Ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Triết học

Häc viÖn chÝnh trÞ quèc gia hå chÝ minh

Lª hång phong

¶nh hëng cña ®¹o tin lµnh ®èi víi

®êi sèng tinh thÇn cña ®ång bµo d©n téc

thiÓu sè ë t©y nguyªn hiÖn nay

Chuyªn ngµnh: CNDVBC&CNDVLS

M· sè: 62 22 80 05

TãM T¾T luËn ¸n tiÕn sÜ triÕt häc

Ngêi híng dÉn khoa häc: GS,TS Lê Hữu Nghĩa

Hµ Néi - 2014

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Người hướng dẫn khoa học: GS,TS Lê Hữu Nghĩa Phản biện 1: .......................................... .......................................... .......................................... .......................................... Phản biện 2: .......................................... .......................................... .......................................... .......................................... Phản biện 3: .......................................... .......................................... .......................................... .......................................... Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Học viện, họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Vào hồi............giờ...........,ngày.........., tháng............, năm 2014 Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội đặc biệt, ra đời trong những điều kiện lịch sử nhất định. Trong quá trình phát triển, tôn giáo luôn có ảnh hưởng khá sâu sắc đến các lĩnh vực của đời sống xã hội như: kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, đạo đức, lối sống… Việt Nam là một đất nước có truyền thống văn hóa lâu đời và là một quốc gia có nhiều tôn giáo, số lượng người theo đạo khá đông. Theo số liệu thống kê của Ban Tôn giáo Chính phủ năm 2011, nước ta có hơn 25 triệu tín đồ, chiếm hơn ¼ dân số. Hơn nữa, tôn giáo cũng đang là một vấn đề phức tạp và hết sức nhạy cảm liên quan đến chính sách đối nội, đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Do vậy, việc thực hiện chính sách tôn giáo là vấn đề quan trọng không những ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân mà còn tác động không nhỏ tới tình hình chính trị, kinh tế - xã hội của đất nước.

Tây Nguyên (bao gồm 5 tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng) có vị trí địa lý, chính trị, kinh tế và an ninh – quốc phòng hết sức quan trọng, là địa bàn chiến lược về quốc phòng - an ninh không chỉ đối với khu vực mà còn đối với cả nước. Bên cạnh đó, Tây Nguyên cũng là nơi có nhiều diễn biến phức tạp về dân tộc và tôn giáo. Vì vậy, qua các giai đoạn cách mạng, bên cạnh việc giải quyết các vấn đề về chính sách kinh tế - xã hội, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định công tác tôn giáo là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt. Nhờ vậy, những năm qua kinh tế - xã hội Tây Nguyên đã có nhiều khởi sắc, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên được nâng lên, đồng bào các tôn giáo đã tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tuy nhiên, trong thời gian qua do nhiều nguyên nhân khác nhau, đạo Tin lành ở Tây Nguyên phát triển nhanh và ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực của đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Bên cạnh những mặt tích cực và hoạt động tôn giáo bình thường, ổn định, tuân thủ pháp luật, tình hình đạo Tin lành ở Tây Nguyên diễn biến rất phức tạp. Lợi dụng những khó khăn về đời sống, đặc điểm tâm lý, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số và những thiếu sót, sơ hở trong quá trình thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta, các thế lực thù địch đã tăng cường hoạt động tuyên truyền, lừa phỉnh, phát triển đạo trái phép, kích động tư tưởng ly khai, lôi kéo người vượt biên trái phép; lợi dụng việc phát triển “Tin lành Đêga” để lôi kéo chia rẽ tôn giáo này với tôn giáo khác, giữa người có tôn giáo và không tôn giáo, tách Tin lành của người Kinh ra khỏi Tin lành của đồng bào dân tộc thiểu số; đặc biệt âm mưu chia rẽ đồng bào tôn giáo với Đảng, Nhà nước nhằm phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, điển hình là các vụ bạo

loạn mang tính chất chính trị vào tháng 2 năm 2001 và tháng 4 năm 2004. Ở bên ngoài, các phần tử phản động, cực đoan vu cáo Đảng và Nhà nước ta đàn áp dân tộc thiểu số, tôn giáo, vi phạm dân chủ, nhân quyền chống phá ta gây mất ổn định chính trị xã hội, làm ảnh hưởng xấu đến sản xuất, đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Trong khi đó, việc giải quyết một số vấn đề của đạo Tin lành theo chủ trương của Đảng ở một số nơi còn hạn chế trên nhiều mặt, vẫn còn có nhận thức, quan điểm và cách giải quyết chưa thật sự thống nhất. Điều đó dẫn đến một bộ phận không nhỏ đồng bào dân tộc thiểu số chưa hiểu đúng đắn về chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước, làm cho tình hình các mặt ở Tây Nguyên có nhiều phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh trật tự ở Tây Nguyên, và ổn định chính trị của cả nước. Bên cạnh đó, do yêu cầu phải xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú, lành mạnh làm cơ sở, động lực để phát triển kinh tế - xã hội; tăng cường, củng cố tính thống nhất trong đa dạng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên; chống lại những tiêu cực trong quá trình hội nhập và giao lưu văn hóa hiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Trong bối cảnh đó, việc tập trung nghiên cứu đạo Tin lành, nhất là nghiên cứu ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay nhằm tìm ra giải pháp khắc phục ảnh hưởng tiêu cực và phát huy những ảnh hưởng tích cực là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp thiết.

Với những lý do trên, tác giả chọn vấn đề “Ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận án Tiến sỹ Triết học của mình.

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1. Mục đích

Trên cơ sở phân tích thực trạng, nguyên nhân và xu hướng ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, luận án đề xuất một số quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.

2.2. Nhiệm vụ

- Làm rõ khái niệm đời sống tinh thần và những đặc trưng đời sống tinh thần

của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

- Trình bày khái quát về đạo Tin lành, về quá trình du nhập, phát triển của đạo

Tin lành ở Tây Nguyên.

- Làm rõ thực trạng ảnh hưởng tích cực, tiêu cực và nguyên nhân gia tăng ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.

- Dự báo xu hướng ảnh hưởng và đề xuất một số quan điểm, giải pháp nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong bối cảnh hiện nay.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

- Luận án tập trung nghiên cứu đạo Tin lành ở Tây Nguyên, ảnh hưởng của nó đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên như: tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống; văn hóa truyền thống; tín ngưỡng truyền thống.

- Phạm vi nghiên cứu: Các tỉnh Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk

Nông, Lâm Đồng) trong thời kỳ đổi mới.

4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn

- Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng và Nhà nước ta về chính sách dân tộc, tôn giáo, đường lối văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên.

- Luận án dựa vào các văn kiện của các đại hội Đảng, các nghị quyết của Trung ương, các tài liệu của các cấp ủy đảng và chính quyền các tỉnh Tây Nguyên hiện nay có liên quan đến đề tài.

- Cơ sở thực tiễn là tình hình kinh tế- xã hội, đời sống tinh thần của đồng bào

dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.

4.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; các phương pháp cụ thể như: phân tích và tổng hợp; lôgíc và lịch sử; so sánh; phương pháp điều tra xã hội học, khảo sát thực tiễn… ngoài ra, luận án còn sử dụng kết quả nghiên cứu điều tra xã hội học của các công trình đã công bố ở nước ta có liên quan đến đề tài.

5. Đóng góp mới của luận án

- Làm rõ thực trạng những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực và những nguyên nhân ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.

- Dự báo xu hướng ảnh hưởng và đề xuất một số quan điểm, giải pháp cơ bản nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong bối cảnh hiện nay.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng chủ trương, chính sách về dân tộc, tôn giáo ở nước ta nói chung và ở các tỉnh Tây Nguyên nói riêng.

- Luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy trong các

trường chính trị tỉnh và Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh các khu vực.

7. Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của

luận án gồm 4 chương, 9 tiết.

