Bài giảng Kiểm toán căn bản: Chương 6 - PGS. TS. Đào Thanh Bình

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng phức tạp và đòi hỏi sự minh bạch cao, hoạt động kiểm toán đóng vai trò then chốt trong việc xác nhận độ tin cậy của các báo cáo tài chính. Trung tâm của quá trình này là "bằng chứng kiểm toán" – nền tảng để kiểm toán viên đưa ra ý kiến chuyên môn. Tầm quan trọng của việc thu thập và đánh giá bằng chứng kiểm toán được thể hiện rõ nét qua các vụ bê bối tài chính, nơi sự thiếu hụt hoặc yếu kém của bằng chứng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến uy tín và trách nhiệm giải trình của các công ty kiểm toán. Chương này sẽ giới thiệu khái niệm, phân loại và các yêu cầu cơ bản đối với bằng chứng kiểm toán, nhằm trang bị kiến thức nền tảng vững chắc cho việc thực hành kiểm toán hiệu quả.

Sinh viên chuyên ngành kế toán, kiểm toán, tài chính; kiểm toán viên tập sự; và các nhà quản lý muốn tìm hiểu về tầm quan trọng của bằng chứng kiểm toán trong việc đảm bảo minh bạch tài chính.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về "bằng chứng kiểm toán", bắt đầu bằng việc định nghĩa đây là những thông tin và tài liệu mà kiểm toán viên thu thập làm cơ sở cho ý kiến của mình về báo cáo tài chính. Nó nhấn mạnh rằng việc sử dụng bằng chứng không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kiểm toán mà còn là nguyên tắc cốt lõi trong các ngành khoa học, luật pháp và lịch sử, chứng tỏ tính phổ quát và tầm quan trọng của việc xác minh thông tin. Phương pháp tiếp cận bao gồm việc phân loại bằng chứng kiểm toán dựa trên nguồn gốc (từ đơn vị được kiểm toán, bên ngoài, thông tin đại chúng, hoặc do kiểm toán viên tự tính toán) và hình thức biểu hiện (vật chất, tài liệu, lời nói). Trọng tâm của tài liệu là hai yêu cầu cơ bản đối với bằng chứng kiểm toán: "tính thích hợp" (Competence) và "tính đầy đủ" (Sufficiency). Tính thích hợp đề cập đến chất lượng và độ tin cậy của bằng chứng, chịu ảnh hưởng bởi nguồn gốc, dạng thức và hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ. Độ tin cậy của bằng chứng giảm dần từ các nguồn do kiểm toán viên tự thu thập hoặc bên ngoài cung cấp đến bằng chứng lời nói. "Tính đầy đủ" liên quan đến số lượng bằng chứng cần thiết, và việc xét đoán về tính đầy đủ phụ thuộc vào tính thích hợp của bằng chứng, tính trọng yếu của thông tin được kiểm toán và mức độ rủi ro liên quan. Tài liệu này nhấn mạnh rằng bằng chứng cần có tính thuyết phục hơn là đạt được kết luận chính xác tuyệt đối. Giá trị ứng dụng của việc nắm vững các nguyên tắc về bằng chứng kiểm toán là cực kỳ quan trọng, giúp kiểm toán viên đưa ra các phán đoán chuyên nghiệp, có căn cứ và giảm thiểu rủi ro pháp lý, như minh họa qua tình huống thực tế về Ernst & Young và Equitable Life.