Vai trò c a ng i gi ng viên trong vi c đ i m i ủ ườ ả ệ ổ ớ
ph ng pháp gi ng các môn lí lu n chính trươ ả ậ ị
Th.s Thái Bình D ng - Đ i h c Vinhươ ạ ọ
Nhi m v trung tâm chính tr c a c a các tr ng Chính tr là đào t o nh ng ng i côngệ ụ ị ủ ủ ườ ị ạ ữ ườ
dân t t, cánố b t t cho n c nhà thông qua vi c d y và h c. Vì v y, đ i m i ph ng phápộ ố ướ ệ ạ ọ ậ ổ ớ ươ
gi ng d y luôn là yêu c u và nhi m v c a ng i gi ng viên, nh t là trong giai đo n hi nả ạ ầ ệ ụ ủ ườ ả ấ ạ ệ
nay, đ i m i ph ng pháp d y h c có ý nghĩa nh m t cu c cách m ng v ph ng pháp.ổ ớ ươ ạ ọ ư ộ ộ ạ ề ươ
Cu c cách m ng này s mang l i s c s ng m i cho giáo d c, trong đó có giáo d c lý lu nộ ạ ẽ ạ ứ ố ớ ụ ụ ậ
nh m đáp ng yêu c u c a th i đ i m i. Là m t gi ng viên gi ng d y b môn Mác –ằ ứ ầ ủ ờ ạ ớ ộ ả ả ạ ộ
Lênin tr ng đ i h c và đã có nhi u năm gi ng d y T t ng H Chí Minh, L ch sở ườ ạ ọ ề ả ạ ư ưở ồ ị ử
Đ ng cho tr ng Chính tr t nh, chúng tôi xin trao đ i m y ý ki n v Vai trò c a ng iả ườ ị ỉ ổ ấ ế ề ủ ườ
gi ng viên trong vi c đ i m i ph ng pháp gi ng d y các môn lý lu n chính tr . ả ệ ổ ớ ươ ả ạ ậ ị
Đ i m i ph ng pháp gi ng d y là nh m kh c ph c nh ng h n ch trong gi ng d y.ổ ớ ươ ả ạ ằ ắ ụ ữ ạ ế ả ạ
Lâu nay, vi c gi ng d y lý lu n c a chúng ta h u nh lên l p n ng v th y đ c, trò ghi,ệ ả ạ ậ ủ ầ ư ớ ặ ề ầ ọ
ch a th c s gây h ng thú và phát huy tính tích c c, ch đ ng c a ng i h c. Đ i m iư ự ự ứ ự ủ ộ ủ ườ ọ ổ ớ
ph ng pháp gi ng d y đòi h i s ph i h p ch t ch gi a gi ng viên và h c viên, trongươ ả ạ ỏ ự ố ợ ặ ẽ ữ ả ọ
đó, gi ng viên gi vai trò ch đ o.ả ữ ủ ạ Vì th , đ i m i ph ng pháp gi ng d y đ i v i gi ngế ổ ớ ươ ả ạ ố ớ ả
viên lý lu n chính tr c n th c hi n các v n đ sau:ậ ị ầ ự ệ ấ ề
Th nh t, gi ng viên ph i th c s là ng i tâm huy t v i ngh nghi p và có phôngứ ấ ả ả ự ự ườ ế ớ ề ệ
ki n th c sâu r ng. Đ đ i m i ph ng pháp gi ng d y lý lu n có k t qu , tr c h tế ứ ộ ể ổ ớ ươ ả ạ ậ ế ả ướ ế
m i gi ng viên ph i t nhìn l i mình v ki n th c chuyên ngành, liên ngành và ph ngỗ ả ả ự ạ ề ế ứ ươ
pháp gi ng d y, rút kinh nghi m đ ng th i ph i b sung nh ng ph n còn y u, còn thi u.ả ạ ệ ồ ờ ả ổ ữ ầ ế ế
M i gi ng viên ph i t mình ý th c vi c t h c đ không ng ng nâng cao hi u bi t, trauỗ ả ả ự ứ ệ ự ọ ể ừ ể ế
d i v chuyên môn nghi p v ; ngoài chuyên ngành c a mình ph i có phông ki n th cồ ề ệ ụ ủ ả ế ứ