Chương 1

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo Tin lành và đời sống

tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo Tin lành

Đạo Tin lành là một trong những tôn giáo lớn trên thế giới và Việt Nam nên đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà chính trị cũng như khoa học trong và ngoài nước. Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu đã công bố như: Nguyễn Xuân Hùng với bài viết Về Nguồn gốc và sự xuất hiện tên gọi đạo Tin lành tại Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 3 năm 2001. Nguyễn Thanh Xuân chủ biên hai cuốn sách: Bước đầu tìm hiểu đạo Tin lành trên thế giới và ở Việt Nam, Nxb Tôn giáo, Hà Nội 2002 và Đạo Tin lành ở Việt Nam, Nxb Tôn giáo, Hà Nội 2006. Bài viết Vài nhận biết về Tin lành Mỹ Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 01 – 2003 của tác giả Đỗ Quang Hưng. Cuốn sách Lịch sử đạo Tin lành của tác giả Jean Bau Bérot, Nxb Thế giới, 2006. Cuốn sách Nền đạo đức Tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản tác giả Max Weber (Bùi Văn Nam Sơn, Nguyễn Nghị, Nguyễn Tùng, Trần Hữu Quang dịch) Nxb Tri Thức, Hà Nội 2010. Mã Phúc Thanh Tươi: Vài nét tương đồng trong đạo đức Tin lành và đạo đức truyền thống. Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 12 - 2011. Bài viết Mối quan hệ giữa Nhà nước Việt Nam với các tổ chức Tin lành hiện

nay, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 10 năm 2011 của tác giả Nguyễn Hồng Dương…Các công trình đã khái quát được sự ra đời và phát triển của đạo Tin lành; các giáo lý, luật lệ, các lễ nghi, tổ chức, quá trình du nhập, phát triển đạo Tin lành ở Việt Nam. Đây là những tư liệu có giá trị, giúp cho nghiên cứu sinh có cái nhìn đầy đủ hơn về đạo Tin lành và quá trình du nhập, phát triển đạo Tin lành ở nước ta nói chung, ở Tây Nguyên nói riêng.

1.1.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đời sống tinh thần của đồng

bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên có khá nhiều công trình liên quan đến, tiêu biểu như: Nếp sống - Phong tục Tây Nguyên, do Cục Văn hóa Thông tin cơ sở chủ biên, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, Hà Nội năm 1995. Sách Một số nét đặc trưng của Phong tục các dân tộc Tây Nguyên, do Lâm Tâm - Linh Nga Niêk Đam chủ biên, Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc, Hà Nội 1996. Sách Văn hóa cổ truyền Tây Nguyên, của tác giả Lưu Hùng, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội 1996. Đề cập đến đời sống văn hóa ở Tây Nguyên, tác giả Ngô Đức Thịnh đã có một loạt các công trình nghiên cứu được in trên các tạp chí như: Bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của các tộc người ở Tây Nguyên, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 9 năm 2003; Buôn làng, luật tục và vấn đề quản lý cộng đồng của các tộc người ở Tây Nguyên hiện nay, Tạp chí Văn hóa dân gian, Số 1 (79), năm 2002; Một số đặc trưng trang phục Tây Nguyên, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 3 năm 1985; Một số vấn đề về bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống Tây Nguyên, Tạp chí Cộng sản Số 19, tháng 10 năm 2004. Sách Văn hóa các dân tộc Tây Nguyên - thực trạng và những vấn đề đặt ra, do Trần Văn Bính chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2004. Sách Văn hoá xã hội và con người Tây Nguyên, do Nguyễn Tấn Đắc chủ biên, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội 2005. Sách Một số vấn đề về văn hóa - xã hội các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay, do Dương Thị Hưởng, Đỗ Đình Hãng, Đậu Tuấn Nam đồng chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2010. Sách Văn hóa cổ truyền ở Tây Nguyên trong phát triển bền vững, của tác giả Đỗ Hồng Kỳ Nxb Từ điển Bách khoa, năm 2012…

1.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến ảnh hưởng của đạo Tin lành đối

với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Nghiên cứu về ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần có các công trình như: Tìm hiểu những hệ quả của việc truyền giáo Tin lành đối với văn hóa truyền thống và tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 1 năm 2000 của tác giả Nguyễn Xuân Hùng. Bài viết Kitô giáo trước buôn làng, in trong cuốn sách: Một số vấn đề phát triển kinh tế - xã hội buôn làng các dân tộc Tây Nguyên, Nxb Khoa học xã hội, năm 2002, của tác giả Đỗ Quang Hưng. Đề tài

cấp bộ năm 2003 Đạo Tin lành ở Tây Nguyên đặc điểm và các giải pháp thực hiện chính sách, do Nguyễn Văn Nam làm chủ nhiệm. Tác giả Vũ Dũng: Vấn đề đạo Tin lành ở Tây Nguyên hiện nay: nhìn từ góc độ của Tâm lý học. Tạp chí Tâm lý học, Số 5 (74), 5-2005. Đạo Tin lành và ảnh hưởng của nó đối với một số lĩnh vực xã hội ở Tây Nguyên. Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 4- 2008 của tác giả Hồ Tấn Sáng. Ảnh hưởng của đạo Tin lành với thiết chế xã hội truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Tác giả Nguyễn Văn Nam, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 4- 2008. Sách Giữ "lý cũ" hay theo "lý mới"? bản chất của những cách phản ứng khác nhau của người Hmông ở Việt Nam với ảnh hưởng của đạo Tin lành, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội 2009 do tác giả Nguyễn Văn Thắng làm chủ biên. Một số vấn đề về Tin lành ở Tây Nguyên của Đỗ Quang Hưng, Tạp chí Khoa hoạc Xã hội Tây Nguyên, Số 2 năm 2011… Dưới nhiều góc độ tiếp cận khác, các công trình đã phác họa những nét chung nhất về đạo Tin lành và ảnh hưởng của đạo Tin lành tới đời sống kinh tế - xã hội. Các tác giả cũng cho rằng, ảnh hưởng của tôn giáo nói chung, đạo Tin lành nói riêng đối với đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên là điều rất đáng lưu tâm, không chỉ trước mắt mà còn là vấn đề lâu dài.

1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đến quan điểm, giải pháp phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực trong ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Từ góc độ quản lý nhà nước, các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk đã có một số công trình nghiên cứu như: Nguyên nhân, điều kiện phục hồi và phát triển đạo Tin lành trong đồng bào dân tộc Jrai, Bahnar những năm 1989 – 1994, do công an tỉnh Gia Lai tiến hành nghiên cứu năm 1995; Thực trạng và giải pháp đối với sự phát triển đạo Tin lành trong đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Kon Tum, do Công an tỉnh Kon Tum nghiên cứu năm 1998; Thực trạng và những biện pháp đối sách đấu tranh với việc tuyên truyền và phát triển đạo Tin lành trái phép ở địa bàn biên phòng Kon Tum, do Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh Kon Tum thực hiện nghiên cứu năm 1999; Nghiên cứu thực chất phát triển đạo Tin lành trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk, do Công an tỉnh Đắk Lắk nghiên cứu năm 1999. Dưới góc độ an ninh, Bộ Công an đã có các công trình nghiên cứu như: Đạo Tin lành - Những vấn đề liên quan đến an ninh trật tự ở Việt Nam hiện nay,do ThS. Lại Đức Hạnh thực hiện năm 2000; Thực trạng tình hình phục hồi, phát triển đạo Tin lành ở các vùng dân tộc thiểu số miền núi nước ta và những vấn đề đặt ra đối với công tác an ninh, do Nông Văn Lưu thực hiện năm 1995; Nguyên nhân, điều kiện phục hồi và phát triển đạo Tin lành trong đồng bào dân tộc Jrai, Bahnar những năm từ 1989 – 1994, do Trần Xuân Thu thực hiện năm 1994; Đạo Tin lành ở Đăk Lăk - Những vấn đề đặt ra đối với công tác an ninh trật tự, do Đinh Ngọc Từng thực

hiện năm 2005; Nguyên nhân tâm lý xã hội của sự phục hồi, phát triển đạo Tin lành trong đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên và những vấn đề đặt ra đối với công tác an ninh, do Vương Thị Kim Oanh thực hiện năm 2006. Đề tài nhánh cấp nhà nước năm 2001 Đạo Tin lành ở Việt Nam - Thực trạng, xu hướng phát triển và những vấn đề đặt ra hiện nay cho công tác lãnh đạo, quản lý, do Hoàng Minh Đô chủ nhiệm. Đề tài Chính sách của Nhà nước Việt Nam đối với đạo Tin lành vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nhằm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Đảng và Chính Phủ, do Hoàng Minh Đô làm chủ nhiệm (Hà Nội 2005). Bài viết Nhìn lại sự kiện Tây Nguyên năm 2001 và 2004, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 10 năm 2006 của Lưu Văn Sùng. Luận án Tiến sĩ Tâm lý học năm 2006 của Vương Thị Kim Oanh Nhận thức và niềm tin đối với đạo Tin lành của tín đồ người dân tộc thiểu số ở Gia Lai…Đây là tài liệu quý giúp cho nghiên cứu sinh xây dựng giải pháp phát huy những ảnh hưởng tích cực, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.

