch gi£i (cid:31)¢ (cid:31)(cid:247)æc t…m ra tł ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p
s¡ng t¡c b(cid:160)i to¡n n(cid:160)y.
Ch(cid:247)(cid:236)ng 3. Mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi kh¡c tr¶n tam gi¡c
Ch(cid:247)(cid:236)ng n(cid:160)y (cid:31)• c“p (cid:31)‚n vi»c ¡p d(cid:246)ng mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi kh¡c tr¶n tam
gi¡c, (cid:31)” tł B§t (cid:31)flng thøc (cid:31)¢ bi‚t (chflng h⁄n B§t (cid:31)flng thøc Erdos-Mordell) ta
t⁄o ra nhi•u b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i th” hi»n c¡c y‚u tŁ cıa tam gi¡c.
3
CH(cid:215)(cid:204)NG 1
KI(cid:152)N TH(cid:217)C CHU(cid:137)N B(cid:192)
Ch(cid:247)(cid:236)ng n(cid:160)y (cid:31)• c“p (cid:31)‚n nhœng ki‚n thøc c(cid:236) b£n, sß d(cid:246)ng cho nhœng ch(cid:247)(cid:236)ng
ti‚p theo.
K‰ hi»u (cid:52), (cid:52)i lƒn l(cid:247)æt l(cid:160) tam gi¡c ABC, AiBiCi (i = 0, 1, 2, 3). (cid:30)” thu“n ti»n, (cid:31)º l(cid:238)n c¡c g(cid:226)c øng v(cid:238)i c¡c (cid:31)¿nh Ai, Bi, Ci c(cid:244)ng (cid:31)(cid:247)æc k‰ hi»u t(cid:247)(cid:236)ng øng l(cid:160) Ai, Bi, Ci.
(cid:30)º d(cid:160)i c¡c c⁄nh cıa tam gi¡c: ai, bi, ci. (cid:30)(cid:247)(cid:237)ng cao øng v(cid:238)i c¡c c⁄nh: hai, hbi, hci. (cid:30)(cid:247)(cid:237)ng trung tuy‚n øng v(cid:238)i c¡c c⁄nh: mai, mbi, mci. B¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn ngo⁄i ti‚p v(cid:160) (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn nºi ti‚p: Ri v(cid:160) ri. B¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn b(cid:160)ng ti‚p: rai, rbi, rci. L§y M l(cid:160) mºt (cid:31)i”m n‹m trong tam gi¡c, ta k‰ hi»u:
Kho£ng c¡ch tł M (cid:31)‚n c¡c (cid:31)¿nh: Rai, Rbi, Rci. Kho£ng c¡ch tł M (cid:31)‚n c¡c c⁄nh: dai, dbi, dci. H…nh chi‚u cıa M l¶n c¡c c⁄nh: A1, B1, C1. Di»n t‰ch c¡c (cid:52)ABC, (cid:52)M BC, (cid:52)M CA, (cid:52)M AB lƒn l(cid:247)æt l(cid:160) S, Sa, Sb, Sc. TŒng ho¡n v(cid:224): (cid:80) a, (cid:80) Ra, ..... C(cid:246) th” l(cid:160): (cid:80) a = a + b + c, (cid:80) Ra = Ra + Rb + Rc, ....
1.1. PH(cid:215)(cid:204)NG TR(cid:156)NH H(cid:128)M PEXIDER
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.1. Nghi»m li¶n t(cid:246)c cıa Ph(cid:247)(cid:236)ng tr…nh h(cid:160)m Pexider l(cid:160):
, x ∈ R.
f (x) = ax + c1 + c2 g(x) = ax + c1 h(x) = ax + c2
4
1.2. C(cid:129)C (cid:30)(cid:143)NG TH(cid:217)C V(cid:128) B(cid:135)T (cid:30)(cid:143)NG TH(cid:217)C C(cid:204) B(cid:131)N TRONG TAM GI(cid:129)C
1.2.1. C¡c (cid:31)flng thøc c(cid:236) b£n trong tam gi¡c
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.2. ((cid:30)(cid:224)nh l‰ h(cid:160)m sŁ sin) Trong tam gi¡c ABC ta c(cid:226)
= = = 2R. a sin A b sin B c sin C
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.3. ((cid:30)(cid:224)nh l‰ h(cid:160)m sŁ c(cid:230)sin) Trong tam gi¡c ABC ta c(cid:226)
a2 = b2 + c2 − 2bc cos A,
b2 = c2 + a2 − 2ca cos B,
c2 = a2 + b2 − 2ab cos C.
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.4. (C¡c c(cid:230)ng thøc v• di»n t‰ch) Di»n t‰ch tam gi¡c ABC (cid:31)(cid:247)æc
t‰nh theo mºt trong c¡c c(cid:230)ng thøc sau
S = aha = chc 1 2 1 2
bc sin A = ca sin B = ab sin C = bhb = 1 2 1 2
1 2 1 2 = pr
=
abc 4R (cid:113) = p(p − a)(p − b)(p − c) (c(cid:230)ng thøc H¶-r(cid:230)ng).
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.5. (C¡c h» thøc l(cid:247)æng gi¡c c(cid:236) b£n) V(cid:238)i A, B, C l(cid:160) ba g(cid:226)c
cıa mºt tam gi¡c, ta lu(cid:230)n c(cid:226) c¡c h» thøc sau
cos cos . sin A + sin B + sin C = 4 cos (1.1) A 2 B 2 C 2
sin 2A + sin 2B + sin 2C = 4 sin A sin B sin C. (1.2)
cos A + cos B + cos C = 1 + 4 sin sin sin . (1.3) A 2 B 2 C 2
cos 2A + cos 2B + cos 2C = −1 − 4 cos A cos B cos C. (1.4)
tan A + tan B + tan C = tan A tan B tan C. (1.5)
5
1.2.2. C¡c b§t (cid:31)flng thøc c(cid:236) b£n v• g(cid:226)c v(cid:160) (cid:31)º d(cid:160)i c¡c c⁄nh trong
tam gi¡c
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.6. (C¡c b§t (cid:31)flng thøc l(cid:247)æng gi¡c c(cid:236) b£n) V(cid:238)i A, B, C l(cid:160)
ba g(cid:226)c cıa mºt tam gi¡c, ta lu(cid:230)n c(cid:226) c¡c b§t (cid:31)flng thøc sau
√
. 0 < sin A + sin B + sin C ≤ 3 (1.6)
2 < sin A + sin B + sin C ≤ 3 (1.7) , (tam gi¡c ABC nh(cid:229)n). √ 2, (tam gi¡c ABC t(cid:242)). (1.8)
