
CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI I
GIÁO TRÌNH
TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TIỀN LƯƠNG
NGHỀ: KHAI THÁC VẬN TẢI
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số.....QĐ/ ngày......tháng........năm....của
...........)
Hải Phòng – Năm 2017


1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

2
LỜI NÓI ĐẦU
Trong điều kiện tính cạnh tranh của nền kinh tế ngày càng nâng cao do
trình độ công nghệ, quản lý và chất lượng sản phẩm không ngừng được đổi mới,
cạnh tranh chất lượng sản phẩm mang tính toàn cầu thì tổ chức lao động và tiền
lương ngày càng có vai trò quan trọng hơn. Đây là một công việc đảm bảo cho sự
phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, là công việc góp
phần nâng cao tính chủ động, khả năng cạnh tranh trên toàn các mặt của hoạt
động sản xuất kinh doanh. Bởi vì con người là nhân tố quan trọng, quyết định sự
thành công và phát triển của doanh nghiệp, là nhân tố quyết định để đạt được mục
tiêu sản xuất kinh doanh, thúc đẩy xã hội phát triển.
Tổ chức lao động và tiền lương giúp cho doanh nghiệp thấy rõ được phương
hướng, cách thức tổ chức và quản lý nguồn nhân lực, quản lý quỹ tiền lương cũng
như việc sử dụng nó như thế nào cho hiệu quả nhất, đảm bảo nguồn lực hợp lý tại
những thời điểm nhất định, để thích ứng linh hoạt với sự biến động của nền kinh tế
thị trường.
Giáo trình "Tổ chức lao động và tiền lương" trang bị cho sinh viên những
kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ cơ bản về tổ chức và quản lý lao động và tiền
lương nhằm đáp ứng yêu cầu giảng dạy, nghiên cứu và học tập của cán bộ giáo
viên và sinh viên ngành khai thác vận tải, Khoa Kinh tế - Trường Cao đẳng Hàng
hải I.
Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn những đóng góp nhiệt tình của các
đồng nghiệp trong Khoa Kinh tế - Trường Cao đẳng Hàng Hải I và rất mong nhận
được sự góp ý và nhận xét của bạn đọc để giáo trình hoàn thiện hơn.
Trân trọng cám ơn./.
Hải phòng, tháng 12 năm 2017
Nhóm biên soạn
1. Chủ biên: ThS. Lê Thị Bình Nguyên
2. ThS. Lăng Hoàng Vân

3
MỤC LỤC Trang
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ...................................................................................... 1
LỜI NÓI ĐẦU .......................................................................................................... 2
MỤC LỤC ................................................................................................................. 3
Bảng danh mục ký hiệu, từ viết tắt, thuật ngữ chuyên ngành ................................... 5
Danh mục biểu đồ và đồ thị ...................................................................................... 6
Bài 1. TỔ CHỨC LAO ĐỘNG KHOA HỌC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP ... 8
1. Đặc điểm lao động ................................................................................................................. 8
1.1 Đặc điểm lao động của ngành vận tải ................................................................. 8
1.2 Đặc điểm lao động trí óc ..................................................................................... 9
2 Tổ chức lao động khoa học và nội dung của tổ chức lao động khoa học ............... 10
2.1 Tổ chức lao động khoa học ............................................................................... 10
2.2 Nội dung của tổ chức lao động khoa học .......................................................... 11
3. Phân công lao động và hiệp tác lao động ....................................................................... 11
3.1 Phân công lao động ........................................................................................... 11
3.2 Hiệp tác lao động ............................................................................................... 12
4 Quá trình sản xuất và bộ phận hợp thành ........................................................................ 14
4.1 Quá trình sản xuất và các bộ phận hợp thành ................................................... 14
4.2 Hợp lý hóa các thao tác và phương pháp lao động ........................................... 15
5 Tổ chức và phục vụ nơi làm việc ...................................................................................... 16
5.1 Khái niệm, nhiệm vụ của tổ chức và phục vụ nơi làm việc .............................. 16
5.2 Tổ chức nơi làm việc ......................................................................................... 17
5.3 Phục vụ nơi làm việc ......................................................................................... 18
5.4 Đánh giá trình độ tổ chức và phục vụ nơi làm việc .......................................... 19
6 Điều kiện lao động - Xây dựng chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý ..................... 19
CÂU HỎI ÔN TẬP ................................................................................................. 23
Bài 2. ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP ..................... 25
1. Mức lao động và các phương pháp định mức kỹ thuật lao động ............................. 25
1.1 Mức lao động và định mức kỹ thuật lao động .................................................. 25
1.2 Kết cấu mức kỹ thuật thời gian ......................................................................... 26
1.3. Các phương pháp định mức kỹ thuật lao động ................................................ 28
1.4. Một số phương pháp khảo sát thời gian làm việc ............................................ 29
1.5. Một số phương pháp định mức lao dộng trong doanh nghiệp ......................... 34
2. Định mức kỹ thuật lao động trong công tác xếp dỡ hàng hóa ở cảng ..................... 36
2.1. Kết cấu quy trình công nghệ xếp dỡ hàng hóa ................................................. 36
2.2. Những quy luật của qui trình công nghệ xếp dỡ hàng hóa .............................. 38
2.3. Tính toán mức sản lượng tổng hợp trong quy trình công nghệ xếp dỡ hàng hóa
................................................................................................................................. 39
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP ÔN TẬP .......................................................................... 42
Bài 3. TỔ CHỨC TIỀN LƯƠNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP .................... 46
1. Các nguyên tắc của tổ chức tiền lương ........................................................................... 46
1.1. Thực chất của tiền lương .................................................................................. 46
1.2. Những yêu cầu và nguyên tắc cơ bản của công tác tổ chức tiền lương ........... 47
2. Các chế độ tiền lương (Nghị định 49/2013/NĐ-CP) ................................................... 48