Ngoài ra, do vị trí và tầm quan trọng của vùng địa lý - dân tộc học, từ lâu Tây Nguyên đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước được đăng tải trên các sách, báo, tạp chí; đề cập đến nhiều vấn đề, nhiều giác độ khác nhau có liên quan gián tiếp, hoặc trực tiếp đến nội dung của luận án như: phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị, về quan hệ dân tộc, thực hiện chính sách dân tộc, an ninh quốc phòng… Tuy nhiên, nghiên cứu có tính hệ thống sự ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên thì cho đến nay vẫn chưa có công trình khoa học nào trực tiếp đề cập đến. Mặc dù vậy, những kết quả nghiên cứu của các công trình trên đây là nguồn tài liệu quan trọng để nghiên cứu sinh tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài luận án.

Chương 2

ĐẠO TIN LÀNH TRONG ĐỜI SỐNG TINH THẦN

CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN –

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

2.1. ĐỜI SỐNG TINH THẦN VÀ MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỜI SỐNG TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN

2.1.1. Khái niệm đời sống tinh thần

Đời sống tinh thần là một trong những lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội, có phạm vi rộng lớn và phức tạp. Việc xác định nội dung khái niệm đời sống tinh thần

phụ thuộc vào yêu cầu nghiên cứu mà có cách nhìn và cách tiếp cận khác nhau, do đó có những quan niệm khác nhau về khái niệm đời sống tinh thần. Để làm rõ vấn đề này luận án đã phân tích và làm rõ quan niệm đời sống tinh thần và xem xét nó trong mối quan hệ với các khái niệm ý thức xã hội và văn hóa tinh thần. Theo luận án, “đời sống tinh thần” có thể hiểu là một phạm trù rộng, nó bao gồm ý thức xã hội, văn hóa tinh thần và nhiều hoạt động, quan hệ tinh thần khác nữa. Ý thức xã hội và văn hóa tinh thần chỉ là một bộ phận của đời sống tinh thần xã hội. Trên cơ sở đó có thể hiểu đời sống tinh thần với tư cách là một chỉnh thể toàn vẹn, một hệ thống đang hoạt động, bao gồm nhiều lĩnh vực hợp thành được biểu hiện trong đời sống xã hội. Đời sống tinh thần xã hội “phản ánh” đời sống vật chất xã hội, chịu sự quy định, chi phối của đời sống vật chất xã hội. Khi đời sống vật chất thay đổi thì cũng kéo theo sự thay đổi của đời sống tinh thần.

Theo hướng nghiên cứu trên, đời sống tinh thần là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử, được xem xét trong mối tương quan với đời sống vật chất của xã hội.“Đời sống tinh thần xã hội là tất cả những giá trị, những sản phẩm, những hiện tượng, những quá trình, những hoạt động, những quan hệ tinh thần của con người, phản ánh đời sống vật chất xã hội và được thể hiện như là một phương thức hoạt động và tồn tại tinh thần của con người trong những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định”

2.1.2. Một số nét đặc trưng trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc

thiểu số ở Tây Nguyên

Đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên vừa mang bản chất chung của đời sống tinh thần xã hội, vừa có những nét đặc thù. Nghiên cứu đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên chính là sự tiếp cận lịch sử cụ thể đời sống tinh thần xã hội, nhằm đảm bảo tính tương ứng của quan niệm khoa học vào nghiên cứu một phạm vi cụ thể, với một chủ thể xác định. Đây là quá trình hạn định phạm vi nghiên cứu, chỉ ra đặc trưng cụ thể của đời sống tinh thần gắn với chủ thể là đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Với ý nghĩa đó, đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên là tổng hòa những giá trị, những sản phẩm, những hoạt động, những quá trình, những quan hệ tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Nó phản ánh đời sống vật chất của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Theo luận án, với những đặc điểm lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội đã tạo nên một đời sống tinh thần vô cùng phong phú của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Nó thể hiện ở các lĩnh vực như: tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống; văn hóa; tín ngưỡng của từng dân tộc, từng con người Tây Nguyên.

2.1.3. Một số nhân tố ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân

tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Luận án đã lựa chọn, phân tích một số nhân tố ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên như: điều kiện địa lý, tự nhiên; các yếu tố kinh tế - xã hội; chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; quá trình giao lưu, mở cửa, hội nhập và toàn cầu hóa; tín ngưỡng, tôn giáo, trong đó có ảnh hưởng của đạo Tin lành.

2.2. ĐẠO TIN LÀNH Ở TÂY NGUYÊN

2.2.1. Khái quát về đạo Tin lành

Đạo Tin lành là một tôn giáo tách ra từ đạo Công giáo trong phong trào cải cách tôn giáo ở châu Âu từ thế kỷ XVI. Nhìn chung, đạo Tin lành vẫn giữ những nội dung cơ bản như đạo Công giáo, nhưng về luật lệ, lễ nghi, cách thức hành đạo lại rất đơn giản, đề cao vai trò cá nhân; cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, thể hiện tinh thần dân chủ thích nghi với hoàn cảnh xã hội đương thời.

- Về giáo lý: Đạo Tin lành đề cao vị trí của Kinh Thánh, xem đó là chuẩn mực

cơ bản duy nhất của đức tin và sự hành đạo.

- Về luật lệ, lễ nghi: Đạo Tin lành mặc dù được xây dựng trên cơ sở của đạo Công giáo nhưng so với Công giáo thì luật lệ, lễ nghi và cách thức hành đạo của đạo Tin lành đơn giản không cầu kỳ như đạo Công giáo.

- Về tổ chức: Đạo Tin lành không có Giáo hội thống nhất chung cho toàn đạo, mà theo hướng xây dựng các giáo hội riêng rẽ, độc lập với những hình thức khác nhau theo từng hệ phái. Mỗi hệ phái lại có nhiều giáo hội độc lập.

2.2.2. Thực trạng đạo Tin lành ở Tây Nguyên

Ở Việt Nam, so với Phật giáo, Công giáo thì đạo Tin lành du nhập muộn hơn. Tin lành được truyền bá vào những năm cuối của thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, do Hội Truyền giáo phúc âm Liên hiệp Tin lành Mỹ – CMA (The Christian and Missionary Alliance) truyền vào.

Xuất phát từ vị trí địa chính trị đặc biệt của khu vực Tây Nguyên, nên ngay từ cuối những năm 20 (của thế kỷ XX), Hội truyền giáo CMA đã tìm cách truyền đạo Tin lành vào Tây Nguyên, đặc biệt chú trọng phát triển tín đồ trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ năm 1954 đến năm1975, tình hình trong nước và quốc tế có nhiều thuận lợi cho việc phát triển đạo Tin lành, đặc biệt khi Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam.

Sau ngày giải phóng miền Nam năm 1975, đạo Tin lành ít ảnh hưởng đến đời sống của đồng bào các dân tộc thiếu số ở Tây Nguyên. Tuy nhiên, đến nửa cuối những năm 80, đạo Tin lành ở Tây Nguyên đã hoạt động trở lại, không chỉ phát triển về số lượng mà còn lan rộng ra toàn vùng.

