Bài giảng Kinh tế vi mô chương 5: Hồ Văn Dũng (2018)

Trường Đại học Công nghiệp Tp.HCM

Khoa Thương mại - Du lịch

30-Jul-18

Hồ Văn Dũng 1

30-Jul-18 HồVăn Dũng 1

CHƯƠNG 5. THỊ TRƯỜNG

CẠNH TRANH HOÀN HẢO

(Perfect Competition)

30-Jul-18 HồVăn Dũng 2

Mục lục chương 5

5.1. Một số vấn đề cơ bản

5.1.1. Khái niệm, đặc điểm của thị trường

cạnh tranh hoàn hảo

5.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp cạnh tranh

hoàn hảo

5.2. Quyết định của doanh nghiệp trong

thị trường cạnh tranh hoàn hảo

5.2.1. Quyết định trong ngắn hạn

5.2.2. Quyết định trong dài hạn

5.2.3. Tối đa hóa lợi nhuận

5.2.4. Tối thiểu hóa lỗ

5.2.5. Trường hợp hòa vốn

5.2.6. Đường cung ngắn hạn của doanh

nghiệp cạnh tranh hoàn hảo

5.2.7. Đường cung ngắn hạn của ngành (thị

trường)

Mục lục chương 5 (tt)

5.2. Quyết định của doanh nghiệp trong

thị trường cạnh tranh hoàn hảo (tt)

5.2.8. Điều chỉnh trong dài hạn

5.2.8.1. Gia nhập và rút lui khỏi ngành

5.2.8.2. Thay đổi quy mô

5.2.9. Cân bằng dài hạn trong thị trường cạnh

tranh hoàn hảo

5.3. Hiệu quả của thị trường cạnh tranh

hoàn hảo

5.3.1. Về giá cả và chi phí trung bình

5.3.2. Về hiệu quả kinh tế

Mục lục chương 5 (tt)

30-Jul-18 HồVăn Dũng 5

Phân loại thị trường

Khi xem xét trên góc độ cạnh tranh hay độc

quyền, tức là xem xét hành vi của thị trường,

các nhà kinh tế phân loại thị trường như sau:

Thị trường cạnh tranh hoàn hảo,

Thị trường độc quyền hoàn toàn,

Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo, bao gồm:

Thị trường cạnh tranh độc quyền và

Thị trường độc quyền nhóm.

Tổng quan các mô hình thị trường

30-Jul-18 HồVăn Dũng 6

Phân loại thị trường

Các tiêu thức cơ bản được các nhà kinh tế sử

dụng khi phân loại thị trường là:

Số lượng người bán, người mua

Loại sản phẩm

Sức mạnh thị trường của người bán và người

mua

Các trở ngại gia nhập thị trường

Hình thức cạnh tranh phi giá

Tổng quan các mô hình thị trường

Trường Đại học Công nghiệp Tp.HCM

Khoa Thương mại - Du lịch

30-Jul-18

Hồ Văn Dũng 2

30-Jul-18 HồVăn Dũng 7

Thị trường

cạnh tranh

hoàn hảo

Thị trường

độc quyền

hoàn toàn

Thị trường

cạnh tranh

độc quyền

Thị trường

độc quyền

nhóm

Tăng dần mức độ độc quyền

Tổng quan các mô hình thị trường

30-Jul-18 HồVăn Dũng 8

Các mô

hình thị

trường

Đặc tính

Số

lượng

Đặc trưng của

sản phẩm

Quyền

kiểm soát

giá cả

Các trở

ngại gia

nhập thị

trường

Cạnh

tranh phi

giá cả

Ví dụ

Cạnh tranh

hoàn hảo

Rất

nhiều

Đồng nhất hóa

(tiêu chuẩn

hóa)

