BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………
BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
BÙI ĐỨC HẬU
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ
NGÀNH NGHỀ KINH DOANH CÓ ĐIỀU KIỆN – TỪ THỰC TIỄN
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 8 38 01 02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ
LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
HÀ NỘI – NĂM 2019
Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: TS. Mai Đắc Biên
Phản biện 1: PGS.TS. Trần Thị Diệu Oanh, Học viện Hành chính Quốc gia
Phản biện 2: TS. Nguyễn Quang Thái, Bộ Tư pháp
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, Học viện Hành chính Quốc gia
Địa điểm: Phòng họp 204, Nhà D - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ,
Học viện Hành chính Quốc gia
Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh- Quận Đống Đa – TP Hà Nội
Thời gian: vào hồi 17 giờ ngày 11 tháng 12 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia
hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của nghiên cứu luận văn
Xử phạt VPHC nói chung và xử phạt VPHC trong lĩnh vực kinh doanh, thương
mại, dịch vụ nói riêng là công cụ quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước nhằm
duy trì trật tự, kỷ cương trong quản lý hành chính của Nhà nước. Đây cũng là vấn đề
trực tiếp liên quan đến cuộc sống hàng ngày của nhân dân được Đảng, Nhà nước và
toàn xã hội hết sức quan tâm.
Trong nền kinh tế thị trường, tự do kinh doanh là quyền cơ bản của con người và
là động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Ở Việt Nam, nguyên tắc:
"Mọi công dân có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật" được ghi nhận
tại Điều 57 của Hiến pháp năm 2013. Kể từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp 2014, các
quy định về điều kiện kinh doanh nói chung và giấy phép kinh doanh nói riêng đã được
cải thiện đáng kể. Theo đó, pháp luật quy định về điều kiện kinh doanh đã và đang
được cải thiện theo hướng minh bạch, đơn giản và hợp lý, trong đó, nhiều loại giấy
phép kinh doanh đã được bãi bỏ hoặc chuyển thành điều kiện kinh doanh không cần
giấy phép, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của người dân. Giấy phép
kinh doanh là một trong những công cụ thường được các cơ quan quản lý Nhà nước
lựa chọn để thực hiện quản lý đối với hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, nếu công cụ
giấy phép kinh doanh được sử dụng không hợp lý hoặc quá mức cần thiết thì sẽ trở
thành rào cản đối với sự phát triển hoạt động kinh doanh, gây ra những chi phí tốn kém
không cần thiết cho xã hội. Trong khi đó, pháp luật hiện hành chưa có quy định về cơ
sở đánh giá tính hợp lý, tính khả thi và hiệu quả của giấy phép kinh doanh được ban
hành cũng như giám sát việc tuân thủ pháp luật về điều kiện kinh doanh.
Pháp luật về ngành nghề kinh doanh có điều kiện và quản lý ngành nghề kinh
doanh có điều kiện ở Việt Nam hiện nay được quy định trong Luật doanh nghiệp năm
2014, Luật đầu tư năm 2014, Luật xử lý VPHC năm 2012…. Trong những năm vừa
qua, hoạt động xử phạt VPHC đối với các cơ sở kinh doanh trong lĩnh vực này đã đạt
được những kết quả nhất định. Nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng đã được phát
hiện, xử phạt nghiêm minh, qua đó pháp chế XHCN được bảo đảm, quyền và lợi ích
2
hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân được tôn trọng và bảo đảm. Tuy nhiên, bên
cạnh những kết quả đạt được, hoạt động xử phạt VPHC trong lĩnh vực ngành nghề
kinh doanh có điều kiện vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Trong thực tiễn xử phạt có
những vụ việc do pháp luật còn nhiều bất cập, tồn tại nên không xử lý được kịp thời
đối với hành vi vi phạm. Sự phối hợp, hoạt động giữa các cơ quan, tổ chức trong xử
phạt VPHC về ngành nghề kinh doanh có điều kiện còn chưa thực sự tốt, vẫn xảy ra
tình trạng bỏ lọt các trường hợp hành vi vi phạm nhưng không bị xử lý.