Theo tổng hợp số liệu của Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, đến giữa năm 2012, ở Tây Nguyên có 410.874 tín đồ, sinh hoạt ở 30 nhóm, hệ phái. Trong đó người dân tộc thiểu số là 387.140 tín đồ chiếm khoảng 95%. Bên cạnh đó, Tây Nguyên còn là nơi di cư của một bộ phận đồng bào Mông theo đạo Tin lành ở các tỉnh miền núi phía Bắc vào, với khoảng 30.000 người.

Như vậy, sau năm 1975, mặc dù chính quyền các tỉnh Tây Nguyên chưa có chủ trương cho đạo Tin lành hoạt động nhưng ở khu vực Tây Nguyên đạo Tin lành vẫn phát triển nhanh chóng, đặc biệt từ giữa nhưng năm 80 đến nay, tín đồ Tin lành có mặt ở hầu hết các dân tộc thiểu số tại chỗ và tiếp tục tăng nhanh ở vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng. Là một tôn giáo cải cách nên đạo Tin lành đã và đang thích nghi, hoà nhập với môi trường của xã hội cũng như tâm lý, của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Xét về mặt nào đó đã có tác động tích cực đối với đời sống kinh tế, xã hội, văn hóa và trở thành nền tảng tinh thần ở một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Cùng với sự phát triển của đạo Tin lành ở Tây Nguyên, các thế lực phản động đã và đang lợi dụng đạo Tin lành để nhằm chống phá sự nghiệp cách mạng của nước ta nói chung, sự ổn định ở Tây Nguyên nói riêng. Các hệ phái Tin lành gia tăng hoạt động truyền đạo trong vùng dân tộc thiểu số, vùng di cư tự do, dùng vật chất mua chuộc, tranh giành tín đồ, phát triển hệ phái; lợi dụng những khó khăn, sơ hở, thiếu sót của chính quyền các cấp trong việc thực hiện chính sách tôn giáo, liên quan đến đất đai, nơi thờ tự... để thổi phồng, xuyên tạc, vu cáo chính quyền vi phạm tự do tôn giáo; Ksor Kơk và Tổ chức người Thượng luôn tìm những thủ đoạn nhằm lôi kéo, tập hợp những người dân tộc tại chỗ Tây Nguyên theo đạo Tin lành thành một tôn giáo riêng của người dân tộc thiểu số để làm "quốc giáo" cho cái gọi là "Nhà nước cộng hoà Đêga” tự lập ở Mỹ, nhằm tách bộ phận tín đồ là người dân tộc tại chỗ Tây Nguyên ra khỏi Hội thánh Tin lành Việt Nam. Chúng còn thông qua các hoạt động như du lịch, từ thiện, thông qua một số đài tự do như “Nguồn sống”, “An Bình”, “Chân lý Á châu” để giảng Kinh thánh bằng tiếng dân tộc; gửi tiền động viên một số đối tượng tham gia Fulrô để móc nối, tuyên truyền phát triển Tin lành nhằm lôi kéo lực lượng tham gia “Tin lành Đêga”. Thông qua “Tin lành Đêga” để tập hợp lực lượng, gây mất ổn định chính trị, trật tự xã hội ở các buôn làng.

Trong 2 cuộc biểu tình bạo loạn (tháng 2 năm 2001 và tháng 4 năm 2004) chúng đã kích động, lôi kéo trên 20.000 người dân tộc thiểu số tham gia, trong đó

phần lớn là người theo đạo Tin lành. Tuy các tỉnh đã tập trung đấu tranh xoá bỏ, nhưng chúng vẫn lén lút kích động đồng bào tham gia “Tin lành Đêga”, đòi tư cách pháp nhân. Để tránh sự phát hiện, “Tin lành Đêga” chỉ đọc kinh cầu nguyện tại gia hoặc nhóm họp nhỏ lẻ ở một vài gia đình. Khi có sự lôi kéo của số Fulrô ngoài rừng, chúng sẽ tham gia hoạt động nuôi dấu tiếp tế và nhận nhiệm vụ đi tuyên truyền vận động quần chúng biểu tình bạo loạn phục hồi “Tin lành Đêga”. Hơn nữa, vì bản chất vấn đề là mượn danh nghĩa tôn giáo để hoạt động chính trị nên việc phân biệt “Tin lành Đêga” với đạo Tin lành thuần tuý là một vấn đề phức tạp, nhiều khi còn vượt tầm kiểm soát của chính quyền địa phương.

Để bảo đảm nhu cầu tự do tín ngưỡng của nhân dân, chống lại sự lợi dụng của các thế lực thù địch đối với đạo Tin lành, Bộ Chính trị (khóa VIII) có Thông báo 255- TB/TW về chủ trương công tác đối với đạo Tin lành. Đặc biệt từ khi có Thông báo số 160-TB/TW của Ban Bí thư ngày 15 tháng 11 năm 2004 và Chỉ thị 01 ngày 04 tháng 02 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về một số công tác đối với đạo Tin lành, thì công tác đối với đạo Tin lành ở Tây Nguyên đã “bình thường hóa” và quản lý bằng pháp luật hầu hết các sinh hoạt tôn giáo của đạo Tin lành. Đến tháng 4 năm 2012, các tỉnh Tây Nguyên đã công nhận 196 chi hội; giải quyết đăng ký sinh hoạt 948/1256 điểm nhóm. Từ năm 2001 đến năm 2011 đã xóa bỏ 299 khung tổ chức “Tin lành Đêga” các cấp; giải tán hàng trăm điểm nhóm; tác động, giáo dục trên 25.000 đồng bào dân tộc thiểu số từ bỏ “Tin lành Đêga”.

Tuy nhiên, Bên cạnh yếu tố tín ngưỡng tôn giáo, đạo Tin lành đã trở thành vấn đề mang tính quần chúng, bởi vì nó gắn với lợi ích tinh thần của một bộ phận quần chúng do đó, đạo Tin lành có sức thu hút đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Mặt khác, vấn đề tôn giáo ở Tây Nguyên trong quá khứ cũng như trong hiện tại gắn với vấn đề dân tộc, đó là điều mà các thế lực phản động vẫn lợi dụng vấn đề này nhằm gây chia rẽ tôn giáo, chia rẽ Kinh - Thượng, phá vỡ khối đoàn kết dân tộc, các yếu tố chính trị lợi dụng tín ngưỡng của quần chúng vẫn tồn tại và tiếp tục đẩy mạnh trong hoạt động truyền đạo, hướng tới mục tiêu “tôn giáo hoá các dân tộc” của Tin lành. Do đó, đạo Tin lành ở Tây Nguyên tiếp tục là một trong những vấn đề chính trị - tôn giáo hết sức gay gắt và nhạy cảm, ảnh hưởng không nhỏ đến vấn đề an ninh quốc gia, đại đoàn kết dân tộc.

2.2.3. Một số đặc điểm của đạo Tin lành

Thứ nhất, xét về phương diện tín ngưỡng tôn giáo thì đạo Tin lành ở Tây Nguyên là sản phẩm của Tin lành Mỹ, là kết quả tất yếu, phản ánh xu hướng và mục tiêu tôn giáo mà CMA đã đặt ra: “Đem đức tin đến những nơi chưa từng được nghe danh tiếng Giêsu”. Đây là quá trình hoạt động tôn giáo có tổ chức, có đường hướng,

bao gồm việc truyền bá tín ngưỡng, đào tạo, huấn luyện giáo sĩ, xây dựng cơ sở vật chất tôn giáo, phát triển tín đồ, xây dựng tổ chức hội thánh.

Thứ hai, xuất phát từ đặc điểm về phương diện tổ chức của đạo Tin lành, đó là các hệ phái Tin lành đều hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, độc lập ở mỗi quốc gia, mỗi khu vực. Vì vậy, ở Tây Nguyên các hệ phái Tin lành độc lập với nhau cả về tổ chức, về hoạt động sinh hoạt, đào tạo các chức sắc. Các hệ phái không có sự chi phối ảnh hưởng đến nhau, thậm chí có lúc còn phát triển tranh giành tín đồ.

Thứ ba, mặc dù đạo Tin lành có nguồn gốc từ châu Âu, nhưng khi du nhập vào Tây Nguyên, ít nhiều đều đã được cách tân. Trong chừng mực nhất định đạo Tin lành đã hòa nhập, thích nghi, chịu ảnh hưởng của văn hóa dân tộc tại chỗ, hay có thể nói nó đã có sự “tại chỗ hoá”. Điều đó cho thấy tính “cởi mở”, “linh hoạt” trong nội dung tư tưởng và phong cách tổ chức, phương thức hoạt động của đạo Tin lành.

Chương 3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG TINH THẦN

CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY-

THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ XU HƯỚNG ẢNH HƯỞNG

3.1. THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG

TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY

3.1.1. Ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với tư tưởng chính trị

- Ảnh hưởng tích cực

Với đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước về tôn giáo nói chung, đạo Tin lành nói riêng đã làm cho đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành ở Tây Nguyên tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tự giác thực hiện tốt chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Trong Điều lệ và Hiến chương của Hội thánh Tin lành đều xác định tôn chỉ, mục đích và đường hướng hoạt động của mình là “Hoạt động theo Hiến Pháp và luật pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Giáo dục tín hữu lòng yêu nước, nghĩa vụ công dân, ý thức tôn trọng pháp luật, đoàn kết cùng toàn dân xây dựng đất nước, bảo vệ hoà bình.” Đa số tín đồ theo đạo Tin lành đều làm nghĩa vụ người dân yêu nước. Nhiều mục sư tích cực tham gia cùng Mặt trận Tổ quốc và chính quyền động viên giáo dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau trên tinh thần tương ái của đạo đức tôn giáo.

Đạo Tin lành là một tôn giáo cải cách, với cách thức hành đạo rất năng động, đề cao tinh thần dân chủ, vai trò cá nhân của tín đồ, khi ảnh hưởng đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã làm biến đổi nhanh chóng về nhận thức và hành động trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao trình độ hiểu biết xã hội, tạo điều kiện cho các tín đồ đoàn kết, giúp đỡ nhau trong cuộc sống, góp phần củng cố mối quan hệ cộng đồng, xây dựng và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc.

Với những mặt tích cực của đạo Tin lành, có thể phát huy tác dụng như là một trong những động lực phát triển xã hội, khi mà đạo Tin lành vẫn còn là một nhu cầu tinh thần, tâm linh của một bộ phận nhân dân cả nước nói chung, đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nói riêng.

- Ảnh hưởng tiêu cực

Các thế lực thù địch đã lợi dụng đạo Tin lành tuyên truyền xuyên tạc, phủ nhận những thành quả cách mạng; kích động, lôi kéo đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo chống chính quyền. Từ đó đã làm cho một bộ phận đồng bào dân tộc hoang mang trước đời sống hiện thực, mất lòng tin vào đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, mất niềm tin vào chế độ. Một số phần tử phản động còn lợi dụng thông qua truyền đạo trái phép tuyên truyền tư tưởng cho rằng Đảng và Nhà nước ta phân biệt đối xử kỳ thị đối với đồng bào dân tộc thiểu số; kích động tâm lý hướng ngoại làm xói mòn lòng tin của quần chúng với Đảng, Nhà nước, tạo nên tư tưởng ghét người Kinh trong một bộ phận quần chúng dân tộc thiểu số; đòi thành lập Nhà nước của người Thượng, đuổi hết người Kinh đi nơi khác để lấy lại đất đai.

Đạo Tin lành đã từng bước làm phá vỡ truyền thống cộng đồng, đoàn kết và hoà hợp, cuộc sống không gần gũi và thân thiện như trước. Một số mục sư, người cầm đầu lại tuyên truyền không đi bộ đội, không tham gia các hoạt động đoàn thể…, chúng dùng mọi thủ đoạn để lôi kéo, cưỡng ép, khống chế đồng bào, tạo nên áp lực với chính quyền.

Ở một số nơi vai trò của già làng, trưởng thôn buôn, các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể giảm dần trong những tín đồ theo đạo. Trong khi đó, vai trò, uy tín và ảnh hưởng của các chức sắc, các nhà truyền giáo ngày càng tăng lên trong vùng dân tộc thiểu số tại chỗ, nhất là những buôn làng theo đạo.

Để thực hiện âm mưu thành lập “Nhà nước Đêga độc lập” ở Tây Nguyên, bọn phản động trong tổ chức của cái gọi là “Nhà nước Đê Ga tự trị” thực hiện mọi thủ đoạn lôi kéo, đe dọa, mua chuộc đồng bào, kích động đồng bào và dùng tôn giáo làm ngọn cờ tinh thần để tập hợp lực lượng.

3.1.2. Ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đạo đức, lối sống

- Ảnh hưởng tích cực

Về phương diện nào đó, đạo đức và lối sống của Tin lành cũng có những điểm phù hợp với chuẩn mực xã hội của đồng bào dân tộc. Những quy định của đạo Tin lành điều chỉnh hành vi xã hội của người theo đạo, điều chỉnh các quan hệ của họ trong đời sống, trong gia đình, và cả trong quan hệ đạo đức. Vì vậy, những tín đồ theo đạo Tin lành họ sẽ sống tốt hơn, họ sẽ uốn nắn lối sống của mình đúng với giá trị, những quy định trong giáo lý của đạo Tin lành.

Tin lành khuyên răn con người thực hành những điều tiến bộ như: hiếu kính với cha mẹ, không giết người, không được phạm tội tà dâm, không được trộm cắp, không làm chứng dối, không được ham muốn vợ hoặc chồng người khác, không được ham muốn của trái lẽ, không được nghiện ngập, hút chích, rượu chè, cờ bạc; ăn ở vệ sinh, ốm đau phải dùng thuốc; tiết kiệm, tận tuỵ với công việc, định hướng vào gia đình và xã hội, cởi mở và dân chủ, đề cao vai trò cá nhân trước cộng đồng…mặc dù niềm tin của tín đồ vào Chúa là niềm tin vào một lực lượng hư ảo, nhưng niềm tin đó cũng có những ảnh hưởng tích cực đến cuộc sống hiện tại của tín đồ. Trong cuộc sống, tín đồ đã tự giác thực hiện các lời răn của Chúa, làm cho cuộc sống của gia đình hoà thuận hơn, các thành viên trong gia đình sống có trách nhiệm với nhau hơn, góp phần bổ sung vào quá trình hoàn thiện đạo đức cá nhân của các tín đồ.

Có thể khẳng định rằng, mặc dù hiểu biết của các tín đồ về các điều răn còn chưa sâu sắc, chung chung nhưng đã định hướng, điều chỉnh hành vi của các tín đồ trong hoạt động hàng ngày. Sở dĩ có thực trạng đó là do, các điều răn của Đức Chúa Trời rất phù hợp với cách suy nghĩ, quan niệm sống, với tính cách của tín đồ người dân tộc thiểu số tại địa bàn.

Dưới sự tác động của của nền kinh tế thị trường, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế thì quan hệ giữa các thành viên trong gia đình đang bị chuyển biến sâu sắc, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt, quan hệ trong gia đình. Chính vì vậy, với những điều răn dạy thảo kính với cha mẹ; vợ chồng chung thủy; tránh xa cái ác trong giáo lý của đạo Tin lành đã có những tác động tích cực đến giáo dục đạo đức gia đình, tạo sự gắn kết giữa các thành viên góp phần xây dựng hạnh phúc gia đình của đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành ở Tây Nguyên. Mặt khác, cũng góp phần làm cho xã hội tiến bộ về mặt đạo đức.

Sự hiện diện của đạo Tin lành, cùng với những giáo lý, lễ nghi, luật lệ của nó đã làm thay đổi hẳn lề lối sinh hoạt, cách sống và hành vi ứng xử trong cuộc sống hàng ngày ở những vùng có đạo. Nó làm thay đổi một số quan niệm, tập tục, nếp sinh hoạt cũ vốn không còn phù hợp với đời sống văn minh. Chính Tin lành là tác nhân thúc đẩy đồng bào cởi bỏ những tập quán nặng nề và những hủ tục lạc hậu, do đó nó góp phần vào việc thực hiện nếp sống mới tiến bộ.

- Ảnh hưởng tiêu cực

Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, sự du nhập và phát triển đạo Tin lành ở Tây Nguyên cũng ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ đến đạo đức, lối sống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Trong chừng mực nào đó tư tưởng duy tâm có những tác động tiêu cực trong đạo đức, lối sống của đồng bào dân tộc thiểu số. Đạo Tin lành tạo cho đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tư tưởng bảo thủ, lối sống thụ động; chấp nhận cuộc sống hiện tại dù là khổ đau để dồn mọi khả năng tốt đẹp của mình cho cuộc sống vĩnh viễn ở thiên đường.

Đạo Tin lành đã từng bước làm phá vỡ truyền thống đoàn kết cộng đồng, cuộc sống không gần gũi thân thiện như trước. Sự suy yếu về vai trò của luật tục, của già làng, trưởng tộc; làm thay đổi khá nhiều đến các hình thức tổ chức, các quan hệ xã hội nảy sinh trong cuộc sống hàng ngày của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số.

Khi đồng bào dân tộc thiểu số chịu ảnh hưởng của những quan niệm Tin lành, lúc đó họ không phải là chủ thể sáng tạo nữa mà họ lại thụ động, phụ thuộc, đánh mất mình. Đây chính là một trong những hạn chế của đạo Tin lành khi ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

3.1.3. Ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với văn hóa truyền thống

- Ảnh hưởng tích cực

Khi gia nhập vào đạo Tin lành, một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên năng động hơn trong cuộc sống, tiếp thu nhanh những tiến bộ xã hội, từ bỏ những quan niệm, lề thói cũ vốn kìm hãm cuộc sống của họ và thúc đẩy những nề nếp tiến bộ. Hơn nữa, đạo Tin lành còn đem đến cho đồng bào những giá trị nhất định của văn hóa Tây Âu, qua đó làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc và phần nào cũng góp phần giữ gìn văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

- Ảnh hưởng tiêu cực

Đạo Tin lành đã làm cho hàng loạt những giá trị văn hóa truyền thống của

đồng bào dân tộc mất đi

Sự xâm nhập của đạo Tin lành đã và đang làm đảo lộn trật tự xã hội truyền thống, tạo những xói mòn và thương tổn nặng nề đối với văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Nó làm biến đổi tư tưởng, tình cảm, tâm lý trong bộ phận đồng bào theo đạo và trật tự xã hội truyền thống do đó cũng bị đảo lộn.

3.1.4. Ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với tín ngưỡng truyền thống

Sự tác động của đạo Tin lành vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, bên cạnh những yếu tố hợp lý như: sự ảnh hưởng và làm thay đổi những

nghi thức nặng nề, phức tạp, rườm rà, tốn kém tiền của công sức, thời gian, nhiều nếp sống hủ tục còn khá nặng nề như chuyện “ma lai” là một loại mê tín dị đoan… thì khi đạo Tin lành vào Tây Nguyên, với giáo lý, luật lệ, lễ nghi cũng đã và đang làm ảnh hưởng trực tiếp đến tín ngưỡng truyền thống, đời sống tâm linh và làm cho tín ngưỡng cổ truyền hàng ngàn đời nay bị suy giảm.

Việc thờ cúng tổ tiên bị từ bỏ, nhiều lễ nghi, phong tục bị phai dần, thay vào đó là một số phong tục được tiếp thu từ đạo Tin lành, hoàn toàn xa lạ với truyền thống đạo lý của dân tộc. Do vậy, đạo Tin lành khi thâm nhập vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên đã xảy ra sự va chạm giữa đạo Tin lành với các tập tục gia đình – xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

3.2. NGUYÊN NHÂN VÀ XU HƯỚNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN

3.2.1. Nguyên nhân ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống

tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Thứ nhất, sự khó khăn về đời sống vật chất, sự thiếu thốn về đời sống tinh thần đã làm cho đạo Tin lành trở thành một chỗ dựa tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Thứ hai, sự suy yếu của các thiết chế xã hội truyền thống, sự khủng hoảng niềm tin và sự thiếu hụt những sinh hoạt văn hóa tinh thần truyền thống, nhất là trong tôn giáo, tín ngưỡng đã dẫn đến sự gia tăng ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Thứ ba, sự ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên gắn liền với việc thực hiện âm mưu của các thế lực thù địch.

Thứ tư, những giáo lý, luật lệ, lễ nghi, tổ chức của đạo Tin lành và sự tích cực truyền giáo của các giáo sĩ là nguyên nhân làm ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Thứ năm, sự hạn chế, yếu kém của hệ thống chính trị cơ sở ở Tây Nguyên là một trong những nguyên nhân làm ảnh hưởng đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.

3.2.2. Xu hướng ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần

của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong thời gian tới.

Thứ nhất, hiện nay cũng như trong thời gian tới, các thế lực thù địch tiếp tục lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo nói chung và đạo Tin lành nói riêng nhằm chống

phá cách mạng Việt Nam. Do vậy, đạo Tin lành tiếp tục có những ảnh hưởng không nhỏ trong đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Thứ hai, trong thời gian tới, sự phát triển của nền kinh tế thị trường cùng với những mặt trái của nó, đạo Tin lành sẽ còn phát triển và tiếp tục ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.

Thứ ba, với sự thay đổi linh hoạt phương thức truyền giáo, đạo Tin lành sẽ tiếp tục còn ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT HUY NHỮNG ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY

4.1. QUAN ĐIỂM CƠ BẢN NHẰM PHÁT HUY NHỮNG ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY

Một là, thừa nhận tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân; thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo tôn giáo, quyền sinh hoạt tôn giáo bình thường theo đúng pháp luật; công dân bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi trước pháp luật, không phân biệt người theo đạo và không theo đạo cũng như giữa các tôn giáo.

Hai là, Công tác đối với đạo Tin lành không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là công tác lâu dài có ý nghĩa chính trị quan trọng, vừa phải quan tâm giải quyết hợp lý nhu cầu tín ngưỡng của quần chúng, vừa phải đấu tranh chống âm mưu của các thế lực thù địch lợi dụng đạo Tin lành chống phá cách mạng.

Ba là, Phát huy những giá trị tốt đẹp về văn hóa, đạo đức của tôn giáo; hướng đồng bào theo đạo và chức sắc tôn giáo có nghĩa vụ làm tròn trách nhiệm công dân đối với Tổ quốc, sống “tốt đời đẹp đạo”.

Bốn là, giải quyết vấn đề đạo Tin lành ở Tây Nguyên không chỉ là thực hiện chính sách tôn giáo mà còn gắn với vấn đề thực hiện chính sách dân tộc; gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở Tây Nguyên.

Năm là, trong toàn bộ công tác đối với đạo Tin lành phải đặt lên hàng đầu là

vấn đề giữ dân, chăm lo công tác vận động quần chúng tín đồ, tranh thủ chức sắc.

Sáu là, phải tạo ra sự thống nhất, phối hợp đồng bộ trong quản lý xã hội đối

với tôn giáo nói chung, đạo Tin lành nói riêng.

4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT HUY NHỮNG ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ NHỮNG ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA ĐẠO TIN LÀNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY

4.2.1. Giải pháp về nhận thức

Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về tôn giáo nói chung, đạo Tin lành nói riêng, đầu tiên phải thống nhất nhận thức về tình hình và phương pháp giải quyết vấn đề đạo Tin lành trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Không thừa nhận mặt tôn giáo của đạo Tin lành hoặc vì cảnh giác phòng ngừa với các đối tượng lợi dụng tôn giáo mà chủ trương ngăn cấm, hoặc bằng những biện pháp trái với chính sách tôn giáo sẽ không phù hợp và không thể đạt được.

Cần nhận thức rõ âm mưu của địch lợi dụng Tin lành nói riêng và tôn giáo nói chung.

4.2.2. Giải pháp về kinh tế

Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc, vùng đồng bào có đạo, để họ có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc thực sự là ở trần thế, do con người tạo ra chứ không phải ở lực lượng nào khác. Do đó, việc khai thác và sử dụng các nguồn lực để phát triển kinh tế – xã hội, từng bước rút ngắn khoảng cách sự chênh lệch về mức sống và điều kiện sống, tạo sự công bằng xã hội ở Tây Nguyên là nhiệm vụ rất quan trọng của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương. Nội dung chính sách phải vừa tác động để làm biến đổi bộ mặt kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống đồng bào, vừa xây dựng và phát triển các mối quan hệ bình đẳng tốt đẹp của các dân tộc; các tôn giáo; giữa người có đạo và người không có đạo. Tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ và công bằng xã hội, phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường sinh thái; khuyến khích làm giàu đi đôi với xoá đói giảm nghèo, nâng cao phúc lợi phù hợp với trình độ phát triển kinh tế – xã hội, gắn kinh tế với an ninh quốc phòng. Trên tinh thần đó cần hướng vào thực hiện các nội dung sau:

Thứ nhất, để phát triển kinh tế và ổn định đời sống của đồng bào, điều cần kíp trước tiên là phải giải quyết tốt vấn đề đất đai. Cần thiết ngăn chặn tình trạng di cư tự do từ các nơi đến Tây Nguyên nhằm hạn chế dần những vấn đề phức tạp về kinh tế – xã hội như phá rừng, mua bán sang nhượng đất trái phép - vốn là một trong những nguyên nhân đẩy một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số trở thành người không có đất sản xuất. Tiến hành kiểm tra, rà soát lại toàn bộ quỹ đất, tổ chức khai hoang, thu hồi đất cấp sai, đất sử dụng không đúng mục đích, không có hiệu quả; điều chỉnh đất của các nông lâm trường, vận động nhượng đất vườn của

các hộ nhiều đất… bảo đảm cấp đủ đất sản xuất cho hộ đồng bào các dân tộc thiểu số, nhằm ổn định sản xuất, cải thiện đời sống và tạo sự ổn định xã hội.

Thứ hai, hoàn thành và ổn định vững chắc định canh định cư, bố trí lại dân cư, lao động theo quy hoạch đi đôi với xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội để khai thác có hiệu quả các nguồn tài nguyên nhằm phát triển toàn diện nông thôn theo hướng quan tâm đến phát triển kinh tế – xã hội các vùng sâu, vùng xa, gắn định canh định cư với xoá đói giảm nghèo; giao đất sản xuất nông nghiệp, giao đất khoán rừng ổn định cho đồng bào; chấm dứt việc chuyển nhượng, bán đất của đồng bào và giải quyết tốt tình trạng thiếu đất canh tác cho những hộ dân tộc thiểu số, chống phá rừng làm rẫy.

Thứ ba, khuyến nông, tổ chức sản xuất, lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn với xoá đói giảm nghèo. Tập trung giải quyết vấn đề nhà ở, đất sản xuất cho những gia đình nghèo; tạo bước đột phá về xoá nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo với các biện pháp, hình thức thích hợp trên tinh thần đa dạng hoá việc huy động các nguồn lực, phát triển sức mạnh của cộng đồng.

Thứ tư, giải quyết việc làm đối với đồng bào các dân tộc thiểu số.

4.2.3. Giải pháp về văn hóa - xã hội

Dưới góc độ của chính sách văn hóa - xã hội, cần thực hiện tốt các nội dung sau:

Một là, nâng cao dân trí, trình độ học vấn cho đồng bào các dân tộc thiểu số,

đặc biệt là vùng sâu, vùng xa.

Hai là, phải thực sự xem văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Tăng cường đầu tư hơn nữa cho việc xây dựng đời sống văn hóa tinh thần đối với đồng bào có đạo vùng sâu, vùng xa; làm tốt công tác văn hóa cơ sở.

Ba là, Phát huy giá trị tốt đẹp trong tín ngưỡng và tôn giáo truyền thống, đồng thời xây dựng, khai thác các giá trị đạo đức của đạo Tin lành để giáo dân sống tốt đời đẹp đạo.

Bốn là, kế thừa và phát huy những giá trị tốt đẹp, hợp lý của luật tục các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nhằm góp phần quản lý tốt cộng đồng buôn làng và khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

4.2.4. Giải pháp về chính sách dân tộc và tôn giáo

Việc giải quyết vấn đề đạo Tin lành ở Tây Nguyên thực chất là việc thực hiện tốt chính sách dân tộc và tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta nhằm vận động quần chúng đoàn kết, chung sức xây dựng, phát triển xã hội vì nhu cầu, lợi ích chính đáng của họ;

ngăn ngừa mọi hành động lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo với mục đích làm chậm sự phát triển xã hội hay chống phá chế độ… Vì vậy, giải quyết vấn đề Tin lành trong mối quan hệ với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số thì điều quan trọng nhất là thực hiện tốt chính sách dân tộc và tôn giáo. Khi thực hiện chính sách dân tộc và tôn giáo cần lưu ý các giải pháp sau:

Trên cơ sở công nhận tính hợp pháp của hội thánh Tin lành, cần thực hiện đầy đủ, chặt chẽ việc quản lý Nhà nước đối với mọi sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo của tôn giáo này.

Trên cơ sở quán triệt sâu sắc chủ trương của Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg, ngày 04 tháng 02 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về một số công tác đối với đạo Tin lành và căn cứ vào tình hình thực tế ở từng địa phương cần thực hiện các biện pháp sau:

Tiếp tục quán triệt, phổ biến chính sách đổi mới đối với tôn giáo, chính sách đối với đạo Tin lành theo tinh thần Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg trong các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng, trong tín đồ chức sắc Tin lành và trong nhân dân để tạo sự thống nhất trong nội bộ và đồng thuận xã hội.

Tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với hoạt động của các tổ chức Tin

lành, đặc biệt là quản lý Nhà nước đối với các điểm nhóm sau khi đăng ký.

Đẩy mạnh và đổi mới công tác vận động quần chúng trong vùng đồng bào có đạo nhằm làm chuyển biến một cách căn bản nhận thức, tư tưởng của đồng bào về tín ngưỡng, tôn giáo nói chung và đạo Tin lành nói riêng theo hướng ngày càng hiểu rõ hơn, đầy đủ hơn chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước. Mặt khác, tranh thủ chức sắc xây dựng lực lượng tiến bộ trong các tổ chức Tin lành. Đồng thời chú trọng công tác phát triển Đảng ở các thôn buôn có người theo đạo Tin lành.

Xử lý nghiêm đối với các hoạt động truyền đạo trái pháp luật, đồng thời cảnh giác phát hiện và đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo, lợi dụng đạo Tin lành để chống phá cách mạng. Tăng cường công tác tuyên truyền đối ngoại về tôn giáo để thế giới hiểu đúng về tình hình tôn giáo ở Việt Nam, chống lại những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trong việc lợi dụng vấn đề tôn giáo và nhân quyền để chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân.

4.2.5. Giải pháp về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở Tây Nguyên

Thứ nhất, phải tiến hành rà soát đánh giá đúng năng lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở để có biện pháp kiện toàn, đổi mới; đẩy mạnh công tác đào tạo, quy hoạch cán bộ từ tỉnh đến cơ sở.

Thứ hai, luật pháp và luật tục

Đây thực sự là vấn đề khó, bởi vì luật tục, hương ước còn có vai trò nhất định trong đời sống xã hội các dân tộc. Trong điều kiện như vậy, giữa pháp luật và luật tục còn có độ chênh nhất định; pháp luật của Nhà nước được công bố, nhưng người dân vẫn sống và làm theo luật tục. Do đó, để đảm bảo sự ổn định chính trị ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, nhất là vùng sâu, vùng xa, luật pháp hướng dẫn luật tục thi hành pháp luật; những luật tục phù hợp, chồng khít với luật pháp cần thể chế hoá luật pháp trong luật tục, triệt để khai thác luật tục để quản lý con người và xã hội; những tập quán, luật tục trái với pháp luật cần được loại bỏ thông qua việc vận động nhân dân khắc phục từng bước. Đặt vấn đề như vậy là bởi, luật tục cũng đều hướng tới tính thiện, tính nhân bản và nếu biết phát huy thì nó có thể góp phần vào việc xây dựng các nội dung: Quy ước bảo vệ môi trường sinh thái, củng cố tính cộng đồng của các cư dân làng bản; củng cố gia đình; tăng cường kỷ cương xã hội; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Thứ ba, đối với công tác cán bộ.

-Về đào tạo: không ngừng nâng cao trình độ và phẩm chất đạo đức cho đội ngũ

cán bộ, đảng viên của các tổ chức trong hệ thống chính trị các cấp ở Tây Nguyên.

- Đối với thôn buôn: đây là tổ chức tự quản của một cộng đồng dân cư gắn kết với nhau từ lâu đời. Mỗi thôn buôn đều giữ bản sắc văn hóa riêng và những phong tục tập quán lâu đời, nhất là đối với cộng đồng dân cư ở các buôn, làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong điều kiện đặc thù của vùng miền núi, biên giới, có nhiều dân tộc và tôn giáo, kết cấu hạ tầng còn kém, điều kiện đi lại còn khó khăn thì thôn buôn có một vai trò khá quan trọng trong tổ chức đời sống cho cộng đồng dân cư, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Vì vậy, ngoài việc lựa chọn cán bộ trưởng thành, gắn bó với thực tiễn thôn buôn, cần định hướng quy hoạch, sử dụng cán bộ từ các nguồn khác như: học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học, thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự…

- Phát huy vai trò của đội ngũ già làng, trưởng bản trong công tác quản lý xã hội. Trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, già làng, trưởng bản là người có uy tín, tiếng nói và quyền lực cao. Là người có liên hệ trực tiếp với quần chúng, được quần chúng tín nhiệm suy tôn, bầu lên để đại diện cho họ điều hành các hoạt động chung của làng, bản; có tri thức về một hay nhiều lĩnh vực, tiếng nói và hành động của họ có khả năng tác động, chi phối, điều khiển một bộ phận quần chúng nghe theo trong phạm vi làng, bản nhất định.

- Cần tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên,

hội viên, đoàn viên của các tổ chức trong hệ thống chính trị.

KẾT LUẬN

So với các tôn giáo khác vào Việt Nam, đạo Tin lành vào nước ta muộn hơn nhưng trong những năm vừa qua do nhiều nguyên nhân khác nhau, đạo Tin lành lại phát triển nhanh hơn so với các tôn giáo khác và ảnh hưởng khá sâu sắc đến các lĩnh vực của đời sống xã hội nói chung, đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nói riêng.

Với đặc điểm là một tôn giáo có đời sống đạo đơn giản, phương thức hoạt động linh hoạt, dễ thích nghi; hơn nữa những năm qua, lợi dụng chính sách tôn giáo, phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước ta, đạo Tin lành phát triển nhanh chóng, đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến mọi mặt của đời sống xã hội trong đó có đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Sự xâm nhập tồn tại cùng với những tác động, ảnh hưởng của đạo Tin lành đã làm thay đổi đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của đồng bào. Sự ảnh hưởng này theo hai khuynh hướng vừa thúc đẩy, vừa kìm hãm, vừa có những yếu tố tích cực, vừa có yếu tố tiêu cực. Với sự có mặt của đạo Tin lành trong đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, đã mang lại những nhân tố mới có ý nghĩa thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội. Ngược lại, nó cũng là nhân tố kìm hãm quá trình phát triển, đồng thời phủ nhận và gạt bỏ những giá trị truyền thống có tác dụng tích cực đối với đời sống dân tộc.

Luận án phân tích, lý giải về mặt lý luận cũng như thực tiễn một số lĩnh vực đời sống tinh thần và những nhân tố tác động đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên; từ đó bước đầu phân tích những ảnh hưởng của đạo Tin lành trên một số lĩnh vực của đời sống tinh thần cụ thể như: trong lĩnh vực tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống; văn hóa truyền thống; tôn giáo, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Từ đó chỉ ra năm nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự phát triển đạo Tin lành trong thời gian qua ở Tây Nguyên, đó là:

Thứ nhất, sự khó khăn về đời sống vật chất, sự thiếu thốn về đời sống tinh thần đã làm cho đạo Tin lành trở thành chỗ dựa tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Thứ hai, sự suy yếu của các thiết chế xã hội truyền thống, sự khủng hoảng niềm tin và sự thiếu hụt những sinh hoạt văn hóa tinh thần truyền thống, nhất là trong tôn giáo, tín ngưỡng đã dẫn đến sự ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Thứ tư, những giáo lý, luật lệ, lễ nghi, tổ chức của đạo Tin lành và sự tích cực truyền giáo của các giáo sĩ là một trong những nguyên nhân làm ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Thứ năm, sự hạn chế của hệ thống chính trị cơ sở ở Tây Nguyên cũng là một trong những nguyên nhân làm ảnh hưởng đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số

Cùng với việc chỉ ra những nguyên nhân ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đồng bào dân tộc thiểu số, luận án còn đưa ra những xu hướng ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong thời gian tới.

Một là, hiện nay cũng như trong thời gian tới, các thế lực thù địch tiếp tục lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo nói chung và đạo Tin lành nói riêng nhằm chống phá cách mạng Việt Nam. Do vậy, đạo Tin lành tiếp tục có những ảnh hưởng nhất định trong đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên

Hai là, trong thời gian tới, sự phát triển của nền kinh tế thị trường cùng với những mặt trái của nó, đạo Tin lành sẽ còn phát triển và tiếp tục ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.

Ba là, với sự thay đổi linh hoạt phương thức truyền giáo, đạo Tin lành sẽ tiếp tục còn ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Trên cơ sở phân tích những nguyên nhân và xu hướng ảnh hưởng của đạo Tin lành trong thời gian tới, đồng thời làm rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước đối với quá trình giải quyết vấn đề đạo Tin lành ở Tây Nguyên, luận án bước đầu nêu ra một số nhóm giải pháp chủ yếu như: giải pháp về nhận thức; giải pháp về kinh tế; giải pháp về văn hóa xã hội; giải pháp về chính sách dân tộc và tôn giáo; giải pháp về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở Tây Nguyên. Các giải pháp này phải được thực hiện một cách đồng bộ, hơn nữa, trong quá trình thực hiện phải vừa chú ý mặt tín ngưỡng, tôn giáo lành mạnh đúng pháp luật, lại vừa chú ý đến mặt tiêu cực, lạc hậu…nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực, phát huy những yếu tố tích cực của đạo Tin lành trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay. Mặt khác, cần ý thức được rằng lĩnh vực tôn giáo nói chung, đạo Tin lành nói riêng luôn gắn với vấn đề dân tộc mà bản thân

tôn giáo và dân tộc luôn là những vấn đề nhạy cảm và phức tạp trong lịch sử xã hội loài người, một khi niềm tin tôn giáo được hoà quyện với ý thức dân tộc thì mọi sự kích động từ bên ngoài hay nội tại đều có thể dẫn đến những hậu quả khó giải quyết.

Cũng như các tôn giáo khác, Tin lành sẽ còn tồn tại lâu dài, vì lẽ đó, cũng không nên có ý định nhanh chóng giải quyết vấn đề Tin lành. Tuy nhiên, cũng không vì thế mà không phê phán những biểu hiện tiêu cực trong Tin lành. Nhiệm vụ của các cấp, các ngành là hướng đồng bào có đạo vào việc thực hiện cái thiện, tránh cái ác, giúp cho họ thấy được đạo đức của tôn giáo có nhiều điều phù hợp với đạo đức của xã hội mà chúng ta đang xây dựng. Đây là điều cốt lõi trong chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước nhằm đoàn kết tín đồ các tôn giáo khác nhau và những người không theo tôn giáo vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ

ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1. Lê Hồng Phong (2005), “Việc thực hiện chính sách dân tộc của Đảng hiện

nay”, Tạp chí Sinh hoạt lý luận (Số 4).

2. Lê Hồng Phong (2005), “Đảng ta với vấn đề dân tộc và thực hiện chính sách

dân tộc”. In trong cuốn “75 năm Đảng Cộng sản Việt Nam” của Phân viện Đà

Nẵng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb Đà Nẵng.

3. Lê Hồng Phong (2010), “Thực trạng năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán

bộ lãnh đạo, quản lý cấp huyện người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên”. Đề tài

khoa học cấp Bộ, do TS. Nguyễn Văn Lý (chủ nhiệm).

4. Lê Hồng Phong (2013), “Đạo Tin lành trong đời sống tinh thần của đồng bào

dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên”, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông