Bài giảng Kiểm toán căn bản: Chương 8 - PGS. TS. Đào Thanh Bình

Tính minh bạch và đáng tin cậy của báo cáo tài chính là nền tảng cho sự tin tưởng của các bên liên quan và ổn định kinh tế. Chương này đi sâu vào các khái niệm cốt lõi về gian lận và sai sót, những yếu tố rủi ro tiềm ẩn đe dọa nghiêm trọng đến độ tin cậy của thông tin tài chính. Việc nắm vững các hiện tượng này, cùng với các nguyên tắc về trọng yếu và rủi ro trong kiểm toán, là điều cần thiết để thực hành kiểm toán hiệu quả. Module này cung cấp hiểu biết cơ bản về cách các yếu tố này biểu hiện, tác động của chúng đến sức khỏe tài chính doanh nghiệp, và vai trò quan trọng của kiểm toán viên trong việc phát hiện và ngăn chặn, qua đó duy trì hệ sinh thái tài chính minh bạch.

Sinh viên chuyên ngành kế toán và kiểm toán, kiểm toán viên chuyên nghiệp, chuyên viên phân tích tài chính, và các nhà quản lý doanh nghiệp chịu trách nhiệm giám sát tài chính và hệ thống kiểm soát nội bộ.

Module học thuật này, với tiêu đề “Gian lận và sai sót, trọng yếu và rủi ro trong kiểm toán”, cung cấp một cái nhìn toàn diện về các khái niệm thiết yếu nhằm đảm bảo tính toàn vẹn của báo cáo tài chính. Nội dung bắt đầu bằng việc phân biệt rõ ràng giữa gian lận—được định nghĩa là các hành vi lừa dối có chủ đích, như biển thủ tài sản hoặc cố ý bóp méo thông tin tài chính—và sai sót, vốn là những sai lệch không chủ ý ảnh hưởng đến các ghi chép tài chính. Bài viết đi sâu vào các biểu hiện đa dạng của cả hai, từ việc giả mạo chứng từ, che giấu thông tin trong trường hợp gian lận, đến các lỗi tính toán hoặc bỏ sót trong trường hợp sai sót.

Đặc biệt, module khám phá các yếu tố đa dạng dẫn đến gian lận và sai sót, phân loại chúng thành các yếu tố bên trong (ví dụ: hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ, đạo đức quản lý, điểm yếu trong kế toán) và các yếu tố bên ngoài (ví dụ: áp lực thị trường, lỗ hổng pháp lý, biến động kinh tế vĩ mô, môi trường cạnh tranh). Một tình huống thực tế về Công ty Công nghiệp cơ khí Sài Gòn minh họa sinh động tác động của gian lận tài chính kéo dài và hậu quả tàn khốc của báo cáo tài chính không minh bạch đối với vốn nhà nước. Hơn nữa, chương giới thiệu các khái niệm then chốt về trọng yếu trong kiểm toán, hướng dẫn kiểm toán viên đánh giá mức độ quan trọng của các sai sót, và rủi ro trong kiểm toán, mô tả khả năng kiểm toán viên có thể đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần về báo cáo tài chính có sai sót trọng yếu mà không nhận biết. Nội dung nhấn mạnh trách nhiệm của kiểm toán viên trong việc phát hiện tất cả gian lận nhưng chủ yếu tập trung vào các sai sót trọng yếu, qua đó làm nổi bật tầm quan trọng chiến lược của các khái niệm này trong quản lý tài chính vững chắc và độ tin cậy của các báo cáo tài chính đã công bố. Hàm ý của nó mở rộng đến việc tăng cường kiểm soát nội bộ và cải thiện quản trị doanh nghiệp.