
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KẾ TOÁN - TÀI CHÍNH
----------* * *----------
GIÁO TRÌNH
NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN
Chủ biên
Phan Thị Minh Lý
Cùng tham gia biên soạn
Hà Diệu Thương
Nguyễn Thị Thanh Huyền
Hoàng Giang
Nguyễn Ngọc Thủy
Lê Ngọc Mỹ Hằng
Hồ Thị Thúy Nga
Huế, tháng 3 năm 2007

i
Lời mở đầu
Nguyên lý kế toán là một trong những môn học cơ sở khối ngành trong chương
trình đào tạo cử nhân Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế và Quản trị kinh doanh.
Nó cung cấp những kiến thức nền tảng cần thiết, những nguyên tắc và khái niệm căn bản
về kế toán trên phương diện là một khoa học và hiểu biết tổng quát về nghề nghiệp kế
toán hiện nay ở Việt Nam, làm cơ sở cho người học có thể tiếp tục nghiên cứu những nội
dung sâu hơn về kế toán cũng như tiến hành những nghiên cứu xa hơn về tài chính, kinh
tế và quản lý.
Giáo trình Nguyên lý kế toán được biên soạn vào năm 2006 trước tiên là một tài
liệu tham khảo chính dành cho các sinh viên và giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại
học Huế khi giảng dạy và học tập học phần Nguyên lý kế toán. Trong lần tái bản này,
Giáo trình được cập nhật và chỉnh sửa một số nội dung phù hợp với ý kiến đóng góp của
bạn đọc là các sinh viên và giáo viên Khoa Kế toán - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế,
Đại học Huế. Chúng tôi trân trọng cám ơn những ý kiến quý báu này của bạn đọc.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng trong bối cảnh hệ thống kế toán Việt Nam
đang có nhiều thay đổi nên không thể tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong tiếp tục
nhận được ý kiến góp ý của bạn đọc để chất lượng của giáo trình ngày càng được nâng
cao.
Các tác giả tham gia biên soạn bao gồm:
1. TS. GVC. Phan Thị Minh Lý chịu trách nhiệm chủ biên và biên soạn các chương
1, 3, 4, 5 và 7.
2. Thạc sĩ Hà Diệu Thương tham gia biên soạn chương 2.
3. Giảng viên Hoàng Giang và Nguyễn Thị Thanh Huyền tham gia biên soạn
chương 3.
4. Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Thuỷ tham gia biên soạn chương 4.
5. Thạc sĩ Hồ Thị Thuý Nga và giảng viên Lê Ngọc Mỹ Hằng tham gia biên soạn
chương 6.
Mọi thông tin phản hồi của bạn đọc xin gửi về hộp thư điện tử của tác giả chủ biên:
minhlypt@yahoo.fr.
Trân trọng cám ơn.
Huế, tháng 12 năm 2008
Thay mặt tập thể tác giả
Phan Thị Minh Lý

vi
Danh mục chữ viết tắt và ký hiệu
BHXH
Bảo hiểm xã hội
BHYT
Bảo hiểm y tế
CCDC
Công cụ dụng cụ
CĐKT
Cân đối kế toán
CNV
Công nhân viên
CPHĐK
Chi phí hoạt động khác
CPSXKD
Chi phí sản xuất kinh doanh
cs
Cộng sự
DNNN
Doanh nghiệp nhà nước
DT
Doanh thu
GT
Gía thành
GTGT
Gía trị gia tăng
GVHB
Gía vốn hàng bán
HH
Hàng hóa
HMTSCĐ
Hao mòn tài sản cố định
KPCĐ
Kinh phí công đoàn
KQKD
Kết quả kinh doanh
LNCPP
Lợi nhuận chưa phân phối
NCTT
Nhân công trực tiếp
NT
Ngoại tệ
NVKD
Nguồn vốn kinh doanh
NVL
Nguyên vật liệu
NVLTT
Nguyên vật liệu trực tiếp
PP
Phương pháp
PTKH
Phải thu của khách hàng

vii
PTNB
Phải trả người bán
SD
Số dư
SDCK
Số dư cuối kỳ
SDĐK
Só dư đầu kỳ
SDMTT
Sử dụng máy thi công
SFS
Số phát sinh
SX
Sản xuất
SXC
Sản xuất chung
SXKDDD
Sản xuất kinh doanh dở dang
TGNH
Tiền gửi ngân hàng
TK
Tài khoản
TNDN
Thu nhập doanh nghiệp
TNHH
Trách nhiệm hữu hạn
TNK
Thu nhập khác
TSCĐHH
Tài sản cố định hữu hình
TSCĐVH
Tài sản cố định vô hình
TSDH
Tài sản dài hạn
TSNH
Tài sản ngắn hạn
TTĐB
Tiêu thụ đặc biệt
VCSH
Vốn chủ sở hữu
XK
Xuất khẩu
đ/c
Điều chỉnh
K/C
Kết chuyển
Tăng
Giảm

1
Chƣơng 1
TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN
Mục tiêu học tập
Học xong chương này, sinh viên sẽ hiểu được:
1. Bản chất của kế toán, vai trò cung cấp thông tin của kế toán và các yêu cầu
đối với thông tin kế toán
2. Phân biệt được kế toán tài chính và kế toán quản trị
3. Hiểu được các định đề/giả thuyết và các nguyên tắc kế toán được công nhận
4. Nắm được đối tượng phản ánh của kế toán và đặc trưng của nó
5. Hiểu rõ quy trình kế toán
6. Hiểu khái quát về hệ thống các phương pháp kế toán
7. Hiểu khái quát hệ thống báo cáo kế toán tài chính
8. Hiểu được kế toán là một nghề nghiệp với những trách nhiệm về đạo đức
1.1. Kế toán và vai trò cung cấp thông tin tài chính định lƣợng của
kế toán
1.1.1. Sơ lược về lịch sử phát triển của kế toán
Kế toán là một công việc thực tiễn phục vụ cho những mục đích cụ thể. Rất ít
người dù là thiểu số cho rằng hài lòng về sự cân đối của sổ sách kế toán. Tuy nhiên,
tính hữu ích của kế toán thể hiện ở những thông tin mà nó cung cấp.
Thông tin kế toán có thể là thông tin ban đầu như trong trường hợp ghi nhận tài
sản, vốn chủ sở hữu cũng như những món nợ của một đơn vị. Như vậy, một sự ghi
nhận đơn giản những tài sản vào một ngày cụ thể chính là một bản kê. Việc so sánh
những bản kê giữa hai thời điểm cung cấp cho chúng ta thông tin bổ sung cho phép
đánh giá trách nhiệm mà những nhà quản lý đã hoàn thành, điều này đặc biệt quan

