
NHHƯỞNGCỦACHIASẺTRITHỨCVÀĐỘNGLỰC
NGOẠISINHĐẾNSỰGNBÓVỚITỔCHỨC
CANGƯỜILAOĐNG
BùiCẩmVân,ĐỗKhánhLinh
Email:vanbc@neu.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:06/06/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:05/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:23/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1091
Tómtắt:Trước xuhướng chuyểnđổi mô nhquản trị hướng đến kinhdoanh bền
vững,nhiềudoanhnghiệpnhậnrarằngvănhóachiasẻtrithứcvàchínhsáchđộnglựcphù
hợpđóngvaitròquantrọngtrongviệcduytrìsựgắnbónhânviên.Xuấtpháttừthựctiễn
này,nghiêncứuhướngtớiđánhgiávàđịnhlượngảnhhưởngtừchiasẻtrithứccùngđộng
lựcngoạisinhđốivớisựgắnbóvớitổchức,trongđósựhàilòngtrongcôngviệcgiữvai
tròtrunggian.Kếtquảchỉrarằngchiasẻtrithức,phúclợi,đàotạo,cơhộithăngtiếnđều
làmtăngsựhàilòngtrongcôngviệc,dẫntớisựgắnbóvớitổchứcmạnhhơn.Từđóđưara
nhómkiếnnghịphùhợpđểcủngcốmứcđộgắnbóvớitổchứccủangườilaođộngchocác
doanhnghiệp.
Tkhóa:chiasẻtrithức,độnglựcngoạisinh,sựgắnbóvớitổchức,sựhàilòngtrong
côngviệc
TrườngKinhdoanh,ĐạihọcKinhtếQuốcdân
I.Đặtvấnđề
Trongbốicảnhkinhtếchuyểnđổi
sốmạnhmẽ,doanhnghiệpđangphảiđối
mặtvớikhôngíttháchthứctrongviệcthu
hútvàduytrìđộingũnhânsựchấtlượng
caođểgiữvữnglợithếcạnhtranh.Xétvề
mặtthựctiễn,“chảymáuchấtxám”vẫnlà
tháchthứclớnđốivớicácdoanhnghiệp
ViệtNam.TheoTalentnetMercer(2023),
dùtỷlệnghỉviệctựnguyệnđãgiảm,con
số này vẫn khá cao ở mức 22,1% năm
202210,4%trongnửađầu2023.Các
nguyênnhânchủyếuxuấtpháttừđãingộ
chưatươngxứng,thiếuđịnhhướngnghề
nghiệpmôitrườnglàmviệcchưatích
cực(Anwar&cộngsự,2018).
Khinhânviêncómứcđộgắnbócao
vớitổchức,doanhnghiệpcóthểgiảmbớt
chiphíliênquanđếnquytrìnhtuyểndụng
đàotạomới,nângcaohiệuquảtrong
việcduytrìnhânsựổnđịnh.Sựgắnbó
ycònkhuyếnkhíchngườilaođộngchủ
độngchiasẻtrithức,quađóthúcđẩysáng
tạođổimớivàhìnhthànhvănhoáhọctập,
lợithế thenchốt trongnềnkinh tếtri
thức(Holste&Fields,2010).

Đã có nhiều công trình nghiên cứu
vềnhântốnhhưởngđếnsựgắncủa
nhânviên.Tuynhiên,phầnlớnthườngchỉ
tậptrungvàocácyếutốtạođộnglựcchung
(Aydogdu&Asikgil,2011)trongkhichia
sẻtrithức,mộtquátrìnhcốtlõinhằmlan
tỏagiátrịhọchỏivàcủngcốniềmtinnội
bộ,lạichưađượcxemxétđầyđủtrongmối
liênhệvớiđộnglựcngoạisinh,sựhàilòng
trongcôngviệcsựgắnbóvớitổchức.
Vìvậy,việcnắmrõđượcchếtácđộng
cácyếutốtnsẽcủngcốchocácmôhình
lýthuyếthànhvitổchức,đồngthờicung
cấpsởđềxuấtkiếnnghịhữuíchchonhà
quảntrịtrongtăngcườngmứcđộgắnbó
vớitổchứccủangườilaođộng.
II.Cơsởlýthuyết
2.1.Mộtsốkháiniệmcơbản
Sựgắnbóvớitổchứcđượchiểulà
“sứcmạnhcủasựđồngnhấtvàsựtham
giacủamộtcánhânvàomộttổchứccụ
thể”(Porter&cộngs,1979).Kháiniệm
yđượccủngcốbởilýthuyếttraođổixã
hộikhi Blau (1964) cho rằng sự gắn bó
vớitổchứccóthểđượcxemlàkếtquảcủa
quátrình“cóquacólại”.Ngườilaođộng
cóxuhướnggắnbómạnhmẽhơnkhicảm
nhậnđượcsựhỗtrợvàghinhậntừphíatổ
chức,ngượclại,họsẵnsàngnỗlựcđóng
gópvàhợptácđể“đềnđáp”lạinhữnglợi
íchnhậnđược.
Chia sẻ tri thức được hiểu các
quátrìnhlưuchuyển,chiasẻvàứngdụng
tri thức giữa các đơn vị, nhóm, hoặc cá
nhânntrongmộttổchức(Lee,2001).
Ngườilaođộngcóxuhướngthamgiatrao
đổikiến thức, kinh nghiệmvà thông tin
tích cực hơn khi điều này mang lại cho
họlợiíchrõràng(nhưkhenthưởng,cải
thiệnhiệusuất)hoặclợiíchxãhội(được
côngnhận,tănguytín)(Assega&cộng
sự, 2016). Động lực ngoại sinhlà thành
tốphảnánhcácnhântốkíchthíchnỗlực
mviệc,bắtnguồntừcáctácnhânbên
ngoàinhưchếđộphúclợi,đàotạovàcơ
hộithăngtiến(Obiekwe,2016).
2.2.Môhìnhgithuyếtnghiêncu
c yếu tốđộnglựcngoại sinhcó
ảnhởngtíchcựcvàđángkểđếnýđịnh
chiasẻtrithức(Lin,2007).Nhânviênkhó
cóxuhướngchủđộngchiasẻtrithứcnếu
khôngnhìnthấylợiíchthựctế,ngượclại
khi tổ chức gắn cơ chế khen thưởng và
côngnhận,họsẽtíchcựctraođổikỹnăng
kinhnghiệmhơn.Khinhânviênnhận
thấychiasẻtrithứcmanglạilợiíchhữu
hìnhhoặcnângcaouytíncánhân,họsẽ
tíchccthamgiahơnvàoquátrìnhtrao
đổitrithứcnộibộ.Vìvậy,giảthuyếtđược
đưaralà:
H1a:Phúclợitácđộngtíchcựcđến
chiasẻtrithức
H1b:Đàotạotácđộngtíchcựcđến
chiasẻtrithức
H1c:Cơhộithăngtiếntácđộngtích
cựcđếnchiasẻtrithức
Dựatrêncácnghiêncứutrước,động
lựcngoạisinhđượcchứngminhgiữvai
tròquantrọngtrongviệcnângcaosựhài
lòngtrongcôngviệccủangườilaođộng.
Yusuf (2021)chỉ rarằngcác yếutốnhư
đãingộvậtchất,quanhệđồngnghiệpvà
điềukiệnlàmviệccóảnhhưởngtíchcực
mạnhmđếnsựhàilòng.
H2a:Phúclợitácđộngtíchcựcđến
sựhàilòngtrongcôngviệc
H2b:Đàotạotácđộngtíchcựcđến
sựhàilòngtrongcôngviệc
H2c:Cơhộithăngtiếntácđộngtích
cựcđếnsựhàilòngtrongcôngviệc
GuptavàGovindarajan(2000)thông
quakhảosátquymôlớntạiẤnĐộ,chỉra
rằng chiasẻtri thứckhông chỉtác động

tíchcựcđếnsựhàilòngvàgắnbóvớitổ
chứcmàcònlàmmạnhthêmhiệuquảcủa
các chính sáchquản trị nguồn nhân lực,
đặcbiệtlàđàotạovàtraoquyền.Khinhân
viênthườngxuyêntraođổikinhnghiệm
kiếnthức,họcảmnhậnrõhơngiátrị
củabảnthânvàtínhkếtnốitrongtổchức.
Dovậy,giảthuyếtđượcđặtra:
H3: Chia sẻtri thức tác độngtích
cựcđếnsựhàilòngtrongcôngviệc.
Cácnghiêncứutrướcđâychothấy
việcnângcaosựilòngthôngquacải
thiện phúc lợi, ghi nhận đóng p
mởrnghộipháttriểnchiếnợc
quan trọng để thúc đy sự gắn với
tổchức.Yücel(2012)chỉrarằngsựhài
lòngcôngviệctácđngtíchcựcmnh
mẽđếnbathànhphầncasựgắntổ
chức,đồngthờilàmgiảmđángkểýđịnh
nghỉviệc.NghiêncứucủaPhanvàcng
sự(2025)trongnnhdukhícũngcho
thấyshàilòngcónhhưởngchcực
đếnsựgắnbótổchức.Từđó,giảthuyết
đưcđặtra:
H4:Sựhàilòngtrongcôngviệctác
độngtíchcựcđếnsựgắnbóvớitổchức.