r ng, ít nh t cũng ph i n m v ng các b môn lý lu n Mác – Lênin; l ch s Đ ng, t t ngộ ấ ả ắ ữ ộ ậ ị ử ả ư ưở
H Chí Minh… gi a các b môn đó có m i quan h khăng khít, g n bó ch t ch v i nhau,ồ ữ ộ ố ệ ắ ặ ẽ ớ
b sung, h tr cho nhau trong m i bài gi ng. Nh t là ph i n m ch c tri t h c Mác –ổ ỗ ợ ỗ ả ấ ả ắ ắ ế ọ
Lênin, b i tri t h c trang b th gi i quan, nhân sinh quan, phép bi n ch ng, ph ng phápở ế ọ ị ế ớ ệ ứ ươ
lu n khoa h c…giúp cho gi ng viên so n và trình bày bài gi ng có h th ng logíc và giàuậ ọ ả ạ ả ệ ố
s c thuy t ph c. ứ ế ụ
Có ki n th c r ng, gi ng viên c n ph i đ u t chi u sâu cho chuyên ngành c a mìnhế ứ ộ ả ầ ả ầ ư ề ủ
gi ng d y. Ng i gi ng viên th c s yêu ngh luôn ch u khó h c t p c u ti n b , luônả ạ ườ ả ự ự ề ị ọ ậ ầ ế ộ
dành tâm s c cho bài gi ng. Tr c m i bu i d y, ti t d y h luôn trăn tr nên s d ngứ ả ướ ỗ ổ ạ ế ạ ọ ở ử ụ
nh ng ph ng pháp nào cho bài gi ng và sau đó t rút kinh nghi m, nh m không ng ngữ ươ ả ự ệ ằ ừ
hoàn thi n ngh nghi p c a mình. ệ ề ệ ủ
Th hai, gi ng d y các môn lý lu n Mác – Lênin nh t thi t ph i liên h v i th c ti n, g nứ ả ạ ậ ấ ế ả ệ ớ ự ễ ắ
li n lý lu n v i th c ti n. Bài gi ng mu n sinh đ ng giàu s c thuy t ph c, gi ng viên c nề ậ ớ ự ễ ả ố ộ ứ ế ụ ả ầ
ph i liên h v i th c ti n c a th gi i, c a đ t n c; c a đ a ph ng; c a b n thân m iả ệ ớ ự ễ ủ ế ớ ủ ấ ướ ủ ị ươ ủ ả ỗ
h c viên. V s liên h này tuỳ thu c vào kh năng c a m i gi ng viên, có th gi ng viênọ ề ự ệ ộ ả ủ ỗ ả ể ả
t liên h trong bài gi ng và ch cho h c viên th y rõ đi u đó đ c th hi n trong th c tự ệ ả ỉ ọ ấ ề ượ ể ệ ự ế
cu c s ng. V th c ti n thì các h c viên tr ng Chính tr vô cùng phong phú, vì th gi ngộ ố ề ự ễ ọ ườ ị ế ả
viên có th g i m , đàm tho i v i h c viên, d n ra nh ng th c ti n c a đ a ph ng, đátể ợ ở ạ ớ ọ ẫ ữ ự ễ ủ ị ươ
n c hay cá nhân và t đó khái quát làm sáng t v m t lý lu n. Theo chúng tôi, m t trongướ ừ ỏ ề ặ ậ ộ
nh ng nguyên nhân d đ n k t qu đào t o ch a cao là do ph ng pháp gi ng d y c aữ ẫ ế ế ả ạ ư ươ ả ạ ủ
chúng ta ch a chú tr ng liên h v i th c ti n. Vì th , sau khi h c viênư ọ ệ ớ ự ễ ế ọ t t nghi p raố ệ
tr ng ph n l n ch a bi t v n d ng lý lu n đã h c vào trong th c ti n công tác c a đ aườ ầ ớ ư ế ậ ụ ậ ọ ự ễ ủ ị
ph ng, cũng nh c a b n thân mình. Các b môn lý lu n Mác – Lênin có m t trong t t cươ ư ủ ả ộ ậ ặ ấ ả
