1
Kế toán doanh nghiệp
thương mại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TPHCM
CHƯƠNG 7
2
Mục tiêu
•Sau khi nghiên cứu xong chương này, bạn có thể:
–Trình bày hoạt động mua hàng và bán hàng tại doanh
nghiệp thương mại.
–Mô tả sơ đồ hạch toán tổng quát của doanh nghiệp thương
mại
–Tính toán giá trị hàng tồn kho tại doanh nghiệp
–Đánh giá hàng tồn kho và lập dự phòng giảm giá hàng tồn
kho.
–Giải thích điều kiện ghi nhận doanh thu và đánh giá nợ phải
thu
–Lập báo cáo tài chính cho doanh nghiệp thương mại
–Tính toán và phân tích một số tỷ số tài chính cơ bản của
doanh nghiệp thương mại.
3
Nội dung
•Đặc điểm hoạt động doanh nghiệp thương mại
•Ghi nhận các nghiệp vụ mua bán hàng hóa
•Đánh giá hàng tồn kho
•Ghi nhận doanh thu và đánh giá nợ phải thu
•Lập báo cáo tài chính cho doanh nghiệp thương mại
•Một số tỷ số tài chính quan trọng trong doanh nghiệp
thương mại
4
Đặc điểm hoạt động thương mại
•Hàng hóa và lưu chuyển hàng hóa trong
doanh nghiệp thương mại
•Các phương thức mua bán hàng hóa
•Giá trị hàng hóa
•Chứng từ và kiểm soát nội bộ
2
5
Hoạt động thương mại
Hàng hóa
Phải thu
khách hàng Tiền
Phải trả
người bán
Mua hàng
Bán hàng
Thu tiền
Thanh toán
6
Các vấn đề của kế toán DNTM
•Các nghiệp vụ
– Mua hàng – Trả tiền
– Bán hàng –Thu tiền
•Các đối tượng
– Hàng hóa
–Nợ phải thu khách hàng
–Nợ phải trả khách hàng
7
Các phương thức mua/bán hàng
•Phương thức giao hàng
–Giao tại kho người bán
–Giao tại kho người mua
•Phương thức thanh toán
–Trả ngay/Trả chậm
–Tiền mặt/Chuyển khoản
8
Bài tập thực hành 1
•Cho biết các lô hàng sau có được tính vào
hàng tồn kho của công ty Huy Hoàng ngày
31/12/20x1 hay không?
–Lô hàng mua trị giá 800 triệu của công ty Ngọc
Dung được giao tại kho người bán ngày
29/12/20x1 về đến kho Công ty Huy Hoàng ngày
3/1/20x2.
–Lô hàng giá vốn 300 triệu bán cho công ty Xuân
Thành với giá 400 triệu. Theo hợp đồng hàng
được giao tại kho Xuân Thành. Hàng xuất kho
ngày 29/12/20x1 và đến kho người mua ngày
3/1/20x2.
3
9
Giá trị hàng hóa
•Chi phí vận chuyển, bốc dỡ…
•Các loại thuế liên quan đến hàng hóa
–Thuế giá trị gia tăng
–Thuế tiêu thụ đặc biệt
–Thuế nhập khẩu
•Các hình thức chiết khấu/giảm giá
–Chiết khấu thương mại
–Giảm giá
10
Bài tập thực hành 2
•Tính giá trị trên sổ sách kế toán của các lô
hàng sau:
–Mua 1 lô hàng của công ty A với giá chưa thuế
200 triệu, thuế GTGT được khấu trừ 10%. Chi phí
vận chuyển do bên bán chịu.
–Nhập khẩu 1 lô hàng của công ty B với giá 400
triệu (bao gồm cả cước tàu và bảo hiểm do bên
bán chịu), thuế nhập khẩu 5%, thuế GTGT tính
trên giá bán có thuế nhập khẩu 10%. Chi phí vận
chuyển, bốc dỡ từ cảng về kho là 21 triệu (đã bao
gồm thuế GTGT 5%).
11
Bài tập thực hành 2 (tt)
–Mua lô hàng 300 tấn của công ty C với giá chưa
thuế là 10 triệu/tấn. Vì số lượng trên 200 tấn, công
ty được chiết khấu 2% giá mua. Chi phí vận
chuyển về kho do bên mua chịu là 10,5 triệu (đã
bao gồm thuế GTGT 5% được khấu trừ)
–Mua hàng X của công ty D với giá mua 100 triệu,
chưa thuế GTGT 10%. Chi phí vận chuyển 1,05
triệu đã bao gồm thuế GTGT 5%. Sau đó, vì một
số sản phẩm bị lỗi nên được giảm giá 5 triệu
đồng.