2 < sin2 A + sin2 B + sin2 C ≤ , (tam gi¡c ABC nh(cid:229)n). (1.9) 3 2 √ 3 2 0 < sin A + sin B + sin C ≤ 1 + 9 4
(1.10) √
sin A. sin B. sin C ≤ 3 . (1.11) sin A + sin B + sin C ≥ sin 2A + sin 2B + sin 2C. 3 8 √
0 < sin A. sin B. sin C ≤ 3 . (1.12) 3 8
+ sin . 1 < sin (1.13) 3 2
≤ 1. (1.14) A 2 < sin2 A 2 B + sin 2 + sin2 B 2
C ≤ 2 + sin2 C 3 4 2 1 < cos2 A + cos2 B + cos2 C ≤ 3, (tam gi¡c ABC t(cid:242)). (1.15)
cos A. cos B. cos C ≤ . (1.16) 1 8
. −1 < cos A. cos B. cos C ≤ (1.17) 1 8
0 < cos A. cos B. cos C ≤ , (tam gi¡c ABC nh(cid:229)n). (1.18) √
2 < cos + cos + cos . (1.19) A 2 B 2 3 2 ≤ 3 √ (1.20)
+ sin + sin sin . (1.21) 1 8 C 2 tan A + tan B + tan C ≥ 3 (cid:19)2 (cid:18) B 2 A 2 C 2 3, (tam gi¡c ABC nh(cid:229)n). + cos2 C + cos2 B ≤ cos2 A 2 2 2
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.7. (B§t (cid:31)flng thøc v• c⁄nh tam gi¡c) C¡c sŁ d(cid:247)(cid:236)ng a, b, c
l(cid:160) (cid:31)º d(cid:160)i ba c⁄nh cıa tam gi¡c khi v(cid:160) ch¿ khi
|b − c| < a < b + c. (1.22)
a + b > c, b + c > a, c + a > b. (1.23) ho(cid:176)c
6
1.3. B(cid:135)T (cid:30)(cid:143)NG TH(cid:217)C ERDOS-MORDELL
BŒ (cid:31)• 1.1. Cho tam gi¡c ABC v(cid:160) M l(cid:160) (cid:31)i”m n‹m trong tam gi¡c. Khi (cid:31)(cid:226)
ta lu(cid:230)n c(cid:226) b§t (cid:31)flng thøc
db + dc. Ra ≥ b a c a
(cid:30)flng thøc x£y ra ((cid:30)TXR) khi M ∈ ha. BŒ (cid:31)• 1.2. Cho tam gi¡c ABC, M l(cid:160) (cid:31)i”m n‹m trong tam gi¡c v(cid:160) M (cid:48) l(cid:160)
(cid:31)i”m (cid:31)Łi xøng v(cid:238)i M qua ph¥n gi¡c AK. Khi (cid:31)(cid:226) ta lu(cid:230)n c(cid:226) b§t (cid:31)flng thøc
Ra ≥ dc + db. b a c a
(cid:30)flng thøc x£y ra khi M (cid:48) ∈ ha. (cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.8. (B§t (cid:31)flng thøc Erdos-Mordell) Cho tam gi¡c ABC v(cid:160) M
l(cid:160) (cid:31)i”m n‹m trong tam gi¡c. Khi (cid:31)(cid:226) ta lu(cid:230)n c(cid:226) b§t (cid:31)flng thøc
(1.24) Ra + Rb + Rc ≥ 2 (da + db + dc) .
(cid:30)flng thøc x£y ra khi (cid:52)ABC (cid:31)•u v(cid:160) M l(cid:160) tr(cid:252)c t¥m tam gi¡c ABC. (cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.9. Cho tam gi¡c ABC v(cid:160) M l(cid:160) (cid:31)i”m n‹m trong tam gi¡c. Khi (cid:31)(cid:226)
ta lu(cid:230)n c(cid:226) b§t (cid:31)flng thøc
(1.25) aRa + bRb + cRc ≥ 2 (ada + bdb + cdc) .
(cid:30)flng thøc x£y ra khi M l(cid:160) tr(cid:252)c t¥m tam gi¡c ABC. (cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.10. Cho tam gi¡c ABC v(cid:160) M l(cid:160) (cid:31)i”m n‹m trong tam gi¡c. Khi
(cid:31)(cid:226) ta lu(cid:230)n c(cid:226) b§t (cid:31)flng thøc
+ b + c ≥ 2(a + b + c). a (1.26) Ra da Rb db Rc dc
(cid:30)flng thøc x£y ra khi (cid:52)ABC (cid:31)•u v(cid:160) M l(cid:160) tr(cid:252)c t¥m tam gi¡c ABC. (cid:30)(cid:224)nh l‰ 1.11. V(cid:238)i x, y > 0, ta lu(cid:230)n c(cid:226) b§t (cid:31)flng thøc sau
(x + y)α ≥ xα + yα, α ≥ 1;
(1.27)
(x + y)α ≥ 2α−1(xα + yα), 0 < α ≤ 1.
7
CH(cid:215)(cid:204)NG 2
PH(cid:146)P BI(cid:152)N (cid:30)˚I B(cid:131)O TO(cid:128)N Y(cid:152)U T¨ G´C,
C(cid:132)NH TR(cid:150)N TAM GI(cid:129)C V(cid:128) (cid:129)P D(cid:214)NG
Ch(cid:247)(cid:236)ng n(cid:160)y (cid:31)• c“p (cid:31)‚n mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ g(cid:226)c, c⁄nh tr¶n
tam gi¡c v(cid:160) ¡p d(cid:246)ng ch(cid:243)ng (cid:31)” t⁄o ra nhi•u b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i kh¡ phong ph(cid:243). C¡c ki‚n thøc trong ch(cid:247)(cid:236)ng (cid:31)(cid:247)æc tham kh£o trong c¡c t(cid:160)i li»u [1] v(cid:160) [3].
2.1. PH(cid:146)P BI(cid:152)N (cid:30)˚I B(cid:131)O TO(cid:128)N Y(cid:152)U T¨ G´C TR(cid:150)N TAM GI(cid:129)C
2.1.1. Mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ g(cid:226)c tr¶n tam gi¡c
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.1. C¡c h(cid:160)m th(cid:252)c li¶n t(cid:246)c
A → A1, B → B1, C → C1
l(cid:160) nghi»m cıa ph(cid:247)(cid:236)ng tr…nh
(2.1) A1 + B1 + C1 = π,
v(cid:238)i (cid:31)i•u ki»n
A + B + C = π, (2.2)
n‚u v(cid:160) ch¿ n‚u ch(cid:243)ng th(cid:228)a m¢n c¡c (cid:31)i•u ki»n
(2.3) A1 = kA + lπ, B1 = kB + mπ, C1 = kC + nπ,
trong (cid:31)(cid:226) k + l + m + n = 1.
D(cid:247)(cid:238)i (cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a. V‰ d(cid:246) 2.1. Ch(cid:229)n k = −2, l = 1, m = 1, n = 1.
Khi (cid:31)(cid:226)
A1 = −2A + π; B1 = −2B + π; C1 = −2C + π.