Không có Không có Không Nông sản

Cạnh tranh

độc quyền

Khá

nhiều

Khác biệt hóa DN có

quyền định

giá nhưng

yếu

Thấp Quảng

cáo, phân

biệt sp

Thị trường bán lẻ,

quần áo phụ nữ,

giày dép, bánh

kẹo

Độc quyền

nhóm

Một số Đồng nhất

hóa/khác biệt

hóa

Khá mạnh Cao Quảng

cáo, phân

biệt sp

Xi măng, sắt

thép, ô tô, máy

móc nông nghiệp,

dụng cụ gia đình

Độc quyền

hoàn toàn

Một Độc nhất Rất mạnh Rất cao Quảng bá

với công

chúng

Bưu chính, điện,

nước

30-Jul-18 HồVăn Dũng 9

5.1. Một số vấn đề cơ bản

5.1.1. Khái niệm, đặc điểm của thị

trường cạnh tranh hoàn hảo

5.1.1.1. Khái niệm:

“Thị trường cạnh tranh hoàn hảo là thị

trường mà trong đó không có một người

mua hoặc không có một người bán nào đủ

sức quyết định giá cả và số lượng hàng

hóa hoặc dịch vụ đó trên thị trường”.

30-Jul-18 HồVăn Dũng 10

5.1. Một số vấn đề cơ bản (tt)

5.1.1.2. Đặc điểm của thị trường cạnh

tranh hoàn hảo

Số lượng người tham gia thị trường rất

nhiều.

Sản phẩm đồng nhất.

Các thông tin về giá cả và những thông tin

về sản phẩm đều được người mua biết một

cách hoàn hảo.

Các doanh nghiệp tự do gia nhập và rời

khỏi ngành.

30-Jul-18 HồVăn Dũng 11

5.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp cạnh

tranh hoàn hảo

Đường cầu trước doanh nghiệp trong thị

trường cạnh tranh hoàn hảo là một đường

thẳng nằm ngang song song với trục

hoành.

Q0Q

Doanh nghiệp Toàn ngành (Thị trường)

d, MR, AR

?:, constPt



, , : ?

t t q P c o n s t

 

30-Jul-18 HồVăn Dũng 12

5.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp cạnh

tranh hoàn hảo (tt)

Tổng doanh thu (TR – Total Revenue) của

doanh nghiệp là toàn bộ số tiền mà doanh

nghiệp nhận được, khi tiêu thụ một số

lượng sản phẩm nhất định.

B q

TR TR = P.q

tgθ = P = MR

TR = P.q mà

nên đường biểu diễn TR là

một đường thẳng và độ

dốc chính là P.

, :

q P c o n s t



θ*AB TR P q

tg P

OB q q



   

Trường Đại học Công nghiệp Tp.HCM

Khoa Thương mại - Du lịch

30-Jul-18

Hồ Văn Dũng 3

30-Jul-18 HồVăn Dũng 13

5.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp cạnh

tranh hoàn hảo (tt)

Doanh thu biên (MR – Marginal Revenue) là

chênh lệch trong tổng doanh thu khi doanh

nghiệp bán thêm một đơn vị sản phẩm.

MR = ΔTR/Δq = dTR/dq

Doanh nghiệp cạnh tranh hoàn hảo: MR = P

Doanh thu trung bình (AR) là mức doanh thu

mà doanh nghiệp nhận được tính trung bình

cho một đơn vị sản phẩm bán được.

AR = TR/q = P.q/q = P

Như vậy, đường MR, d và AR trùng nhau

30-Jul-18 HồVăn Dũng 14

Giá lúa

(đồng/kg)

Lượng

bán (kg)

Doanh thu

(đồng)

Doanh thu

trung bình

(đồng/kg)

Doanh thu

biên

(đồng/kg)

4.000 0 0 --- ---

4.000 1.000 4.000.000 4.000 4.000

4.000 2.000 8.000.000 4.000 4.000

4.000 2.200 8.800.000 4.000 4.000

Ví dụ: Bảng sau trình bày lượng bán của một hãng

(người nông dân) trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo

30-Jul-18 HồVăn Dũng 15

5.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp cạnh

tranh hoàn hảo (tt)

Tổng lợi nhuận (π) của doanh nghiệp là

phần chênh lệch giữa tổng doanh thu (TR)

và tổng chi phí sản xuất (TC).

