Dùng tranh cắt giấy truyền thống Trung
Quốc nói về tình đồng tính
Nghệ sĩ Xiyadie trước các tác phẩm của mình (hình lấy từ Flazh Art
Studio)
LOS ANGELES – Làm người khác biệt chẳng dễ dàng gì, sự tình còn
khó khăn hơn nữa nếu bạn sống tại một xã hội mang tiếng là hạn chế và
cổ hủ như Trung Quốc. Sinh ra tại một làng chài ở tỉnh Shaanxi,
Xiyadie (tên này là nghệ danh, có nghĩa “Bươm bướm ở Siberia”) biến
nghệ thuật cắt giấy truyền thống thành những tác phẩm táo bạo đầy
màu sắc về chủ đề cuộc sống đồng tính cũng như tình yêu đồng tính.
Xiyadie (đọc là Zhee-yá-dee) hiện đang triển lãm Sự biến hóa của một
chú bướm tại không gian Flazh!Alley Art Studio (chuyên dành cho
dòng Alternative Art – nghệ thuật phá cách) ở San Pedro, California.
Với 50 tác phẩm cắt giấy 35 x 35cm sáng tác trong suốt 25 năm,
Xiyadie đã đưa ra nhiều hình ảnh khiêu khích khiến người xem phải
ngắm đến hai, ba, thậm chí bốn lần để tin vào những gì họ thấy. Có thật
là hai người đàn ông này đang thực hiện những động tác âu yếm nóng
bỏng? Trong bức tranh có tên Khoái cảm tự nhiên, tác giả muốn nói
đến khoái cảm tự nhiên nào?
Khoái cảm tự nhiên
Nghệ thuật cắt giấy của Xiyadie bắt khán giả phải động não để hiểu
đúng tác phẩm**, việc này khiến chúng ảnh hưởng đến người xem
nhiều hơn nữa sau khi họ nhận ra rằng mình đang ngắm cái gì. Dùng
các loại giấy nhiều màu sắc, Xiyadie tạo nên từng tác phẩm với một vẻ
đẹp huyền bí; anh cắt giấy thành hoa, bướm, và những biểu tượng khác,
như thể là anh đang ngụ ý rằng các tác phẩm của mình – dù có táo bạo
đến đâu chăng nữa – cũng chỉ là một sự mở rộng của tiêu chuẩn truyền
thống Trung Quốc.
Giống nhiều người đồng tính nam ở Trung Quốc, Xiyadie là một ông
bố đồng tính cư trú tại Bắc Kinh. Đứa con cả 23 tuổi của anh bị bệnh
bại não, còn đứa con gái 21 tuổi thì đang học đại học; cả hai đều không
biết gì về giới tính thật của bố. Tác phẩm của anh không tự đóng mình
vào cái khuôn đồng tính và các hình ảnh cũng phác họa một cuộc sống
bên ngoài căn phòng ngủ.
Trong series Red Door, những đường cắt chính xác của Xiyadie thể
hiện một cách đau đớn cuộc chiến nội tâm từng nổ ra trong quá trình
anh thú nhận sự thật cho vợ hay. Những thí nghiệm vui với các loại
giấy nhiều màu như cầu vồng biến mất, thay vào đó là giấy màu đỏ
giận dữ diễn tả sự xa lánh, nỗi đau, nỗi buồn rầu mà anh cùng vợ đã trải
qua và vẫn đang tiếp tục chống chọi với nó mỗi ngày.
Trong Sự biến hóa của một chú bướm, người xem hiểu được sự hào
hứng, niềm vui bí mật và nỗi buồn sâu thẳm của nghệ sĩ. Xiyadie nói
rằng anh không sáng tác vì tiền, mà đơn giản chỉ để thể hiện mình. “Cắt
giấy là thế giới tâm linh của tôi. Là thế giới của riêng tôi. Tại đấy
không có sự lo lắng cũng như nỗi buồn, chỉ có hòa bình và trí tưởng
tượng tự do.”
Làm vườn
Joe Flazh – chủ gallery – nói rằng công chúng chấp nhận tác phẩm của
Xiyadie theo cách vô cùng tích cực bởi vì nghệ sĩ chạm vào những cảm
xúc sâu xa hơn đề tài giới tính nhiều. “Xiyadie nhắm vào các vấn đề
liên quan tới cộng đồng LGBT nhưng chúng cũng liên quan đến mọi
người, bất kể đồng tính hay dị tính, nam hay nữ, và cả thành phần bố
mẹ nữa. Các lời bình đa dạng, từ ‘Tôi hiểu tác phẩm này’ đến ‘Tôi nhớ
mình từng trải qua các hoàn cảnh này với bố mẹ hoặc con của tôi‘”.
Ngoài tính toàn cầu của tác phẩm, vẻ đẹp vốn có của kỹ thuật cắt giấy
thông minh còn mổ xẻ một vấn đề nhạy cảm, có thể khiến vài ‘quả bom
chính trị’ phát nổ. “Dù chúng là những tác phẩm thẳng thắn về tình
dục, chúng không có tí khiêu dâm, nhếch nhác, hoặc lạm dụng nào,”
Flazh nói. Và có lẽ đây chính là một trong những phần hấp dẫn của
triển lãm. Thay vì đẩy những sự thật nặng nề, lạnh lùng đến cho người
xem, Xiyadie dùng sự hoa mỹ, bay bổng để chắp cánh cũng như mở
rộng tâm hồn của chúng ta.
Ngược chiều gió