, m = , n = 1. V‰ d(cid:246) 2.2. Ch(cid:229)n k = −1, l = 1 2 1 2 Khi (cid:31)(cid:226)
A1 = −A + ; B1 = −B + ; C1 = −C + π. π 2 π 2
8
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.2. C¡c h(cid:160)m th(cid:252)c li¶n t(cid:246)c
A → A1, B → B1, C → C1
l(cid:160) nghi»m cıa ph(cid:247)(cid:236)ng tr…nh
(2.11) A1 + B1 + C1 = π; A1, B1, C1 ≥ 0,
v(cid:238)i (cid:31)i•u ki»n
A + B + C = π; A, B, C ≥ 0, (2.12)
n‚u v(cid:160) ch¿ n‚u ch(cid:243)ng th(cid:228)a m¢n c¡c (cid:31)i•u ki»n
A1 = kA + lπ, B1 = kB + mπ, C1 = kC + nπ
trong (cid:31)(cid:226) k + l + m + n = 1 v(cid:160)
l, m, k + l, k + m ≥ 0; l + m, k + l + m ≤ 1. (2.13)
hay
l ≥ 0, m ≥ 0, n ≥ 0; k + l ≥ 0, k + m ≥ 0, k + n ≥ 0. (2.14)
, l = , m = , n = V‰ d(cid:246) 2.3. Ch(cid:229)n k = − . D(cid:247)(cid:238)i (cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a. 1 2 1 2 1 2 1 2 Khi (cid:31)(cid:226)
+ + + . , B1 = − , C1 = − A1 = − B 2 π 2 C 2 π 2 A 2 π 2
, l = 0, m = 0, n = V‰ d(cid:246) 2.4. Ch(cid:229)n k = . 1 2 1 2 Khi (cid:31)(cid:226)
+ . A1 = , B1 = , C1 = A 2 B 2 π 2 C 2
Nh“n x†t. Trong phƒn ti‚p theo, (cid:31)” c¡c k‚t qu£ (cid:31)(cid:247)æc ph¡t bi”u g(cid:229)n h(cid:236)n,
ta s‡ m(cid:230) t£ c¡c l(cid:238)p cıa tam gi¡c (cid:31)(cid:176)c bi»t nh(cid:247) sau
-) (cid:30)Łi v(cid:238)i l(cid:238)p c¡c tam gi¡c
K = {(A, B, C) : A, B, C ≥ 0, A + B + C = π} (2.19)
ho(cid:176)c
K = {(A, B) : A, B ≥ 0, A + B ≤ π} (2.20)
9
(cid:111)
(cid:110)
(A, B, C) : 0 ≤ A, B, C ≤ , A + B + C = π (2.21) K0 = π 2
(cid:111)
(cid:110)
ho(cid:176)c
. (A, B) : 0 ≤ A, B ≤ , A + B ≥ (2.22) K0 = π 2 π 2
(cid:110)
(cid:111)
-) (cid:30)Łi v(cid:238)i l(cid:238)p c¡c tam gi¡c kh(cid:230)ng nh(cid:229)n.
(A, B, C) : B ≥ 0, C ≥ 0, A ≥ , A + B + C = π (2.19) KA = +) Tam gi¡c kh(cid:230)ng nh(cid:229)n t⁄i A, k‰ hi»u l(cid:160) KA π 2
(cid:111)
(cid:110)
ho(cid:176)c
(cid:110)
(cid:111)
, B ≥ 0, A + B ≤ π . (A, B) : A ≥ (2.20) KA = π 2
, A + B + C = π (A, B, C) : A ≥ 0, C ≥ 0, B ≥ (2.21) KB = +) Tam gi¡c kh(cid:230)ng nh(cid:229)n t⁄i B, k‰ hi»u l(cid:160) KB π 2
(cid:111)
(cid:110)
ho(cid:176)c
(cid:110)
(cid:111)
, A + B ≤ π (A, B) : A ≥ 0, B ≥ (2.22) KB =
(A, B, C) : A ≥ 0, B ≥ 0, C ≥ , A + B + C = π (2.23) KC = π 2 +) Tam gi¡c kh(cid:230)ng nh(cid:229)n t⁄i C, k‰ hi»u l(cid:160) KC π 2
(cid:111)
(cid:110)
ho(cid:176)c
(A, B) : A ≥ 0, B ≥ 0, A + B ≤ . (2.24) KC = π 2
BŒ (cid:31)• 2.1.
i) C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi tł K0 v(cid:160)o K, n‚u
l, m ≥ 0; + l, + m ≥ 0; + l + m, k + l + m ≤ 1. (2.25) k 2 k 2 k 2
hay
l ≥ 0, m ≥ 0, n ≥ 0; + l ≥ 0, + m ≥ 0, + n ≥ 0. (2.26) k 2 k 2 k 2
ii) C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi tł K v(cid:160)o K0, n‚u
≤ l + m, k + l + m ≤ 1. ; l, m ≥ 0; 0 ≤ k + l, k + m ≤ (2.27) 1 2 1 2
hay
l ≥ 0, m ≥ 0, n ≥ 0; 0 ≤ k + l, k + m, k + n ≤ . (2.28) 1 2
10
, l = , m = , n = D(cid:247)(cid:238)i (cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a. V‰ d(cid:246) 2.5. Ch(cid:229)n k = . 1 3 1 4 1 4 1 6 Khi (cid:31)(cid:226)
+ A1 = A 3 π 4
+ ∈ K. (A, B, C) ∈ K0 → B1 = B 3 π 4
+ C1 = C 3
, l = , m = , n = . V‰ d(cid:246) 2.6. Ch(cid:229)n k = 1 8 3 8 1 3 π 6 1 6 Khi (cid:31)(cid:226)
+ A1 = A 8 3π 8
(A, B, C) ∈ K → + ∈ K0. B1 = B 8 π 3
+ C1 = C 8 π 6
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.3. C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 (cid:31)(cid:247)æc x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi t(cid:247)(cid:236)ng øng 1 − 1 tł K0 v(cid:160)o K khi v(cid:160) ch¿ khi k = −2, l = m = n = 1 ngh(cid:190)a l(cid:160) khi v(cid:160) ch¿ khi A1 = π − 2A, B1 = π − 2B, C1 = π − 2C.
BŒ (cid:31)• 2.2.
i) C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi tł K v(cid:160)o KC, n‚u
l ≥ 0, m ≥ 0, k + l ≥ 0, k + m ≥ 0, l + m ≤ , k + l + m ≤ (2.33) 1 2 1 2
hay
l ≥ 0, m ≥ 0, n ≥ ; k + l ≥ 0, k + m ≥ 0, k + n ≥ . (2.34) 1 2 1 2
ii) C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi tł KC v(cid:160)o K, n‚u
l ≥ 0, m ≥ 0, + l ≥ 0, + m ≥ 0, l + m ≤ 1, + l + m ≤ 1 (2.35) k 2 k 2 k 2
hay
l ≥ 0, m ≥ 0; + l ≥ 0, + m ≥ 0, + n ≥ 0, k + n ≥ 0. (2.36) k 2 k 2 k 2
11
, l = , m = , n = D(cid:247)(cid:238)i (cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a. V‰ d(cid:246) 2.7. Ch(cid:229)n k = − . 1 4 1 4 1 4 3 4 Khi (cid:31)(cid:226)
+ A1 = − A 4 π 4
(A, B, C) ∈ K → + B1 = − ∈ KC. B 4 π 4
+ C1 = − C 4 3π 4
, m = V‰ d(cid:246) 2.8. Ch(cid:229)n k = −1, l = , n = 1. 1 2 1 2 Khi (cid:31)(cid:226)
A1 = −A + π 2
(A, B, C) ∈ KC → ∈ K. B1 = −B + π 2
C1 = −C + π
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.4. C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 (cid:31)(cid:247)æc x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi t(cid:247)(cid:236)ng , l = m = 0 ngh(cid:190)a l(cid:160) khi v(cid:160) ch¿ khi øng 1 − 1 tł K v(cid:160)o KC khi v(cid:160) ch¿ khi k = 1 2
. (2.37) A1 = , B1 = , C1 = A 2 C + π 2 B 2
BŒ (cid:31)• 2.3.
i) C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 (cid:31)(cid:247)æc x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi tł K0 v(cid:160)o KC, n‚u
l, m, + l, + m ≥ 0; + l + m, k + l + m ≤ . (2.42) k 2 k 2 k 2 1 2
hay
l ≥ 0, m ≥ 0, n ≥ + l ≥ 0, + m ≥ 0, + n ≥ ; . (2.43) 1 2 k 2 k 2 k 2 1 2
ii) C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 (cid:31)(cid:247)æc x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi tł KC v(cid:160)o K0, n‚u
0 ≤ l, m, + l, + m ≤ + l + m, l + m ≥ ; . (2.44) k 2 k 2 1 2 k 2 1 2
hay
0 ≤ l, m ≤ ; 0 ≤ + l, + m, + n ≤ ; 0 ≤ k + n ≤ . (2.45) 1 2 k 2 k 2 k 2 1 2 1 2
12
, l = 0, m = 0, n = D(cid:247)(cid:238)i (cid:31)§y l(cid:160) v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a. V‰ d(cid:246) 2.9. Ch(cid:229)n k = . 1 2 1 2 Khi (cid:31)(cid:226)
A1 = A 2
(A, B, C) ∈ K0 → B1 = ∈ KC. B 2
+ C1 = C 2
, l = , m = , n = . V‰ d(cid:246) 2.10. Ch(cid:229)n k = − 1 2 1 2 π 2 1 2 1 2 Khi (cid:31)(cid:226)
+ A1 = − π 2 A 2
+ (A, B, C) ∈ KC → B1 = − ∈ K0. π 2 B 2
+ C1 = − π 2 C 2
1 2 −B, C1 = π−C hay A = −B1, C = π−C1. −A1, B = −A, B1 = A1 = (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.5. C¡c h(cid:160)m A1, B1, C1 (cid:31)(cid:247)æc x¡c (cid:31)(cid:224)nh b(cid:240)i (2.3) bi‚n (cid:31)Œi t(cid:247)(cid:236)ng øng , k = −1, ngh(cid:190)a l(cid:160) khi v(cid:160) ch¿ khi 1 − 1 tł K0 v(cid:160)o KC khi v(cid:160) ch¿ khi l = m = π 2 π 2 π 2 π 2
2.1.2. Mºt sŁ v‰ d(cid:246) ¡p d(cid:246)ng
Tł h» thøc l(cid:247)æng gi¡c (cid:31)¢ bi‚t, ta c(cid:226) th” t⁄o ra nhœng h» thøc kh¡c c(cid:226) mŁi
li¶n h» v(cid:238)i h» thøc §y. Tł (cid:31)(cid:226), ngo(cid:160)i c¡ch gi£i truy•n thŁng (sß d(cid:246)ng ph†p bi‚n
(cid:31)Œi l(cid:247)æng gi¡c) ta c(cid:226) th” gi£i b(cid:160)i to¡n b‹ng c¡ch sß d(cid:246)ng ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o
to(cid:160)n g(cid:226)c trong tam gi¡c.
V‰ d(cid:246) 2.11. Gi£ sß (A, B, C) ∈ K0. Theo (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.3, ta c(cid:226) (π − 2A, π − 2B, π − 2C) ∈ K. (cid:129)p d(cid:246)ng k‚t qu£ n(cid:160)y v(cid:160)o c¡c B§t (cid:31)flng thøc "gŁc" nh(cid:247) B§t (cid:31)flng thøc (1.11), (1.15), (1.24) v(cid:160) (1.26), ta c(cid:226) b(cid:160)i to¡n chøng minh c¡c b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i sau.
B(cid:160)i to¡n 2.1. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC nh(cid:229)n ta c(cid:226): √
. a) 0 < sin 2A + sin 2B + sin 2C ≤ 3 3 2
13
b) sin 2A + sin 2B + sin 2C + sin 4A + sin 4B + sin 4C ≥ 0. √
. 3 2
(cid:19)
c) 2 < sin A + sin B + sin C ≤ 3 d) (cos A + cos B + cos C)2 ≤ sin2 A + sin2 B + sin2 C. V‰ d(cid:246) 2.12. Gi£ sß (A, B, C) ∈ K.
(cid:18)A 2
, , + Theo (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.4, ta c(cid:226) ∈ KC. (cid:129)p d(cid:246)ng k‚t qu£ n(cid:160)y v(cid:160)o B 2 C 2 π 2
c¡c B§t (cid:31)flng thøc "gŁc" nh(cid:247) B§t (cid:31)flng thøc (1.13), (1.15) v(cid:160) (1.20), ta c(cid:226) b(cid:160)i
to¡n chøng minh c¡c b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i sau.
√ 2. < 1 + B(cid:160)i to¡n 2.2. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC ta lu(cid:230)n c(cid:226): a) 0 < sin C 2
≥ sin A + sin B − sin C.
< 2. + cos C 2 − cos2 C 2
B A + sin 2 2 B A + cos b) sin + sin 2 2 + cos2 B c) 0 < cos2 A 2 2 V‰ d(cid:246) 2.13. Gi£ sß (A, B, C) ∈ KC. Theo (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.4, ta c(cid:226) (2A, 2B, 2C − π) ∈ K. (cid:129)p d(cid:246)ng k‚t qu£ n(cid:160)y v(cid:160)o c¡c B§t (cid:31)flng thøc "gŁc" nh(cid:247) B§t (cid:31)flng thøc (1.18), (1.19), (1.24) v(cid:160) (1.22), ta
c(cid:226) b(cid:160)i to¡n chøng minh c¡c b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i sau.
. B(cid:160)i to¡n 2.3. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC t(cid:242) ta lu(cid:230)n c(cid:226): a) 1 < sin A + sin B − cos C ≤ 3 2
b) 3 4 < sin2 A + sin2 B − cos2 C < 1. √
. c) 2 < cos A + cos B + sin C <≤ 3 3 2
≤ cos 2A cos 2B cos 2C < 1. d) − 1 8
V‰ d(cid:246) 2.14. Gi£ sß (A, B, C) ∈ KC. , −B + Theo (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.5, ta c(cid:226) (−A + π 2 π 2
, −C + π) ∈ K0. (cid:129)p d(cid:246)ng k‚t qu£ n(cid:160)y v(cid:160)o c¡c B§t (cid:31)flng thøc "gŁc" nh(cid:247) B§t (cid:31)flng thøc (1.12), (1.14), (1.23) v(cid:160) (1.25), ta c(cid:226) b(cid:160)i to¡n chøng minh c¡c b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i sau.
√
. a) 2 < cos A + cos B + sin C ≤ 3
. b) 2 < cos2 A + cos2 B + sin2 C ≤ B(cid:160)i to¡n 2.4. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC t(cid:242) ta lu(cid:230)n c(cid:226): 3 2 9 4
c) − 1 8 ≤ sin A sin B cos C < 0. √ 3. d) cot A + cot B − tan C ≥ 3
14
(cid:19)
V‰ d(cid:246) 2.15. Gi£ sß (A, B, C) ∈ K.
(cid:18)π − A 2
, , Theo (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.3, ta c(cid:226) ∈ K0. (cid:129)p d(cid:246)ng k‚t qu£ π − B 2
π − C 2 nay v(cid:160)o (cid:30)flng thøc (1.7) v(cid:160) B§t (cid:31)flng thøc (1.21).
Ta phŁi hæp k‚t qu£ tr¶n v(cid:160) (cid:30)flng thøc (1.6) (cid:31)” t⁄o ra b(cid:160)i to¡n chøng minh
b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i.
cos . B 2 A 2 C 2 B(cid:160)i to¡n 2.5. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC ta lu(cid:230)n c(cid:226): a) sin A sin B sin C ≤ cos cos b) sin A sin B sin C ≤ sin A + sin B + sin C.
V(cid:230) v(cid:160)n b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i s‡ (cid:31)(cid:247)æc t⁄o ra n‚u ta ti‚p t(cid:246)c ¡p d(cid:246)ng k‚t qu£ cıa c¡c
(cid:31)(cid:224)nh l‰ (cid:31)¢ n¶u, m(cid:160) c¡c v‰ d(cid:246) tr¶n ch¿ m(cid:238)i l(cid:160) mºt sŁ ‰t k‚t qu£ minh h(cid:229)a. D(cid:247)(cid:238)i
(cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ b(cid:160)i to¡n t(cid:247)(cid:236)ng t(cid:252).
B(cid:160)i to¡n 2.6. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC c(cid:226) ba g(cid:226)c nh(cid:229)n ta
c(cid:226):
(tan A tan B tan C) . ≤ sin A + sin B + sin C cos A + cos B + cos C
1 3 B(cid:160)i to¡n 2.7. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC (cid:31)•u khi v(cid:160) ch¿ khi
(cid:18)
(cid:19)
cos + cos + cos
cot cot cot . = A 2 B 2 1 3 C 2 sin + sin + sin B 2 B 2 A 2 A 2 C 2 C 2
B(cid:160)i to¡n 2.8. Cho tam gi¡c ABC kh(cid:230)ng vu(cid:230)ng, chøng minh r‹ng:
3 tan2 A tan2 B tan2 C − 5 (cid:0)tan2 A + tan2 B + tan2 C(cid:1)
≤ 9 + tan2 A tan2 B + tan2 B tan2 C + tan2 C tan2 A.
(cid:18)
(cid:19)
B(cid:160)i to¡n 2.9. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC ta lu(cid:230)n c(cid:226):
− 5
(cid:18)
(cid:19)
. a) 3 cot2 A 2 ≤ 9 + cot2 A 2 cot2 B 2 cot2 B 2 cot2 C 2 + cot2 B 2 cot2 A 2 cot2 C 2 + cot2 B 2 + cot2 C 2 + cot2 C 2 cot2 A 2
− 5
. b) 3 tan2 A 2 ≤ 9 + tan2 A 2 tan2 B 2 tan2 B 2 cot2 C 2 + tan2 B 2 tan2 A 2 cot2 C 2 + tan2 B 2 + tan2 A 2 + cot2 C 2 cot2 C 2
15
B(cid:160)i to¡n 2.10. (Tuy”n t“p (cid:31)• thi Olimpic 30-4, n«m 2007) Chøng
minh r‹ng tam gi¡c ABC c(cid:226) ba g(cid:226)c nh(cid:229)n, ta lu(cid:230)n c(cid:226):
≥ 9. tan5 A + tan5 B + tan5 C tan A + tan B + tan C
B(cid:160)i to¡n 2.11. Chøng minh r‹ng v(cid:238)i m(cid:229)i tam gi¡c ABC ta lu(cid:230)n c(cid:226):
≥ 9.
+ cot + cot cot cot5 A 2 A 2 + cot5 B 2 B 2 + cot5 C 2 C 2
B(cid:160)i to¡n 2.12. C(cid:226) nh“n x†t g… v• tam gi¡c ABC bi‚t:
tan A tan B tan C = 3(cot A + cot B + cot C).
B(cid:160)i to¡n 2.13. (Tuy”n t“p (cid:31)• thi Olimpic 30-4, n«m 2007) Cho tam gi¡c ABC c(cid:226) p, R, r t(cid:247)(cid:238)ng øng l(cid:160) nœa chu vi, b¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn ngo⁄i ti‚p
(cid:18)
(cid:19)
v(cid:160) nºi ti‚p. Chøng minh hai m»nh (cid:31)• sau t(cid:247)(cid:236)ng (cid:31)(cid:247)(cid:236)ng:
(cid:113)
cot cot = 3 tan + tan + tan (1) cot B 2 C 2 A 2 B 2 C 2 A 2
3r(4R + r) = p (2)
V(cid:160) c(cid:226) nh“n x†t g… v• d⁄ng cıa tam gi¡c ABC khi c(cid:226) (1) ho(cid:176)c (2). B(cid:160)i to¡n 2.14. Chøng minh r‹ng tam gi¡c ABC c¥n n‚u ba g(cid:226)c cıa n(cid:226)
th(cid:228)a m¢n h» thøc:
sin A = 2 sin B cos C.
B(cid:160)i to¡n 2.15. Chøng minh r‹ng tam gi¡c ABC c¥n n‚u ba g(cid:226)c cıa n(cid:226)
th(cid:228)a m¢n h» thøc:
sin 2A = −2 sin 2B cos 2C.
16
2.2. PH(cid:146)P BI(cid:152)N (cid:30)˚I B(cid:131)O TO(cid:128)N Y(cid:152)U T¨ C(cid:132)NH TR(cid:150)N TAM GI(cid:129)C
2.2.1. Mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ c⁄nh tr¶n tam gi¡c
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.6. N‚u a, b, c l(cid:160) (cid:31)º d(cid:160)i ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c, th… c¡c sŁ
n
n
sau (cid:31)¥y c(cid:244)ng l(cid:160) (cid:31)º d(cid:160)i ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c: √ √ √ b, a, 1) √ b, a, c; √ c, n nguy¶n d(cid:247)(cid:236)ng;
, , ; 6)
√ 2) n 3) a2, b2, c2 (tam gi¡c nh(cid:229)n); 4) a (p − a) , b (p − b) , c (p − c) (p l(cid:160) nßa chu vi); 5) ma, mb, mc; 1 hb , 7) ; √ , √ 1 hc 1 c + a bc, 1 ha 1 b + c √ ab, 1 a + b ca, v(cid:238)i (cid:31)i•u ki»n min(A, B, C) ≥ 8) . π 12
2, c3 = (cid:112)c2
2, b3 = (cid:112)b2
1 + a2
1 + c2
1 + b2
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.7. N‚u a, b, c l(cid:160) ba sŁ d(cid:247)(cid:236)ng th(cid:228)a m¢n (cid:31)i•u ki»n ka2 +qb2 > kqc2, v(cid:238)i m(cid:229)i k, q sao cho k + q = 1, th… a, b, c l(cid:160) (cid:31)º d(cid:160)i ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c. (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.8. Gi£ sß ai, bi, ci l(cid:160) ba c⁄nh cıa tam gi¡c AiBiCi, (i = 1, 2). 2 c(cid:244)ng l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt
Th‚ th… a3 = (cid:112)a2 tam gi¡c.
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.9. T(cid:231)n t⁄i mºt tam gi¡c v(cid:238)i ba (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao ha, hb, hc khi v(cid:160) ch¿
khi
(cid:12) (cid:12) (cid:12) (cid:12)
(cid:12) (cid:12) (cid:12) (cid:12)
− + , ≤ 1 ≤ (2.53) ha hb ha hc ha hb ha hc
(v(cid:160) c¡c ho¡n v(cid:224)).
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.10. Gi£ sß r1, r2, r3 l(cid:160) ba sŁ d(cid:247)(cid:236)ng t(cid:242)y (cid:254). Th‚ th…, t(cid:231)n t⁄i duy nh§t mºt tam gi¡c v(cid:238)i b¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn b(cid:160)ng ti‚p l(cid:160) r1, r2, r3. Tam gi¡c (cid:31)(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc x¡c (cid:31)(cid:224)nh v(cid:238)i ba c⁄nh a, b, c nh(cid:247) sau
√ a = , r1(r2 + r3) r2r3 + r3r1 + r1r2
(v(cid:160) c¡c ho¡n v(cid:224)).
B¥y gi(cid:237), ta x†t h(cid:160)m f (x), x > 0, th(cid:228)a m¢n 3 t‰nh ch§t sau (cid:31)¥y:
i) f (x) > 0, ∀x > 0;
17
ii) 0 < x < y ⇒ f (x) < f (y); iii) f (x + y) ≤ f (x) + f (y), ∀x, y > 0.