π(q) = TR(q) – TC(q)

Các hãng tồn tại trong các ngành cạnh

tranh hoàn hảo là các hãng coi việc tối đa

hóa lợi nhuận là một trong những ưu tiên

cao nhất của mình.

30-Jul-18 HồVăn Dũng 16

5.2. Quyết định của doanh nghiệp trong

thị trường cạnh tranh hoàn hảo

5.2.1. Quyết định trong ngắn hạn

“Ngắn hạn là khoảng thời gian mà quy mô nhà

máy của doanh nghiệp và số lượng doanh

nghiệp trong ngành không đổi”.

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp phải đưa ra các

quyết định:

Doanh nghiệp nên tiếp tục sản xuất hay ngừng sản

xuất?

Nếu doanh nghiệp quyết định sản xuất thì doanh

nghiệp sẽ sản xuất với sản lượng bao nhiêu?

5.2. Quyết định của doanh nghiệp trong

thị trường cạnh tranh hoàn hảo (tt)

5.2.2. Quyết định trong dài hạn

“Dài hạn là khoảng thời gian mà các doanh nghiệp

trong ngành có thể thay đổi về quy mô hoặc ra

quyết định rút lui khỏi ngành, còn các doanh nghiệp

ngoài ngành có thể quyết định gia nhập vào ngành”.

Trong dài hạn, cả quy mô nhà máy lẫn số lượng

doanh nghiệp trong ngành đều có thể thay đổi.

Trong dài hạn, các doanh nghiệp trong ngành phải

đưa ra các quyết định:

Quyết định tăng hay giảm quy mô nhà máy.

Quyết định ở lại hay rút lui khỏi ngành.

30-Jul-18 HồVăn Dũng 18

5.2. Quyết định của doanh nghiệp trong

thị trường cạnh tranh hoàn hảo (tt)

5.2.3. Tối đa hóa lợi nhuận

Dấu hiệu doanh nghiệp có lời:

Nguyên tắc:

Sản xuất tại q*:

(Hãy chứng minh!)

- TR > TC

- hay P > ACmin

MC = MR = P



Trường Đại học Công nghiệp Tp.HCM

Khoa Thương mại - Du lịch

30-Jul-18

Hồ Văn Dũng 4

Bảng: Các thu nhập và chi phí trong thời gian ngắn của một hãng

Đầu ra

(đơn vị)

Giá

($/1 đơn vị)

Doanh

thu ($)

Tổng chi

phí ($)

Lợi

nhuận ($)

Chi phí

biên ($)

Doanh thu

biên ($)

0 40 0 50 -50 - -

1 40 40 100 -60 50 40

2 40 80 128 -48 28 40

3 40 120 148 -28 20 40

4 40 160 162 -2 14 40

5 40 200 180 20 18 40

6 40 240 200 40 20 40

7 40 280 222 58 22 40

840 320 260 60 38 40

9 40 360 305 55 45 40

10 40 400 360 40 55 40

11 40 440 425 15 65 40 30-Jul-18 HồVăn Dũng 20

5.2.3. Tối đa hóa lợi nhuận (tt)

Từ bảng trên cho thấy, chi phí sản xuất cố định

là 50$. Khi những mức đầu ra thấp, lợi nhuận

của hãng là âm do thu nhập không đủ để bù đắp

chi phí cố định và chi phí biến đổi. Khi sản lượng

tăng, lợi nhuận trở thành dương và tăng cho đến

khi đầu ra đạt tới 8 đơn vị. Vượt quá 8 đơn vị

sản phẩm, lợi nhuận giảm, phản ảnh sự tăng

nhanh trong tổng chi phí sản xuất. Lợi nhuận tối

đa ở q* = 8, ở đó doanh thu biên (MR) sát gần

chi phí biên (MC).

Hình sau sẽ cho thấy điều đó bằng đồ thị.

