1
Xây d ng lòng t tin n i con cái d i 6 tu iự ự ơ ướ ổ
NGUY N văn ThànhỄ
Lausanne, Th y sĩụ
Trong ý h ng đ ng hành và chia s v i các b c cha m , đang cóướ ồ ẻ ớ ậ ẹ
trách nhi m nuôi n ng và d y d con cái d i 6 tu i, tôi xin m oệ ấ ạ ỗ ướ ổ ạ
mu i li t kê m t vài tr ng đi m, trong v n đ xây d ng lòng t tin.ộ ệ ộ ọ ể ấ ề ự ự
Đây là « viên đá t ngả », trong ph n v d y d và giáo d c con cái.ầ ụ ạ ỗ ụ
c mong nh ng đ c gi xa g n, v i ph ng th c «Ướ ữ ộ ả ầ ớ ươ ứ r taiỉ », chia sẻ
l i cho b n bè, sau khi có c h i ti p thu và ch ng nghi m nh ngạ ạ ơ ộ ế ứ ệ ữ
bài h c v lòng t tin sau đây, trong chính cu c đ i và gia đình c aọ ề ự ộ ờ ủ
mình.
Lòng t tin, ph i chăng là «ự ả chi c n th nế ỏ ầ », hay là « thanh g mươ
gia b oả » c a m i ng i Vi t Nam, khi h c quy t cùng n m tayủ ỗ ườ ệ ọ ố ế ắ
nhau, xây d ng «ự Ngôi Nhà Tình Th ngươ », trong chính t m lòng vàấ
cu c đ i h ng ngày. Nh đó, chúng ta t t c s có kh năng «ộ ờ ằ ờ ấ ả ẽ ả th yấ
đ c nh ng đi u vô hìnhượ ữ ề », và « nghe đ c nh ng ti ng vô thanhượ ữ ế »,
phát xu t t hai dòng máuấ ừ « Bao La và Cao Cả » đang tuôn trào
trong t ng huy t m ch, b t phân tôn giáo, chính ki n và giai t ng xãừ ế ạ ấ ế ầ
h i c a m i ng i.ộ ủ ỗ ườ
1.- T Tin là gìự ?
Con cái chúng ta l n lên v i m t lòng t tin v ng m nh, sau khi cóớ ớ ộ ự ữ ạ
c h i, đi u ki n và kh năng ch ng nghi m, trong su t 6 năm đ uơ ộ ề ệ ả ứ ệ ố ầ
tiên c a cu c đ i, nh ng tình hu ng và tâm tr ng then ch t sau đâyủ ộ ờ ữ ố ạ ố :
- Th nh t, các em c m nh n m t đ i s ng an l c, th nh th iứ ấ ả ậ ộ ờ ố ạ ả ơ
và sung s ng, trong x ng da và máu th t c a mình.ướ ươ ị ủ
2
-Th hai, các em c m th y mình đ c th ng yêu, xuyên quaứ ả ấ ượ ươ
l i nói, thái đ và tác phong h ng ngày c a cha m . Nh vàoờ ộ ằ ủ ẹ ờ
kinh nghi m đ c th ng yêu, m t cách vô đi u ki n nhệ ượ ươ ộ ề ệ ư
v y, các em t t thu hóa và h i nh p nh ng phong thái nhậ ừ ừ ộ ậ ữ ư :
ăn nói d th ng, kính trên, nh ng d i. M i khi ch i đùa vàễ ươ ườ ướ ỗ ơ
có d p hòa mình v i b n bè cùng tu i, các em không có thái đị ớ ạ ổ ộ
« c p gi tướ ậ », giành ph n h n và ph n th ng v cho mình.ầ ơ ầ ắ ề
Đ ng th i, trong lúc chung vui v i b n bè nh v y, không m tồ ờ ớ ạ ư ậ ộ
em nào c m th y mình b thua thi t, l ng quênả ấ ị ệ ả , cho dù đó là
m t em ch m phát tri n, ch m trí hay là đang có nh ng nguyộ ậ ể ậ ữ
c t b , còn đ c g i «ơ ự ế ượ ọ r i lo n phát tri n lan t aố ạ ể ỏ ». L i nóiố
đ c s d ng trong ti ng Anh là Autism hay là PDD (pervasiveượ ử ụ ế
developmental disorders).
-Th ba, các em c m th y mình «ứ ả ấ làm đ cượ » và « dám làm »,
có kh năng m o hi m, th cho bi t, t vi c nh , v a t mả ạ ể ử ế ừ ệ ỏ ừ ầ
s c, và d n d n ti n lên đ n vi c khó h n m t chút, nhứ ầ ầ ế ế ệ ơ ộ ư : nở
n c i, làm đi u b chào đón, c m tay m t ông già bà lão,ụ ườ ệ ộ ầ ộ
nói ra m t l i d u hi n và đ m tình yêu th ng… cúi xu ngộ ờ ị ề ượ ươ ố
nh t lên m t m nh gi y v n và b vào gi rác.ặ ộ ả ấ ụ ỏ ỏ
-Th b n, các em t ra b m t hãnh di n, ch p nh n và đónứ ố ỏ ộ ặ ệ ấ ậ
nh n phái tính c a mình, m t cách đ n s , t nhiên và thanhậ ủ ộ ơ ơ ự
th n. T ngày b t đ u bi t nói, các em đã đ c d y đ bi tả ừ ắ ầ ế ượ ạ ể ế
mình là « ng i Vi t Namườ ệ », v i nh ng đ c đi m g n nh t tớ ữ ặ ể ầ ư ấ
y u là «ế c n cù lam lũầ », « bi t tay làm hàm nhaiế », « không
n m ng a ch th iằ ữ ờ ờ », hay là s p l y tr c phú ông, đ xinụ ạ ướ ể
vi n tr «ệ ợ ba bò chín trâu ».
-Th năm, các em đ c t p luy n s ng hài hòa v i ng iứ ượ ậ ệ ố ớ ườ
chung quanh, trong m i tình hu ng ti p xúc và trao đ i h ngỗ ố ế ổ ằ
ngày. T ng i già đ n ng i tr . T ng i trong nhà, đ nừ ườ ế ườ ẻ ừ ườ ế
ng i ngoài ngõ.ườ
-Th sáu, các em h c t p bi t ch đ i trong hy v ng và tin yêu.ứ ọ ậ ế ờ ợ ọ
H n th c, cha m cũng gi ng nh tr i đ t, có ngày m a ngàyẳ ự ẹ ố ư ờ ấ ư
n ng, có b n mùa xuân h thu đông. Cho nên, t t trong cu cắ ố ạ ừ ừ ộ
s ng, các em c n ti p thu nh ng bài h c làm ng iố ầ ế ữ ọ ườ :
« Không tr ng cây, gi a ti t h ,ồ ữ ế ạ
« Không tìm qu , vào mùa hoa,ả
« Không phàn nàn ho c kêu ca, ặ
3
« Vì hoa xuân hôm nay ch a vĩnh c u.ư ử
« Có Thiên th i, Đ a l i, có Nhân hòa…ờ ị ợ
« Công trình c a con ng i m i thành t uủ ườ ớ ự ».
Nh m giúp các em có kh năng ti p thu và h i nh p sáu khằ ả ế ộ ậ ả
năng hay là l i s ng y, chúng ta c n có hai cách làm b túc vàố ố ấ ầ ổ
ki n toàn cho nhau, trong m i ý h ng giáo d c và ph c vệ ỗ ướ ụ ụ ụ : v aừ
bi t d y và v a bi t h c. Không h c, làm sao cha m bi t d yế ạ ừ ế ọ ọ ẹ ế ạ ?
Và khi cha m không d y, con cái h c v i ai, trong sáu năm đ uẹ ạ ọ ớ ầ
tiên c a tu i đ iủ ổ ờ ?