K‰ hi»u F l(cid:160) t“p hæp t§t c£ c¡c h(cid:160)m f (x), th(cid:228)a m¢n 3 t‰nh ch§t n¶u tr¶n.
Ta c(cid:226) k‚t qu£ sau (cid:31)¥y. (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.11. Gi£ sß f (x) ∈ F . N‚u a, b, c l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c th…
f (a), f (b), f (c) c(cid:244)ng l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c.
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.12. N‚u A, B, C l(cid:160) ba g(cid:226)c cıa mºt tam gi¡c th… c¡c sŁ sau (cid:31)¥y
c(cid:244)ng l(cid:160) (cid:31)º d(cid:160)i ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c:
, cos , cos ; 1) sin A, sin B, sin C; C 2 A 2 B 2
2) cos 3) sin 2A, sin 2B, sin 2C, v(cid:238)i c¡c g(cid:226)c A, B, C nh(cid:229)n; 4) cos A, cos B, sin C, v(cid:238)i c¡c g(cid:226)c A, B nh(cid:229)n;
, sin , cos ; A 2 B 2 C 2
5) sin 6) a sin A, b sin B, c sin C, v(cid:238)i c¡c g(cid:226)c A, B, C nh(cid:229)n; 7) a cosA, b cosB, c cosC, v(cid:238)i c¡c g(cid:226)c A, B, C nh(cid:229)n.
2.2.2. Mºt sŁ v‰ d(cid:246) ¡p d(cid:246)ng
Tł mºt (cid:31)flng thøc ho(cid:176)c b§t (cid:31)flng thøc (cid:31)¢ bi‚t, li¶n quan (cid:31)‚n c¡c c⁄nh cıa
mºt tam gi¡c, ta c(cid:226) th” ¡p d(cid:246)ng k‚t qu£ cıa c¡c (cid:31)(cid:224)nh l‰ (cid:31)¢ n¶u (cid:31)” s¡ng t¡c ra
nhi•u b(cid:160)i to¡n kh¡ phong ph(cid:243). B(cid:160)i to¡n (cid:31)(cid:226) c(cid:226) th” c(cid:226) nhi•u c¡ch gi£i, nh(cid:247)ng ‰t
nh§t mºt c¡ch gi£i (cid:31)¢ (cid:31)(cid:247)æc t…m ra tł ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p s¡ng t¡c b(cid:160)i to¡n n(cid:160)y. D(cid:247)(cid:238)i
(cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a.
≤ + , V‰ d(cid:246) 2.16. Theo (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.6, n‚u ta ch(cid:229)n ha, hb, hc sao cho 1 hc 1 hb
1 ha th… s‡ kh(cid:230)ng t(cid:231)n t⁄i tam gi¡c c(cid:226) 3 (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao ha, hb, hc. V“y, ta s¡ng t¡c (cid:31)(cid:247)æc
b(cid:160)i to¡n sau.
B(cid:160)i to¡n 2.16. Chøng minh r‹ng kh(cid:230)ng t(cid:231)n t⁄i tam gi¡c c(cid:226) 3 (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao l(cid:160) √ √ 5. ha = 1, hb = 5, hc = 1 +
V‰ d(cid:246) 2.17. Ta bi‚t r‹ng, n‚u a, b, c l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c th… a2 + b2 + c2 < 2 (ab + bc + ca). (cid:129)p d(cid:246)ng (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.6 v(cid:160) (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.12 v(cid:160)o b§t (cid:31)flng thøc tr¶n, ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc mºt sŁ b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i sau:
18
B(cid:160)i to¡n 2.17. Chøng minh r‹ng n‚u ma, mb, mc l(cid:160) ba (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trung tuy‚n
cıa mºt tam gi¡c, th…
a + m2
b + m2
c < 2(mamb + mbmc + mcma).
m2
B(cid:160)i to¡n 2.18. Chøng minh r‹ng n‚u ha, hb, hc l(cid:160) ba (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao cıa mºt
(cid:19)
(cid:18) 1
tam gi¡c, th…
2 +
2 +
2 < 2
+ + . hahb 1 hbhc 1 hcha 1 ha 1 hb 1 hc
B(cid:160)i to¡n 2.19. Chøng minh r‹ng n‚u A, B, C l(cid:160) ba g(cid:226)c cıa mºt tam gi¡c
th…
sin2 A + sin2 B + sin2 C < 2(sin A sin B + sin B sin C + sin C sin A).
Ta bi‚t r‹ng, S = rp = r v(cid:238)i r l(cid:160) b¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn nºi ti‚p tam a + b + c 2 gi¡c.
(cid:19)2
(cid:19)
(cid:18) 1
V“y
(cid:18) 1 ha
+ + + + < 4 . 1 r2 = 1 hcha 1 hbhc 1 hb hahb
1 hc Tł c¡c ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p phŁi hæp tr¶n, ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i. B(cid:160)i to¡n 2.20. Chøng minh r‹ng n‚u ha, hb, hc l(cid:160) ba (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao cıa mºt
(cid:19)
(cid:18) 1
tam gi¡c v(cid:160) r l(cid:160) b¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn nºi ti‚p tam gi¡c, th…
+ + > 1 4r2 . hahb 1 hbhc 1 hcha
B(cid:160)i to¡n 2.21. Chøng minh r‹ng n‚u ha, hb, hc l(cid:160) ba (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao cıa mºt
tam gi¡c, th…
+ > . hahb ha + hb hbhc hb + hc hcha hc + ha
(cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.11. l(cid:160) k‚t qu£ tŒng qu¡t. V(cid:238)i mØi h(cid:160)m f ∈ F c(cid:246) th”, ta c(cid:226) f (a), f (b), f (c) l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c. Khi (cid:31)(cid:226), ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc mºt b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i. D(cid:247)(cid:238)i (cid:31)¥y l(cid:160) mºt sŁ h(cid:160)m f ∈ F c(cid:246) th”.
V‰ d(cid:246) 2.18. X†t h(cid:160)m f (x) = , x > 0. x x + 1
(cid:129)p d(cid:246)ng (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.11, ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc b(cid:160)i to¡n sau. B(cid:160)i to¡n 2.22. Chøng minh r‹ng n‚u a, b, c l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c,
th…
, , a a + 1 b b + 1 c c + 1
19
c(cid:244)ng l(cid:160) ba c⁄nh cıa tam gi¡c.
B(cid:160)i to¡n 2.23. Chøng minh r‹ng n‚u a, b, c l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c
v(cid:160) ha, hb, hc l(cid:160) ba (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng cao t(cid:247)(cid:236)ng øng, th…
, , 1 1 + ha 1 1 + hb 1 1 + hc
c(cid:244)ng l(cid:160) ba c⁄nh cıa tam gi¡c.
V‰ d(cid:246) 2.19. Gi£ sß k l(cid:160) sŁ cho tr(cid:247)(cid:238)c, th(cid:228)a m¢n 0 < k ≤ 1. X†t h(cid:160)m
f (x) = xk, x > 0.
(cid:129)p d(cid:246)ng (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.11, ta c(cid:226) b(cid:160)i to¡n sau: B(cid:160)i to¡n 2.24. Chøng minh r‹ng n‚u a, b, c l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c,
th… ak, bk, ck, v(cid:238)i 0 < k ≤ 1, c(cid:244)ng l(cid:160) ba c⁄nh cıa tam gi¡c.