các lĩnh v c c a cu c s ng, t v n đ nh nh t nh t trong sinh ho t đ i th ng đ nự ủ ộ ố ừ ấ ề ỏ ặ ấ ạ ờ ườ ế
nh ng v n đ tr ng đ i c a đ t n c. Vì th , m t trong nh ng v n đ đ i m i ph ngữ ấ ề ọ ạ ủ ấ ướ ế ộ ữ ấ ề ổ ớ ươ
pháp gi ng d y lý lu n tr ng Chính tr nh t thi t ph i chú tr ng liên h v i th c ti nả ạ ậ ở ườ ị ấ ế ả ọ ệ ớ ự ễ
m i nâng cao đ c ch t l ng, hi u qu đào t o. ớ ượ ấ ượ ệ ả ạ
Th ba, Gi ng viên ph i n m đ c đ i t ng h c viên và c s v t ch t, trang thi t bứ ả ả ắ ượ ố ượ ọ ơ ở ậ ấ ế ị
ph c v gi ng d y. Khi đ c khoa, tr ng phân công đ n gi ng d y t i m t l p nào đó,ụ ụ ả ạ ượ ườ ế ả ạ ạ ộ ớ
gi ng viên c n có s liên h v i phòng đào t o c a tr ng ho c trung tâm Chính tr huy nả ầ ự ệ ớ ạ ủ ườ ặ ị ệ
tìm hi u và n m đ c c th đ i t ng c a l p h c, c s v t ch t, thi t b ph c vể ắ ượ ụ ể ố ượ ủ ớ ọ ơ ở ậ ấ ế ị ụ ụ
gi ng d y. Trên c s đó, gi ng viên ch đ ng có k ho ch cho t ng bài gi ng, ti t gi ngả ạ ơ ở ả ủ ộ ế ạ ừ ả ế ả
s s d ng nh ng ph ng pháp nào, thi t b gì cho phù h p thì s đ t đ c hi u qu cao.ẽ ử ụ ữ ươ ế ị ợ ẽ ạ ượ ệ ả
Hi n nay, các l p h c viên không ph i đ u t p trung v tr ng mà có th h c t i cácệ ớ ọ ả ề ậ ề ườ ể ọ ạ
trung tâm Chính tr c a huy n, th . M t khác, đ i t ng h c viên tr ng Chính tr khôngị ủ ệ ị ặ ố ượ ọ ườ ị
thu n nh t nh sinh viên tr ng đ i h c, cao đ ng. Do đó, n m đ c đ i t ng h c viênầ ấ ư ườ ạ ọ ẳ ắ ượ ố ượ ọ
s giúp cho gi ng viên ch đ ng ph i h p các ph ng pháp và s d ng thi t b d y h cẽ ả ủ ộ ố ợ ươ ử ụ ế ị ạ ọ
phù h p đ đ t hi u qu t i u.ợ ể ạ ệ ả ố ư
Theo chúng tôi, không có m t ph ng pháp d y h c nào t i u cho t t c m i ng i, vìộ ươ ạ ọ ố ư ấ ả ọ ườ
d y h c v a là khoa h c v a là ngh thu t. Khoa h c ch gi ng viên ph i b o đ m n iạ ọ ừ ọ ừ ệ ậ ọ ở ỗ ả ả ả ả ộ
dung, ch ng trình, m c tiêu đào t o…ngh thu t là gi ng viên ph i tuỳ theo đ i t ng,ươ ụ ạ ệ ậ ả ả ố ượ
tình hình c th c a l p h c mà có cách th c gi ng d y đáp ng yêu c u, đ t ch t l ng,ụ ể ủ ớ ọ ứ ả ạ ứ ầ ạ ấ ượ
hi u qu cao. Vì th , đ i m i ph ng pháp gi ng d y ph thu c vào b n thân m i gi ngệ ả ế ổ ớ ươ ả ạ ụ ộ ả ỗ ả
viên ch không ng i ch c p trên nghĩ ra. Nh t là trong giai đo n hi n nay, m i gi ng viênứ ồ ờ ấ ấ ạ ệ ỗ ả
ph i ch đ ng suy nghĩ tìm tòi, đ i m i ph ng pháp gi ng d y, nâng cao ch t l ng,ả ủ ộ ổ ớ ươ ả ạ ấ ượ