HồVăn Dũng 21

150

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

300

450

Đầu ra

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Đầu ra

- 50

TR (q)

TC (q)

π (q)

(- TFC)

Điểm hòa vốn

Break-even Point

Điểm hòa vốn

30-Jul-18 HồVăn Dũng 22

qq*

Lợi nhuậnmax

AVC

MR = P = AR

Tại q*: MC = MR = P và P

> AC, π = (P - AC).q* hay

π = ABCD

Giá

($/sản phẩm)

5.2.3. Tối đa hóa lợi nhuận (tt)

MC = MR

30-Jul-18 HồVăn Dũng 23

5.2.3. Tối đa hóa lợi nhuận (tt)

Tại q*: MC = MR = P và P > AC

TR = P x q*

TC = AC x q*

Lợi nhuận = TR - TC = (P – AC).q* hay lợi

nhuận là diện tích hình chữ nhật ABCD

CHOOSING OUTPUT IN THE SHORT RUN

The Short-Run Profit of a Competitive Firm

A Competitive Firm Making a

Positive Profit

In the short run, the

competitive firm maximizes

its profit by choosing an

output q* at which its

marginal cost MC is equal to

the price P(or marginal

revenue MR) of its product.

The profit of the firm is

measured by the rectangle

ABCD.

Any change in output,

whether lower at q1or

higher at q2, will lead to

lower profit.

Trường Đại học Công nghiệp Tp.HCM

Khoa Thương mại - Du lịch

30-Jul-18

Hồ Văn Dũng 5

30-Jul-18 HồVăn Dũng 25

5.2.4. Tối thiểu hóa lỗ

Dấu hiệu doanh nghiệp bị lỗ

Lựa chọn

Khi lỗ xảy ra doanh nghiệp đứng trước hai

con đường cần lựa chọn:

Tiếp tục sản xuất

Đóng cửa (ngừng sản xuất)

- TR < TC

- hay P < ACmin



30-Jul-18 HồVăn Dũng 26

5.2.4.1. Tiếp tục sản xuất

Dấu hiệu

Nguyên tắc:

Lỗ ≤ TFC

- TR ≥ TVC

- hay P ≥ AVCmin

Sản xuất tại q*: MC = MR = P



30-Jul-18 HồVăn Dũng 27

5.2.4.1. Tiếp tục sản xuất (tt)

Tại sao hãng bị lỗ không

rút hẳn khỏi ngành?

30-Jul-18 HồVăn Dũng 28

5.2.4.1. Tiếp tục sản xuất

Hãng có thể hoạt động và chịu lỗ trong ngắn hạn vì hy

vọng thu được lợi nhuận trong tương lai khi giá sản

phẩm tăng hoặc chi phí sản xuất giảm. Thực tế, hãng có

2 phương án lựa chọn: có thể sản xuất một lượng sản

phẩm nào đó, hoặc có thể đóng cửa sản xuất tạm thời.

Hãng sẽ chọn phương án nào có lợi hơn (hoặc thiệt hại

ít hơn). Cụ thể, hãng sẽ thấy có lợi khi đóng cửa (không

sản xuất sản phẩm) khi giá của sản phẩm thấp hơn chi

phí trung bình tối thiểu. Trong tình huống này, doanh thu

từ sản xuất sẽ không bù đắp được chi phí biến đổi và

thua lỗ sẽ tăng.

Lỗmin

5.2.4.1. Tiếp tục sản xuất (tt)

Tại q*: MC = MR = P và P < AC

Lỗ = (P – AC).q* hay lỗ là phần diện tích

hình chữ nhật ABCD

q* Sản lượng

P = MR

AVC

Giá

($/sản phẩm)

30-Jul-18 HồVăn Dũng 30

5.2.4.2. Đóng cửa doanh nghiệp

Dấu hiệu

Lỗ = TFC

- TR < TVC

- hay P < AVCmin



Lưu ý: Trong ngắn hạn, việc đóng cửa

doanh nghiệp là đóng cửa sản xuất tạm thời.

Bài giảng Kinh tế vi mô: Chương 5 - Hồ Văn Dũng (2018)

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi