Bài giảng Công pháp quốc tế: Chương 7 - ThS. Bùi Huy Tùng

Trong bối cảnh quan hệ quốc tế ngày càng phức tạp, việc phát sinh các tranh chấp giữa các chủ thể là điều không thể tránh khỏi. Khả năng giải quyết tranh chấp một cách hòa bình và hiệu quả là yếu tố then chốt để duy trì hòa bình, ổn định toàn cầu và bảo đảm thượng tôn pháp luật quốc tế. Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về tranh chấp trong luật quốc tế, từ khái niệm, đặc điểm, phân loại đến thẩm quyền và nguồn luật áp dụng. Mục tiêu là làm rõ tầm quan trọng của các phương thức hòa bình trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các quốc gia và thúc đẩy hợp tác quốc tế, góp phần xây dựng một trật tự quốc tế công bằng và tiến bộ.

Sinh viên, học giả, nhà nghiên cứu và các chuyên gia trong lĩnh vực luật quốc tế, quan hệ quốc tế, cũng như các nhà hoạch định chính sách quan tâm đến các vấn đề giải quyết tranh chấp quốc tế.

Chương này đi sâu vào bản chất của giải quyết tranh chấp trong luật quốc tế, bắt đầu bằng việc khái quát về tranh chấp quốc tế thông qua định nghĩa, đặc điểm và các cách phân loại dựa trên nhiều tiêu chí như số lượng chủ thể, mức độ nguy hại, nội dung, quyền năng chủ thể luật quốc tế và tính chất chính trị hay pháp lý. Sau đó, văn bản trình bày chi tiết về thẩm quyền giải quyết tranh chấp quốc tế, bao gồm sự tự giải quyết của các bên, vai trò của các cơ quan tài phán quốc tế như Tòa án Công lý quốc tế, trọng tài quốc tế, cùng các cơ quan của tổ chức quốc tế liên chính phủ như Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và Hội nghị cấp cao ASEAN. Đặc biệt, nó liệt kê các nguồn luật quan trọng điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp, từ các công ước quốc tế như Công ước La Haye, Tuyên bố chung về giải quyết tranh chấp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc, đến các hiệp ước khu vực. Phần cuối nhấn mạnh ý nghĩa sâu sắc của việc giải quyết tranh chấp quốc tế, đó là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên (đặc biệt là bên yếu hơn), đảm bảo trật tự pháp luật quốc tế, thúc đẩy thực thi và tuân thủ luật quốc tế, đồng thời nâng cao chất lượng quy phạm quốc tế theo quan điểm dân chủ và tiến bộ. Cách tiếp cận này cung cấp một khuôn khổ toàn diện, nhấn mạnh tầm quan trọng của các phương thức hòa bình trong việc duy trì ổn định và công lý trong quan hệ quốc tế.