, n nguy¶n d(cid:247)(cid:236)ng, k‚t qu£ n(cid:160)y ch‰nh l(cid:160) (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.6 (cid:31)¢ Nh“n x†t. V(cid:238)i k = 1 n bi‚t.
V‰ d(cid:246) 2.20. X†t tam gi¡c c(cid:226) (cid:31)º d(cid:160)i ba c⁄nh l(cid:160) a, b, c v(cid:160) tam gi¡c (cid:31)•u c(cid:226)
(cid:31)º d(cid:160)i c⁄nh l(cid:160) 1. (cid:129)p d(cid:246)ng (cid:30)(cid:224)nh l‰ 2.8, ta c(cid:226) b(cid:160)i to¡n sau
√ √ a2 + 1, b2 + 1, B(cid:160)i to¡n 2.25. Chøng minh r‹ng n‚u a, b, c l(cid:160) ba c⁄nh cıa mºt tam gi¡c, √ c2 + 1 c(cid:244)ng l(cid:160) ba c⁄nh cıa tam gi¡c. V(cid:230) v(cid:160)n b(cid:160)i to¡n th…
m(cid:238)i s‡ (cid:31)(cid:247)æc t⁄o ra n‚u ta ti‚p t(cid:246)c ¡p d(cid:246)ng k‚t qu£ cıa c¡c (cid:31)(cid:224)nh l‰ (cid:31)¢ n¶u, m(cid:160)
c¡c v‰ d(cid:246) tr¶n ch¿ m(cid:238)i l(cid:160) mºt sŁ ‰t k‚t qu£ minh h(cid:229)a.
20
CH(cid:215)(cid:204)NG 3
M¸T S¨ PH(cid:146)P BI(cid:152)N (cid:30)˚I KH(cid:129)C TR(cid:150)N TAM GI(cid:129)C
Ch(cid:247)(cid:236)ng n(cid:160)y (cid:31)• c“p (cid:31)‚n vi»c ¡p d(cid:246)ng mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi kh¡c tr¶n tam
gi¡c, (cid:31)” tł B§t (cid:31)flng thøc (cid:31)¢ bi‚t ta t⁄o ra nhi•u b§t (cid:31)flng thøc m(cid:238)i th” hi»n
c¡c y‚u tŁ cıa tam gi¡c. C¡c ki‚n thøc trong ch(cid:247)(cid:236)ng (cid:31)(cid:247)æc tham kh£o trong c¡c t(cid:160)i li»u [1] v(cid:160) [2].
3.1. PH(cid:146)P BI(cid:152)N (cid:30)˚I TH(cid:217) NH(cid:135)T
H⁄ M H ⊥ C1B1, (H ∈ C1B1) Ta s‡ th(cid:160)nh l“p s(cid:252) li¶n h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160) A1B1C1 nh(cid:247) sau: +) Tł (3.1), (3.2), (3.4), c¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c A1B1C1 (cid:31)(cid:247)æc t‰nh theo
c¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c ABC nh(cid:247) sau
Ra1 = da, Rb1 = db, Rc1 = dc,
, , dc1 = , db1 = da1 = dcda Rb dadb Rc
, , c1 = , b1 = a1 = cRc 2R bRb 2R
dbdc Ra aRa 2R trong (cid:31)(cid:226) R l(cid:160) b¡n k‰nh (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng trÆn ngo⁄i ti‚p tam gi¡c ABC.
+) Tł (3.1), (3.3), (3.5), c¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c ABC (cid:31)(cid:247)æc t‰nh theo
c¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c A1B1C1 nh(cid:247) sau:
, Ra = , Rb = , Rc = Rc1Ra1 da1 Rb1Rc1 da1 Ra1Rb1 dc1
da = Ra1, db = Rb1, dc = Rc1,
, b = λ , c = λ , a = λ b1db1 Rc1Ra1 a1da1 Rb1Rc1 c1dc1 Ra1Rb1
21
trong (cid:31)(cid:226) λ = 2R.
3.2. PH(cid:146)P BI(cid:152)N (cid:30)˚I TH(cid:217) HAI
Ph†p bi‚n (cid:31)Œi n(cid:160)y ¡p d(cid:246)ng t‰nh ch§t cıa ph†p ngh(cid:224)ch (cid:31)£o.
K†o d(cid:160)i c¡c (cid:31)o⁄n M A1, M B1, M C1 v(cid:160) l§y tr¶n (cid:31)(cid:226) c¡c (cid:31)i”m A2, B2, C2
th(cid:228)a m¢n
(3.6) M A1.M A2 = M B1.M B2 = M C1.M C2 = k2.
trong (cid:31)(cid:226) k kh(cid:230)ng (cid:31)Œi kh¡c 0 cho tr(cid:247)(cid:238)c (c(cid:226) th” (cid:31)i”m A2 thuºc (cid:31)o⁄n M A1).
C¡c (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng M A, M B, M C c›t c¡c c⁄nh cıa tam gi¡c A2B2C2 lƒn l(cid:247)æt t⁄i c¡c (cid:31)i”m D1, E1, F1. D„ th§y r‹ng D1, E1, F1 ch‰nh l(cid:160) ch¥n c¡c (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng vu(cid:230)ng g(cid:226)c h⁄ tł M xuŁng c¡c c⁄nh B2C2, C2A2, A2B2. H(cid:236)n nœa ta c(cid:226) (cid:31)flng thøc
(3.7) M A.M D1 = M B.M E1 = M C.M F1 = k2
Ch(cid:229)n k = 1, ta c(cid:226) s(cid:252) li¶n h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160) A2B2C2 nh(cid:247) sau: +) C¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c A2B2C2 (cid:31)(cid:247)æc t‰nh theo c¡c y‚u tŁ trong tam
gi¡c ABC nh(cid:247) sau
, (3.14) , Rb2 = , Rc2 = Ra2 =
, (3.15) , db2 = , dc2 = da2 = 1 da 1 Ra 1 db 1 Rb
. (3.16) a2 = 2R2. , b2 = 2R2 , c2 = 2R2 ada RbRc 1 dc 1 Rc bdb RcRa cdc RaRb
+) C¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c ABC (cid:31)(cid:247)æc t‰nh theo c¡c y‚u tŁ trong tam gi¡c A2B2C2 nh(cid:247) sau
, (3.17) Ra = , Rb = , Rc = 1 da2 1 db2 1 dc2
22
, (3.18) da = , db = , dc = 1 Rb2
, b = , c = . a = (3.19) 1 Ra2 1 2R2 1 2R2 1 2R2 a2Ra2 db2dc2 c2Rc2 da2db2 1 Rc2 b2Rb2 dc2da2
3.3. M¸T S¨ V(cid:157) D(cid:214) (cid:129)P D(cid:214)NG
Cho tam gi¡c ABC v(cid:160) M n‹m trong tam gi¡c. G(cid:229)i A1, B1, C1 lƒn l(cid:247)æt l(cid:160)
ch¥n c¡c (cid:31)(cid:247)(cid:237)ng vu(cid:230)ng g(cid:226)c h⁄ tł M (cid:31)‚n c¡c c⁄nh BC, CA, AB. (cid:30)(cid:176)t
M A = Ra, M B = Rb, M C = Rc,
M A1 = da, M B1 = db, M C1 = dc.
V‰ d(cid:246) 3.1. (cid:129)p d(cid:246)ng (cid:30)(cid:224)nh l(cid:254) 1.8 (B§t (cid:31)flng thøc Erdos-Mordell) v(cid:160) s(cid:252) li¶n
h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160) A1B1C1. Ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i sau.
B(cid:160)i to¡n 3.1. Chøng minh c¡c b§t (cid:31)flng thøc sau
a)RaRbRc(da + db + dc) ≥ 2(RbRcdbdc + RcRadcda + RaRbdadb).
b)RbRc + RcRa + RaRb ≥ 2(Rada + Rbdb + RcRdc).
c)Rada + Rbdb + Rcdc ≥ 2(dbdc + dcda + dadb).
V‰ d(cid:246) 3.2. (cid:129)p d(cid:246)ng (cid:30)(cid:224)nh l(cid:254) 1.9 v(cid:160) s(cid:252) li¶n h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160)
A1B1C1. Ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i sau.
(cid:19)
B(cid:160)i to¡n 3.2. Chøng minh b§t (cid:31)flng thøc sau
(cid:18)aRada RbRc
+ + . a + b + c ≥ 2 bRbdb RcRa cRcdc RaRb
V‰ d(cid:246) 3.3. (cid:129)p d(cid:246)ng Ph†p bi‚n (cid:31)Œi thø hai, ta thay c¡c bi”u di„n th” hi»n s(cid:252) li¶n h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160) A2B2C2 v(cid:160)o B§t (cid:31)flng thøc (1.31) v(cid:160) ta thay c¡c bi”u di„n th” hi»n s(cid:252) li¶n h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160) A1B1C1 v(cid:160)o
k‚t qu£ (cid:31)(cid:226), ta c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i sau.
(cid:19)
(cid:18) a
B(cid:160)i to¡n 3.3. Chøng minh b§t (cid:31)flng thøc sau
+ + ≥ 2 + + . a Rada b Rbdb c Rcdc RbRc b RcRa c RaRb
V‰ d(cid:246) 3.4. (cid:129)p d(cid:246)ng Ph†p bi‚n (cid:31)Œi thø nh§t, ta thay c¡c bi”u di„n th” hi»n s(cid:252) li¶n h» giœa hai tam gi¡c ABC v(cid:160) A1B1C1 v(cid:160)o B§t (cid:31)flng thøc (1.31), ta c(cid:226)
(cid:31)(cid:247)æc b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i sau.
23
B(cid:160)i to¡n 3.4. Chøng minh b§t (cid:31)flng thøc sau
aRbRc + bRcRa + cRaRb ≥ 2(aRada + bRbdb + cRcdc).
α), v(cid:238)i α ≥ 1.
α + Rb
α + Rc
V‰ d(cid:246) 3.5. (cid:129)p d(cid:246)ng BŒ (cid:31)• 1.2 v(cid:160) B§t (cid:31)flng thøc (1.32) ta c(cid:226) b(cid:160)i to¡n sau.
α + db
α + dc
B(cid:160)i to¡n 3.5. Chøng minh b§t (cid:31)flng thøc sau α ≥ 2(da a) Ra
α), v(cid:238)i 0 < α ≤ 1.
(cid:30)flng thøc x£y ra khi tam gi¡c ABC (cid:31)•u v(cid:160) M l(cid:160) tr(cid:252)c t¥m cıa tam gi¡c.
α + Rb
α + Rc
α ≥ 2α(da
α + db
α + dc
b) Ra
(cid:30)flng thøc x£y ra khi tam gi¡c ABC (cid:31)•u v(cid:160) M l(cid:160) tr(cid:252)c t¥m cıa tam gi¡c.
V(cid:230) v(cid:160)n b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i s‡ (cid:31)(cid:247)æc t⁄o ra n‚u ta ti‚p t(cid:246)c ¡p d(cid:246)ng k‚t qu£ cıa c¡c
Ph†p bi‚n (cid:31)Œi tr¶n tam gi¡c (cid:31)¢ n¶u, m(cid:160) c¡c v‰ d(cid:246) tr¶n ch¿ m(cid:238)i l(cid:160) mºt sŁ ‰t k‚t
qu£ minh h(cid:229)a.
24
K(cid:152)T LU(cid:138)N
Lu“n v«n (cid:31)¢ (cid:31)⁄t (cid:31)(cid:247)æc nhœng k‚t qu£ sau:
1) (cid:30)(cid:247)a ra v(cid:160) chøng minh (cid:31)(cid:247)æc nhœng bŒ (cid:31)•, (cid:31)(cid:224)nh l‰ cıa mºt sŁ ph†p bi‚n
(cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ g(cid:226)c, c⁄nh v(cid:160) mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi kh¡c tr¶n tam gi¡c.
2) (cid:30)(cid:247)a ra c¡c v‰ d(cid:246) minh h(cid:229)a c¡c k‚t qu£ c(cid:226) (cid:31)(cid:247)æc v(cid:160) tł mºt b§t (cid:31)flng thøc
(ho(cid:176)c (cid:31)flng thøc) v• g(cid:226)c cıa tam gi¡c (cid:31)¢ s¡ng t⁄o ra nhi•u b§t (cid:31)flng thøc (ho(cid:176)c
(cid:31)flng thøc) m(cid:238)i. (cid:30)¥y c(cid:244)ng (cid:31)(cid:247)æc xem l(cid:160) mºt ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p gi£i b(cid:160)i to¡n, n‚u ta
ph¡t hi»n ra "c¡i gŁc" t⁄o ra b(cid:160)i to¡n §y. Qua (cid:31)(cid:226), gi(cid:243)p ta th§y (cid:31)(cid:247)æc mŁi li¶n
h» giœa c¡c h» thøc l(cid:247)æng gi¡c trong tam gi¡c.
3) (cid:129)p d(cid:246)ng c¡c k‚t qu£ cıa ph†p bi‚n (cid:31)Œi b£o to(cid:160)n y‚u tŁ c⁄nh tr¶n tam
gi¡c v(cid:160) mºt sŁ ph†p bi‚n (cid:31)Œi kh¡c, tł mºt b§t (cid:31)flng thøc (ho(cid:176)c (cid:31)flng thøc) v•
ba c⁄nh v(cid:160) c¡c y‚u tŁ kh¡c cıa tam gi¡c (cid:31)¢ t⁄o ra nhi•u b§t (cid:31)flng thøc (ho(cid:176)c
(cid:31)flng thøc) m(cid:238)i. Khi (cid:31)(cid:226), ta s¡ng t¡c (cid:31)(cid:247)æc nhi•u b(cid:160)i to¡n m(cid:238)i v(cid:160) (cid:31)¥y c(cid:244)ng (cid:31)(cid:247)æc
xem l(cid:160) mºt ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p gi£i b(cid:160)i to¡n, n‚u ta ph¡t hi»n ra "c¡i gŁc" t⁄o ra b(cid:160)i
to¡n §y.
K‚t qu£ cıa lu“n v«n c(cid:226) (cid:254) ngh(cid:190)a khoa h(cid:229)c, mang t‰nh th(cid:252)c ti„n v(cid:160) ph(cid:242) hæp
v(cid:238)i chuy¶n ng(cid:160)nh Ph(cid:247)(cid:236)ng ph¡p To¡n s(cid:236) c§p. C(cid:226) th” sß d(cid:246)ng lu“n v«n nh(cid:247) l(cid:160)
t(cid:160)i li»u tham kh£o cho h(cid:229)c sinh, gi¡o vi¶n phŒ th(cid:230)ng v(cid:160) nhœng ai quan t¥m (cid:31)‚n
tam gi¡c n(cid:226)i chung v(cid:160) c¡c v§n (cid:31)• n(cid:226)i ri¶ng m(cid:160) lu“n v«n (cid:31)¢ (cid:31)• c“p.

