Bài giảng Kinh tế vi mô: Chương 7 - ThS. Nguyễn Thị Thùy Giang

Trong một nền kinh tế thị trường, cơ chế giá cả thường được xem là công cụ hiệu quả để phân bổ nguồn lực. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, thị trường tự do lại không thể đạt được hiệu quả Pareto, dẫn đến tình trạng gọi là thất bại thị trường. Việc nhận diện và hiểu rõ các nguyên nhân gây ra thất bại thị trường là vô cùng quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách, nhằm thiết kế những giải pháp can thiệp hợp lý. Tài liệu này sẽ đi sâu phân tích các dạng thất bại thị trường phổ biến, từ đó làm nổi bật vai trò điều tiết của chính phủ trong nền kinh tế nhằm khắc phục những hạn chế này và hướng tới một nền kinh tế hiệu quả hơn.

Sinh viên các ngành kinh tế, quản lý công, chính sách công, và các nhà hoạch định chính sách quan tâm đến kinh tế vi mô và vai trò của chính phủ trong nền kinh tế.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về thất bại thị trường và sự cần thiết của vai trò điều tiết của chính phủ trong nền kinh tế. Nó bắt đầu bằng việc định nghĩa khái niệm thất bại thị trường, nơi thị trường tự do không thể phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả. Sau đó, tài liệu đi sâu vào bốn dạng thất bại thị trường chính. Thứ nhất, ngoại ứng được phân tích chi tiết, bao gồm cả ngoại ứng tích cực và tiêu cực, chỉ ra cách các hoạt động sản xuất hoặc tiêu dùng của một bên ảnh hưởng đến bên thứ ba mà không được bù đắp qua giá cả. Các giải pháp như đánh thuế, trợ cấp hoặc quy định được đề xuất để nội hóa các chi phí và lợi ích xã hội. Thứ hai, tài liệu khám phá khái niệm hàng hóa công, với các đặc tính không cạnh tranh và không loại trừ, giải thích lý do thị trường thường cung cấp dưới mức tối ưu và cần đến sự can thiệp của chính phủ. Thứ ba, thông tin bất cân xứng được xem xét, nơi một bên trong giao dịch có nhiều thông tin hơn bên kia, dẫn đến các quyết định không hiệu quả và đòi hỏi các quy chế hoặc cung cấp thông tin công khai. Cuối cùng, sức mạnh thị trường, đặc biệt là độc quyền, được thảo luận, cho thấy cách các doanh nghiệp có thể hạn chế sản lượng và tăng giá, tạo ra tổn thất xã hội, và các biện pháp điều tiết của chính phủ như định giá tối đa hoặc chính sách chống độc quyền. Bằng cách trình bày các nguyên nhân, hậu quả và giải pháp cho từng loại thất bại, tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của sự can thiệp chính sách hợp lý để cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực và tối đa hóa phúc lợi xã hội.