–Các trường hợp đều thuộc diện được khấu trừ
thuế GTGT, trừ hàng X mua cho mục đích phúc
lợi nên không được khấu trừ thuế GTGT.
12
Bài tập thực hành 2 (tt)
A B C D
Giá mua 200,00 400,00 3.000,00 100,00
Chiết khấu (60,00)
Thuế nhập khẩu 20,00
Thuế GTGT không được khấu trừ 10,00
Chi phí vận chuyển bên mua chịu 20,00 10,00 1,05
Giảm giá (5,00)
Cộng 200,00 440,00 2.950,00 106,05
4
13
Chứng từ -Kiểm soát nội bộ
• Mua hàng
–Phiếu đề nghị mua hàng
–Đơn đặt hàng
–Phiếu nhập
–Chứng từ thanh toán
• Bán hàng
–Lệnh bán hàng
–Phiếu giao hàng
–Hóa đơn
–Giấy thông báo nợ
14
Bài tập thực hành 3
•Điền vào các chỗ trống trong đoạn văn sau:
–Giám đốc công ty H đang buồn phiền vì công tác ..(1).. chưa
đạt hiệu quả cao. Hàng hóa dự trữ quá nhiều nhưng không
xác định người chịu trách nhiệm vì không có người phê
duyệt trên ..(2).. Một số trường hợp thủ kho từ chối trách
nhiệm khi mất hàng vì anh ta không tham gia nhận hàng và
ký trên..(3).. Giám đốc còn ghi nhận việc mua dụng cụ văn
phòng bừa bãi vì việc lập Đơn đặt hàng không căn cứ trên
..(4).. có ký duyệt của bộ phận có nhu cầu. Để cải tiến, ông
đề nghị người ký duyệt trên ..(5).. phải kiểm tra đầy đủ các
..(5).. trước khi ký.
15
Bài tập thực hành 3 (tt)
•Điền vào các chỗ trống trong đoạn văn sau:
–Kiểm toán viên công ty G kiến nghị Ban Giám đốc công ty
cần quy định chặt chẽ hơn việc lập ..(1).. trên cơ sở ..(2).. để
tránh việc tính tiền và ghi nhận doanh thu khi hàng chưa
giao cho khách hàng. Một lưu ý khác là tình trạng không
kiểm tra kỹ hàng tồn kho khi nhận Đơn đặt hàng của khách,
dẫn đến Thủ kho từ chối giao hàng khi số lượng hàng trong
kho không đủ đáp ứng số lượng trên ..(3).. Kiểm toán viên
cũng đề nghị người ký ..(4).. Nên kiểm tra việc tính tiền vì
thời gian qua nhiều trường hợp lắp đơn giá sai hoặc tính
toán nhầm. Điều này được phát hiện khi khách hàng phản
hồi lại các ..(5)..
16
Ghi nhận nghiệp vụ
•Hai hệ thống kế toán hàng tồn kho
–Kê khai thường xuyên
–Kiểm kê định kỳ
5
17
Kê khai thường xuyên
•Hàng hóa được theo dõi thường xuyên
và liên tục trên tài khoản hàng hóa:
–Mua hàng => Tăng Hàng tồn kho
–Bán hàng => Giảm Hàng tồn kho
•Hệ thống sổ chi tiết theo dõi tình trạng
của từng mặt hàng
18
Thí dụ 1
•Công ty X mua 1 lô hàng với giá 100 và
bán với giá 120. Không xét ảnh hưởng
của thuế GTGT
19
Mua hàng
Tiền Phải trả người bán Hàng hóa
100 100
100 100
12
(1) Nợ Hàng hóa 100
Có Phải trả người bán 100
(2) Nợ Phải trả người bán 100
Có Tiền 100
20
Trường hợp hàng đang đi đường
Hàng đang đi đường
Phải trả người bán Hàng hóa
100 100
100 100
21
(1) Nợ Hàng đang đi đường 100
Có Phải trả người bán 100
(2) Nợ Hàng hóa 100
Có Hàng đang đi đường 100