Thành phố Hải Phòng là thành phố trực thuộc trung ương, là trung tâm kinh tế
lớn của cả nước với cảng biển, các khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ lớn, phát
triển. Thành phố Hải Phòng cũng là thành phố có dân số đông, mật độ dân số cao, có
nhiều trụ sở, doanh nghiệp, cơ quan tổ chức đóng trên địa bàn, có nhiều cơ sở lưu trú
du lịch, các dịch vụ giải trí, nghỉ dưỡng, kinh doanh, thương mại. Nhiều doanh
nghiệp, cơ sở kinh tế hoạt động trong lĩnh vực ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Cùng với những mặt tích cực, thì đây cũng là địa bàn phức tạp về an ninh trật tự, an
toàn xã hội, do đó, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát về chấp hành pháp luật đối
với các cơ quan này là rất phức tạp. Nhiều trường hợp có vi phạm xảy ra đã bị xử lý,
xử phạt nghiêm minh, nhưng trên thực tế, hoạt động xử phạt VPHC trong lĩnh vực
ngành nghề kinh doanh có điều kiện tại thành phố Hải Phòng trong những năm vừa
qua vẫn còn có những hạn chế, tồn tại nhất định cần khắc phục.
Từ những lý do trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện từ thực tiễn
thành phố Hải Phòng” làm đề tài luận văn thạc sĩ luật học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu luận văn
Việc nghiên cứu về pháp luật xử phạt VPHC trong lĩnh vực quản lý ngành nghề
kinh doanh có điều kiện trong những năm vừa qua đã có một số công trình nghiên
cứu, như:
- "Tìm hiểu về xử phạt VPHC", của tác giả Phạm Dũng - Hoàng Sao, nêu khái
quát chung và phân tích những khái niệm cơ bản về xử phạt VPHC nhưng chưa đi
sâu vào vấn đề xử phạt VPHC trong lĩnh vực hải quan;
3
- Đề tài khoa học "Nghiên cứu một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật xử lý
VPHC về hải quan theo yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế", của thạc sĩ Phùng Thị
Bích Hường, năm 2007 tại Tổng cục Hải quan – Bộ Tài chính đề tài này cũng chỉ đưa ra
những tồn tại chung và phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật xử lý VPHC về
hải quan nhưng chưa đi sâu vào thực trạng pháp luật và VPHC trong lĩnh vực hải quan;
- Đề tài khoa học "Trách nhiệm pháp lý của đối tượng nộp thuế đối với các hành
vi vi phạm pháp luật hải quan về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu", của tác giả Đào
Thịnh Vinh, năm 2013 tại Tổng cụ Thuế, Bộ Tài chính cũng đã nêu được những vấn
đề lý luận và thực trạng vấn đề trách nhiệm pháp lý của đối tượng nộp thuế do vi
phạm pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu ở Việt Nam, nhưng lại chỉ nêu một
vấn đề nhỏ về hành vi vi phạm quy định về kiểm tra hải quan, thanh tra thuế thuộc
nhóm hành vi vi phạm quy định về kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của VPHC
trong lĩnh vực hải quan chứ chưa nêu các vấn đề khác trong các qui định về hành vi
VPHC trong lĩnh vực hải quan và mức xử phạt;
- Luận văn thạc sỹ Luật học: “Tăng cường pháp chế XHCN trong lĩnh vực xử
phạt VPHC ở nước ta hiện nay” của Đặng Thanh Sơn năm 2003 tại Khoa Luật – Đại
học Quốc gia Hà Nội; Đề tài “Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử của Tòa án
nhân dân ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Lê Xuân Thân (2004), luận án tiến sĩ luật
học, Học viện Chính trị quốc Gia Hồ Chí Minh; hay như đề tài “Hoạt động thanh tra
chuyên ngành qua thực tiễn tại Thanh tra Sở Giao thông vận tải Hà Nội” của tác giả
Vũ Thị Giang (2012), Học viện Hành chính và nhiều công trình khác. Khi nghiên cứu
tác công trình trên, có thể thấy rằng, hầu hết các công trình đều đã bước đầu phân tích
về hoạt động áp dụng pháp luật như tác giả Đặng Thanh Sơn và tác giả Lê Xuân Thân
nhưng các tác giả này chủ yếu phân tích hoạt động áp dụng pháp luật gắn với hoạt
động xét xử của tòa án hoặc đưa ra các giải pháp nhằm tăng cường pháp chế XHCN
qua hoạt động xử lý VPHC…, hơn nữa các đề tài này có đối tượng hướng đến rất
rộng, không tập trung vào địa bàn cụ thể.
Như vậy, các công trình nghiên cứu trên chủ yếu nghiên cứu về pháp luật xử
phạt VPHC nói chung hoặc nghiên cứu về VPHC trong một lĩnh vực cụ thể mà chưa
có công trình nghiên cứu cụ thể nào nghiên cứu về pháp luật xử phạt VPHC trong
