SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI TỈNH NAM ĐỊNH
TRƯỜNG TRUNG CẤP GTVT
-------------------------------
MÔN HỌC: NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN
NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Lưu hành nội bộ)
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TTCGTVT ngày tháng năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Trung cấp GTVT Nam Định
Nam Định - 20232022
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình sử dụng nội bộ, các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Nguyên lý kế toán là cơ sở, là nền tảng quan trọng nhất của khoa học kế toán nói
riêng và khoa học kinh tế nói chung.
Để đáp ứng nhu cầu đào tạo hệ Trung cấp Kế toán của Nhà trường cũng như để
đáp ứng yêu cầu về tài liệu giảng dạy và học tập cho giáo viên và học sinh. Tập thể giáo
viên Trường Trung cấp GTVT Nam Định đã biên soạn giáo trình môn học “Nguyên lý kế
toán” giúp trang bị kiến thức tổng quát về kế toán như: đối tượng kế toán, phương pháp
kế toán, kế toán các quá trình kinh doanh chủ yếu... tạo nền tảng để học sinh Trung cấp
Kế toán có tài liệu học tập, nghiên cứu, ứng dụng trong thực tiễn.
Giáo trình Nguyên lý kế toán đã cập nhật Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài
chính ngày 22 tháng 12 năm 2014 hướng dẫn chế độ kế toán và các văn bản pháp quy về
kế toán tài chính trong các doanh nghiệp.
Nội dung giáo trình Nguyên lý kế toán gồm 6 chương như sau:
Chương 1: Một số vấn đề chung về kế toán
Chương 2: Phương pháp chứng từ kế toán
Chương 3: Phương pháp tài khoản kế toán
Chương 4: Phương pháp tính giá các đối tượng kế toán, phương pháp tổng hợp -
cân đối kế toán
Chương 5: Kế toán các quá trình kinh tế chủ yếu trong sản xuất kinh doanh
Chương 6: Sổ kế toán và hình thức kế toán
Trong quá trình biên soạn, giáo trình khó tránh khỏi thiếu sót, rất mong được sự
đóng góp xây dựng của các độc giả để tài liệu hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Nam Định, tháng năm 2023
Tham gia biên soạn
1.Chủ biên: Lê Thị Nguyệt
2.Thành viên tham gia: Bùi Thị Hương
3
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU…….…………………………………………………………………………3
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT…………………………………………………………...7
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC………………………………………………………………………8
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN…………………………………..10
1. Khái niệm về kế toán................................................................................................10
1.1. Sự ra đời và phát triển của kế toán.......................................................................10
1.2. Các khái niệm......................................................................................................11
1.3. Phân loại kế toán..................................................................................................11
2. Đối tượng của kế toán..............................................................................................12
2.1. Đối tượng chung của kế toán...............................................................................12
2.2. Đối tượng cụ thể của kế toán trong các đơn vị....................................................12
3. Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của kế toán..............................................................15
3.1. Vai trò..................................................................................................................15
3.2. Chức năng............................................................................................................15
3.3. Nhiệm vụ..............................................................................................................15
4. Nguyên tắc kế toán...................................................................................................16
5. Phương pháp kế toán...............................................................................................16
5.1. Phương pháp chứng từ kế toán............................................................................16
5.2. Phương pháp tài khoản kế toán...........................................................................16
5.3. Phương pháp tính giá...........................................................................................17
5.4. Phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán............................................................17
Câu hỏi ôn tập chương 1……………………………………………………………………….17
Bài tập ứng dụng chương 1…………………………………………………………………….18
CHƯƠNG2: PHƯƠNG PHÁP CHỨNG TỪ KẾ TOÁN…………………………………….19
1. Khái niệm, tác dụng ý nghĩa của chứng từ kế toán...............................................19
1.1. Khái niệm.............................................................................................................19
1.2. Ý nghĩa và tác dụng của chứng từ kế toán...........................................................19
1.3. Tính chất pháp lý của chứng từ kế toán...............................................................19
2. Phân loại chứng từ kế toán......................................................................................19
2.1. Căn cứ vào nội dung kinh tế................................................................................19
2.2. Căn cứ vào yêu cầu quản lý.................................................................................20
2.3. Căn cứ vào công dụng và trình tự xử lý...............................................................21
2.4. Các yếu tố cơ bản của chứng từ...........................................................................21
3. Trình tự luân chuyển chứng từ kế toán.................................................................22
3.1. Kiểm tra chứng từ................................................................................................22
3.2. Hoàn chỉnh chứng từ............................................................................................23
3.3. Tổ chức luân chuyển chứng từ.............................................................................23