Trong m t đ t n c có phúc và s ng h nh phúc, m i ng i l nộ ấ ướ ố ạ ọ ườ ớ
bé, tr già, giàu nghèo… bi t d y cho nhau, t nh ng vi c r tẻ ế ạ ừ ữ ệ ấ
t m th ng, nh kh c nh cho đúng ch , bi t bài ti t đâu, đ nầ ườ ư ạ ổ ỗ ế ế ở ế
nh ng trách nhi m tr ng đ i nh đùm b c, tha th , nhìn nh n,ữ ệ ọ ạ ư ọ ứ ậ
tôn tr ng l n nhau.ọ ẫ
Vô phúc bi t ch ng nào, khi trong lòng Đ t N c, chúng ta ch làế ừ ấ ướ ỉ
« ng i bi t nóiườ ế » : Nói quá nhi u. Nói t ngoài. Nói t trên. Nóiề ừ ừ
thay nói th cho k khác. Nh ng không dám nói v mình v i sế ẻ ư ề ớ ứ
đi p TÔI. Nói đ sai khi n, b c l t, đàn áp. Thay vì nói, đ nhìnệ ể ế ố ộ ể
nh n tính ng i c a anh ch em đ ng bào.ậ ườ ủ ị ồ
Nói mà thôi ch a đ . Chúng ta ph i là nh ng ng i «ư ủ ả ữ ườ xăn tay áo
lên » mà làm.
2.- T Tin và nhu c u s ng an toànự ầ ố
Có đi u ki n đ s ng an toàn v m t v t ch t, và nh t là trênề ệ ể ố ề ặ ậ ấ ấ
bình di n tinh th n, con cái chúng ta m i có th phát huy và tôiệ ầ ớ ể
4
luy n lòng t tin, cho chính mình và cho các th h v sau, đúngệ ự ế ệ ề
nh sáu tiêu chu n đ c trình bày trong ph n trên đây.ư ẩ ượ ầ
Các em có kh năng s ng an toàn, khi cha m , th y cô và ng iả ố ẹ ầ ườ
l n có m t trong môi tr ng t o ra nh ng đi u ki n thu n l i,ớ ặ ườ ạ ữ ề ệ ậ ợ
kh dĩ đáp ng nh ng nhu c u c b n c a cu c s ng.ả ứ ữ ầ ơ ả ủ ộ ố
Sau đây tôi xin li t kê m t vài nhu c u c a tr em, xuyên qua cácệ ộ ầ ủ ẻ
giai đo n phát tri n.ạ ể
T 0 đ n 9 tháng, m t tr em c nừ ế ộ ẻ ầ :
-ăn, ng , bài ti t, đ c đùm b c, có h i m, đ c t m g i, lauủ ế ượ ọ ơ ấ ượ ắ ộ
s ch, b ng b , xoa bóp, vu t ve, n ng chìu, cung ph ng,ạ ồ ế ố ươ ụ
- đ c đi ch i, nhìn ng m c nh v t, t n i n y qua n i khác,ượ ơ ắ ả ậ ừ ơ ầ ơ
- đ c l ng nghe nh ng gi ng nói c a ng i quen, nh cha m ,ượ ắ ữ ọ ủ ườ ư ẹ
anh ch ,ị
-có nh ng c h i đ c m nghi m, b ng tay, chân, và làn da,ữ ơ ộ ể ả ệ ằ
th nào là nóng, l nh, c ng m m…ế ạ ứ ề
- đ c ng i khác tôn tr ng và nhìn nh n v nh ng nh p đi uượ ườ ọ ậ ề ữ ị ệ
và v n t c riêng bi t c a mình, trong cách ch i đùa, v nậ ố ệ ủ ơ ậ
chuy n, th c và ng …ể ứ ủ
-đ c có ng i lón có m t v i mình và chăm lo cho mình, m tượ ườ ặ ớ ộ
cách liên t c và đ u đ n,ụ ề ặ
-đ c có d p ti p xúc v i ng i ngoài gia đình, bên c nh nh ngượ ị ế ớ ườ ạ ữ
thành viên quen thu c trong gia đình, đ d n d n phân bi tộ ể ầ ầ ệ
nh ng khuôn m t l và nh ng khuôn m t quen.ữ ặ ạ ữ ặ
T 9 đ n 18 thángừ ế :
-đ c v n đ ng hay là di chuy n m t cách t do, đ l c l i tìmượ ậ ộ ể ộ ự ể ụ ọ
tòi,
-đ c leo trèo, đ c m nghi m th nào là cao hay th p, màượ ể ả ệ ế ấ
không ph i m t mình đ ng đ u v i nh ng hi m nguy té ngã,ả ộ ươ ầ ớ ữ ể
v đ u, gãy tay, gãy chân…ỡ ầ
- đ c tha h khám phá và m o hi m, ch y quanh đó đây, màượ ồ ạ ể ạ
không có nguy c g p tai n n hay là l c m t…ơ ặ ạ ạ ấ
-đ c có ng i có m t bên c nh, đ h ng d n cho mình bi tượ ườ ặ ạ ể ướ ẫ ế
đâu là gi i h n không th v t qua, đâu là nh ng đi u mình cóớ ạ ể ượ ữ ề
5
phép làm. Khi không bi t, mình ch c n đ t câu h i b ng l iế ỉ ầ ặ ỏ ằ ờ
nói hay đi u b và c ch …đ xin k khác tr l i và h ngệ ộ ử ỉ ể ẻ ả ờ ướ
d n cho mình.ẫ
-đ c k khác nói rõ ra cho mình bi t tên c a các đ v t và loàiượ ẻ ế ủ ồ ậ
v t, mà mình th y ngoài, cũng nh g i tên nh ng tâm tình vàậ ấ ở ư ọ ữ
xúc đ ng có m t trong n i tâm, và đang xu t hi n ra bên ngoàiộ ặ ộ ấ ệ
b ng c ch , đi u b và hành vi c a mình. ằ ử ỉ ệ ộ ủ
Ví dụ :
* con s bà l , cho nên con khóc, đ kêu m đ n g n, ợ ạ ể ẹ ế ầ
* con i, m đang bu n và lo, vì vào gi n y mà ba con ch aơ ẹ ồ ờ ầ ư
v nhà, ề
* m th y con b c b i, ch y lăng xăng vì tr i nóng, mà mẹ ấ ự ộ ạ ờ ẹ
ch a có thì gi đ t m g i cho con…ư ờ ể ắ ộ
Nh cách làm n y c a ng i l n, tr em s bi t rõ n i tâm làờ ầ ủ ườ ớ ẻ ẽ ế ộ
gì, mình c n di n t ra ngoài và h c nh ng cách th c đ hóaầ ễ ả ọ ữ ứ ể
gi i…ả
-đ c nghe cha m gi i thích, v i m t ngôn ng thu c t mượ ẹ ả ớ ộ ữ ộ ầ
hi u bi t c a mình, là cha m cũng th ng yêu nhau và lo choể ế ủ ẹ ươ
nhau…
-có d p ti p xúc và làm quen v i nh ng tr em khác, ngoài giaị ế ớ ữ ẻ
đình. Và khi tr em tr v nhà, ng i l n đ t ra nh ng câuẻ ở ề ườ ớ ặ ữ
h i, nh m giúp tr em nói ra nh ng tâm tình và ý ki n c aỏ ằ ẻ ữ ế ủ
mình…
T 18 đ n 36 tháng (3tu i)ừ ế ổ :
-đ c phép khóc la, nũng n u, mà không b k t án, chê c i hayượ ị ị ế ườ
là tr ng ph t, đe d a…Trái l i, có ng i l n đ n g n, nêu lênừ ạ ọ ạ ườ ớ ế ầ
nh ng câu h i, đ giúp tr em di n t , b c l tâm tình bênữ ỏ ể ẻ ễ ả ộ ộ
trong c a chính mình.ủ
- có ng i d y cho mình t p đi đ i ti n và ti u ti n đúng lúc,ườ ạ ậ ạ ệ ể ệ
đúng ch .ỗ
- có quy n ch n l a áo qu n, đ ăn, nh ng ph i bi t xin phépề ọ ự ầ ồ ư ả ế
hay là h i ý ki n c a cha ho c m ,ỏ ế ủ ặ ẹ
-đ c quy n bày tõ ý ki n riêng t , m t cách l đ ,ượ ề ế ư ộ ễ ộ