hi u qu . N u gi ng viên không quan tâm chú tr ng đ i m i ph ng pháp gi ng d y là tệ ả ế ả ọ ổ ớ ươ ả ạ ự
đào th i mình.ả
Th t , M t trong nh ng yêu c u c p thi t hi n nay đ i v i gi ng viên lý lu n chính trứ ư ộ ữ ầ ấ ế ệ ố ớ ả ậ ị
là ph i s d ng các ph ng ti n k thu t trong nghiên c u và gi ng d y. Các ph ng ti nả ử ụ ươ ệ ỹ ậ ứ ả ạ ươ ệ
đó bao g m: Vi tính, radio, ghi âm, vidio, đèn chi u, chi u phim…Các ph ng ti n nàyồ ế ế ươ ệ
nh m b sung và làm phong phú thêm cho nh ng n i dung c a bài gi ng; thay đ i cách h cằ ổ ữ ộ ủ ả ổ ọ
và ph ng pháp h c, t o s h ng thú, kích thích tìm tòi, đi sâu nghiên c u c a h c viên.ươ ọ ạ ự ứ ứ ủ ọ
Làm cho h c viên phát huy đ c tính ch đ ng, sáng t o. S d ng các ph ng ti n kọ ượ ủ ộ ạ ử ụ ươ ệ ỹ
thu t nh m thay đ i ph ng pháp d y chay, hc chay; giúp h c viên ti p c n đ c khoaậ ằ ổ ươ ạ ọ ọ ế ậ ượ
h c k thu t, g i m cho nh ng ng i làm công tác xã h i g n lý lu n v i th c ti n, g nọ ỹ ậ ợ ở ữ ườ ộ ắ ậ ớ ự ễ ắ
h c v i hành. Đây là m t trong nh ng ph ng pháp mà ng i gi ng viên ph i th c hi nọ ớ ộ ữ ươ ườ ả ả ự ệ
trong đ i m i ph ng pháp gi ng lý lu n. Hi n nay, có nhi u trung tâm đào t o cũng ch aổ ớ ươ ả ậ ệ ề ạ ư
đ c trang b đ y đ các trang thi t b d y h c. Tr c s phát tri n m nh m c a khoaượ ị ầ ủ ế ị ạ ọ ướ ự ể ạ ẽ ủ
h c, công ngh hi n đ i, s bùng n c a công ngh thông tin, gi ng viên ph i s d ngọ ệ ệ ạ ự ổ ủ ệ ả ả ử ụ
thành t o vi tính. Đây là m t trong nh ng ph ng ti n h tr đ c l c, có hi u qu choạ ộ ữ ươ ệ ỗ ợ ắ ự ệ ả
vi c đ i m i ph ng pháp gi ng d y c a gi ng viên. Vi tính giúp cho gi ng viên so n bàiệ ổ ớ ươ ả ạ ủ ả ả ạ
gi ng PoWer Point, gi i thi u giáo trình, tài li u tham kh o, hình nh hay th c phim minhả ớ ệ ệ ả ả ướ
ho …Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên l m d ng vi tính trong gi ng d y và xem nó nhạ ạ ụ ả ạ ư
là cái m t, và coi đó là toàn b s đ i m i ph ng pháp d y h c. ố ộ ự ổ ớ ươ ạ ọ
Th năm, Đ i m i ph ng pháp gi ng d y c n g n li n v i nghiên c u khoa h c. Ng iứ ổ ớ ươ ả ạ ầ ắ ề ớ ứ ọ ườ
gi ng viên tr ng Chính tr c n chú tr ng nghiên c u khoa h c và xem đây là m t nhi mả ườ ị ầ ọ ứ ọ ộ ệ
v không th thi u trong đ i m i ph ng pháp. Theo chúng tôi, m t trong nh ng nguyênụ ể ế ổ ớ ươ ộ ữ
nhân c a vi c đ i m i ph ng pháp d y h c theo l i cũ là do gi ng viên ch a th c sủ ệ ổ ớ ươ ạ ọ ố ả ư ự ự
ch u khó nghiên c u khoa h c. Nghiên c u khoa h c là đ ng l c thúc đ y say mê nghị ứ ọ ứ ọ ộ ự ẩ ề
nghi p, giúp cho gi ng viên làm ch đ c tri th c trên c s đ c l p suy nghĩ, sáng t o,ệ ả ủ ượ ứ ơ ở ộ ậ ạ
bi t v n d ng tri th c vào bài gi ng cũng nh th c ti n cu c s ng. M i bài vi t, m i v nế ậ ụ ứ ả ư ự ễ ộ ố ỗ ế ỗ ấ
đ nghiên c u đòi h i gi ng viên ph i v ch ra đ c ng, đ c nh ng tài li u liên quan…vìề ứ ỏ ả ả ạ ề ươ ọ ữ ệ
th , gi ng viên có quá trình tích lu v l ng đ bi n đ i v ch t; tri th c ngày càngế ả ỹ ề ượ ể ế ổ ề ấ ứ
đ c m r ng và chuyên sâu. Gi ng viên s th c s ch đ ng tr c m i v n đ đ t ra vàượ ở ộ ả ẽ ự ự ủ ộ ướ ọ ấ ề ặ
s k t h p t t, s d ng nhu n nhuy n các ph ng pháp trong m i gi gi ng đ nâng caoẽ ế ợ ố ử ụ ầ ễ ươ ỗ ờ ả ể
k t qu đào t o.ế ả ạ
Th sáu, Xêmina, đ i m i ph ng pháp gi ng d y nh m th c hi n “Bi n quá trình đàoứ ổ ớ ươ ả ạ ằ ự ệ ế
t o thành t đào t o”. Vì th gi ng viên c n coi tr ng và tăng c ng th c hi n xêmina c aạ ự ạ ế ả ầ ọ ườ ự ệ ủ
h c viên. Đây là m t v n đ quan tr ng, thi t th c cho đ i m i ph ng pháp c a gi ngọ ộ ấ ề ọ ế ự ổ ớ ươ ủ ả
viên, vì thông qua xêmina h c viên có đi u ki n tr c ti p trao đ i, th o lu n đ a ra nh ngọ ề ệ ự ế ổ ả ậ ư ữ
chính ki n c a mình c v lý lu n và th c ti n; c nh ng v n đ đúng và ch a đúng…ế ủ ả ề ậ ự ễ ả ữ ấ ề ư
Thông qua xêmina, gi ng viên ki m nghi m đ c h c viên đã n m đ c bài gi ng đ nả ể ệ ượ ọ ắ ượ ả ế
m c đ nào; ph ng pháp gi ng d y c a gi ng viên đã đ t đ c hi u qu hay không?ứ ộ ươ ả ạ ủ ả ạ ượ ệ ả
Ki n th c c a gi ng viên còn có ch nào ch a th t v ng đ t mình đi u ch nh b sung.ế ứ ủ ả ỗ ư ậ ữ ể ự ề ỉ ổ
Th c hi n xêmina, gi ng viên nên ch n m t h c viên h c l c khá, có kh năng đi u hànhự ệ ả ọ ộ ọ ọ ự ả ề
giao cho h t th o lu n, gi ng viên là ng i tr ng tài, nghe các ý ki n phát bi u, t ngọ ự ả ậ ả ườ ọ ế ể ổ
h p và gi i đáp khi h c viên th o lu n đ a ra các ý ki n không phân th ng b i. Th c hi nợ ả ọ ả ậ ư ế ắ ạ ự ệ
t t xêmina bu c h c viên ph i đ c tài li u, nghiên c u, chu n b , t đó s t o nên đ ngố ộ ọ ả ọ ệ ứ ẩ ị ừ ẽ ạ ộ
l c và h ng thú c a ng i h c, giúp cho h n m v ng đ c lý lu n v n d ng vào th cự ứ ủ ườ ọ ọ ắ ữ ượ ậ ậ ụ ự
ti n đ c t t và có hi u qu .ễ ượ ố ệ ả
Th b y, Ph i b o đ m tính Đ ng, tính khoa h c trong gi ng d y các môn lý lu n. Đ iứ ả ả ả ả ả ọ ả ạ ậ ổ
m i ph ng pháp gi ng d y lý lu n Chính tr mang tính đ c thù, đ i m i song ph i luônớ ươ ả ạ ậ ị ặ ổ ớ ả
luôn b o đ m tính Đ ng. Tính Đ ng là m t nguyên t c trong ho t đ ng nghiên c u, gi ngả ả ả ả ộ ắ ạ ộ ứ ả
d y các môn lý lu n đòi h i ng i gi ng d y ph i tuân theo, vì nó là vũ khí đ đ u tranhạ ậ ỏ ườ ả ạ ả ể ấ
t t ng và đ u tranh chính tr . Nói đ n tính chính tr là nói đ n là nói đ n t t ng, nóiư ưở ấ ị ế ị ế ế ư ưở
đ n s lãnh đ o c a Đ ng là quan đi m, l p tr ng. Gi ng viên ph i đ ng trên l pế ự ạ ủ ả ể ậ ườ ả ả ứ ậ
tr ng, quan đi m giai c p công nhân đ nghiên c u, gi ng d y lý lu n; đ ng trên l pườ ể ấ ể ứ ả ạ ậ ứ ậ
tr ng lý lu n và ph ng pháp lu n c a ch nghĩa Mác – Lênin; ph c tùng t ch c và giườ ậ ươ ậ ủ ủ ụ ổ ứ ữ
v ng nguyên t c phát ngôn c a Đ ng.ữ ắ ủ ả
Tôn tr ng khách quan c a l ch s , s th t l ch s và ph i trung thành v i l ch s Gi ngọ ủ ị ử ự ậ ị ử ả ớ ị ử ả
viên ph i s d ng ph ng pháp nghiên c u khoa h c, năng l c t duy khoa h c, thái đ vôả ử ụ ươ ứ ọ ự ư ọ ộ
t , công b ng trong đánh giá và ph i có trách nhi m tr c l ch s , tr c s ti n b c aư ằ ả ệ ướ ị ử ướ ự ế ộ ủ
khoa h c: b o v chân, thi n, m . Đ u tranh phê phán, lo i b nh ng quan đi m ph nọ ả ệ ệ ỹ ấ ạ ỏ ữ ể ả
đ ng xuyên t c, ch ng đ i c a các th l c thù đ ch. Trong m i quan h gi a tính Đ ng vàộ ạ ố ố ủ ế ự ị ố ệ ữ ả
tính khoa h c thì tính Đ ng ph i đ t lên hàng đ u, vì tính Đ ng nó ph c v cho s nghi pọ ả ả ặ ầ ả ụ ụ ự ệ
chính tr .ị
Nh v y, đ i m i ph ng pháp gi ng d y lý lu n là trên c s ph ng pháp truy nư ậ ổ ớ ươ ả ạ ậ ơ ở ươ ề
th ng, chúng ta k th a, phát huy m t tích c c, kh c ph c m t h n ch b ng cách k t h pố ế ừ ặ ự ắ ụ ặ ạ ế ắ ế ợ
ph ng pháp d y h c truy n th ng v i ph ng pháp hi n đ i, s d ng các ph ng ti nươ ạ ọ ề ố ớ ươ ệ ạ ử ụ ươ ệ
k thu t hi n đ i vào bài gi ng, phát huy tính tích c c, ch đ ng sán t o c a h c viên,ỹ ậ ệ ạ ả ự ủ ộ ạ ủ ọ
nâng cao ch t l ng và hi u qu đàog t o c a nhà tr ng. V n đ đ i m i luôn đ t raấ ượ ệ ả ạ ủ ườ ấ ề ổ ớ ặ
cho m i c p, m i ngành song đi u quan tr ng nh t, gi vai trò quy t đ nh thành công v nỗ ấ ỗ ề ọ ấ ữ ế ị ẫ
là ng i gi ng viên. Gi ng viên là ng i trang b , ph ng pháp, ph ng h ng cho ng iườ ả ả ườ ị ươ ươ ướ ườ
h c, nói cách khác là gi ng viên trang b cho h c viên cái c n đ h t câu l y cá./.ọ ả ị ọ ầ ể ọ ự ấ