3.4. Bảo quản, lưu trữ chứng từ..................................................................................23
4. Kiểm kê......................................................................................................................23
4.1. Khái niệm.............................................................................................................23
4.2. Phương pháp kiểm kê..........................................................................................23
4.3. Vai trò của kế toán trong kiểm kê........................................................................23
Câu hỏi ôn tập chương 2……………………………………………………………………….24
Bài tập ứng dụng chương 2.........................................................................................................25
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP TÀI KHOẢN KẾ TOÁN…………………………………...27
1. Khái niệm tài khoản kế toán...................................................................................27
2. Nội dung và kết cấu tài khoản kế toán...................................................................27
4
2.1. Kết cấu chung của tài khoản kế toán...................................................................27
2.2. Nội dung và kết cấu của một số loại tài khoản kế toán chủ yếu..........................28
3. Phân loại tài khoản kế toán.....................................................................................31
3.1. Phân loại tài khoản theo nội dung kinh tế............................................................31
3.2. Phân loại tài khoản theo công dụng và kết cấu....................................................31
3.3. Phân loại theo mối quan hệ tài khoản kế toán với các báo cáo tài chính.............32
3.4. Phân loại tài khoản kế toán theo mức độ khái quát của đối tượng kế toán phản
ảnh trong tài khoản.....................................................................................................32
4. Hệ thống tài khoản kế toán......................................................................................32
4.1. Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp hiện hành...........................................32
4.2. Cách gọi tên và đánh số tài khoản.......................................................................33
4.3. Các tài khoản đặc biệt..........................................................................................33
5. Cách ghi chép vào tài khoản kế toán......................................................................33
5.1. Ghi đơn vào tài khoản kế toán.............................................................................33
5.2. Ghi kép vào tài khoản kế toán.............................................................................33
5.3. Quan hệ ghi chép tài khoản tổng hợp và tài khoản chi tiết..................................35
6. Đối chiếu, kiểm tra việc ghi chép trên tài khoản kế toán.....................................36
6.1. Bảng cân đối tài khoản.........................................................................................36
6.2. Bảng đối chiếu số phát sinh kiểu bàn cờ..............................................................37
Câu hỏi ôn tập chương 3……………………………………………………………………….40
Bài tập ứng dụng chương 3…………………………………………………………………….41
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ CÁC ĐỐI TƯỢNG KẾ TOÁN, PHƯƠNG
PHÁP TỔNG HỢP - CÂN ĐỐI………………………………………………………………..44
1. Khái niệm, ý nghĩa của phương pháp tính giá......................................................44
1.1. Khái niệm tính giá................................................................................................44
1.2. Ý nghĩa của tính giá.............................................................................................44
2. Nguyên tắc tính giá...................................................................................................44
3. Vận dụng nguyên tắc tính giá để tính giá các tài sản chủ yếu..............................45
3.1. Tính giá tài sản cố định........................................................................................45
3.2. Tính giá nguyên vật liệu, CCDC, hàng hóa.........................................................45
3.3. Tính giá thành phẩm...........................................................................................48
4. Khái niệm, ý nghĩa của phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán.......................48
4.1. Khái niệm.............................................................................................................48
4.2. Ý nghĩa của tổng hợp, cân đối.............................................................................48
5. Bảng cân đối kế toán................................................................................................49
5.1. Khái niệm.............................................................................................................49
5.2. Nội dung và kết cấu của Bảng cân đối kế toán....................................................49
5.3. Tính chất “ cân đối” của Bảng cân đối kế toán....................................................49
5.4. Nguyên tắc và phương pháp chung lập Bảng cân đối kế toán.............................52
5.5. Mối quan hệ giữa bảng cân đối kế toán với tài khoản kế toán............................53
Câu hỏi ôn tập chương 4…………………………………………………………………..…...54
Bài tập ứng dụng chương 4…………………………………………………………………….55
CHƯƠNG 5: KẾ TOÁN CÁC QUÁ TRÌNH KINH TẾ CHỦ YẾU………………………..56
1. Nhiệm vụ của kế toán trong hoạt động sản xuất kinh doanh...............................56
1.1. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp............................56
1.2. Nhiệm vụ của kế toán..........................................................................................56
2. Kế toán quá trình mua hàng...................................................................................56
2.1. Tài khoảnsử dụng.................................................................................................57
2.2. Trình tự hạch toán...............................................................................................57
5