Môhìnhnghiêncứuđượcđềxuấtnhưsau:
nh1.Môhìnhnghiêncứuđềxuất
Nguồn:Tácgiảđềxuất
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghncứusửdụngpơngpháp
định lượng, vi các thang đo được kế
thừa và điều chỉnh từ các nghiên cứu
trướcnhưOlcer(2005),DasvàBaruah
(2013), De Vries và cng sự (2006),
Judge và cộng sự (2001) và Ndiango
và cộng s (2024). Cụ th, khảo sát
đưc trin khai trong 2 tuần (05/10-
19/10/2025) theo hai nh thức online
oine đi với người lao động tại
doanh nghip sản xuất tơng mại
tnđịabànNi.Tổngcngphátra
141 phiếu, thu về 133 phiếu hợp lệ để
phântích.Dữliuđượcphântíchbng
phnmềmSPSS31,0.

IV.Kếtqunghiêncuvàthảolun
4.1.Kếtquảnghiêncứu
4.1.1.Môtảmẫunghiêncứu
Bảng1.Đặcđiểmcủamẫunghiêncứu
Tiêuchí Tầnsuất %Trêntổngsố
Tổngsố  
Giớitính Nam  59,40%
Nữ  40,60%
Độtuổi
Dưới30tuổi  50,38%
30-40tuổi  35,34%
40-50tuổi  11,28%
Trên50tuổi 3,01%
Trìnhđộhọcvấn
DướiCaođẳng  10,53%
Caođẳng  29,32%
Đạihọc  57,89%
TrênĐạihọc 2,26%
Bộphậnlàmvic
Kinhdoanh  32,33%
Sảnxuất  53,38%
Hànhchínhnhânsự 5,26%
Kếtoán 1,50%
Khác  7,52%
(Nguồn:Sốliệukhảosátcủatácgiả)
4.1.2. Kiểm định độ tin cậy
Cronbach’sAlpha
cchỉbáođolườngđượcxácđịnh
đạidiệnhiệuquảchonhântốtiềmẩn
dohệsốtươngquanbiến-tổngcủatấtcả
quantđều>0,3.Đồngthời,độtincậy
chấp nhận được vì hệ số Cronbach’s
alphacácthangđođềuvượtngưỡng0,7
(Hair&cộngsự,2010).
Bảng2.KiểmđịnhhệsốCronbach’sAlpha
Biến Chỉbáo Hệsốtươngquanbiếntổng HệsốCronbach’sAlpha
Phúclợi-WF
WF1 0,566
0,759
WF2 0,542
WF3 0,549
WF4 0,574
Đàotạo-TN
TN1 0,643
0,785TN2 0,598
TN3 0,634
Cơhộithăngtiến-PM
30 0,636
0,71730 0,499
30 0,481
Chiasẻtrithức-KS
6 0,699
0,844
6 0,673
6 0,675
6 0,668

Biến Chỉbáo Hệsốtươngquanbiếntổng HệsốCronbach’sAlpha
Sựhàilòngtrongcông
việc-SF
SF1 0,791
0,906
SF2 0,764
SF3 0,758
SF4 0,800
SF5 0,710
Sựgắnbóvớitổchức
-OC
OC1 0,733
0,854OC2 0,728
OC3 0,717
Nguồn:ThốngkêtừphầnmềmSPSS31,0
4.1.3.KiểmđịnhnhântốEFA
Kiểm đnh EFA vi nm biến
độclập
KếtquảEFAchocácbiếnđộclậpWF,
TN,PMchokếtquảkiểmđịnhtốt.Hệsố
KMO = 0,707,giá trị p= 0,000<0,05,
dođócácbiếnquansátlàcóquanhệvới
nhauvàđủđiềukiệnđểphântíchnhântố
khámpháEFA.
Bảng3.ChỉsốKMOvàBartlettnhómbiếnđộclập
KimđịnhKMO 0,707
KimđịnhBartlett
Chi-Bìnhphươngxấpxỉ 353,14
df 
Mứcýnghĩa(Sig.) <,001
Nguồn:ThốngkêtừphầnmềmSPSS
Tổngphươngsaiđượcgiảithíchđạt
64,844%(vượtngưỡng50%),bốnthành
phầnrúttríchbaoquátphầnlớnbiếnthiên
củadữliệu.10biếnđolườnghộitụthành
3 nhân tố với các tải nhân tố đều vượt
ngưỡng0,7.
Bảng4.KếtquảEFAnhómbiếnđộclập
Matrậnxoay
Nhântố
WF3 0,769
WF4 0,764
WF2 0,752
WF1 0,749
TN3 0,844
TN1 0,831
TN2 0,815
30 0,856
30 0,772
30 0,750
Nguồn:ThốngkêtừphầnmềmSPSS
Kiểm đnh EFA vi nm biến
phụthuc
ChỉsốKMO=0,884,hệsốBartlett
thoảmãn(p=0,000),khẳngđịnhcácchỉ
ocótươngquanvàđủđiềukiệnđểtiến
nhEFA.