Bài giảng Công pháp quốc tế: Chương 4 - ThS. Bùi Huy Tùng

Biển và đại dương đóng vai trò tối quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội và an ninh của mọi quốc gia, cũng như sự thịnh vượng chung của toàn nhân loại. Tuy nhiên, việc khai thác và quản lý các nguồn tài nguyên biển, cùng với việc duy trì hòa bình và ổn định trên biển, đòi hỏi một khuôn khổ pháp lý chặt chẽ và toàn diện. Trong bối cảnh đó, luật biển quốc tế nổi lên như một hệ thống quy tắc nền tảng, thiết yếu để điều hòa các lợi ích đa dạng và tiềm ẩn xung đột. Phần mở đầu này đặt ra tầm quan trọng của việc hiểu rõ các khái niệm, nguồn gốc và nguyên tắc cơ bản của luật biển quốc tế, đặc biệt là trong việc xác định các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia.

Sinh viên, học giả, nhà nghiên cứu luật pháp quốc tế, cán bộ quản lý nhà nước về biển đảo và bất kỳ ai quan tâm đến quy định pháp lý về không gian biển và đại dương.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan sâu sắc về luật biển quốc tế, bắt đầu từ định nghĩa, quá trình hình thành, phát triển lịch sử, và các đối tượng điều chỉnh. Trong đó, luật biển quốc tế được xác định là tập hợp các nguyên tắc và quy phạm pháp lý quốc tế nhằm điều chỉnh quan hệ giữa các chủ thể trong khai thác, sử dụng và quản lý biển. Các nguồn của luật biển quốc tế được phân tích chi tiết, bao gồm các điều ước quốc tế, nổi bật là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS), các tập quán quốc tế lâu đời như quyền tự do hàng hải, và các phương tiện bổ trợ khác như nghị quyết của Tòa án Công lý quốc tế. Ba nguyên tắc cốt lõi được nhấn mạnh là nguyên tắc đất thống trị biển, nguyên tắc tự do biển cả và nguyên tắc bảo vệ, giữ gìn môi trường biển, phản ánh sự cân bằng giữa lợi ích quốc gia và toàn cầu. Cuối cùng, tài liệu đi sâu vào các vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia, tập trung vào khái niệm và cách xác định nội thủy, cũng như hai phương pháp xác định đường cơ sở (thông thường và đường cơ sở thẳng), cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc cho việc nghiên cứu và ứng dụng luật biển quốc tế trong thực tiễn.